වෛද්‍ය තිලක පද්මා සුබසිංහ අනුස්මරණ නීති අධ්‍යාපන වැඩසටහන

October 18, 2025

සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවලින් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවල 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ වෙනස්කම් තිබේද කියා නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව කර ඇති පරීක්ෂණය සම්බන්ධ විස්තර නීතීඥවරයෙකු තොරතුරු පනතෙන් ඉල්ලයි.

2016 අංක 12 දරන තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ පනත යටතේ නීතීඥ අරුණ ලක්සිරි උණවටුන විසින් සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවලින් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවල 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ වෙනස්කම් තිබේද සම්බන්ධයෙන් නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුවේ විසින් සිඳුකර ඇති පරීක්ෂණය හෝ විමර්ශනය හෝ සළකා බැලීම පිළිබඳව තොරතුරු ඉල්ලා ඇත. 1.1) ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ සහ සිංහල භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ වෙනස්කම් තිබේද හෝ නොතිබේද යන්න පිළිබඳව නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරීක්ෂණයක් හෝ විමර්ශනයක් හෝ සළකා බැලීමක් කරන ලද්දේ කවදාද? 1.2.) ඉහත ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු ලෙස ලැබෙන දිනය 2025.08.11 දිනයෙන් පසුව දිනයක් නම් මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපති විසින් 2025.08.11 දිනැතිව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ (ආ) ඡේදය නිවැරදිව ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමට අවශ්‍ය කටයුතු සිදු කිරීමට ජනාධිපති ලේකම් වෙත දැනුම් දී ඇති බව එම පරීක්ෂණයේදී හෝ විමර්ශනයේදී හෝ සළකා බැලීමේදී නීති කෙටුම්පත් සම්පාදකදෙපාර්තමේන්තුව විසින් සළකා බලා තිබේද? 2) ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ සහ සිංහල භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ වෙනස්කම් තිබේද හෝ නොතිබේද යන්න පිළිබඳව නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරීක්ෂණය හෝ විමර්ශනය හෝ සළකා බැලීම සිඳු කිරීමෙන් පසු සකස් කළ වාර්තාවේ පිටපතක් ලබා දෙන ලෙසත්, 3) සිංහල භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83. ආ ඡේදය සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ (b) ඡේද උපුටා දක්වමින් අ.) ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ (b) ඡේදයේ 4 වන පේළියේ ඇති “which” පාඨ කොටස, සිංහල භාෂාවෙන් ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 83.වන ව්‍යවස්ථාවේ (ආ) ඡේදයේ දැක්වෙන්නේ කුමන පාඨ කොටසෙන්ද? යන්නත් එමගින් ඉල්ලා ඇත. ඉහත තොරතුරු ඉල්ලීම 2025.10.16 දින නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිපාලන අංශය වෙත ඉදිරිපත් කර ඇත. වෛද්‍ය තිලක පද්මා සුබසිංහ අනුස්මරණ නීති අධ්‍යාපන වැඩසටහන දුරකථන 0712063394 (2025.10.17)

චානක බණ්ඩාරගේ

ලෝකේ මිල කළ නොහැකි වටිනාම සම්පත පුංචි දරුවෝයි.

අම්මෙක් තම 18 හැවිරිදි පුතාට එයාගේ උපන් දිනය දා දුන් ඔවදන් – ‘හිතන්න එපා අත පය හතර දික් වුණා කියලා සර්ව සම්පූර්ණයි කියලා. මේ සමාජය හරි විසයි. දන්නා දේට වඩා නොදන්න දේ බොහෝයි. වැරදෙන එක පුංචි දෙයින් ඔයාගේ ලස්සන මුළු ජීවිතේම අඳුරු කරන්න පුළුවන්. එදාට ළඟ ඉන්න යාළුවන් කවුරුත් නැහැ, තමන්ට තමන් විතරයි.’

දරුවන්ට කන්න දෙන්න, උගන්වන්න දෙමව්පියෝ මොනතරම් දහදුක් විඳිනවද?

දෙමව්පියන් සැම විටම දරුවන්ට ආදර්ශයක් විය යුතුයි.

දරුවන් නොමඟ යා හැකි නරක/වැරදි වැඩ නොකර සිටීමට දෙමව්පියන් ඉතාම  ප්‍රවේශම් විය යුතුයි.

1940, 50, 60 දශකවල උපන් වැඩිහිටියන් ඉතා හොඳ ජීවිත අද ගෙවති. ඒ, ඒ අය බාලවියේදීම යහමග යැවීම නිසාය. ඒ අය දැන් වැඩිමහල්/මහළු වියේදීත්, හොඳ, හරි දේම  කරයි.

දරුවෙකු වැදු පළියට හැමෝම හොඳ අම්මලා තාත්තාලා  නෙමෙයි.

දරුවන් බිහිකිරීම හොඳයි, නමුත් එයම මදි. ඒ දරුවන් ලොකු වෙනතෙක් හොඳින් බලාගෙන රටට වැඩදායක හොඳ, ගුණ ගරුක පුරවැසියන් හැටියට සමාජයට කල එලි බැස්වීමද ඒ දෙමව්පියන්ගේ යුතුකමක්.

තමන්ගේ ළමයා එක්ක පැය භාගයක් ගතකරන්නේ නැති කාන්තාවෝ රූපලාවන්‍යාගාර ඇතුළේ පැය ගණන් ගත කරන බව අහන්න ලැබේ.  

පියා අනුකරණය කරමින් මත්පැන් පානයට, දුම් පානයට  කුඩා දරුවන් ලොකු වූ පසු යොමුවේ; මෙය අද වෙනදාටත් වඩා තදින් සිදුවේ.

හොරණ පැත්තේ ගල්කඩන බාස් කෙනෙක් සිටියේය. ඔහු තමුන්ගේ  අවුරුදු 16 ක විතර පුතාට කියා කසිප්පු ගෙන්වා ගත්තා. ටික කාලයක් යනකොට මේ ළමයාත් බොන්න පුරුදු විය. ගමේ අය මොහුට සුදු පරෙවියා කියා නමකුත් දැමුහ. දිනක් පුතාට සල්ලි නැතුව තාත්තාට ගෙනෙන දේන් ටිකක් මගදීම බී, මදි හරියට වෙලෙන් වතුර ටිකක් දමාගෙන ගියේය. තාත්තා කසිප්පු ටිකක් බී ‘ඈ බොල අද බඩු හොද නැහැ නේ’ කීය. ‘ඔව් බොල මාත් බීලා බැලුවා’ කියා පුතා කීය. දැන් ඒ තාත්තයි පුතයි දෙන්නම පරලොව.

කළගුණ සැළකීමක් දරුවන්ට කුඩා කල සිට පුරුදු කල යුතුයි.

1940, 50, 60 කාලේ ළමා කාලයට අනුරූපව ළමයින් හදන්න අද බැරිය, සම්පුර්ණයෙන්ම වෙනස් සමාජයක්.

දැන් ළමුන් හරිම බුද්ධිමත්ය. ඒ අයට තොරතුරු ලැබෙන මාර්ග ගොඩක් තිබේ.  ඒවා ගැන දෙමාපියන් අවබෝධයෙන් සිටිමෙන් තම දරුවන් යහපත් ගමනාන්තයකට යොමු කරන්න පුළුවන. මේවා  නොදැන සිටිම ඔවුන්ගේ අනාගතය අදුරු විමටත් බලපානවා.

හොඳ පාසල් සඳහා තරගය වැඩිවිමටත් එක් හේතුවක් වන්නේ ළමයින් අතර ඉගෙනීමට තිබෙන තරගයයි. මේ තරගයට සමහර ළමුන් සුදානම් නැත. ඔවුන් එය දකින්නේ කරදරයක් විදියටය.  එය ළමුන්ට ප්‍රශ්න ඇති කිරීමකි.  

පන්තියේ ටිචර්ගේම හවස පන්ති. අමතර පන්ති. හවසට ළමයා ගෙදර ආපුවම ගෙදරදී කරන්න දීලා තියන හෝම්වර්ක්. බලෙන්ම  හරි ළමාකාලය සෙල්ලමට සහ විනෝදයට දාන දරුවෙක්, අන් සෑම දෙනා අභිබවා ඉදිරියට යයි.

පිරිමි ළමුන්ව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව වෙත යොමු කරන්න. ඉතාම හොඳ ක්‍රීඩාවක්. ඒ වගේම,  කණ්ඩායමක් වශයෙන් කටයුතු කිරීම පිළිබඳව උගන්වන ක්‍රීඩාවක්. රගර්, පාපන්දු හොඳයි; හැබැයි සිරුරේ ඇතිවෙන අස්ථි/මාංස පේශි කැඩුම් බිඳුම්  වැඩියි. ටෙනිස්, පිහිනුම් ඉතා  හොඳයි, නමුත් සාමුහික ක්‍රීඩාවක් නොවේ.

ගැහැණු/පිරිමි ළමයි දෙකොට්ටාශයටම හොඳයි ක්‍රිකට්, සොකර් (පාපන්දු), පිහිනීම, බාලදක්ෂ.  ගැහැණු ළමයිනට විශේෂයෙන්ම හොඳයි  නෙට්බෝල් සහ හොකී.  ලැබෙන ප්‍රථිපල අනර්ගයි. ඉස්කෝලේ ටීම් එකට ඉන්නම ඕන නැහැ, ළමයි අතර සෙල්ලම තුලින් කණ්ඩායම් හැඟීම් ඇති වෙනවා.

බොක්සිං හොඳ ක්‍රීඩාවක් නොවෙන්නේ එයින් මොලයේ ආබාධ පසු කාලයකදී ඇතිවිය හැකි නිසාම පමනක් නොවේ, එහි තිබෙන ‘විෂම ’ භාවය ද නිසායි.

සමහර දෙමවුපියෝ කියන කතාවක් – ‘දැන් කාලේ ගැහැණු ළමයෙක් පරිස්සම් කරනවට වඩා අමාරුයි කොල්ලෙක්ව පරිස්සම් කරන එක’ කියලා.

දරුවෝ තමන්ගේ පැත්තට හරවා ගන්න, දරුවෝ අතර බෙදීම් ඇතිකර ජීවත්වෙන්න හදන දෙමවුපියෝ නරුමයෝ .

කුඩා කල ආදරයෙන් දුව පැන සෙල්ලම් කරන සහෝදර සහෝදරියෝ වැඩිමහල් වී සමාජයට ගිය පසු බොහෝ විට විරසක වෙත්.  ඉතාම කනගාටුදායක තත්ත්වයක්. බොහෝ විටම මේ විරසක වීම ඇතිවන්නේ දේපල බෙදා ගැනීම සම්භන්දයෙන්. වැඩිහිටි  දරුවන්  අතර අසමගිය වැපිරීමට බොහෝ දෙමව්පියන් ඍජුවම හෝ වක්‍රව දායක වෙනවා. ඒ අඥනාවන්ත  සහ ආත්මාර්ථකාමි දෙමව්පියෝ.

ලංකාවේ මේ සිදුවෙන දේ දියුණු බටහිර රටවල සිදු නොවේ හෝ ඉතාම අඩුයි.

දරුවාට තාත්තා කෙනෙක් ඕන නැහැ කියා සිතන අම්මලා ආත්මාර්ථකාමිය.

මොන්ටිසෝරියේ ඉඳලම දරුවන්ට සාරධර්ම උගන්නලා, රටට ආදරය කරන්න උගන්වලා, දෙමාපියන්ටත් ග්‍රාමිය මට්මමින් වැඩමුළු තියලා පන්සල් පල්ලි එකතු වෙලා සමාජය සාරධර්ම වලින් පෝෂණය කල යුතු කාලයක් මේ.

සහජයෙන්ම ළමයි බොරු කියන්න කැමති නැහැ. ඒ අයට බොරු කියන්න උගන්නන්නේ දෙමව්පියෝ/වැඩිහිටියෝ. ගොඩාක් ළමයි මුලින්ම කියන ලොකුම බොරුව තමයි පාසලේ 1වැනි වසරට ඇතුල්කිරීමේ සම්මුඛ පරීක්ෂණයේදී තමන් ජීවත්ව ඉන්නේ පාසලට හැතැප්ම 2ක් ඇතුලත  වූ ලිපිනයක් තිබෙන නිවසක බව.  මේ බොරුව ඔප්පු කරන්න ඒ පොඩි ළමයාට තව බොරු 50ක් විතර උගන්නනවා.

බොරුවට පුරුදු වූ ළමයාගෙන් ගන්න දෙයක් නැහැ. හොඳ පුරවැසියෙක් වෙන්න බැහැ.

දෙමව්පියන් අතර ප්‍රශ්න වලදී ළමයි අතකොළු කරගෙන, බොරු කියන්න උගන්වනවා.

ළමයි කුඩා කල සිටම, ලොකුවී ජිවිතයේ දුක්, කරදර, බාධක කම්කටොළු වලට මුහුණ දිය හැකි අයුරෙන් හදන්න . ඉල්ලන ඉල්ලන දේ දෙන්න එපා. ආදරේ උනත් පමණට වඩා; සැප, පමණට වඩා දෙන්න එපා.

මෙරට වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන්, පාසල් යන වයසෙහි දරුවන් හා නව යොවුන් දරුවන්ගෙන් වැඩිදෙනකු මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන බව සමීක්‍ෂණවලදී අනාවරණය වී ඇත.

ළමයා ඉල්ලනදේ දුන්නට කමක් නැහැ, ළමයාට ඔබ වහල් විය යුතු නැහැ. නායකයා ඔබ බව දරුවා දැන ගත යුතුයි.

ළමයිට ගස් ගල් වගේ සලකන්න එපා. ආදරය පෙන්වන්වන්න ඕන. ළමයින් ඉඹලා, ආදරයෙන් ඔලුව අත ගාන්න. ‘මගේ රත්තරන් පුතා’, ‘මගේ රත්තරන් දුව’ ආදී වශයෙන් අමතන්න. 

අඩුතරමින් ඉඳලා හිටලවත් ආදරය නොදීපු ළමයෙකුගෙන් දෙමව්පියන් පසුව ඒ ළමයින්ගෙන් ආදරය බලාපොරොත්තු  වීම  අසාධාරණයක් විය හැකියි.

සමහර දෙමව්පියෝ ළමයි හදනවා බලන් ඉන්න ආසයි. ඒකත් කළාවක්. ඒ දරුවෝ අඬනවත් අඩුයි.

රට පිළිගත් උගතෙක් කියූ කථාවක් – ‘මම හැදී  වැඩුනේ 70/80 දශකවල. අපට කෑමෙන්, බීමෙන් නම් අඩුවක්  තිබුනේ නම් නැහැ, නමුත්  දෙමව්පිය සෙනහසේ/ආදරේ අඩුවක් තිබුනා.  තාත්තයි, අම්මායි නිතරම රණ්ඩු උනා. පුංචි අපි ඉස්සරහා තාත්තා අම්මාට ගහනවා; අම්මාගේ හරිම කට සැරයි. කිසිම ආදරයක් නොලැබුන ඒ ගෙදර අපාය වගෙයි. කොයි වෙලෙත් මම බැලුවේ ගෙදරින් පිට ඉන්න. තාත්තයි, අම්මායි සතුටින් නොවේ සිටියේ, නමුත් පවුලේ ’දක්ෂ’ සමහර සහෝදර සහෝදරියන්ට  ඒ දෙන්නා විශේෂ වරප්‍රසාද, දුන්නා, මුදල් හදල් යහමින් ඒ අය වෙනුවෙන් වියදම් කළා. හැබැයි මම වැරදි මාවතේ යනවද කියලා ඒ අය සොයා බැලුවා.  පසු කාලයේ දී  (ඒ අය වියපත් වුනාහම) වැඩියෙන් සොයා බැලුවේ මම; මගේ බිරිඳ ඒ අයගේ දුවලාට වඩා හොඳයි කියා කියා තිබුනා.’

ගැටවර විය පසුකල ගැහැණු සහ පිරිමි දරුවන්ට  පුංචියට හෝ කෑමක් උයා ගන්න පුරුදු කරන්න. 

බොරුවට අඬන ළමයා අඬන්නේ හරි විනයක් නැතිව හදලා තියෙන නිසායි.

ආරවුලක් දුරදිග ගිහිල්ලා ක්‍රිකට් පුහුණු පිටියේදී දරුවාට ක්‍රිකට් බැට් එකෙන් ගහලා මරපු තාත්තෙක් හිටියා, අම්මා ඉස්සරහදි. ඒ මෘගයා අද සිරගෙයක සිරබත් කනවා.

පොඩි දරුවන්ට පුදුම මානසික අසහනයක් තියෙන්නේ, මීට අවුරුදු 30 -40 ට එහා එක්ක සංසන්දනය කරද්දී . හරියට නොහදන නිසා සහ සමාජය කුරුවල් වීම නිසා.

අද කාලේ  ගොඩක් දෙමාපියන් ළමයින්ට බයේ ජීවත් වෙන්නේ. ඉල්ලන ඉල්ලන දේ දෙනවා.

කුඩා කාලේ  ඉඳලා  කීකරුකමට ගුනයහපත් කමට හදා ගත්ත දරුවෙක් රටටත් වාසනා.

මෝඩ අහංකාර ළමයින්ගෙ මෝඩ තීරනවලට දෙමව්පියන් හිස නැමීම නිසා පවුල් පිටින්  අමාරුවෙ වැටිලා තියෙනවා.  ඒ  ළමයි ලොකු වෙලා බැන්දහම තව අසරණ අය අමාරුවේ වැටෙනවා විතරක් නෙවි ඒ අය රටටත් බරක්.

තේ එකක් හදන්න, කොස්ස අරං උස්සලා අතු ගාන්න වත් බැරි දරුවෝ බැඳලා පවුල් ජිවිත අවුල් කරගන්නවා. දෙමව්පියෝ මේවාට වග කියන්න ඕන.

පොඩි කාලේ සැම දේටම ඉතා දක්ෂ ළමයා/ළමයි  දෙමව්පියන්ගේ සුරතුලුන් වෙනවා. බොහෝ විට අන්තිම කාලෙට දෙමවුපියන්ට සලකන්න ඉන්නේ ඒ අය විසින් අඩුවෙන්ම සැලකුම් ලබා දුන් ළමයා හෝ ළමයින්.

දරුවන් අනිවාර්යයෙන්ම සිටිය යුත්තේ පාසැලෙයි. ගෙවල්වල දරුවන්ව වැඩකාර කමේ යොදවන හාම්පුතුන්ට දැඩි දඬුවම් නියම කල යුතුයි.

සමහරු හිතන්නේ ‘අපි පොඩි කාලේ විඳපු දුක් ළමයින්ට විඳින්න ඉඩ තියන්න හොඳ නැහැ’ කියලා ඉල්ලන හැම දේම දෙනවා.  හරියට හැදුවේ නැත්නම් බිහි වෙන්නේ අකීකරු, මුරණ්ඩු, හැමවිටම අඬන ලමයෙක්.

අනාථ සිංහල දරුවන් සඳහා මන්නාරමේ අනාථ නිවාසයක් ගොඩ නැඟෙනවා, එහි මෑතකදී යළි විවෘත වූ සිංහල මහා විද්‍යාලයට සමගාමිව.  මේ උතුම් කර්තව්‍යයට සම්බන්ධ වෙන්න කැමති නම් මේ නොම්මරය අමතන්න: 070 459 0227.

හුරතලේටම හදපු ළමයා මේ ‘දුෂ්ශීල’ සමාජයට ගොඩ බට දාට අතරමං වෙනවා.

දියුණු බටහිර සමාජය ළමයා හම්බ වෙච්ච ගමන් වෙනම කාමරයකට දානවා, දෙමව්පියන් සමඟ නොවේ වෙනම කොටු ඇඳක්.  ළමයි පොඩිම කාලේ ගෙනිහින් වතුරට දානවා  පීනන්න ඉගෙන ගන්න.

කොච්චර තිබ්බත් ඒ ගොල්ල ලමයින්ට ඉල්ලන සෑම දේම දෙන්න නැහැ. ඒ ළමයි වැඩිහිටියෝ උනාම ස්වාධීනව ඉන්න පුරුදු වෙලා ඉවරයි. 

පොඩි කාලෙම හොඳ පන්නරයක් ගෙදරින්ම ලබා දීලා. ගස්, ගල් වගේ ඕන ප්‍රශ්නයකට සිනහා වී දක්ෂ ලෙස මුහුණ දෙනවා.  ප්‍රශ්ණ ආවහම අපේ ළමයි වගේ අඬන්නේ නැහැ.

සමහර පුංචි කාලේ කොන්වෙලා මුළු ගැන්විල්ලා හිටපු දරුවෝ අර දෙමව්පියෝ විශේෂ සැලකිලි දක්වපු එම පවුලේ දරුවන්ට වැඩිය සමාජයේ උඩට එනවා. ඒ දරුවෝ දුක් කම්කටොලු ඒමට අත්විඳ තිබෙන නිසා අන් අයට වඩා සමාජශිලිව  මුහුණ දෙනවා.  බොහෝ විට ඒ අය පවුලේ  අන්තිමට හම්බවෙන ළමයි.

ළමයින්ට ආදරය, කරුණාව දක්වන්න බැරි නම් හදන්න එපා.

දරුවෝ හදන කොට හැම දරුවාටම එක විදියට සලකන්න පුරුදු වෙන්න. අතේ ඇඟිලි පහ එක වාගේ නැහැ, දරුවොත් ඒ වාගේ තමයි. හැබැයි එක දරුවෙකුට විශේෂ සැලකිලිත් අනිත් අයට කුඩම්මාගේ සලකිලිත් දැක්වීම සුදුසු නැහැ.එහෙම කරන්නේ මෝඩ දෙමව්පියෝ.

දෙමව්පියන්ගේ ප්‍රශ්නවලදී ඇතිකරගන්නාවූ කැළැල් හයක් හතරක් නොතේරෙන දරුවන්ටද බලපාන  බව වැඩිහිටියෝ අමතක නොකළ යුතුයි.

‘මගේ දරුවා දොස්තර කෙනෙක්ම කරමි’ කියා සිතන්නේ නැතිව දරුවාගේ දක්ෂතා හඳුනා ගෙන ඒ මාර්ගයේ යවන්න. ඉතිහාසය, සමාජ අධ්‍යනයට දක්ෂ දරුවා බලෙන්ම දොස්තරකෙනෙක්, ඉංජිනේරුවෙක් කරන්න හදන්නේ මෝඩ දෙමව්පියෝ.  රවුම් කොටුවක් තුලට හතරැස් ලීයක් දාන්න හදනවා වගේ.

ඉඩකඩම්, වස්තුව බෙදා දෙන විට දෙමවුපියන් ඉතා බුද්ධීමත්, පරික්ෂාකාරී  සහ සාධාරණ විය යුතුයි. ඔවුන්ගේ අමන, මෝඩකම් නිසා දු පුතුන් සදාකාලික බද්ධ  වෛරක්කාරයන් බවට ඉතා ලෙහෙසියෙන් පත්විය හැකියි. එවැනි අවස්ථා බොහෝ පවුල් වල දක්නට ලැබෙනවා. මෙය ඉතා ශෝචනීය තත්වයක්, ආදරයෙන් හැදු, වැඩු දු දරුවන් දේපල නිසා තරහ වීම.

ආදාළ නීතිමය ලියවිලි සම්පුර්ණයෙන්ම නිත්‍යානුකුල ලෙස, තම උපදෙස් ප්‍රකාර ඒ අයුරින්ම සැකැසි ඇද්දැයි පරික්ෂා කර බලන්න.

ආසාධාරණයක් වී ඇතැයි සිතන දරුවන්ට කරුණු පහදා දිය යුතුයි, අසාධාරණයක් සිදු නොවී ඇතැයි කියා.

ගෙදර දොරේ පුංචි රෙපයාර් වැඩ ළමා වයසේදීම කරන්න පුරුදු කරන්න, අවශ්‍ය ආයුධ මෙවලම් ලබා දෙන්න. ඉදිරියේදී මේසන්, වඩු, පයිප බාස්ලා ඉතා මිල අධික වෙනවා. මේ වැඩ දන්නා දරුවා වැඩිහිටියෙක් වූ විට එයා සමාජය ජය ගන්නවා.

යන්තම් බතක් උයන්න්නවත් දොනියන්දෑව කුස්සියට වද්දා ගෙන නැති අම්මලා ඉන්නවා.

බොහෝ දෙමළ දරුවන් සිංහල දන්නවා; ඒත් සිංහල දරුවෝ කී දෙනාද දෙමළද දන්නේ? භාෂා දෙකම චතුර ලෙස කථා කිරීමට අනාගත පුරවැසියන්ට හැකි නම් එය රටේ සංහිඳියාව ඇතිකිරීම  සඳහා මහත් ඉවහලක් වනු ඇත. අනාගතයේදී රජයේ රැකියාවක් ලබා ගැනීමේදී භාෂා දෙකම කථා කිරීමට හැකි අයට මහත්වූ ගැම්මක් ලැබෙනවා, එසේ බැරි අයට එදිරිව.

විදෙස් භාෂා ඉගෙන ගන්නවා නම් ළමයින්ට චින භාෂාව, හින්දි භාෂාව උගන්නන්න. මේ 21 සියවස, චීන සහ ඉන්දීයයන් විසින් මෙහෙයවන සියවසක් ලෙසයි සලකන්නේ, විශේෂයෙන්ම, චීන.

දැන් ඔය ෆ්‍රෙන්ච්, ස්පැනිෂ්, ජැපනීස්, උගන්නලා එච්චර වැඩක් නැහැ. ඒ කාලේ පැනලා.

හරි දේ හරි ලෙසත්, වැරදි දේ වැරදි ලෙසත් දැනගෙන, නිවැරදි ලෙස මේ මහා පොළෙවේ අඩිය තියා ජීවත් වීමට කුඩා කල සිට දරුවන් ගේ මනස නිර්මාණය කල යුතුයි.

කවදාවත් දරුවන්ට බොරු කියන්න උගන්නන්න එපා. පුරුදු උනොත් එයා උපන් ගෙයි බොරු කාරයෙක් වෙනවා.

පුංචි සිත් තැලෙනවා. සමහර තැලීම් සදාකාලිකයි. පොඩි කාලෙම මානසික රෝගීන් වෙච්ච දරුවෝ ඉන්නවා  දෙමව්පියන්ගේ නොසැලකිලිමත් කම, අප්‍රවේශම් බව සහ උවමනාවෙන්ම සිත් රිදවිම වැනි කරුණු නිසා.

එවැනි දරුවන් ලොකු උනාම දෙමව්පියන් ඒ දරුවන්ගෙනුත්  උපරිමවම දේ බලාපොරත්තු වෙනවා, තමන් කරපු නොසැලකිලිමත් දේ  මතක නෑ වගේ. 

කුඩා දරුවෙක් ලිංගිකව හෝ වෙනයම් අයුරින් අපයෝජනය කලොත් එය ජිවත්වනා තුරාම ඒ කෙනාට තදබලම අපයෝජනයකි.

ගැහැණු දරුවෝ අපයෝජනය කල තාත්තාලා ගැන දැන් ඇහෙන්න ලැබෙනවා, ඉස්සරනම් මේ දේවල් සිද්ධ වුනේම නැහැ වගේ. හැම තාත්තෙකුටම හොඳ තාත්තෙක් වෙන්න බැහැ කියනවනේ.

මව්පියන්ගේ ආරක්‍ෂාව, රැකවරණය`, හව්හරණය නොලැබුණු දරුවෙකු බොහෝ විට ‘නරකාදියට’ වැටෙනවා.

දෙමාපියන් දෙදෙනාගේ විරසක වීම් පුංචි දරුවන්ගේ ජීවිත විනාශ කරන සමහරවිට  මහ පාරට ඇද දාන තරමට තෝතැන්නක්.

හොඳ, සාර්ථක, සක්‍රිය පවුලක දෙදෙනාගේ අදහස් මුසු කර නිවැරදි, බුද්ධිමත් තීරණ ගෙන ඉරිදියටම, උඩටම යනවා. වැඩිහිටි, බුද්ධිමත්  දරුවන් නම් ඒ අයගේ අදහස්  විමසා ඒවාටද ගරු කරනවා.  මේ පවුල් ලේසියෙන් වැටෙන්නේ නැහැ.

එකිනෙකාට ගරු නොකරන, නිතර සන්ඩු කරන අක්‍රිය පවුල් වලට හැමදාම බහින කලාව. ඒවා හැදෙන පවුල් නොවෙයි, පාරටම ඇද ගෙන වැටෙන්නත් පුළුවනි. ළමයින්ටයි මහාම කරදරේ.

සමහර දෙමව්පියන් තමාව  කාන්දමක්  කරගෙන, ළමයින් තමන් වෙත වෙන වෙනම ආකර්ෂණය කර ගන්න නොයෙක් උපක්‍රම යොදනවා. මෙය බොහෝ විට සිදු වන්නේ දෙදෙනා අතර අඩ දඹර ඇති දෙමව්පියෝ. මෙය ආත්මාර්ථකාමී, හොඳ නැති දෙමව්පියෙක් කරන දෙයක්.

හොඳ දෙමව්පියෙක් තමන් ටෝච් එකක් වී ඒ එලිය සියළු ළමයින් වෙත විහිදුවනවා. දරුවාව  ටෝච් එකක් කරලා එහි එලිය තමන් දෙසටම අල්ලන්න කියන දෙමව්පියෝ හොඳ දෙමව්පියෝ නොවෙයි.

සමහරු කියනවා අද කාලයේ සමහර දෙමව්පියොත් විශ්වාස කරන්න බැහැල්ලු.  ඒ කථාව කෙසේ වෙතත්, වැඩිදුර, බුද්ධිමත්ව කල්පනා නොකර කරන දේවල් නිසා ළමයින්ට විශාල අවැඩ සිදුවෙන වැඩ කරන දෙමව්පියෝ නම් ඕන තරම් ඉන්නවා.

සාමාන්‍යයෙන් පොඩි දරුවෝ ඉන්නකොට පවුල කැඩෙන්නේ නැහැ, රැකෙනවා. දරුවෝ හදන්න, හැම දේටම හොඳයි.

ලංකාවේ දැන් උග්‍ර කුඩා දරුවන්ගේ හිඟයක් තියෙනවා – තරුණ තරුණියෝ බඳින්නේ නැහැ. ඩිවෝසුත් වැඩියි. තව අවුරුදු 25කින් මේක මහළු සමාජයක්.

මේ ලෝකේ තියෙන ලොකුම සැපත දරු සුරතල් බලන්න ලැබීම.

වැඩිහිටියන් කිහිප දෙනෙක් තම ළමා කාලයේ අත්දැකීම් (රස කථා)  විස්තර කලේ මෙහෙමයි:

තාත්තා කිරි කන්න ගිහින් පැණි බෝතලේ අරගෙන,’කවුද දරුවනේ මේ පැණි බෝතලේ ඉවර කළේ’ කියලා ඇහුවා. අපේ චුටි නංගි අපි කාටත් කලින් දුවලා තාත්තා ළගට ගිහින් කියනවාලු, ‘මං නම් පැණි කෑවේ නෑ තාත්තේ’ කියලා.  කියලා  තියෙන්නේ  ගවුමෙන් කට පිහදමමින්.

මම ගැටයා කාලේ (ඒ කියන්නේ මීට අවුඋදු 35ට විතර එපිට) බඩල්කුඹුරේ  පන්සලකට අයිති  හේන් ඉඩමක ගොවිතැන් වැඩ කළා. රෑට සතා සීපාවා එලවන්න කෑ ගහලා සී පද කියනවා. දවසක් රෑ ගහ උඩ පැලේ ඉන්නකොට කුනකටුවෙක් කකුල හපලාල  මම බිම ඇද වැටිලා කෑ ගහනවා. ලොකු හාමුදුරුවෝ කිව්වා මෙයාව මොණරාගල රෝහලටම ගෙනි යන්න කියලා. බකමුන රෝහලේ ඇම්බියුලන්ස් එකෙන් මාව මොණරාගල රෝහලට ගෙනාවේ.  ඒ ඩ්‍රයිවර් ඇම්බියුලන්ස් එක  එලෙව්වා නොවෙයි ඉගිලෙව්වා. ඇත්තම කියනවා නම් එතුමා හින්දායි  මගේ ජීවිතය බේරුනේ. ගහට ගහක් මොරටුවේදී හම්බවෙනවා කිවාක් මෙන්, ඊට අවුරුදු 14ට පස්සේ මට එතුමාව හම්බවුනා බිබිලේ හොටලයකදී – මිනිහා එතකොට පෙන්ෂන් ගිහිල්ලා. මම එතකොට එතන ප්‍රධාන කොත්තු බාස්. ආසාවේ වැඩි කමට මම කොත්තු කොටන හැන්දෙන් කොත්තු දෙකක්ම දාලා දුන්නා, පාර්සල් කරලා ගෙනියන්න.

ඒ දවස්වල ඉරිදාට අපි බ්‍රව්න්ස් බීච් යනවා බුෆේ කන්න, මුළු පවුලත් එක්කම. දෙමව්පියෝ යන්නේ ඒ ගොල්ලන්ගේ යාලුවන්ටත් එන්න කියලා ෆෝන් එකෙන් කතා කරලා. කාර් එක පාක් කරන්න තරම් වත් ඉඩ නෑ, ඒ තරමට කොළඹින් එන වාහන මීගමුව මුහුදු වෙරළට. අපි මුදේ නාලා, හෝටලේ පූල් එකේ පිනාලා හවසට තමා එන්නේ.

ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ, පළමු සේවය සහ වෙළද සේවය අපි ඒ දවස්වල හරිම ආසාවෙන් අහන්නේ. පලවෙනි සේවයේ ශාස්ත්‍රීය වැඩ සටහන් ඉහල ගුනාත්මයකින් යුතුයි. ප්‍රයිවෙට් FM නාලිකා තිබුනේ නැහැ, ඔලුව කැක්කුම හැදෙන රැප්, කර්ණ කටුක හෙවි මෙටල්  සංගීත, ඉංග්‍රීසියෙන් කොපි කල සිංහල ගීත එකල තිබුනෙත් නැහැ.

දවසක් වඳුරෙක් අපේ ගෙදර කාමරයක් ඇතුලටම ඇවිත් අම්මාගේ මුහුණ බලන කණ්ණාඩිය අරගෙන මුහුණ බල බලා කොස්  ගහක් උඩට නැග්ගා.  ඌ හරියට මිනිහෙක් වගේ වාඩිවෙලා කණ්ණාඩියෙන් මුහුණ බල බලා හිටියා.  අපි ගහ මුලට වී ගහ උඩ වඳුරා කරන කෝලම් බල බල ඉන්නකොට ඌ කන්නාඩිය දාලා දිවුවා, කන්නාඩිය සි සි කඩ ගියා. 

1960 මුල ගණන් වල මම ඉස්කෝලේ යන ගමන් කැඩී කෙනෙක් හැටියට මොඩල් ෆාම් පාරේ ‘රෝයල් කලම්බෝ ගොල්ෆ් ක්ලබ්’හි ගොල්ෆ් බෑග් උස්සං යාම, ගොල්ෆ් බෝල එකතු කිරීමේ රක්ෂාව කළා.  චන්දෙන් පැරදිච්ච හිටපු අගමැති තුමෙක්  ගොල්ෆ් ගහන්න ඇවිත් එයාගේ සුපුරුදු කැඩී නැති හන්දා දවසක් මට කථා කළා. මම දවසම වගේ එතුමාට සේවය කළා.   එදා එතුමා ගාව මට ගෙවන්න මුදල් තිබුනේ නැහැ, පර්ස් එක ගෙන්න අමතක වීම නිසා.  එතුමා කොච්චර හොඳ ද  කියනවානම් දවසක් ගොල්ෆ් ගහලා ඉවරවෙලා මාව හොයාගෙන වනාතමුල්ලේ මගේ ගෙදර ඇවිල්ලා, අම්මාට නෝට් එකක් දීලා ගිහිල්ලා මට ස්තුති කරලා, රුපියල් 50කුත් එක්ක.

70 ජීවන ක්‍රමය අදත් තිබුනා නම් අපි ඔය ලැප්ටොප් තියාගෙන කොට කොට ඉන්ඩ හම්බ වෙන්නේ නැ.එහෙනම් තාමත් රෑ අට වෙද්දී අල්ලපු ගෙදරට ගිහින් මුවන්පැලස්ස අහල ගෙදර ගිහින් රොටියක් පුච්චලා කාල කුප්පි ලාම්පුව් නිමලා, නිදා ගන්නවා. ඉරිදා රැ 8ට මොනරතැන්න අහනවා. පොඩි මල්ලි පොකට් රේඩියෝ එක කනටම තියාගෙන ඈපාසිංහ මහත්තයාගේ  ‘බ්‍රිස්ටල් ක්‍රීඩා තොරතුරු’ අහනවා.

1990 මැද විතර අන්තිම අමාරු කාලයක් අපට. රටේ යුද්ධේ තදටම යනවා. ඉන්නම තැනක් නැති කොට බම්බලපිටියේ විසාකා පාරේ ගාලු පාරට හැරෙන හන්දියේ ලෑලි මඩුවක කුලියට හිටියා තාත්තයි, අම්මායි මමයි, පොඩි මල්ලීයි – එයා අත දරුවෙක් එත කොට . රෑට කුප්පි ලාම්පුව ඔෆ් කරලා, ලතා මංගේෂ්කාර්ගේ කැසට් එක (බැට්රි) දාගෙන තාත්තා හැමදාම නිදා ගන්නේ. ‘වය්ශ්නාව ජනතෝ’ සිංදුව ඉවර වුනාහම කවුද දොරට ගහනවා ‘දොර අරින්න, දොර අරින්න’ කියලා. එළියේ ළාවට   වැස්ස. බැලුවහම රෑ ඩියුටි යන රාලාහාමිලා දෙන්නෙක්. ‘අනේ තරහ නැතුව අර සිංදුව ආයි දාන්නකෝ හරිම රසාලිප්තයි’, කියලා කිවුවා. පස්සේ ඒ අය මුළු කැසට් එකම අහලයි ගියේ. අම්මා කහට තේ හදලා හකුරු එක්ක දුන්නා.

ඉස්සර අපේ ගෙට අල්ලපු වත්තේ සියා කෙනෙකුගේ රට අඹ ගහේ ගෙඩි ඉදිලා අතු බිමට බරවෙලා. මේවා දැක්කම චුටි නංගියි මමයි ඒ වත්තට පැනල අඹ ගෙඩි කඩාගන්නවා. මේක දැක්ක ඒ සියා අපිව ගේ ඇතුලට එක්ක ගෙනිහින් පැහිච්ච අඹ ගෙඩිය හතරට කපලා ලුණු, ගම්මිරිස් දාලා හැන්දෙන් කන්න කිව්වා. ආයි ඕනෑම වෙලාවක ඇවිල්ලා ගෙඩි දෙක  දෙක දෙන්නාට කඩා ගන්න කිව්වා.

ඔය 70 දශකයේදී මම  කොළඹ උසස් පිරීමි පාසැලක ප්‍රාථමික පන්තියේ ඉගෙන ගන්න සිසුවෙක්. ඒකාලේ ගෙදරට ඇවිත් ආපයින් ආපසු ටියුෂන් යන්නේ නැහැ.  ශිෂ්‍යත්ව විභාගෙට ලිවුවේ ඉස්කෝලේ නෝට්ස් වලින්. හවසට ඉස්කෝලේ ස්විමින් පූල් එකට ගිහින් පිනනවා – වෝටර් පෝලෝ වැනි ජල ක්‍රීඩා, යාළුවො එක්ක මාර්බල්ස් ගහනවා ඇතිවෙන්න, නැත්නම් රෑ කළුවර වැටෙනකම් ක්‍රිකට්. සෙනසුරාදා උදේ ස්කවුටින්, පස්වරුවේ  බේරේ වැවේ බෝට්ටු පුහුණුව. මගේ දරුවන්ට මේ සුන්දර  ජීවිතය දෙන්න බැරිවීම මට දුකක්.

මමයි අයියල දෙන්නයි අක්කයි  මහව අපේ ගමේ ඉස්කෝලේ ඇරිලා, සැතපුම් එක හමාරක් විතර පයින් එන්නේ. ගස්වලට පොලු ගගහ තමයි එන්නේ. ඒ ආපුවාම ගොඩක් දවස් වලට මඥ්ඥොක්කා තම්බලා තමා තියෙන්නේ. මට ඒකාලේ (මඥ්ඥොක්කා යුගයේ ) මඥ්ඥොක්කා පේන්ඩ බෑ.මම කන්ඩ බෑ කියල අඬනකොට අම්මා  කරන්නේ නැන්දලගේ ගෙදර ගිහින් එහෙ තියෙන දෙයක් ගෙනත් දෙනවා. බොහෝ වෙලාවට ඒ ගෙදර තියන්නෙත් අපේ ගෙදර දේමයි. එතකොට කරන්නේ කඩේට ගිහින් පාන් කාලක් ගෙනත් දෙනවා. පාන් ගෙඩියම සත 34යි.

මම අදත් හරි කෙට්ටුයි. මගේ මහත්තයා කියනවා ‘ඔයාට මම අවසර දෙනවා, මොකද ඔයා මඥ්ඥොක්කා යුගයේ ළමයෙක් නේ කියලා’ (මම උපන්නේ 1972).

මාමා කෙනෙක් හිටියා රට. ඒකාලේ රට හිටියා නම් ඒ  එසේ මෙසේ කෙනෙක් නොවේ. ඔය මාමා රට ඉදන් එනකොට අපේ ගෙදර ටත් ඇපැල් ගෙඩි 2ක් ලැබුනා. මම පළමු වතාවටයි ඇපැල් ගෙඩියක් දැක්කේ.  ඕක 6 ට කපල කෑවා. ඒක හරියට අමුර්තේ වගේ. ඕක කාලා  මම කිව්වා, සිතුවා ‘කවද හරි මාත් දවසක රට ගිහින් ඇපැල් ගෙඩියක් තනියම කනවා’ කියලා. ඔය කතාව ගෙදර සියලු දෙනා එකතු වූ විට මෑතක් වනතුරු මාව බයිට් කිරීමට යොදාගත්තා.

අපි දන්නා මොලේ සම්බන්ධ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙක් හිටියා අපිට ගෙවල් 3ක් පමණ එහායින් හැව්ලොක් පාරේ. අපේ තාත්තගේ ගජ යාලුවා, දෙන්න එකට බ්‍රිජ්/චෙස්  ක්‍රිඩා සෙල්ලම් කරනවා. 71 ජේවීපී කලබල කාලේ මොලේ  ඔපරේෂන් එකක් කරලා මිනිහා ගෙදර එනකොට රෑ 12ට චෙක් පොය්න්ට් එකකින් නවත්තලා. බර්ගර් මහත්තයෙක් වූ උන්නැහේ අත් දෙක උස්සගෙන චෙක් පොය්න්ට් එකට ගිහිල්ලා කර්ෆිව් පාස් එක පෙන්වුවාහම සැරෙන් අහලා තියෙනවා මේ රෑ කොහෙද ගියේ, ජොබ් එක මොකක්ද කියාලා. මම නියුරෝ සර්ජන් කියලා මිනිහා කියලා. හමුදාවත් හරි බයෙන් ඒ කාලේ හිටියේ මොකද ජේ.වී.පී  එකෙන් චෙක් පොය්න්ට් වලට ගහන තත්වයක් තිබුනා.  සර්ජන්ව හමුදා භාරයට ගත්තා. එයාට ඇහිලා තියෙන්නේ ‘නිව් ඉන්සර්ජන්ට්’ කිව්ව හැටියට. උසස් හමුදා නිලධාරියෙක් ඇවිත් එතුමාව නිදහස් කළා. 

‘තාත්තේ මරණය සමග සෙල්ලම් කිරීමට ආස නිසාද අර පුද්ගලයා පාපුවරුවේ යන්නේ? ඒක එයාට විනෝදයක් ගෙන දෙන්නක්ද’?  මම දුවට කියනවා ‘දුවේ, 1970 මුල් කාලයේ මමත් ඕන හැටියේ ලංකාවේ බස් වල ෆුට් බෝර්ඩ් එකේ ගියා. එක ඇගිල්ලකින් එල්ලිලා. එක කකුලක් ෆුට් බෝර්ඩ් එකේ අනික එළියේ. ත්‍රාසජනක ක්‍රීඩාවකට තියෙන ආසාවට නෙමෙයි දුවේ,  කොහොම හරි වැඩ ඇරිලා ගෙදර යා ගන්න ඕනේ නිසා’.

දවසක් 103 අංක දරන තට්ටු දෙකේ බස් එකක පාපුවරුව කඩා වැටිලා මං ඉස්සරහම පාපුවරුවේ එල්ලිලා ගිය කලිසම් කාර මිනිහක් වැටිලා මලා; උනේ මරදානේ ඇට්ලස් හෝල් බිල්ඩිම (දැන් තක්සේරු මන්දීරය) ඉස්සරහ, 1974  දී  විතර. ඒ මිනිහාගේ මුහුණ වහන්න සුදු රෙද්දක් සැපයුවේ ඒ අසළ තිබු මුස්ලිම් කඩයක  හිමියෙක්.

ගැටවර වයසේ ඇවිදලා, ඇවිදලා සමහර දාක රෑ වෙලා, 7 -8ට විතර, ගෙදර එන්නේ. කළුවරේ කඩුල්ල ළඟ කෙනෙක්  බලන් ඉඳලා මම ගෙදරට හැරෙන පාරට ඇතුල් වෙනවත් එක්කම ඇතුලට යන චායාවක් මට යන්තමට ඈතට පේනවා. ඒ අම්මා.  හිතේ මම දැක්කේ නැහැ කියලා. හැබැයි, ගෙදර ආවහම වචනයක් වත් කියලා බනින්නේ නැහැ.

සොහොන් කොත් වල අර්ථවත් වදන් ලියලා තියනවා, ඉස්සර ගිහින් බලනවා. ආගමේ සොහොන් කොත් වඩාත් රසවත්. කොත් දැක්කහම රට හොල්ලපු මිනිස්සු දැන් ඔක්කොම ඉන්නේ බොරැල්ලේ කනත්තේ නේද කියලා හිතෙනවා.

මා පාසල් යන කාලයේ රුපියල් 2.20 ක්‌ හා බෑග් එකක්‌ ද රැගෙන බසයෙන් ජාතික පොළට ගොස්‌ (එතකොට තිබුනේ බුලර්ස් රෝඩ් එකේ) එළවලු තුනක්‌ රැගෙන, කඩල ගොට්‌ටක්‌ ද කා බසයෙන්ම ආපසු ගෙදර ආවේ, සත 82 කුත් ඉතිරි කරගෙන.

පොඩිකාලේ අලුතින් හාරන මිනි වලවල් බලන්න අපි කනත්තට යනවා, මොකද එතකොට අවුරුදු ගානකට කලින් වලලපු මිනි ඇට කටු හමු වෙනනිසා. ඒවා හොරෙන් එකතු කරගෙන සරමේ කැහපට දාගෙන ඇවිල්ලා ගෙදර බෝඩ් වෙලා හිටපු මෙඩිකල් කොලේජ් එකේ අයියාට දෙනවා.

අපේ තාත්තා රජයේ ටෙක්නිකල් කොලේජ් එකක විදුහල්ති කෙනෙක්. අම්මා ගුරුවරියක්. අපේ තාත්තා ඇන්ටි කෙනෙක් (ටීචර්) ‍ එක්ක අනියම් සම්බන්ධයක් පටන් ගත්තා.  ඒ ඇන්ටි තාත්තගේ පරණ යාලුවෙක්ගේ නෝනා. අපේ තාත්තාට විදුහල්පති වෙන්න උදවු කලෙත් ඒ මාමා. අපේ අම්මාත් ‍අපිත් මේ දේ දන්නවා. තාත්තා හැමදාම ඒ ඇන්ටිත් එක්ක ගතකරලා ගෙදර එන්නේ හොඳටම බීලා. ඇවිත් අම්මට ගහනවා. අපිටත් ගහනවා. හොදටම බනිනවා. අපට ගහ ගහා ෆෝන් එකෙන් ඒවා තාත්තගේ යාලු ඇන්ටිට අහන්න සැලැස්වුවා. කීප දවසකම මහ රෑ අපට ගහලා ගෙදරින් එළියට දාලා තියනවා. එදාට නංගීත් මමත් මල්ලීත් අම්මාත් ගෙයි එළියට වෙලා එලිවෙන කම් අඞ අඞා ඉන්නවා. අපට කන්න, ඉගෙනගන්න වියදම් කරන්නේ අපේ අම්මා. ඇය මේ ලෝකේ උතුම්ම මව. අපට දුකක් වෙන්න දෙන්නැතිව ආදරෙන් බලා ගත්තා. . අපිට උගන්වන්න අම්මා අපා දුකක් වින්දේ. අම්මා තාත්තට විරැද්ධව පොලිසි ගියේ නැහැ. අපට ලැජ්ජා වෙයි කියලා. තාත්තගේ නපුරු පහරදීම් වලින් අපේ අම්මාත් වෙලාවක මැරෙයි කියලා හරි බයක් අපට තිබුනේ. මේ ලෝකේ හිටපු නපුරුම කෙනා අපේ තාත්තා කියලයි මට හිතෙන්නේ. තාත්තා අපෙන් අයින් වෙලා අර ඇන්ටිත් එක්කම ඉන්නවා නම් අපි හැමෝම කැමත්තෙන් හිටියේ. ඒත් එයා එහෙම කලේත් නැහැ.

 මම විශ්ව විද්‍යාලේ යන්න පටන් ගත්තට පස්සේ කැම්පස් හොස්ටල් එකේදී  පුරුදු වුනා නානකොට ෂවර් එකේ ඉඳන් සින්දු කියන්න. නිවාඩුවට ගෙදර ඇවිත් පුරුද්දට සින්දු පටන් ගත්තාහම තාත්තා අම්මාට කියලා ‘බලන්න අර ළමයට බඩේ අමාරුවක්ද දන්නේ නැහැ, කෙඳිරි ගාන සද්දයක් එනවා කියලා’.

අපේ තාත්තාට සාමාන්‍යාධිකාරී ලෙස ලොකුම  උසස්වීමක් ලැබුනා ඔහු වැඩ කල ආයතනයේ. අපේ පවුලට  අළුත් වටිනා ගෙයක්, වටිනා කාර් එකක් එහෙම  ගත්තේ ඔය කාලේ.  තාත්තා කතරගම දෙවියන්ට වෙච්ච භාර හාර ඔප්පු කරන්න ලොකු පිරිතක් කිව්වා. ධාතු කරඬුව වැඩම්මව්වේ මගේ හිස පිට, දැවැන්ත පෙරහැරකින්.  කොටා පාරෙන් භාගයක් පොලිසිය ඇවිල්ලා වැහුවා. පුංචි මට ලොකු වගකීමක්. ලොකු අයියාට දුන්නේ හාමුදුරුවරුන්ගේ දෙපා හෝදන එක, ඒ කේන්තියට එයා මහා පිරිතෙන් පස්සේ නිදා ගත්තා. පොඩි අයියානම් ආසාවෙන් තුවාවලින් හාමුදුරුවරුන්ගේ කකුල් පිහි දැම්මා. 

ඉස්සර අපි, වයස 19 විතරෙදි,  සම මෘදු වෙන්න නිවියා ක්‍රීම් ගාලා, කුරුලෑ වැහෙන්න මුහුණට පොන්ඩ්ස් වැනිෂින් ක්‍රීම් ගාලා, හිසකේ ගල් වගේ තියා ගන්න සහ දිලිසෙන්න යාර්ඩ්ලි  බ්‍රිල් ක්‍රීම් ගානවා. මව්ලානා එකෙන් රුපියල් 7.75ට ගත් හෙන්ටලී අත් කොට කමිසය ඇඳන් එයට කැපෙන  දුඹුරු පාට හීනී ලෙදර් ටයි එක බැඳ ගන්නවා. පාවහන් – ඉලස්ටෝ එහෙම නැත්නම් මැජස්ටික් බූට් වර්ක්ස්.  සෙනසුරාදා හවසට අම්මාගේ ඩෝෆින් රෙනෝල්ට් එක ඉල්ලගෙන මම ඩ්‍රය්ව් කරන් යන්නේ මගේ පෙම්වතිය එක්ක ඩාන්ස් කරන්න, මවුන්ට් ලැවිනියා බීච් හොටෙල් එකේ ලිට්ල් හට් එකට. එතැනදී ගහන ගෘප් එක ජෙට්ලය්නර්ස්. ප්‍රධාන ගායකයා ඇල්ස්ටන් කොච්, ගායිකාව, මිනෝන් රත්නම්.

අපි හැම අවුරුද්දෙම  වගේ පවුලේ චායාරූපයක් ගත්තා. ඒ  ගන්න යන්නේ ඩොනල්ඩ්ස් නැත්නම් ප්ලාටේ එකට.

ඉස්සර මේ වගේ ටියුෂන් නැහැ.  1965  දී විතර, පාසැල ඇරිලා (විසාකා) ගෙදර ඇවිත් බත් කාලා ඉංග්‍රීසී  නවකතාවක් කියවනවා. 3නේ ඉඳන් 4 වෙනකම් ‘චැනල්’ පියානෝ එක වාදනය කරවා. ගොඩාක්ම ගහන්නේ සුනිල් ශාන්ත/CT ප්‍රනාන්දුගේ ‘ඕලු පීපිලා’, ‘මා බාල කාලේ’ වැනි සින්දු.  තේ එහෙම බිලා ගෙදරින් යනවා -5 ඉඳල 6 වෙනකම් වෙන්ඩි වොට්මෝර් ඇකඩමියේ එලකියුෂන්. සෙනසුරාදා උදේ අම්මා එයාගේ කාර් එකෙන්ම මාව ගිහිල්ලා බස්සනවා ග්‍රීන් පාත් එකේ ටෙනිස් පුහුණුව. ඊට පස්සේ උදේ 10ට විතර කොල්ලුපිටියේ චිත්‍රසේන/වජිරා කළායතනයට.  උඩරට නැටුම්, ලී කෙලි නැටුම් එහෙම පුරුදු වුනා. දවල් 12ට අම්මා ඇවිත් අර ගන්නවා. කොල්ලුපිටිය හන්දියේ පෙරේරා ඇන්ඩ් සන්ස් එකෙන් පේස්ට්‍රි රෝල්ස්/චයිනීස් රෝල්ස්, චොකලට් කේක් වගේ රස  ආහාර අම්මා අරං දීලා, කොල්ලුපිටියේ ක්‍රීම් හවුස් එකෙන්  (දැන් අබාන්ස් බිල්ඩිම), අම්මා මට වැනිලා අයිස් ක්‍රීම් කෝන් එකක් අරං දෙනවා එතන ඉඳගෙනම කන්න. පස්සේ හවස්  වරුවේ SSC පූල් එකට ගිහිං පීනලා, පී නට්ස් පැකට්ස් අරගෙන නෑ ගෙවල් වල (වැඩියෙනම් බාප්පාගේ) යනවා. එහෙන් කන්නේ නැති දවස්වල සවස ආපහු ගෙදර යන්නේ බම්බලපිටියේ සරස්වතී ලොජ් හෝ ග්‍රීන්ලන්ඩ්ස් එකෙන් උණු උණු තොසේ, උළුඳු වඩේ, මසල වඩේ, හොදි, සම්බෝල ආදිය අරං, පාර්සල් කර, රෑට ගෙදරදී කන්න.  පහේ දාපු රසම රස ලොකු මුරුක්කු පැකට් එකක් ගන්න මා අමතක කරන්නේ නැහැ. තොසේ පාර්සල් හදන කම් අම්මා සත 10ක් කහ පැහැති ‘ඒවරි’ බර කිරණ මැෂිමට දාලා එයාගෙයි මගෙයි බර බලා ගන්නවා.

මම AL පාස් වෙලා කැම්පස් සිලෙක්ට් වෙච්ච කාලේ මගේ UN එකේ වැඩ කරපු පොඩි අක්කා නිව්යෝර්ක් ඉඳලා ලන්ඩන් ගියා පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලයේ මහාලේකම් කාර්යාලයෙන් ලැබුණු ආරාධනාවකට, ඒ ආයතනයේ පැවති උත්සවයකට සහභාගී වෙන්න. අක්කා මට කීවා එයා සුපුරුදු මුහුණක් දැක, කථා කරලා කිවාලූ ‘ඔබව හොඳට දැකලා පුරුදුයි’ කියලා.  එවිට එම තැනැත්තිය කියා තියෙනවා ‘ඔව්,වෙන්න පුළුවන් මම චාර්ල්ස් කුමරාගේ*  නංගි’ කියා.

(*දැන් රජ)

මට අවුරුදු 20 විතර ඇති, අපේ ගෙදරට වෙළද නියෝජිතයෙක් එනවිට මම උදයට ඉඳි ආප්ප කමින් සිටියා. තාත්තත් තේ එකක් අතේ තියාගෙන හිටියා. අපි දෙන්නම උඩුකයට ඇඳුම් නැතිව තාත්තා සරමකුත් මම කොට කලිසමකුත් ඇඳගෙන හිටියා. එයා ඉංගිරිසියෙන් මට සුබ උදෑසනක් කියලා අපගේ ඉඩමේ කරන ඉදිකිරීමක් සම්බන්දයෙන් ඉංගිරිසියෙන් ඇහුවා. ‘කඩුව’ දාලා අපව අල්ලා ගන්න බැලුවේ. මම අත හෝදගෙන එනතුරු තාත්තා සමග කතාකරන්න කියලා ඉංගිරිසියෙන් පිළිතුරු දීලා ගියා. තත්තාට කන ඇහෙනවා අඩු නිසා මේ කව්ද කියල ටිකක් උස් හඬින් ඉංග්‍රීසියෙන්ම තාත්තටත් කියලා දිපුහම මිනිහට තේරුණා වැරදි ගහට කෙටුවේ කියලා. එතන ඉඳල මිනිහා සුද්ද සිංහලෙන්ම කතාව පටන් ගත්තා.

අපේ තාත්තාගේ නෑදෑයින් ගිනිගත්හේනේ කිතුල්ගල පැත්තේ ටික දෙනෙක්  ඉන්නවා. එයාලා ඒ පැත්තේ නෑදෑයන් මැරෙනතුරු බලා ඉන්නවා දේපල, කුඹුරු අයිති කරගන්න. පුදුම මිනිස්සු කියන්නේ අපි ගියහම ඒ වගේ දේවල්මයි කථා කරන්නේ හරි උනන්දුවෙන්.

2කේ  ශිෂ්‍යයත්වයෙන් පාස් වෙලා, ගාලු දිස්ත්‍රික්කයෙන් පළවෙනියා වෙලා, ‘වැලන්ෂියා රූපසිංහ’ ශිෂ්‍යයත්වය මට හිමිවුණා, කොළඹ ආනන්ද කොලීජියට ඇතුල් වෙන්න. ඉස් ඉස්සෙල්ලම කොළඹ ආපු දිනය, හොඳ මාමා එක්ක. පරනවාඩිය කිට්ටු කරද්දී මාර චු බරක් අවා.  මාමා කිවා අර කොනට ගිහිල්ලා ඉක්මනට කරලා එන්න පුතා කියලා; සුද්දගේ කාලේ නීති තද හින්ද මාමත් බයෙන් කිවුවේ.  පරණ ඇට්ල්ස් හෝල් බිල්ඩිම දැන් තියෙන තැනට එහා පැත්තේ  එතකොට තිබුනේ තට්ටු දෙකේ බංගලාවක්.  එතන මුල්ලේ, කරනකොට, ගෙදර උඩු මහලේ කාමරයක සිට නෝනා කෙනෙක් දත් විලිස්සමින් මා දෙස තරහින් බලා සිටිනු දුටුවා. ඉක්මනට ‘වැඩේ කර’, මාමාට මුකුත් නොකියා ඔහු වෙත ගියා.  ඒ, ඉන්පසු, අවුරුදු 85 ක් මා ජීවිතය ගතකල, මා ප්‍රියතම කොළඹ නගරය, එදා මා පිළිගත් හැටියි.

කුළරත්න මහත්තයා මුල් පුටුව හෙබවූ අන්නන්දයේ මා ශිල්ප හැදෑරුවේ ලක්දිව ගුරු පඬිවරුන් සේ සලකන අග්ගමහා පණ්ඩිත බලන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රීය ස්වාමින් වහන්සේ, LH මෙත්තානන්ද, සාගර පලන්සුරිය (එවිට තලල්ලේ ඥනසාර හිමි) ගුරුභවතුන් යටතේයි.  ආනන්දයේ ‘බෝසත් ළමා සමාජයේ’ සභාපති දුරන්ධරයට මා පත් කර ගත්තා. සෙසු සාමාජිකයන් අතර ආනන්ද තිස්ස ද අල්විස් (ඇමති/කථානායක), රණපාල බෝධිනාගොඩ (ලේක් හවුස් සභාපති), PL බර්ටි සිල්වා (නියෝජ්‍ය තැපැල්පති), පී වෝල්ටර් සිල්වා (ප්‍රථම සිංහල හමුදාපති), LDH පීරිස් (රාජකීය විදුහල්පති), ඩන්කන් අල්විස් (කොළඹ මහ දිසාපති) ආදීන් සිටියා.

මම අම්මත් එක්ක අපේ වෙළඳ ස්ථානයට වතුර ගන්න අදාළ ලිපිය ගන්න ගියවිට අම්මගේ විවාහ සහතිකය ඉල්ලුවා. ඇයි කියලා ඇසුවාම, ඔප්පුවේ තාත්තාගේ නම තිබෙන නිසා ,ඔහු පිටරට බැවින් කවදාහරි අම්මලා දික්කසාද වුණොත් ඒ අයට ඒක ප්‍රශ්නයක් වෙයිලු . තවම වතුර නැහැ.

අපේ පවුලටම දෙවැනි අම්මා වුන ලොකු අක්කාට දැන් වයස  67යි. බඳින්න බැරිවූ ලොකු අක්කාට හිතවත් අය අතර මුලින්ම ඉන්නේ මමයි. එයාව මම බලා ගන්නා බව එයා දන්නවා මගේ මිසිස් විරුද්ධ උනත්.

තල්දුවේ දිය ඇල්ලේ ඔයේ වෙඩි දාලා මාළු අල්ලන අපේ මාමාට හොඳ දෙයක් වුනා දැනට අවුරුදු 55 කට විතර කලින්. මිනිහා හොඳටම බීලා ඉඳලා තියෙන්නේ. ඔය අයිනේ හොඳ මාළු වලක් තෝරාගෙන, වෙඩිල්ල පත්තු කරලා ඒක කෝට් සාක්කුවට දාගෙන ගිනි පෙට්ටිය විසි කළා මාළු වලට.

පත්තු කරපු ගිනිකුරුවල ගිනි බෙහෙත් පොඩ්ඩක් හරි ඉතුරුවෙලා තියෙනවනම් ඒවා වේලලා ආපහු පාවිච්චි කරනවා අපේ ආච්චි අම්මා.

මම ඒ කලේ අම්මා වැඩට ගියාම ගෙදර උයනවා. එතකොට මගේ වයස අවුරුදු 10යි. එක දවසක් අම්ම මට දීලා ගියා රු.2 න් බඩු ගෙනත් උයන්න කියලා. මම මගේ වයසේම යාලුවෙක්ගේ අක්කා එක්ක කතා කර කර ලිප පත්තු කරන ගමන් පොල්ලෙලි අඟුරට රු.2 තියල ලිප පත්තු කරලා. හාල්වලට වතුර ලිපේ තියල කඩේට යන්න සල්ලි හෙව්වා. අම්ම ආවට පස්සේ මං කීවා සල්ලි නැතිවෙලා කියලා. අම්මා පාන් රාත්තලක් ණයට ගෙනත් අපි 8 දෙනාටම කපල දුන්නා අමුවෙන්ම. ඒ එදා. අද අපි අපි සතුටින් ඉන්නවා.

ජේ.වී.පී කාලේ, 70 ගණන්වල මුල.  අපි රෑවෙනකොට ලොකු අම්මලාගේ ගෙදරට යනවා නිදාගන්න අම්මත් සමග, මැදියම් රෑ, සේරමලා තේ බොන්න කතාඋනා , කවුරුත් බයයි නිවසින් පිට තියන කුස්සියට යන්න. අවසානයේ  අපේ අම්මා වතුර ලිප තියලා ලොකු අම්මාගේ දුවට කෙතලේට තේ කොළ ටික දාගෙන එන්න කීවිට ඒ අක්කා අත්ලට තේ කුඩුටික අරන් අම්මා කපන හකුරු කැලි ටිකෙන් එකක් අරන් බයේ බයේ කුස්සියට ගිහින් කේතලේ පියන අරිනකොටම අල්ලපු වත්තේ මුර ගේ ටකරම් වහලෙට වේලිච්ච පොල් අත්තක් වැටුනා සරාස් ගාලා.  පහලට වැටුනේ වෙඩි වගේ ශබ්දයෙන්. අනේ අර අක්කා හිතුවේ ජේවීපි එකෙන් ඇවිත් අපිට වෙඩි තියනවා තමා කියලා. කම්පනයට, කන්න ගත්තු හකුරු කෑල්ල මුට්ටියට දාලා තේ කුඩු ටික කටේ දමාගෙන ගේ ඇතුලට දුවගෙන ආවා. කතා කරගන්නත් බැහැ නහයෙන් , කටින් තේ කුඩු පෙරාගෙන.  මම ගොඩක් චුටීයි , එදා මම ලාම්පු එලියට ඒ අක්කාව දැක්කේ. එයා, කව්රුහරි එලියේ ඉඳන් වෙඩි තියලා කියලයි හිතලා තියෙන්නේ. අදත් අපිට හිනා ඒ සිදුවීමට.

පාසැල් ගිහිං ඇරිලා මම පෙම්වතාත් එක්ක මුහුදු වෙරළට ගිහින් ඉදිද්දී අපේ අයියගේ අතටම අහුවුණා. ඒ ළමයා අයියගේ යාලුවෙක් හින්දා එදා නම් මම අපේ අයියගෙන් ගුටි නොකා බේරුණා. හැබැයි අයියගේ යාලුවා කියන මගේ පෙම්වතා නම් පහුවෙනිදා අයියගෙන් ලොකු බැණුමක් ඇහුවා කියලා එයා මට පස්සේ කිව්වා.අයියා බැනලා තියෙන්නේ මගේ නංගි එක්ක යාලුයි කියාලා එයාට  කිව්වෙ නැත්තෙ ඇයි කියලයි. දැන් නම් අයියා මට බණින්නේ නැහැ.මම හැම ඉරිදාටම පෙම්වතා එක්ක මුහුදු වෙරළට යනවා.අයියා අපිව දැක්කත් මුකුත් කියන්නේ නැහැ.

කටුනායක එයාපෝට් එකේදී තාත්තාගේ ඇදුම් බෑගය මාරු වෙලා, පස්සේ භාර දෙනකොට ඇතුලේ තිබුන චීස්, පෙයාස්, චොක්ලට්,  මස්කට්, බූන්දි ඔක්කොටම විදලා; රෙදිටිකයි සපත්තු දෙකයි විතරක් තිබුනා.

මට අවුරුදු 14 විතර කාලේදී ඉස්කෝලේ ගිහින් ආපු මට අම්මා කිව්වා ‘මාර්කට් එකට ගිහිල්ලා වම්බටු 500 කුයි අමුමිරිස් 100 කුයි ගෙනෙන්න’ කියලා. මම අම්මාව කේන්ති ගස්සන්න හිතාගෙන ‘මොනවද අම්මේ කිව්වේ බටු 100යි,  මිරිස් 500යි  නේද?’ කියා. මේක මම පස් හය සැරයක්ම ඇහුවා. අම්මට වස කේන්තියි.  මාර්කට් එකට ගිහිල්ලත් වැරදිලා මුදලාලිගෙන් අමුමිරිස් 500 අරගෙන, වම්බටු 100 ඉල්ලනකොට, ‘ළමයා මොකටද හත්මාලුවකටද’ කියලා මුදලාලි අහනකොට තමා මට අවුල තේරුනේ. මම සද්ද නැතුව ‘ඔව්’ කියලා එන්න හදන කොට මුදලාලි කිරන්නෙම  නැතුව මල්ලට දැම්මා වමබටු කරල් දෙකක්.  ගෙදර අරන් ඇවිල්ලා අම්මගෙන් ලුණු ඇඹුල් ඇතුව අහ ගත්තා විතරක් නොවෙයි පාරකුත් කෑවා.

කොළඹ තියෙන ලොකුම ඉස්කෝලෙක වැඩ කරපු කෙනෙක්, 2001 ගම්පහ  දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රසිද්ධ පිරිමි පාසැලක විදුහල්පති කෙනෙක් වෙලා ආවා. විනය කියලා ඉස්කෝලේ කෑවා. කැඩෙටින් කරන, හමුදාවේ වැඩකරන්න බලා හිඳපු ළමයින්ගේ කටේ හුණු කෑලි දමපු මනුස්සයෙක්ව විනය බාර ආචාර්යවරයා ලෙස පත් කළා. ඊට පස්සේ හොඳම ගුරුවරු නිකන් ප්‍රශ්න ඇති කරගෙන ඉස්කෝලෙන් යන තැනට ගෙනාවා. ඉස්සර ලංකාවේ රෑන්ක්ස් ගත්ත මම ඉගෙනගත්ත  ඒ ඉස්කෝලේ කාලාම දැම්මා. හරිම දුකයි. ලඟදි ඉස්කෝලෙට ළමයෙක් ගන්න අල්ලස් අරගෙන වැඩ තහනම් උනා කියලා පත්තරෙන් දැක්කා. එත් ඉතින් ඊට පස්සේ අමාත්‍යංශයේ ලොකු තනතුරක් හම්බුවෙලා හොඳට වැඩ ටික කරගෙන යනවාලු. මෙහෙම අය ඉන්නකන් ලංකාවේ ඉස්කෝල ටිකට දෙයියන්ගේ පිහිට තමා.

ඉස්සර අපේ ගෙට අල්ලපු වත්තේ ඇන්ටි කෙනෙකුගේ පැණි දොඩම් ගහේ ගෙඩි ඉදිලා අතු බිමට බරවෙලා තිබුනේ. මේක දුටුවිට නංගියි මමයි ඉස්කෝලේ ඇරිලා ඇවිල්ලා අල්ලපු වත්තට පැනල ගෙඩි කඩනවා. මේක දැක්ක ගමන් ඇන්ටි කෑ ගහලා එලෝගෙන එනවා. එතකො ට අපි දුවන්නේ නැතිව හයියෙන් කියනවා ’මේ ගසේ බොහෝ පැණි දොඩම් තිබේ. නංගිටයි මටයි ගෙඩි දෙකක් ඇතියි, වැඩිය කඩන නරක ළමයි නොවේ අපි’ කියල, එතකොට ඇන්ටි කියනවා ‘හා එහෙනම් ගෙඩි දෙකක් විතරක් කඩාගෙන යන්න’ කියලා.

මම පොඩි කාලේ අමාරුවෙන් සියල් පෑනක් සල්ලිවලට ගත්තා, හැව්ලොක් පාරේ සිලනි මල් ශාලාව ළඟ තිබ්බ දෙමළ කඩයකින්. තීන්ත දාන්න ගිහින් හැමදාම යුනිෆෝම් එකේ තීන්ත ගාගන්නවා. ඒ දෙමළ කඩෙන් රැට බඩු ගන්න ඇතුලට ගියවිට විහිදුනු  සුන්දර, මිහිරි සුවඳ තාම අද වගේ මතකයි. එතන නාරං බික්, කළු ඉරි ලොසින්දර තිබුනා.

මං මතුගම ඩොන් බොස්කෝ එකේ ඉගෙන ගන්න කාලේ, අපි කොළඹ ගියා පාසලේ අධ්‍යාපන චාරිකාවකට. ග්‍රහලෝකාගාරය බලද්දී ආර්ය සිංහල ඇඳුමෙන් ලස්සනට සැරසුණු මහත්මයෙක් තනිවම ප්‍රදර්ශන නරඹමින් යනවා. අපි කොල්ලෝ තුන්දෙනෙක් එකට ගියේ. අපිට හිතුනා මේ මහත්තයත් එක්ක ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කරලා බලන්න. ඒ කාලේ ඉංග්‍රීසි කථා කරන්න ආසයි බයයි. අපේ ගුරුතුමා කියලා තිබුන කොල්ලනේ බය නැතිව කතාකරපල්ලා, මම හොඳට උගන්නල තියෙන්නේ කියල. ඒත් කලිසම් අඳින ටයි කෝට් දාන අයට අපි බයයි, ‘කඩුවට’ කැපිලාම යයි කියලා. ඒ නිසා අහිංසකයෙක් අල්ල ගත්තා. අපොයි දෙයියනේ එතුමා දක්ෂ ලෙස ඉංග්‍රීසි කතා කළා. අපි යන්තම් ගොත ගහ ගහ කියන කොට එතුමා බොහොම සතුටු වෙලා ඉංග්‍රීසියෙන් කිවා මේ ළමයින්ගේ ඉංග්‍රීසි උච්චාරණය ඉතා හොඳයි. බොහොම හොඳයි එහෙම තමයි බය ඇරෙන්න කතා කරන්න ඕනේ කියලා. අපි ස්තුති කරලා ඉක්මනින් මාරු වුනා.

මම ගමේ පාසලේ හැමදම පළවෙනියා. ඉතින් මේකේ කිසිම තරගයක් නැති නිසා මම ගියා නගරයේ ජනප්‍රිය පාසලකට. ඒ සමඟම මට එහි  ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට සම්බන්ධ වෙන්න ලැබුනා. පළමු වාර විභාගයෙන් ළමයි 45ක් ගෙන් මම 25 වෙනියා; ලැජ්ජාවේ බැහැ.ගෙදර කට්ටිය බලාගෙන ඉන්නේ මගේ අලුත් වැඩ කොහොමද කියලා බලන්න. මම 25 මාරු කරලා 5 කරා; 2 තියෙන තැන ටිකක් තදේට බ්ලේඩ් එකෙන් පීවා.  ඒත් වෙනසක් පේනවා. මම අනිත් පැත්තේ ලිව්වා ‘ඉහත වැරදීමක් මේ ළමයා 25 නොව 5’ කියලා.අපේ ගෙදර ඉන්නෙත් මං ජාතියේම අය, වැඩේ අතේ මාට්ටු. අන්තිමට තාත්තා අම්මාව ඇරියා ඇත්ත නැත්ත දැනගන්න. දැන් මම ලොකු මිනිහෙක්, අපේ අක්කා සමහර දාට මේක මතක් කරලා තාම හිනා වෙනවා.

දවසක් අපි දවස පුරාම ඉස්කෝලේ ක්‍රිකට් ගැහුවා. මහන්සිය වැඩිම වෙලා ගිහින් බිත්තියක් දෑතින්ම අල්ලා ගත්තා, ඇස් පියාගෙන. ටීචර් කෙනෙක් දැකලා බයවෙලා, මාව ළමයි ලවා උස්සලා ගෙනිච්චා ලයිබ්‍රරි එකට. එතනදී පවන් ගහලා, වතුර පොවලා, ගෙදරට කෝල් කලාම තාත්තා ආවා රූං ගාලා  ඔෆිස් එකේ සේවිකාවක් එක්ක. මම එපා කියද්දී ඒ අය මාව කොළඹ ඇක්සිඩන්ට් සර්විස් එකට ගියා. එතනින් එක්ස්රේ අරං නිදහස් කළා. ගෙදර ගියාම අම්මාට වැඩියෙන්ම දැන ගන්න ඕන කලේ තාත්තා මොන සේවිකාව එක්කද ආවේ, එයා ඉඳගෙන හිටියේ කාර් එකේ ඉස්සරහද, පස්සේ සිට් එකේද කියලා. ඇය හිටියේ පස්සේ සිට් එකේ කියලා ඇත්ත කිව්වා.

අපි ටෙක්නිකල් කොලේජ් එකේ ඉන්දැද්දී විනෝද චාරිකාවක් සුදානම් කරන්න කතා උනා. ගුරුවරු එකඟතාවය පලකලත් තරයේ කියා සිටියේ මත්පැන් පානය, ගෙනයාම සහ මගදී මිලදී ගැනීම නොකළයුතු බවයි. අපිත් ‘හා’ කියල ගමන පිටත් උනා. නිට්ටඹුව හරියේදී අපේ නඩේ කොල්ලෙක් හොද විස්කි බෝතලයක් අරන් සර් ගාවට ගිහිල්ල ‘සර් මේන් එකෙක් බෝතලයක් ගෙනල්ලනේ, මොකද කරන්නේ කියලා’.  ‘හා හා වැඩිය වෙරි වෙන්නේ නැති වෙන්න බීපල්ලා’ කිව්වා.දැන් කොල්ලන්ටත් ටිකක් වෙරි. මෙන්න එකෙක් ආයිත් බෝතලයක් අරන්  සර් ගාවට යනවා ‘සර් මේ තව එකක් තියනවා සර්ලට’ කියල. ‘හා හා තියල පලයන්’ කිව්වා. මෙන්න දඹුල්ල පහුවෙනකොට සර් අහනවා ‘පුතේ ගෙනාපුවා ඉවරද’? කියලා.

කටුබැද්දේ NDT අවසාන වසර කරන කාලේ රත්මලානේ ස්ටේෂම කිට්ටුව බෝඩිමක නැවතිලා හිටියේ.  පාඩම් කරලා ඉවර වෙලා, බොන එකේ සුවයක් තියේ දැයි දැන ගන්න, දවසේ වෙහෙස සුවසේ නිවා ගන්න, ඉඳලා, හිටලා අපිත් හීනියට අඩියක් ගහනවා. උම්බලකඩ කෑල්ලක්, රතු ලුණු ටිකක් ලියලා, ගම්මිරිස් කුඩු ටිකක් ඉහලා, දෙහි ඇඹුල් ටිකකුත් කලවම් කරගෙන එහෙම. කාටවත් කරදරයක් නම් නැහැ. වෙරි වැඩි වුනහම යහළුවෙක් දෙන්නෙක් ප්‍රියා සුරියසේන, පුන්සිරි සොයිසා, CT ෆර්නැන්ඩො, මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ  වැනි සින්දුවක්  ලයාන්විතව කියනවා ගිටාර් එක වයමින්. සුළඟත් එක්ක  සින්දු හඬ  ඈත දුරට  පාවී යන්නේ නිසල රැයට අමුතු, චමත්කාරජනක වගේම පාළු, දුක්මුසු  වගේ හැඟීමක් මුසු කරමින්.  දෝංකාර දෙන ඒ චමත්කාර සංගීතයෙන් අහල ගෙවල් වල කි දෙනෙක් සතුටට/අමන්දානනදයට  පත් වෙන්න ඇද්ද?

අපි  කන්තලේ ඉන්න කාලේ තාත්තා ලොරියක් එලෙව්වා, එත් හැමදාම වැඩ නැහැ. මම උසස් පෙළ කෙරුවේ උදේට ඉස්කෝලේ ගිහිල්ලා හැන්දෑවට ටව්මේ හෝටලේක වලන් පිගන්  හෝදන රස්සාවක් කරන ගමන්.  ගොඩක් දවස් ඉස්කෝලේ ගියේ පයින් බස් එකට සල්ලි නැතුව.  වැඩ ඇරිලා සමහර දවසට km 10 ඇවිදලා තියෙනවා, අලි ඉන්න පාරේ. තාත්තායි අම්මායි දන්නේ නැහැ මම පයින් ගාටන බව. අද මම ශීත කාමරේක  ඉංග්‍රීසියෙන් කථා කර සෙක්‍රටරිස්ලාට ලියුම් ඩික්ටෙට් කරනවා. හවසට කාමරේ වැකුම් කරන්න එන වයසක මිනිහා මට කථා කරන්නේ සර් කියලා. මිනිහා කොළඹ සෙන්ට්  තෝමස් කොලිජියේලු ඉගනගෙන තියෙන්නේ.

මම ගියේ කොළඹ 7 උසස්ම පිරිමි විද්‍යාලයකට. හැම සඳුදාම උදේ වැඩ පටන් ගන්නේ ස්කූල් ඇසෙම්බ්ලි එකෙන්.  මුළු ඉස්කෝලෙම සහභාගී වෙනවා ඒකට. ‘දවසේ සිතුවිලි කතාව’ කරන්නේ ටීචර් කෙනෙක්, ඉංග්‍රීසියෙන්. ඉස්කෝලේ ගොඩක්ම  හිටියේ ටයි කෝට් දාන සර්ලා සහ ජැන්දියට අදින මිස්ලා. ගුණපාල කියලා සිංහල උගන්වන සර් කෙනෙක් හිටියා.  බස් එකෙන් එන්නේ. එයා ඇන්දේ ආර්ය සිංහල ඇඳුම. හොඳට විට එහෙම කාලා දත් රතු වෙලා හිටියේ. ඒ සර්ට ඉස්කෝලේ වෙන යාලු සර්ලා නොහිටපු ගානයි. ඉන්ටර්වල් එකට ස්ටාෆ් රූම් එකේ  කොනකට වෙලා ඉංගිසි  පත්තරයක් බල බල ඔහේ ඉන්නවා.  ළමයි, අනෙක් ගුරුවරු ඔය සර්ව  අල්ලාගෙන නිතරම සරදම් පාඨ කතා කරනවා – ඉංග්‍රීසි නොදන්නා සර් බොරුවට ඉංග්‍රීසි පත්තරයකින් මුහුණ වහගෙන ඉන්නවා කියලාත් කියනවා.  ඔන්න එදා එයාගේ නම කියවුනා ‘දවසේ සිතුවිලි කතාව’ට. කන් පැලෙන්න අත් පුඩි පාරක් ආවා.  ‘උසස් පවුල්වල’ උඩඟු ළමයින් එදා අත්පුඩි ගැහුවේ සරදමට, මොකද මෙතෙක් කිසි ගුරුවරයෙක් සිංහලෙන් ‘දවසේ සිතුවිලි කතාව’ කරලා නැහැ. මෙතුමා සිංහලෙන් මුල් ගුරුතුමාගෙන් අවසර ඉල්ලනකොට මුළු සභාවම මහා හයියෙන් හිනා උනා, සෙසු ගුරු මණ්ඩලයත් එක්ක, මුල් ගුරුතුමාටත් හිනා ගියා. ගුණපාල සර් අද නම් හොඳටම පල් වෙනවා කියලා මට දුකක් ඇති උනා. ‘අනේ සර් ගිහිල්ලා ඉඳගන්න’ කියලා පුංචි සිතින් මටම කියා ගත්තා.  මෙන්න විනාඩි 2ක් විතර ගියාට  පස්සේ මේ මනුස්සයා ඉංග්‍රීසියෙන් දේශනය  කරන්න පටන් ගත්තා; ඉතා චතුර සහ විචක්ෂණ ලෙස – තල් අත්තට බොරළු වැටෙනවා වගේ තඩි, විශාල, ලස්සණ, ඉංග්‍රීසී වාග් මාළාව හරියට ගලා යන නදියක් වගේ. මම හිතන්නේ ගොඩාක් ගුරුවරුන්ටත් තේරුනේ   නැහැ, ඒ තරමට අධ්‍යාත්මික බවින් උසස්, ඉහලම මට්ටමේ ඉංග්‍රීසි වලින් කරන ලද කථාව. එයාගේ දේශනය තිබුනේ ඉංග්‍රීසි භාෂාව ඉගෙන ගැනීමේ වැදගත්කම පිළිබඳවයි. මට එහා පැත්තේ හිටපු උගත්, මිතුරා මට  හොරෙන් මිමිනුවා  ‘මේ මනුස්සයා කථා කරන්නේ නියම කේම්බ්‍රිජ් ඉංග්ලිෂ්’ කියලා.  හරියට පැයකින් කතාව ඉවරවුනා.  මීයට නිශ්ශබ්ධව තිබුණු සභාවේ හැමෝම විනාඩි 2ක් පුරා අත්පුඩි ගැහුවේ වාඩිවී සිටී අසුන් වලින් නැගිට, හිටගෙන. එදායින් පස්සේ කිසි කෙනෙක් (ගුරුවරු ඇතුළු) ගුණපාල සර්ට හිනාවෙන්න ගියේ නැහැ.

වැස්ස දවසට පාසල් යන්න හරිම කම්මැලියි. උදෙන්ම අම්මාට මොකක් හරි නැති ලෙඩක් කියලා දවල් වෙනකන් නිදා ගත්ත කාලය මතක් වෙනවා.  දවල්ට වත්ත පහල පොකුණේ ලස්සන ලස්සණ මල් පිපිලා; ලස්සණ පාසි උඩ පාවේනවා. ඒවා බලන්න යනවා වැස්සේම.  කලින් හිටපු ඉස්ගෙඩියෝ දැන්ගෙම්බෝ වෙලා කොහේදෝ හැංගිලා ඉඳන් බක බක ගානවා.

අම්මා ,මාත් එක්ක ලඟින් වාඩිවෙලා ඉන්නවා, අළුත් ඉස්කෝලේ සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට මුහුණ දෙන්න.  මම අම්මට කියනවා ‘අම්මා ඔයා තමයි මේ ලෝකේ දෙවෙනියටම ලස්සනම කෙනා’. ‘කවුද එතකොට ලස්සනම කෙනා’ කියා මගෙන් අම්මා අසනවා. ‘ඒත් ඔයාම තමයි,හැබැයි ඒ ඔයා හිනාවෙනකොට’ කියා මම කියනවා.

ඉස්කෝලේ යන කාලේ එක කකුලක තුවාලයක් නිසා එකකට සෙරෙප්පුවකුයි අනිකට සපත්තුවකුයි දාගෙන යනවා. උප විදුහල්පති වරයෙක් හිටියා බොරුවට වැරදි හොයන. දවසක් ඩිටෙන්ෂන්  කියලා ඉස්කෝලෙන් පස්සේ මාව තියා ගත්තා. හවස අම්මා තාත්තාට විස්තරේ කීවාම තාත්තා කිවා ‘මෝඩ මිනිහෙක් කියලා’. මට නේද හරි සැටිස්. මොකද ලේසියෙන් තාත්තා මගේ පැත්ත ගන්නේ නැහැ.

අපේ ගෙදර තිබුනේ ගාල්ල ඇල්පිටිය ප්‍රධාන පාර අයිනේම; අපිට පොඩි කඩයකුත් තිබුනා. ගෙදර ඉස්සරහ කෑල්ලේ දවල්ට ඉන්නේ ආච්චි  විතරයි. මයිනා  ඉන්නේ කඩේ කෑල්ලේ එල්ලපු කුඩුවේ. කඩේ ඇරලා ආච්චි කුස්සියේ වැඩ කරන වෙලාවට කඩේට කවුරු හරි අවොත්, මයිනා කෑ ගහනවා ‘අම්මේ කඩේට ආවෝ’ කියලා. දවසක් මේ මයිනාව  මාතර කෙනෙක් (ඒ ගමේ නෑ ගෙදරක ආපු ගමන් ) හොරෙන් අරන් ගිහින්. දවස් තුනකට පස්සේ මයිනා  ඇවිත් ‘අම්මේ මං ආවෝ’ කිව්වා.   ආච්චි  හරි සතුටෙන් සිටියේ. කාලයක් ගිහින් මයිනා මැරුණහම මේ ආච්චි  ඇඩුවේ තමන්ගේ දරුවෙක් මලා වගේ.  පාංශුකූලෙත් දුන්නා. තුන් මාසේ දානෙත් දුන්නා.

මට එතකොට වයස 19යි. කොලඹ උසස් අධයාපනය ලබනවා. සති අන්තයේ ගෙදර යනවා නුවර, සමහර දිනවලට කොලඹ රැකියාව කරන එක් කුස උපන් අයියත් සමග එකට යනවා. එදත් එවැනි දවසක්.  නමුත් අප දෙදෙනාට ලැබුනේ දෙපලක ආසන දෙකක්.  බසය කොළඹ – නුවර නගරාන්තයක්.  මා ලග වාඩිවී හිටියා කාගේ හරි පුතෙක්, කඩවතට එනකොටම මා  කකුලට තට්ටු දාන්න අරං. ටිකක් බලපුවම වැරදීමක් නොවන බව වැටහුනා. මා අතක් ගෙන ඔහුගේ කකුල උඩින් තියා  කතාකරන්න පටන් ගත්තා. නුවරට එනවිට සියළුම පවුලේ තොරතුරු ගෙදර සහ ජංගම දුරකථන අංක සියල්ල මා ලග (කඩුගන්නාවෙන් බහින්න ඕන මිනිහා නුවරට එනකම් ආවා). නුවර රේල් ගේට්ටුව පසුවෙද්දී ඉදිරි අසුනේ ඉන්න අයියාව මා පෙන්නා කීවා ‘ඒ ඉන්නේ මගේ අයියා, මං දුන් ඔය දුරකථන අංකයත් එයාගේ. මින් පස්සේ බස් එකේදී ගැහැනු ළමයින්ගේ කකුල් අතගාන්න එපා, අම්මාට කියල ඉක්මනට කසාදයක් බැදගන්න. ඔයාට බැරිනම් දුරකතනයෙන් මම ඔයාගේ අම්මට කියන්නම්’ කියා. ඒ  ළමයා දහස් වරක් සමාව ඉල්ලා බැස ගියා.

10 වසරේ ඉන්න කොට අවසානේ වාර විභාගේ ප්‍රතිපල දුන්නේ පාසලේ නිවාඩු දෙන දවසේ.  රිපෝට් එකේ සිංහලයි බුද්ධාගමයි සමාජ අධ්‍යනයයි හැරෙන්න අනිත් ඔක්කොම විෂයන් වලට ලකුණු 35 ට අඩුයි. අම්මා  තාත්තාට මීට පෙර කියල තිබුණා ‘දැන් කොල්ලගේ නැටිල්ල වැඩියි’  කියලා. තාත්තා අනතුරු අඟවල තිබුනේ. අම්මා කිව්වා ලකුණු අඩුවෙන් අරගෙන එහෙම ගෙදර එන්න එපා කියලා. දැන් මොකද කරන්නේ. ගත්තා මකනේ  මැකුවා  ඉලක්කන් ටිකම.  65 යි  80 අතර ලකුණු දා ගත්තා හිටියේ 26 වෙනියා වෙලා. ඒකත් 6 වෙනියා කරගත්තා. ගියා ගෙදර.  අම්මා රිපෝට් එක ඉල්ලුවා, මමත් පැනල දුන්නා. දෙපාරක් අම්මා ඔලුව හෙල්ලුවා.  හිනා වුනා. තාත්තාට හොරෙන් කෝල් කලා.  මෑන් දුවගෙන ආවා කඟවේනා වගේ, ආවේ, ‘වංක වැඩ’ කියලා ගුණසේන එකෙන් ගහපු පුංචි පොතකුත්  අර ගෙන.  දෙන්නම මට ගැහුවේ නැහැ. ඊළඟ ටර්ම් එකේ ඉඳලා මාව හොස්ටල් එකේ බෝඩ් කළා. මේගොල්ල මට කියන්නේ නැතුව ප්‍රින්සිපලුත් හම්බ වෙලා.  තාත්තා තදයා හින්දා ප්‍රින්සිපල් මට කථා කලේ ‘පුතා’ කියලා. කිසිම  ප්‍රශ්නයක් ඇති උනේ නැහැ.

මගේ ලකුණු මාරු වෙලා රිපෝට් එකට වැටිලා තියෙන්නේ කියලා ගෙදර ඇවිල්ල කිවුවා, 39 වෙනියා හොඳ නැති නිසා.

‘අනේ,අනේ, මගේ ලකුණු හොරා ගත්තා නේද’ නංගි මගෙන් අහනවා.  නංගිගේ සාමාන්‍යය 35යි, මගේ 75යි.

ඒ 2001 නොවැම්බර්, මම A ‘L කරලා රිසල්ට්ස් බලාපොරොත්තුව ඉන්නවා. කෝච්චියේ පෙට්ටිය ඇතුලේ මෑන් කෙනෙක් හීනියට වක්කර වක්කර බොනවා.     මිනිහා පේරාදෙණියෙන් නැග්ගේ (අපි නැග්ගේ කොටුවෙන්). හැට්න් වලට එනකොට මෑන්ට හොඳ ගණන්.  ගල් බෝතල් ½ කට නීට් පිටම මිනිහා වැඩේ  දීලා.  හැබැයි වෙරි නැති පුසා වගේ ඉන්නවා. වඩේ එහෙමත් අරගන කෑවා.  තවත් ගල් බෝතl ½ක් හොරෙන් ගත්තා බෑග් එකෙන්. මගේ පොඩි නංගි එහෙම හිටපු හින්දා තාත්තා  හොඳින් කිවුවා වෙන පෙට්ටියකට යන්න කියලා. මිනිහා ෆූට් බෝඩ් එක ළඟ ස්ටේෂන් 3-4 විතර පහුවෙනකම් හිටගෙන ගිහිල්ලා හපුතලෙන් බැහැලා ගියා සිගරේට් එකක් දල්වා ගෙන. අපි බයේ හිටියේ යෝදයා දුම්රියෙන් වැටිලා මැරෙයිදා කියලා. එතකොට රෑ 6ට විතර ඇති.  තාත්තාව දැක්කහම ප්ලැට්ෆෝම් එකේ ඉඳං වේව් කළා. තනිකඩ  රජයේ සේවකයෙක් වෙන්න ඕනේ කියලා අම්මා කිව්වා.  මුද්දක්වත් තිබ්බේ නැහැ අතේ. එතකොට අවුරුදු 50ක් විතර ඇති.  දැන් ඒ අන්කල් කොහි ඇතිද?

දවසක් යාළුවෝ එක්ක එකතු වෙලා පේර කඩන්න ගියා පාසලට යාබද වත්තක. ආපසු එද්දී ගේට්ටුවෙන් ඇතුලු වෙනකොට තරු පෙනුනා. විවේක කාලය අවසන් වෙලා නිසා. වතුර බොන්න ගිය විදිහට පන්තියට ඇතුළු වුණා. එහෙත් අපි කාගෙවත් පොත් බෑග් නැහැ පන්තියේ. අපි ළමයෙක්ගෙන් ඇහුව්වා කෝ අපේ බෑග් කියලා? එයා කිවුවා උප විදුහල්පති අරගෙන ගියා කියලා. කට්ටියටම ඔෆිස් එකට එන්න කිවුවාලු  බෑග් ගන්න. කව්රුත් බයයි ඔෆිස් එකට යන්න. අපිව දැකලා උප විදුහල්පති ‘ආ ළමයි මොකද මේ වෙලාවේ? කට්ටියම ඔෆිස් එක ළග’? අපේ බය ටිකක් අඩු වුණා සර් හොදින් කතා කළ නිසා. ‘සර් අපේ බෑග් ගන්න’. ‘මොන බෑග්ද ළමයි’? අපි වතුර බොන්න ගිය විදිහට සර්ට කිව්වා, එනකොට බෑග් නැහැ කියලා. සරුත් අපිත් එක්ක ඇවිල්ලා පන්තියට ‘කෝ මේ ළමයින්ගේ බෑග්’ කියලා ඇහුවා. ඔෆිස් එකට යන්න කියපු ගැහැනු ළමයා අපේ බෑග් පන්තියේ කබඩ් එකට දාලා. එදා ඒ ගැහැනු ළමයා ගුටි කෑවා හොදට. පස්සේ දන්නේ අපිව බය කරන්න විහිලුවට කරපු දෙයක් කියලා.එයා  හිතුවේ නැතිලු අපි ඔෆිස් එකට යයි කියලා. අපිත් ගියා නෙමෙයි යැවුනා බයට.

මතු සම්බන්ධයි ……

Maathalan – (මාතලන්)

Dr. Darini Rajasingham-Senanayake

‘Operation Colombo’ in Santiago de Chile in 1973, reverberated with the same Disinformation that had unfolded across Indonesia during the 1965 coup against President Sukarno, who was like Prime Minister Sirimavo Bandaranaike, a leader of the Non-Aligned Movement (NAM) in the Global South, then called the Third World. President Sukarno had hosted the famous Afro-Asian Bandung Summit with the heads of state of 29 newly independent countries near the Indonesian capital Jakarta

Ten years after the Bandung Conference the CIA’s Jakarta Method” Operation unfolded across Indonesia against Sukarno in 1965, and a decade later across Chile and Brazil during the Dirty wars escalating in South America. These events are brilliantly detailed in the award-winning book by Vincent Bevins, ‘The Jakarta Method: Washington’s Anti-Communist Crusade and the Mass Murder Program that Shaped our world” published in 2020.

As Bevins wrote Operation Jakarta was the name of a secret part of an extermination plan… which was aimed at destroying the structure of the Brazilian Communist Party.. the goal was the physical elimination of communists. Operation Jakarta was a hidden plan to extend state terror to communist party members operating openly with civil society groups or the media (pg. 194). The Brazilian Public would not hear the words Operation Jakarta for another three years. But in Chile the word Jakarta” made a very public arrival”. The graffiti scrawled on walls in Santiago was a warning that Allende’s days were numbered.

What later came to be termed the Jakarta Method” or ‘Jakarta Operation’ to destroy the world’s largest Communist Party outside of China, in Indonesia, and bring to power US-backed General Suharto was also unleashed in Brazil and Chile. ‘Operation Colombo’ was the Code Name for the Disinformation game to conceal the real instigators of the coup against Chile’s President Allende.

Operation Colombo to Operation Aragalaya:  Disinformation and Woke Gen-Z Protests

A similar disinformation and protest playbook is today evident with the so-called Woke Gen-Z anti-corruption protests in South and Southeast Asia, in countries caught in post Covid-19 Lockdown debt traps and the International Monetary Fund bailout business of International Sovereign Bondholders. 

Woke Gen-Z protestors, who seek regime change with anti-corruption banners never mention international financial corruption, and the networks of secret bondholders and Vulture Funds like BlackRock that constitute the supply-side of corruption in debt trapped global south countries, or the fact that these networks of financial corruption are protected and promoted by the International Monetary Fund Debt restructure process.

Rather, some protestors in Sri Lanka’s Operation Aragalaya  which kicked off after the Visit of US Under-secretary of State Victoria Nurland were seen with posters and banners supporting the IMF and the staging of Sri Lanka’s first ever Sovereign Default that enabled the  IMF and Eurobond  USD debt colonization of the geostrategic Indian Ocean island amid regime change in Colombo in 2022. Recall that it was Nurland who famously said fuck the EU” on a leaked tape as the Maidan Square regime change protests in Kiev unfolded to eventually install  Acto Vlodimir Zelinskii in the Ukraine — to fight the NATO proxy war on Russia.

Operation Aragalaya in Sri Lanka was followed by similar so-called Gen-Z Chaos operations for regime change, destabilization and sabotage of economy and society in Bangladesh in 2024 and Nepal in 2025. Attempts have also been made in Indonesia and India to mobilize the ‘leaderless’ and headless deluded Gen-Z to sabotage its own future–  burning down Courts, Parliaments and the archival record.

Fundamental to the Cold War regime change Playbook as with Operation Aragalaya were Disinformation, character assassination, a theater of cruelty and terror, staged shortages of food and fuel shortages, FEAR, and Psychological Operations to Make the Economy Scream” and trigger protests as President Nixon instructed the CIA to do in order to remove Chile’s Allende back in the early 70s.

Clearly, whoever code named the campaign against Chile’s Leftists in the wake of the Jakarta Operation leading to the death of President Allende, Operation Colombo”, was fully updated not just about Socialist Prime Minister Bandaranaike’s assassination in Colombo shortly after US Special Ambassador Gufler’s visit in Ceylon half way across the world in 1959.  Those who code named the Chilean Secret Police DINA’s ‘Operation Colombo’ to decimate the Left as part of the US’ Cold War in Chile 1973 in the wake of the coup (until Operation Condor superseded Operation Colombo), were clearly fully cognisant of more recent developments in Ceylon. That is, the attempted 1971 Leftist youth insurrection by the Janatha Vimukthi Peramuna (JVP), against Bandaranaike’s wife and successor, Sirimavo, to divide and de-legitimize the Left.

The code name Operation Colombo” in Santiago de Chile clearly referenced the more recent failed, so-called Marxist insurrection by the JVP in 1971, which resulted in numbers of youth killed and the Left delegitimized. It was another Gladio style false flag operation. The JVP uprising of 1971 ended with the quashing of leftist youth.  Colombo fought off the rebels with the help of neighbouring India, close to the Moscow, while it was widely rumoured that the CIA was involved in destabilizing the county to sabotage Ceylon’s push to full independence from British Dominion status.

Was the JVP youth uprising in early 1971 staged to disrupt and stymie the Socialist Prime Minister Sirimavo Bandaranike’s move to deliver on the promise to make Ceylon fully independent? At the time, Sirimavo in Colombo was close friend of Indira Gandhi in New Delhi. Both ladies were allies of Moscow.

Unsurprisingly, the JVP was virulently anti-Indian, projecting India as a neocolonial power during the Cold War. However, it has shifted its anti-India stance over time along with its principle foreign patron’s stance against India softening at the end of the Cold War. Indeed, in recent times the US and India have drawn closer in an apparent collaboration to contain the Chinese dragon and Belt and Road initiative (BRI) in the Indian Ocean region.

In any evert, in the following year, on May 22. 1972, the fully independent and Sovereign state of Sri Lanka came into existence under the First Republican Constitution. The county’s name changed from the British Dominion of Ceylon to the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka. The island’s courts became independent of London’s Privy Council.

At the time of the JVP uprising in 1971 a Minister expressed strong suspicion that the CIA was involved in the Bandaranaike assassination and the subsequent 1971 JVP insurrection to destabilize the Socialist Government of the world’s first woman head of state, a staunch leader of the Non-Aligned Movement. But so great was the disinformation campaign against Sirimavo Bandaranaike and the left amid the State-JVP Dirty war and the smear campaign of racism” against the Senior Bandaranaikes that Sri Lanka today barely recognizes May 22 or celebrates Republican Day unlike India where Republican Day celebrates Independence.

Woke Protests and Digital Colonialism

History repeats as tragedy and farce as Marx rightly said. Sri Lanka became a fully independent Sovereign State on May 22, 1972, officially rid of the British Monarchy, the JVP insurrection to derail and delay the push to full independence notwithstanding.

However, the county was precipitated into its first ever staged Sovereign Default in 2022 amid another regime change operation – Operation Aragalaya. This was another leaderless chaos operation against a no doubt unpopular regime by youth tired of two years of brutal Covid-19 Lockdowns and militarized mass injections.

It was also a GAFAM (Goocle, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft), social media remote platform-operated Gen-Z Aragalaya protest against local corruption that did not mention the global financial supply chain of corruption. The country has since effectively lost economic sovereignty to the Washington Twins (IMF and World Bank), BlackRock and other colonial Club de Paris Vulture Funds, and International Sovereign Bond or Eurobond holders whose names are secret, being caught in a neocolonial US dollar debt trap.

Clearly, British and US interference in the county’s domestic affairs and political outcomes remain in place, much as in Chile, which speaks to the importance of de-colonizing history with comparative global South studies across continents, Cold War Area Studies disciplinary partitions, and beyond the modern national state. Clearly, we need to rescue global south history from Orientalist tropes and Euro-centric grand narratives of the violence of ‘dark natives’ and disinformation campaigns like ‘Operation Colombo’[1].

A Global South Historical Methodology of the Present and Ethnography of the Past

Increasingly patterns in Cold War history and related dirty war violence are visible across continents, Asia, Africa South America and the Global South. This despite layers of accumulated disinformation, and years and decades of cover up investigations with deep penetration of investigation and law and order institutions of many countries in the Global South by neocolonial powers, often under the guise of Development Aid, expertise sharing and technical training. Increasingly, it makes sense for social scientists and historians to triangulate events across continents — to see patterns in a shared Global South Past.

As new scholarship and research based on recently de-classified US State Department documents and British Home office sources by brave scholars and journalists like Vincent Bevins and Phil Miller of Declassified UK circulates through open source channels, the space exists for countries in the Global South to brush history against the grain” and understand how apparently ‘internal’ conflicts and violence were often substantially contoured in Cold War regional proxy wars which roiled much of Asia, Africa and South America with a great deal of Operation Colombo-style disinformation.

Thus, events like the Bandaranaike assassination or the JVP insurrections of 1971 and 1989-91, read through a ‘hermeneutics of suspicion” may be better understood via Operation Colombo” in Santiago de Chile, or the ‘Jakarta Method’ in Brasilia’s favelas and elite neighbor hoods. Such reinterpretation of the historical record in Asia, Africa and South America is especially needed as decoding history and recovering what Walter Benjamin called the Oppressed Past” in the Global South from ‘history’s apparent victors’ (Euro-centric history), is further complicated by Artificial Intelligence (AI), algorithms designed to game our national history, archives and local memory, and divide us from ourselves.

De-colonizing History amid Distracting Culture Wars

Having failed to de-colonize history and pivot to the BRICS and Global South, Sri Lanka today continues to witness barely concealed regime change operations, system shocks, ethno-religious, gender LGBTQ.. xyz Culture Wars, that may be weaponized for social media remote platform coordinated Araglaya protest and regime change operations. The country’s intelligentsia, civil society and funded NGOs remain caught in Disinformation games as seen in the Woke film Alborada.  Thus the vast majority in South Asia’s wealthiest country by all metrics bar the exorbitantly privileged US dollar believes the county to be ‘Bankrupt’ at this time!

Meanwhile, so-called anti-corruption, levelling crowds unleashed via social media for regime change chaos operations predominantly constitute by deluded youth now fashionable recast as Gen-Z protesters sabotaging their own futures, burning down courts and parliament seeking regime change as recently happened in Nepal and Bangladesh appears to be the new normal. All this of course advances the program to Make the Economy Scream” (as Nixon famously instructed the CIA to do to stymie and eventually take down President Salvador Allende in Chile in early 1970).

Simultaneously, woke disinformation amid endless Culture Wars helps the re-cycling and circulation of the same politicians like the Ranil Rajapakses and/ or Political Parties like the JVP, albeit with a puppet show of democratic elections. Meanwhile, the elected representatives of the people whether Right wing, Green or Left, all push the same Washington Consensus designed neoliberal policies. Such is the case of the current re-branded faux Leftist JVP National People’s Party (NPP), regime that implements with alacrity the dictate of the Washington Consensus! The rebranded JVP in the form of the NPP government having benefited from the Araglaya chaos operation for regime change and staged Default in 2022, thus rushed to sign the IMF’s International Sovereign Bond debt restructure once it came to power in December 2024. This was arguably, the biggest Central Bank bond scam yet!

Having turned its back on the BRICS, Shanghai Corporation Organization, greater integration with Asia and the Global South, the JVP-NPP regime in Colombo continues to dance to the tunes of Sri Lanka’s Anglo-European neo-colonizers.

The NPP is now in a rush to implement the IMF’s call to unbundle”, fragment and eventually privatize the Ceylon Electricity Board’s (CEB) national electricity grid system and supply chain. This under the guise of ‘reform’ and restructuring the CEB’s so-called legacy debt” concocted by IMF’s accountants. This in lieu of outright Debt Cancellation by the State of the state owned CEB’s debt– as national experts have recommended. Breaking up the CEB into 5 entities, under the jargon of unbundling’ would hollow out the CEB while restructuring dubious ‘legacy debt’ with private banks as a prelude to privatizing the national electricity system presents a clear and present danger to Sri Lanka’s energy and economic security.

Indeed, fragmenting and privatizing the electricity grid may presents a National Security threat in the context of planned Big Data Centers to benefit GAFAM data mining corporations that require huge amounts of electricity and water for cooling systems in an era of Digital Colonialism, which will see local electricity bills skyrocket[2].

The JVP’s newest face mask however seems to be slipping along with its IMF designed neo-liberal policies, despite a faux Left (red T-shirt?) veneer labelled pragmatism” in the legacy press and related social media echo chamber. We live in complex times in an apparently upside down world where social analysis has been rendered Woke memes.

But clearly, those who do not know their history like those who chose to forget it, are doomed to repeat it.

[1] https://indepthnews.net/literary-prize-poliWcs-cold-war-and-the-disinformaWon-game/

[2] https://www.youtube.com/watch?v=Kkre0dQCJRw

Part -1: ‘Operation Colombo’ & The Disinformation Game

SepalAmarasinghe

By Shripal Nishshanka

It appears that our motherland the Great Sri Lanka is heading towards an agonizing state day by day gradually and slowly. Historically Sri Lanka has a written history for more than 2500 years and it is incomparably rich in culture, religion and with human values and dignities.

Unfortunately, the current Sri Lankan government led by President AKD is proposing Sri Lanka to be an LGBTQ legalized country and his lawmakers in the parliament argue that it will be implemented soon. Their personal lives including the prime ministers’ should be kept  privately confidentially  by themselves and not to take our innocent Sri Lankan children drag into their hell.

The current Sri Lankan government would never come into power if not for the recent ‘Struggle Movement’, the ‘Uprising’, or the ‘Aragalaya’ and otherwise they would have maintained the 3 percentage of the total votes consistently.

The personal sexual preference of an individual is to be kept privately and confidentially by himself or herself. If such a shameful and dangerous bill like ‘legalizing LGBTQ’ would ever pass as a rule of law in the country Sri Lanka, that would be another starting point of end of the current regime.

The history of Sri Lanka must not undergo any reformation or amendment academically and legalizing LGBTQ shall never be allowed in our motherland Sri Lanka ever!

Dr. Ruwan M Jayatunge M.D., PhD 

The emergence of Tamil militancy in Sri Lanka can be traced back to a complex interplay of historical, social, and political factors that have shaped the island’s ethnic landscape. It reflects a broader narrative of ethnic strife, where historical injustices and socio-political exclusion catalyzed a movement that sought to reclaim identity and autonomy through armed struggle.

The People’s Liberation Organisation of Tamil Eelam (PLOTE), the Tamil Eelam Liberation Organization (TELO), the Eelam People’s Revolutionary Liberation Front (EPRLF), and the Eelam Revolutionary Organisation of Students (EROS) are significant political and militant groups that emerged during the Sri Lankan civil conflict, primarily advocating for the rights and self-determination of the Tamil population in the region. Each of these organizations has its unique ideological framework and operational strategies, contributing to the broader struggle for Tamil Eelam, a proposed independent state for the Tamil people in Sri Lanka.

PLOTE, founded in the early 1980s, initially focused on armed struggle but later shifted towards a more political approach, seeking to engage in negotiations. TELO, established around the same time, has been known for its emphasis on both military action and political representation, while EPRLF has often positioned itself as a more moderate alternative, advocating for a federal solution within a united Sri Lanka. EROS, primarily composed of students, has played a crucial role in mobilizing youth and raising awareness about the Tamil cause, emphasizing the importance of education and political activism. Collectively, these organizations have shaped the landscape of Tamil nationalism and continue to influence the socio-political dynamics in Sri Lanka.

The Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) emerged as a formidable and ruthless force in the Sri Lankan civil conflict, primarily through a combination of strategic military tactics and a relentless campaign against rival separatist groups. Initially, the LTTE was one of several factions advocating for Tamil autonomy, but over time, it adopted increasingly violent methods to eliminate competition and consolidate power. The organization employed targeted assassinations, intimidation, and brutal warfare to dismantle other Tamil militant groups, such as the Tamil Eelam Liberation Organization (TELO) and the Eelam People’s Revolutionary Liberation Front (EPRLF). This aggressive approach not only instilled fear among potential rivals but also allowed the LTTE to position itself as the sole representative of the Tamil people. By the late 1980s and early 1990s, the LTTE had effectively eradicated most of its opposition, establishing a monopoly on the armed struggle for Tamil rights in Sri Lanka.

1971 JVP Insurrection and Tamil Militancy

The 1971 JVP Insurrection served as a significant influence for the rise of Tamil militancy. In 1971, the Janatha Vimukthi Peramuna (JVP), a radical youth organization primarily composed of Sinhalese individuals from the southern regions of Sri Lanka, initiated a significant insurrection against the government led by Prime Minister Sirimavo Bandaranaike. This uprising was fueled by a combination of socio-economic grievances, political discontent, and a desire for revolutionary change, reflecting the frustrations of a generation that felt marginalized and disenfranchised.

The uprising was decisively suppressed, leading to the imprisonment of numerous rebels. During this tumultuous time, Tamil militants, including notable figures like Kasi Anandan and Sathyaseelan, found themselves in custody for orchestrating violent demonstrations. Within the confines of the prison, an unexpected exchange of ideas occurred between Tamil and Sinhala rebels, fostering a unique dialogue amidst their shared struggles. The Tamil youth, particularly those inclined towards radicalism, were significantly influenced by the actions of the JVP youths, who executed daring attacks on both the Jaffna Police Station and Jaffna Prison. This display of bravery and determination by the Sinhala rebel groups left a profound impression on the Tamil militants, who began to view these confrontations as a source of inspiration. In the years that followed, the impact of these attacks became evident, serving as a catalyst for the Tamil militants’ own armed struggle, as they sought to emulate the audacity demonstrated by their Sinhala counterparts.

The Early Actions of Tamil Militants

The initial assaults carried out by Tamil militants targeted both police forces and military personnel, marking a significant escalation in the conflict. These early confrontations were characterized by a series of coordinated attacks that aimed to undermine the authority of the state and assert the militants’ presence in the region. Utilizing guerrilla tactics, the militants engaged in ambushes and surprise strikes, often exploiting the element of surprise to inflict maximum damage. The violence not only resulted in casualties among law enforcement and military ranks but also instilled a pervasive sense of fear within the local population. This period of heightened aggression set the stage for a prolonged and complex conflict, as the government responded with increased military operations and a crackdown on militant activities, further entrenching the cycle of violence and retaliation.

The transformation of Tamil militants into a powerful guerrilla force can be traced through a series of strategic adaptations and organizational developments. These groups honed their tactics and operational capabilities over time. By embracing guerrilla warfare, they effectively utilized their knowledge of the local terrain and garnered support from the Tamil population. This evolution was marked by the establishment of a structured command, sophisticated training programs, and the integration of advanced weaponry, which collectively enhanced their combat effectiveness and resilience against state forces.

උපුටා ගැන්ම  ලංකා ලීඩර්

පසුගිය 14 වනදා දේශප්‍රේමි ජාතික ව්‍යාපාරය සහ ත්‍රෛනිකායික භික්‍ෂු පෙරමුණෙහි නායකත්වයෙන් බංග්ලාදේශයේ චිතගොංහි බෞද්ධ සහ හින්දු ජනතාවට එල්ල වන ම්ලේච්ඡ මුස්ලිම් අන්තවාදී ප්‍රහාරවලට එරෙහිව  ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩ වාසය කරන බංග්ලාදේශ, මියන්මාර, තායිලන්ත සහ කාම්බෝජ ඇතුළු රටවල්වල භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මූලිකත්වයෙන් කොළඹ 7 සම්බුද්ධත්ව මහා විහාරයේ සිට බංගලාදේශ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය දක්වා සාමකාමී විරෝධතා පා ගමනක් ගමන් ගත්හ. 

දේශප්‍රේමී ජාතික ව්‍යාපාරය සහ ත්‍රෛනිකායික භික්‍ෂු පෙරමුණ එකතුව බෞද්ධ සහ හින්දු ජනතාවට විරුද්ධව එල්ලවන මිලේච්ඡ මුස්ලිම් අන්තවාදී ප්‍රහාරවලට එරෙහිව විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමින් සහ බංග්ලාදේශ බෞද්ධ හා හින්දු ජනතාවගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරන ලෙස බංග්ලාදේශ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය වෙත සංදේශයක්ද භාර දෙනු ලැබිණි.

Senaka Weeraratna

Is Bollywood influencing the Indian mind and taking it away from its deep seated nationalism and spiritual roots, and replacing the sacred icons of India like the Buddha, Mahavira, Emperor Asoka, Mahatma Gandhi, and the like with lightweight film stars and singers of mean repute and dubious character who are being increasingly projected by billboards and framed pictures in Indian Restaurants and public places as the true role models for the young and future generations?

Both India and China are giants. They are  competing with each other for the rank of the mother civilization of Asia. While China remains untouched culturally speaking by the passing fancies of the day and maintains a forbidding exterior of an unspoilt nature India exemplifies the very opposite. 

This is a let down, betrayal and saddening not only for India but for all those people worldwide who look up to India for moral direction and unqualified commitment to integrity and world leadership.
.
Once world renowned as the ‘ Vishwa Guru’
(Teacher of the World) India today is anything but that. India must accept the challenge to regain its respected old position. 

https://youtu.be/hdlGfaE0foo?si=ZGHi4VzhJ__9eTUd

This video explores the dark legacy of European colonialism in Sri Lanka, beginning with the arrival of the Portuguese in 1505. Under the pretense of religious conversion and a so-called “divine command” from the Pope, they launched a brutal conquest—imposing Christianity, dismantling local cultures, and exploiting the island’s rich resources.

Central to this history is the tragic figure of Don Juan Dharmapala, remembered as the first Christian king in Asia. His story reflects betrayal and manipulation, as he abandoned his people and Buddhist heritage under Portuguese influence.

The narrative continues through Dutch and British colonial rule, revealing a consistent pattern of oppression, plunder, and cultural erasure. Yet, despite centuries of foreign dominance, the resilience and spirit of Sri Lanka especially the Sinhala Buddhists, the true builders  of the nation for over two millennia, remained unbroken. 

Dutu

Nava Thakuria

Geneva, 16 October 2025: Press Emblem Campaign (PEC), the global media safety and rights body, expresses serious concern over the mob attack on a number of media persons, engaged on duty, in Assam of far eastern India, while they were covering a protest demonstration in Baksa locality on 15 October. A section of agitators, who were demanding justice to Assam’s cultural icon Zubeen Garg soon after his mysterious death in Singapore on 19 September, targeted the reporters and video journalists as five accused in the sensational case were shifted to Baksa jail from Guwahati. The agitators were  demanding instant justice and aggressively opposed their shifting by indulging in stone pelting on the convoy of police vehicles, which prompted retaliatory actions.

A number of agitators, police personnel and media workers namely Dhruba Bora, Pradip Das and Paragmoni Das  (ND24), Rana Deka, Banajit Kalita and Apura Sarma (NK Tv), Brajen Taluder and Krishna Deka (News Live),  Abhijit Talukder (DY365), Biricnhi Kr  Deka (News 18 Assam/NE), Nokul Talukder (Pratidin Time),  Jintumoni Das (Pratham Khabar),  Sourav Dey (Prag News),  Akhyendra Deka (Pratibimba Live) and Dilip Kr Boro (ETV Bharat) sustained injuries. Moreover, a vehicle owned by a Guwahati-based satellite news channel (DY365) was torched by a section of miscreants.

We condemn the physical assaults on the media persons on duty as they were  doing their duties only. The authorities in Assam need to take care of all injured individuals and  nab the culprits to punish them under the law,” said Blaise Lempen, president of PEC (pressemblem.ch), additionally emphasizing on orientation courses for the ground reporters and video journalists to safeguard them in a disturbing situation that may emerge anytime in the south Asian region.

Thomas Palley

Argentina is back in the news with renewed financial turmoil spurred by President Milei’s poor political standing. That poor standing is the product of anger with Argentina’s dire economic performance and massive corruption within Milei’s administration, and it augurs poorly for his party’s performance in the forthcoming October 2025 election.

In response, the IMF and US have jumped into action to save Milei’s government. The IMF had already provided a $20 billion bailout in April 2025. Now, the US government has provided another $20 billion (in the form of a central bank currency swap line). Furthermore, the US has expressed willingness to provide additional stand-by credit and even purchase Argentine government debt.

The media has focused on Argentina’s long troubled financial history, the difficult inflation situation President Milei inherited, and President Trump’s political affinity with Milei. However, that fails to explain why the IMF and US have provided such huge assistance to Argentina, given its lack of credit worthiness.

The support for Milei should be understood as a continuation of past lending to Presidents Macri (2015-2019), and Menem (1989-1999). The purpose is to entrench Neoliberalism in Argentina and entrap it with dollar debt. It is supported by local elites because they are the beneficiaries of Neoliberalism, and they also get to loot the Argentine state via the process of debt entrapment.

1. The complicated truth in Argentina 

Getting to the truth in Argentina is like skinning an onion.” First one must uncover the real economic situation which is fundamentally different from that described by mainstream media. Next, one must introduce politics and surface the real agendas driving events. Then, one must explain how those events work and their consequences. 

Once the onion is skinned, the picture that emerges is IMF and US financial assistance are electoral interference aimed at saving President Milei and his extreme Neoliberal program; diminishing China’s economic influence; and financially handcuffing Argentina via entrapment with dollar debt. Additionally, the assistance enables tacit looting of the Argentine state by Argentine elites and US multinationals. That is a vastly different picture from that presented by the mainstream media and mainstream economists. 

2. The myth of a Milei economic miracle

The starting point is Argentina’s economic performance, which has been gushingly described by mainstream media as an economic miracle.” For instance, The New York Times declares Milei was on the brink of achieving an economic miracle” prior to the recent financial turmoil. That framing is critical because it twists public perception, giving economic legitimacy to the loans from the IMF and the US. 

The truth is there has been no miracle. Milei’s policies have been a catastrophe for both ordinary Argentinians and Argentina’s future. That reality explains Milei’s political unpopularity which has triggered financial market fears.

Milei took office in December 2023, and Argentina has been in deep recession since then. The recession has been caused by extreme fiscal austerity which slashed public services and investment; a hugely over-valued exchange rate which weakened the trade balance; and deregulation which increased profits at the expense of wages.

The recession is visible in the collapse of industrial output and GDP growth. Industrial output remains down, but some GDP growth has finally returned (as was always bound to happen because economies do not shrink forever). However, the rebound has been weak and the economy has shrunk.

Moreover, the picture is even worse because GDP does not capture misery, hunger, and insecurity. Food insecurity and hunger initially jumped, with scurvy increasing among the poor. The official poverty rate has now come down again, but it understates the situation by failing to recognize massively higher prices of water, gas and electricity. Retiree pensions have been decimated, prescription drug prices have ballooned, and the Milei government has also brutally repressed retiree protests. 

Not only have Milei’s policies caused an economic recession, but they have also sabotaged Argentina’s future. The collapse of public and private investment means a lower capital stock. The slashing of education and health spending means a less educated and more unhealthy population. And the slashing of support for universities and the arts is an attack on high-value industries of the future (such as information technology, medical sciences, and movie production), and it has contributed to further brain drain from Argentina.

Milei’s foreign borrowing also means increased future interest payments which will burden the government budget, limit economic policy possibilities, and perennially threaten financial crisis. 

The one positive economic outcome is the inflation rate which has come down significantly, but even here the story is complicated. Inflation initially increased significantly under Milei. Though it has come back down, it is still running at 35 percent annually. The previous Fernández government lost control of inflation, but it also inherited a 50 percent inflation rate from the prior Macri government. Moreover, inflation only accelerated in 2022 as the consequences of the Covid pandemic kicked in. Argentina’s inflation rate jumped five-fold, as also happened in other countries. However, given Argentina’s high initial inflation and structural vulnerability to inflation, the absolute increase was much larger.

In sum, there has been no economic miracle.” Milei’s program never could or intended to produce shared prosperity in Argentina. Instead, it is an ultra-Neoliberal program aimed at lowering inflation via deep recession and an over-valued exchange rate; increasing profits at the expense of wages via deregulation and weaking labor; enabling capital to exploit Argentina’s natural resources; and using fiscal austerity to gut societal institutions that promote societal well-being and progress.

3. The IMF and US: the politics of looting and debt entrapment

The disastrous character of Milei’s economic program begs the question of why the IMF and the US have raced to provide a bail-out. That introduces politics. For Milei, a bail-out is essential for his political future. Argentina’s elites are also supportive as they are the beneficiaries of the program. But what about the IMF and the US?

3.a The IMF as a useful US tool

The IMF is easiest to understand. It is dominated by the US and has long been a Neoliberal bastion, helping spread and enforce global Neoliberalism over the past forty years. That makes it easy to support Milei who is both submissive to the US and aligned with extreme Neoliberalism.

The unusual aspect of the current moment is the openness of the IMF’s complicity, which has it violating its own protocols in ways that put it in future legal jeopardy. The fingerprints of political corruption are all over the IMF’s $20 billion loan.

First, despite significant opposition to the loan within the IMF Executive Board on grounds the loan did not meet credit standards, it was still pushed through by the US and its allies. When added to pre-existing loans, over 40 percent of total IMF lending will be to Argentina, which potentially puts the IMF’s financial solvency at risk.

Second, the new loan was granted without tough economic conditionalities which are a standard part of IMF loan packages. That absence is not because the IMF has changed its Neoliberal disposition. It is because such conditionality would have undermined the Argentine economy, thereby undercutting the political purpose of the loan which is to help Milei win the October 2025 election.

The nakedly political purpose of the IMF’s loan is evident in the April 2025 comments of IMF Managing Director Kristalina Georgieva, who publicly declared at the IMF’s annual spring meeting: The country is going to go to elections in October and it is very important they don’t derail the will for change. So far, we don’t see the risk materializing, but I would urge Argentina: stay the course.” Her statements breach core IMF protocols prohibiting political interference.

3.b The US and electoral interference in Argentina

The US provision of financial assistance fails conventional economic tests, and its purpose is political. The goal is to save the Milei government, exclude China, and entrap Argentina with dollar debt.

The US has intervened on behalf of Milei because he is ideologically pro-US and pro-US business, whereas his rivals are pragmatic Argentine nationalists. They believe business (including US multi-nationals) should answer to the Argentine state, and they are willing to deal with China if it is to Argentina’s benefit. That is anathema for Washington DC. 

For the US, Milei is our guy” who sides with the US and treats US multinational corporations favorably. Lending to Argentina is electoral interference. The hope is that a massive loan can stave-off a financial crisis until after October’s Congressional elections, thereby saving Milei’s government. 

Initially, the US thought it could get Milei across the finish line with loans from the IMF, the World Bank, and the Inter-American Development Bank (IADB). However, that has proven insufficient, compelling the US Treasury to intervene directly.

Parenthetically, this process of IMF (and World Bank and IADB) lending for electoral interference purposes is not new. The same tactics were used in 2019 to support President Macri who was the US’s favored candidate then. The IMF loaned $40 billion to the Macri government, which was the largest loan in IMF history. Macri lost the election, the $40 billion evaporated, and the next administration was saddled with the burden therefrom.

The anti-Chinese animus motivating US policy is evident in the condition that US assistance is conditional on Argentina replacing its existing currency swap arrangement with China for a US-backed arrangement. The China – Argentina swap arrangement was established in 2009. It is rooted in commercial logic as the countries have a massive mutually beneficial trade involving manufactured goods and Argentine agricultural products. The US wants to sabotage that relationship as it protects Argentina from the US, thereby reducing US power.

Lastly, there are suggestions of improper private dealings on the part of US Treasury Secretary Bessent. It is reported that Bessent pushed both the April IMF loan and the September US proposal to bailout his Wall Street business associate Robert Citrone and other Wall Street funds which had speculatively bet on Argentine bonds. Those bets had gone belly-up with Milei’s growing political difficulties. Bessent’s bailout fueled an Argentine bond price rebound that has saved and benefitted Wall Street.

4. The mechanics of looting and debt entrapment of Argentina

The obvious part of these dealings is electoral interference and dollar debt entrapment. The less obvious part is the mechanics of looting.

The looting process centers on the over-valued exchange rate which artificially makes the peso more valuable. That means those with excess pesos (i.e., the Argentine elite) can profit from over-valuation by buying dollars at a subsidized price. The bill is paid for by the Argentine state which sells dollars it has borrowed and becomes dollar indebted. This process has  been used repeatedly by past pro-business pro-US Argentine governments. It explains how the previous 2019 IMF loan of $40 billion to President Macri evaporated without trace.

The process was on display following the IMF’s new loan. Argentina immediately suspended most of its capital controls, allowing business and wealthy individuals to buy subsidized dollars.

The process was also on display following the US declaration of support. Argentina temporarily suspended the export tax on grain and soy, and there was an instant massive flood of exports. Those exports went out tax free, benefitting large agricultural exports who support Milei. The Argentine state lost a huge amount of export tax revenue which is central to Argentina’s public finances. Given the weaker capital controls, those bumper export sales could then be turned into dollars, making for a double hit. Agricultural exporters avoided taxes and bought subsidized dollars. The Argentine state lost tax revenue and became dollar indebted.

The over-valued dollar has also been used to loot Argentina’s middle class. Those families hoard dollars as a form of rainy day” fund. The economic recession caused by Milei’s policies has compelled them to sell dollars to make ends meet. The over-valued exchange rate means they have received less, and their dollars have been vacuumed up by those with excess pesos. It has thereby contributed to further adverse wealth redistribution within Argentina.

5. IMF and US loans are Odious debt”

Odious debt, also known as illegitimate debt, is a doctrine in international law whereby illegitimately incurred debt need not be repaid. Usually, it is viewed through the lens of the borrower’s character, but fraud can also be committed by lenders and borrowers who collaborate. Indeed, it is easier when they do. 

To  ensure proper use of credit, lenders have a legal responsibility and duty to ensure that funds are properly used and borrowers are capable of repayment. The loans by the IMF and US fail that fundamental test, making them odious debt. The loans have been explicitly made for political rather than commercial purposes, and they fail the appropriate credit-worthiness tests.

Additionally, the April 2025 IMF loan circumvented a 2021 Argentine law that required congressional approval for IMF loans. That law was explicitly passed to prevent a repeat of the looting that occurred with the 2019 IMF loan of $40 billion to President Macri. However, Milei authorized negotiations by executive decree which can only be over-ruled by a two-thirds majority in both houses of Congress. The IMF and US are both aware of that political maneuver, which further indicts them.

At this stage, to stop the further looting and dollar debt entrapment of Argentina, the political opposition should declare that the new IMF and US debts will be treated as odious and not repaid. Even if the declaration lacks immediate legal force, it should discourage additional lending and further delegitimize any additional lending that does take place.

6. Colonization by debt: quo vadis Argentina?

The story of Milei is the story of Presidents Macri and Menem, only more cruel. Each pursued extreme Neoliberal policies founded on an over-valued exchange rate, foreign borrowing, squeezing of the working class, and privatization and deregulation. 

Each was presented as an economic miracle,” but that was never the case. Each time the Argentine state was painted as the fundamental problem, and each time the state was looted and further entrapped with dollar debt, while its wealth was transferred to economic elites. And every time, the IMF and US were key enablers. 

Presidents Milei, Macri, and Menem are all part of a common story. That story is the Neoliberal looting and debt entrapment of Argentina. IMF and US election interference may yet secure victory for Milei. If that happens, Argentina will become a US debt colony. It will also become even more unequal with entrenched extreme Neoliberalism. Mainstream media and economists will describe it as a miracle, but it will be misery for those living the miracle. 

Thomas Palley is an independent economist living in Washington DC. He founded Economics for Democratic & Open Societies. He is co-editor of the Review of Keynesian Economics.

මතුගම සෙනෙවිරුවන්

             සීතාවක රාජ්‍යය බිඳ වැටීමේ කාලවකවානුව තුළ ශාසනික වශයෙන් සිදු වූ පරිහානියත් සමග මෙරට පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමයද අභාවයට පත් විය.ඉන් පසු  සරණංකර සංඝරාජ සමයෙහි පුනර්ජීවනයට පත් ශාසන සම්ප්‍රදාය සහ මෙරට අධ්‍යාපනයට මූලික වූ මහඟු ග්‍රන්ථයක් වූයේ වදන් කවි පොතයි. වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජ දවස දී ශාස්ත්‍රඥයෙකු ලෙසට ප්‍රකටව සිටි  අත්තරගම බණ්ඩාර පඬිතුමන් විසින් මෙම කාව්‍යග්‍රන්ථය රචනා කරන ලද බව දැක්වේ. එතුමා තම තරුණ කාලයෙහි දිම රාජ කුමාරවරුනට අකුරු ශාස්ත්‍රයට  ගුරු වූ නිසා   රාජගුරු යනුවෙන් ද ප්‍රකට වූහ.

තිබූ තැනක සොර සතුරන් ගත නොහෙනා – එසැඬ මනාවන් වතුරෙන් වල නොයනා

කෝප වුවත් රජ මැතිඳුන් ගත නොහෙනා –  උගතමනා ශිල්පය මයි මතු රැකෙනා  යැයි  වදන් කවිපොතේ දක්වයි.

ශිල්ප ශාස්ත්‍ර සේවනයෙහි යෙදීමට අකුරු ශාස්ත්‍රය මනා ලෙස ප්‍රගුණ කළ යුතුය.පරංගි යුද්ධ, ලන්දේසි යුද්ධ වලින් බියෙන් ඇළලී වල් වැදි සිටි ජනතාව ඉන් මුදවා ගැනීමට සංඝරාජ මහා හිමි පාණන් ඇති කළ අධ්‍යාපන පරිසරය තුළ අකුරට යන්නට මැළි කළ දරුවන් ට මෙන්ම චණ්ඩ ගති ප්‍රකට කළ දරුවන්ට ද මතක සිටින ලෙස මේ කව ලියා  ඇත.

පොල් ඉරටේ අණ තදකර ගතිම්මා  – ඉන් ඔල මොළ කමකට සිත නොයම්මා

දැන් නිසලව ඉඳ අකුරුත් කියම්මා – ඉන් අප දඟ ගේක ලූදැය  අපෙ අම්මා

කුඩා කළ දරුවන් ගේ හැසිරීම දඟකාරය. කොල්ලන්ටත් බල්ලන්ටත් නළියන්නේ නැතිව සිටින්නට බැරි බව දෙමාපියන් දනී. ඒ නිසා ගොවිපළෙහි පියා සමග වැඩට යන්නට සැලැස්වුහ.අතීතයේ නම් අංගම් ඉළන්ගම් හරඹ සමග මේ තරුන ගාය මෙල්ල වූ බව වැඩිහිටියෝ කියති.සෙල්ලමත්, දැනුම ලබා ගැනීමත් ඒ සැම තැනකින්ම  සිදු විය. ගැහැණු දරුවන් ගේ දැනුම මුලු තැන්ගෙයි ඇසුරෙහිම වැඩිණ.අල පලාවන් සහ දර සොය ගිය ඔවුහු  සමාජ ආශ්‍ර යෙන් හොඳ නරක දැන ගත්හ.දරුවන් හදා වඩා ගැනීමෙහි පරිචයක් ලැබූහ. නමුත් පිරිත් පොත කියවන්නට සකස්කඩ, ඝණදෙවි හෑල්ල ,නම්පොත කියවන්නට අකුරු දැන ගත යුතු විය. බාල කළ සිටම පණ්ඩිතයෙක් බව පෙනේ නම් පන්සලේ ගුරුගෙදර වැඩි දුර ශික්ෂණයට යෙදවිය යුතු විය.දහම් පොත් පත් පරිශිලනයට පෙළඹවිය යුතු විය.කොලු දඟ කාරකම් මඩින්නට ඇතැම් විට වේවැල අතට ගන්නට සිදු විය.හැඳි නොගෑ හොද්ද කැටි වනවා සේ ශරීරයේ අනුමත තැන් වලට මෘදු පහරක් දීමෙන් ගත සිත අවදිවන බව දෙගුරුන් දැන සිටියහ.වැලිපිල්ලේ අකුරු ලියන විට ක්ෂණිකව මොළය කරා සන්නිවේදනය වන්නාක් මෙන්ය.එසේම වැඩිහිටියන් වෙත කීකරු වන්නටත් ගෞරව කරන්ටත් උපතින් පැමිණෙන උද්දච්ච කම් මඩින්ටත් මාර්ගය පාදා තැබූහ.

      බ්‍රිතාන්‍ය රජුට ගිවිසුමකින් රට භාර දෙන්නට සිදු වූයෙන් රටේ අධ්‍යාපන පුනර්ජීවනය තවදුරටත් සිදු නොවීය.ඒ වන විට පන්සල් ආශ්‍රිතව පාසල් හය දහසක් තිබුණු බව ලංකාවට පැමිණි මිෂනාරීන් වාර්තා කර තිබේ.ඔවුන්ට අවශ්‍ය වූයේ පන්සල අභිබවා පල්ලිකුඩම් වල ආගමික අධ්‍යාපනයක් ආරම්භ කිරීමයි.වෙස්ලියන්, බැප්ටිස්ට් සහ ඇන්ග්ලිකන් නිකාය මගින් පාලනය වන ඉස්කෝල ආරම්භ වූයේ රජයේ අනුග්‍රහයෙනි රොබට් බ්‍රවුන්රිග් එයට පූර්ණ අනුග්‍රහයක් දැක්වූහ.මෙරට නිදහස් අධ්‍යානයේ පියා ලෙසට හඳුන්වන සී.ඩබ්.ඩබ්.කන්නන්ගර මහතා සිය මූලික අධ්‍යාපනය ලබා ගත්තේ වෙස්ලියන්  උසස් පාසලෙනි. පසුව ගාල්ලේ රිච්මන් විදුහලට ඇතළත් විය. බෞද්ධ ළමයෙකු වුවද ඔහුට හැදී වැඩීමට සිදු වූයේ කතෝලික ආගමික පරිසරයක් තුළය. නේවාසිකාගාර පුහුණුව බටහිර ක්‍රමයට විය. මේ කාලයේ බෞද්ධ පාසල් රට පුරා ව්‍යාප්ත වූ සමයයි. පූජ්‍ය දොඩන්දූවේ පියරත්න තිස්ස මාහිමියන්ගේ ආරාධනයෙන් ලංකාවට සැපත් කර්නල් ඔල්කට් තුමා විසින් පරම විඥාණාර්ථ පාසල් ඇති කිරීම නිසා මිෂනාරි පාසල් හා තරඟ කරමින් ස්වභාෂා අධ්‍යාපනයක් සහ නවීන අධ්‍යාපනයක් තහවුරු කරලීමට උත්සාහයක් විය.

      1931  ඩොනමෝර් ව්‍යවස්ථාව යටතේ රැස්කළ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ අධ්‍යාපන විධායක කමිටුවේ  සභපති ධූරයට පත් වූයේ කන්නන්ගර මැතිතුමාය. මේ වන විට දහනව වන සියවසේ සිදු වූ අධ්‍යාපන පෙරළිය පිළිබඳවත් මිෂනාරි අධ්‍යාපනය නිසා රටේ සංස්කෘතියට සහ ඉදිරි ගමනට ඇති වූ පසු බෑමත් ගැන පුළුල් අවබෝධයක් ඇතිව එතුමා විසින් සිය මුල්ම ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය 1932 දී පමණ ආරම්භ කරන්නට යෙදුණි.මේ වන විට දිවයින පුරා බෞද්ධ පාසල්  240 ක් ක්‍රියාත්මක වූ අතර 1162 ක් වූ  අනෙක් සියලුම පාසල් විවිධ ආගමික නිකායන් මගින් පාලනය කරන්නක් විය. ඒවායෙහි ආගම  ඉගැගැන්වීම කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වා නොමැත. ස්වභාෂාවද නොසලකා හැර තිබුණි. ඒ නිසා යම් ප්‍රතිසංස්කරණයකදී අන්වාර්යයෙන්ම ස්වභාෂා ඉගෙනීම ශක්තිමත් කිරීම සිදු කළ යුතු විය. එම නිසා කන්නන්ගර මහතා විසින් සෑම පාසලකම ස්වභාෂා අධ්‍යාපනය දියුණු කරලීමට උත්සාහ ගන්නා ලද අතර ඉංග්‍රීසි දෙවන බස ලෙසට හැදෑරිමට උනන්දු කරවන ලදී. මෙම ක්‍රමයට ආගමික නිකායික පාසල් විරුද්ධ වූ නමුත් නොපැකිළව තම වැඩ පිළිවෙල ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය දහිරිය එතුමා තුළ පැවතිණ. ඉන්පසු එම වසරේ  මහනුවර ගම්පළ අසළ හන්දෙස්ස ග්‍රාමයේ මෙරට කලා ශිල්ප පදනම්  කොට ගත් අධ්‍යාපනයක් ලබා දීම සඳහා වැඩ සටහනක් ආරම්භ කර ඇත එහි පළමු පියවර වශයෙන් ආදර්ශ පාසල්  13 ක් ක්‍රියාත්මක කොට එය සාර්ථක වූ පසු අනෙක් පළාත්වලට ද ආදේශ කොට පාසල් 79 ක දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලදී.  මෙතෙක් නොසලකා හැර තිබු මෙරට මූලික ශිල්ප කලා දැනුම අදාළ පරම්පරාවට පමණක් නොව සියලුම දෙනට ලබා දීමේ අරමුණින් අධ්‍යාපන අරමුණු පුළුල් කරනු ලැබිණ.

      මෙතෙක් ගුරු ගෙදරට සීමාව තිබූ අකුරු කරවීම ඇතුළු ඉගැන්වීම් වලින් ඔබ්බට ගිය ප්‍රතිසංස්කරණයන්හි අරමුණ වූයේ ගුරු ගෙදෙර විදු ගෙදරක් බවට පත් කිරීමයි.මේ වන විට රට පුරා ක්‍රියාත්මක වූ බෞද්ධ පාසල් එතුමාගේ ක්‍රියාවලියට නොමද සහායකින් ඉදිරිපත් විය.දෙඩෙන්දූවේ පළමු බෞද්ධ පාසල මෙන්ම රටපුරා පන්සල් අසල සකස් කළ එවැනි පාසල් පදනම් කොට ආධාර ලබන පාසල් ලෙසට ඒවායේ බෞද්ධ අධ්‍යාපනය මෙන්ම නවීන අධ්‍යාපන ක්‍රම ද ඇතුල් කිරිමට උනන්දු කරවනු ලැබූහ.මේ පාසල් වල ග්‍රාමීය කෘෂිකර්මයට වැදගත් තැනක් ලැබුණි. පාසලේ ගෙවත්ත ද කුඹුර ද වගා කිරීමට ළමුන් යොදවනු ලැබූහ.ඒවායේ අස්වනු විකුණා ලද මුදල් ළමුන් ගේ ඉතිරිකිරීම් පාස් පොත් වලට දමා ඉතිරි කිරීම ට පදනම ඇති කළහ.ආර්ථික වශයෙන් සමෘද්ධිමත් බෞද්ධ ජනතාවක් ඉදිරියට ගැනීම ඒ අරමුණු අතර විය.1937 වර්ෂය වන විට මෙකී ග්‍රාමීය අධ්‍යාපන ක්‍රියාවලිය තුළ ශාස්ත්‍රීය විෂයයන් කෘෂිකර්මය ඇතුලු ග්‍රාමීය විද්‍යා විෂයයන් වඩු වැඩ යකඩ වැඩ ඇතුළු කාර්මික පුහුණුව දියුණු කරන ලදී. 1939 වසර වන විට මේ ආකාරයෙට සාර්ථකව පාසල් 253 ක් තුළ මෙම ග්‍රාමීය අධ්‍යාපන වැඩ සටහන් ස්ථාපිත කරතිබුණි.

     1945 වසරේ නිදහස් අධ්‍යාපන පනත සම්මත කර ගන්නා විට 1939 ආඥා පනත මගින් ද ඇති කර ගත් බලතල අනුව කන්නන්ගර මහතාගේ මූලික අභිප්‍රායන් සාර්ථක අඩියකට පත්ව තිබුණි. එම  අධ්‍යාපන මූල ධර්ම විදෙස් රටකින් ක් නොව එතුමාගේ සහ බෞද්ධ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමයෙන් හදා වඩා ගත්තකි. ඒ අනුව ඊළ පියවර වූයේ ගුරුවරුන් පුහූණ කිරීම උදෙසා අඩිතාලමක් තැබීමයි. ඒ අනුව 1934 දී මීරිගම කෘෂිකර්ම පහුණු මධ්‍යස්ථානය ද 1936 න් පසු  ගුරු අභ්‍යාස විද්‍යාල කීපයක්ම බිහි කරන ලදී. ඉන් 1946 වසරේ ගිරාගම සෞන්ර්ය ආයතනයද මහරගම ගුරු අභ්‍යස විද්‍යාලය ද කැපී පෙනේ.ඒ ගුරු විදුහල් වලින් පිටවූ ගුරු ශිෂ්‍යන් සඳහා සකස් කළ ප්‍රතිඥාවත් ද විය.’සිතින් ද කයින් ද වචනයෙන්ද ශිෂ්‍ය පරම්පරාවට ගුරු කුලයට මාතෘ භූමියට හා මනුෂ්‍ය  සංහතියට ද අචල භක්තියෙන් යුක්තව ජාති කුල ආගම භේදයෙන් සහ සතර අගතියෙන් තොරව ගුරුවරයෙක් වශයෙන් සේවය කිරීමටත් ගුරු සේවානුබද්ධ සකල සම්ප්‍රදායන් සපුරා ආරක්ෂා කිරීමට සහ ආදර්ශමත් චරිතයක් හා පෞරුෂයක් මා තුළ මෙන්ම ශිෂ්‍ය පරම්පරාව තුළද සංවර්ධනය කිරීමටත් අධ්‍යාත්මක ගුණ වගාව ඥාන පූරණය හා ශිල්ප ශාස්ත්‍ර දානය සඳහා මගේ පූර්ණ හ්‍රමය යෙදිමටත් ප්‍රතිඥා දෙමි’ යනුවෙන්  එහි දැක්වා ඇත.

මේ අනුව බලන කල්හි කන්නන්ගර අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුළ තිබූ උදාර ගුණ සමුදාය තුළින් නව ලොවක් බිහිකර ගැනීමට’, ජාතියක් ඉහළට  ඔසවා තැබීමට ගත් වෙහෙස මනාව ප්‍රකට වේ. අවාසනාවකට මිෂනාරීන් ගේ සහ සමසමාජ පාක්ෂිකයන්ගේ වුවමනාවට කන්නන්ගර මහතා මතුගම ආසානයෙන් පරාජයට පත් කිරීමෙන් පසු 1951 දී අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙසට එච්.ඩබ්.  වුඩ් හවුස් නම් ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෙකු පත් කිරීමෙන් පසු ග්‍රාමීය අධ්‍යාපනය නොසලකා හැර නැවතත් පංති කාමරය මූලික කරගත් ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යාපනයට පමණක් මුල් තැන් දුන්හ. ඒ නිසා නිදහස් අධ්‍යාපනයේ තිබූ උදාර අරමුණු විනාහ කරනු ලැබිණ. අද අප කළ යුත්තේ ඒ ප්‍රතිපත්ති වලින්  බැහැරව විදෙස් උපදෙස් අනුව මොඩියුල ආරෝණය කිරීම නෙව කන්නනන්ගර චින්තනයෙන් පදනම දැමූ  විදු ගෙදරට මෙරට සම්ප්‍රදායත්  ෙමන්ම විශ්ව දැනුමත් එක් කර  ආත්ම අභිමානයෙන් සහ ජාතික අභිමානයෙන් යුක්ත  යහපත් පිරිපුන් දරුවන් සෑදීමේ වැඩ පිළිවෙල ආරමභ කිරීමයි. ආචාර්ය සී.ඩබ්. ඩබ්. කන්නන්ගර මහතාට දක්වන උපහාරය එයයි.

මතුගම සෙනෙවිරුවන්

by A. Abdul Aziz

Lajna Imaillah (Ahmadiyya Muslim Women Association) Sri Lanka held its Annual Gathering (Ijtima) on 20^th and 21^st of September at Fazl Mosque premises, Negombo. The event was chaired by the President of the Association.

The programme commenced with the recitation of the Holy Qur’an, followed by the Pledge and silent prayer led by   the President of the Association

The two days gathering (Ijtema) was enriched with a variety of spiritual, academic, and engaging activities:

Annual Ijtima of Nasirath (Ahmadi girls between 7 years to 15) was also held on the previous day (20 September 2025) at the same premises.

A special session by Ahmadiyya Montessori students to highlight their talents was also part of the event and the yearly publication of the magazine AN NISA (the woman) was launched at the event.

Academic Competitions such as Holy Qurán recitation, Urdu Poem (nazm), quiz, and speech competition were held and prizes with certificates distributed to all the winners. Educational Excellence Awards were presented to students who achieved outstanding results in their academic studies.

An inspirational discussion programme was held on the topic of Obedience to Khilafat (Spiritual Leadership), strengthening the bond of members with the blessed institution of Khilafat.

In conclusion, President, Ahmadiyya Muslim Women Association, Sri Lanka addressed:

As the ladies who have accepted the Imam of the age, the Promised Messiah Hazrat Mirza Ghulam Ahmad (peace be on him,) we should live our lives according to the true teachings of Islam and to spread them far and wide. Promised messiah (peace be on him) said that Allah desires for the Jamaat of Promised Messiah to be an example to all others, and says that, to be a example means that when others see or hear you, they are influenced and seek to imitate what they have witnessed; Promised Messiah (peace be on him) has said that every Ahmadi should read his book kishti e nuh (Ark of Noah) repeatedly as this book contains a lot of guidance for Ahmadi women, because Promised Messiah (peace be on him) has written about the qualities and virtues that woman should seek and how they should live their lives.

President Sri Lanka Ahmadiyya Women Association continued to say, it is the mother who is responsible for the moral training of the children. If the mothers are religiously educated, they will raise the children with spiritual inclination.

Ahmadi girls and ladies from all the Chapters of Ahmadiyya Muslim Community in the country attended. The event concluded with silent prayer.

Lajna Ima’illah – (committee for the maids of Allah) is the women’s auxiliary organization of the Ahmadiyya Muslim Community. It is for women above the age of 15. The organization was established in 1922 by Mirza Bashiruddin Mahmood Ahmad, the Second Khalifa (Caliph) of the Community to give women a voice in the administrative affairs of the Community and a degree of independence. It is the largest of the auxiliary organizations within the Community.

Culture Shock

උපුටා ගැන්ම ලංකා සී නිව්ස්

ගෝලීය ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනයක් වන මූඩිස් (Moody’s) මෑතකදී නිකුත් කළ වාර්තාවකින් පෙන්වා දෙන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය බොහෝ දුරට නිවැරදි මඟක ගමන් කරන නමුත්, ඊට බාධා එල්ල කරන සාධක කිහිපයක් පවතින බවයි.

ඔවුන් පෙන්වා දෙන පරිදි, රටේ ඉහළ ණය බර, මූල්‍ය අවකාශයේ සීමිත බව සහ අඛණ්ඩව විදේශ මූල්‍ය ආධාර මත යැපීමට සිදුවීම මෙම ප්‍රගතියට බලපාන ප්‍රධාන අවදානම් ලෙස සැලකේ.

කෙසේ වෙතත්, මූඩිස් ආයතනය පවසන්නේ, මූල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ, සංචාරක කර්මාන්තයේ ශක්තිමත් ආදායම් සහ විදේශ ප්‍රේෂණවල වර්ධනය හේතුවෙන් ආර්ථිකය යළි නඟා සිටුවීමේ ගමනට සැලකිය යුතු තල්ලුවක් ලැබී ඇති බවයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම පිළිබඳ ඔවුන් සිදු කළ කලින් කලට කරන ලද සමාලෝචනයකින් පසුව මෙම අදහස් ප්‍රකාශ කර තිබේ.

2022 වසරේ දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම් මාලාවක් සමඟින් රජයේ මුදල් කළමනාකරණයේ (ද්‍රවශීලතාවයේ) පීඩනය යම් තරමකට ලිහිල් වී ඇතත්, ජාත්‍යන්තර ණය ලබා ගැනීමේ හැකියාව තවමත් දුර්වල මට්ටමක පවතින බව ද මූඩිස් පෙන්වා දෙයි.

වාර්තාවට අනුව, ශ්‍රී ලංකාව පසුගිය වසරේ සියයට 5 ක ආර්ථික වර්ධන වේගයක් වාර්තා කළ අතර, මෙම වසරේ මුල් මාස හය තුළදී එය සියයට 4.8 ක් විය.

නමුත්, ඉදිරි කාලය තුළ මෙම ආර්ථික වර්ධනය යම්කිසි මන්දගාමී තත්ත්වයකට පත්වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරන මූඩිස් ආයතනය, සමස්තයක් ලෙස මෙම වසර අවසානය වන විට සියයට 4.5 ක වර්ධනයක් අපේක්ෂා කරන බව පවසයි. තවද, සමාජ වියදම් ඉහළ යෑම සමඟ පාරිභෝගික ඉල්ලුම ද වර්ධනය වනු ඇතැයි ඔවුන් අපේක්ෂා කරයි.

Courtesy Adaderana

Decisions by most countries to not retaliate against U.S. President Donald Trump’s tariffs are among the top factors bolstering the global economy’s resilience, IMF Managing Director Kristalina Georgieva said on Tuesday.

The world, so far, and I cannot stress enough, so far, has opted not to retaliate and to continue to trade pretty much on the rules that have existed,” Georgieva said during an event at the IMF and World Bank annual meetings in Washington, noting that this avoided debilitating tariff escalation.

Earlier on Tuesday, the fund had edged up its 2025 global GDP growth forecast in its World Economic Outlook to 3.2% from a 3.0% forecast in July, but warned that a renewed U.S.-China trade war threatened by Trump could slow output significantly.

Also supporting global growth is that the effective U.S. tariff rate has come down from prior estimates, Georgieva told the Bretton Woods Committee event. After calculating that Trump’s tariffs announced in April would average 23%, the rate was reduced by U.S. trade deals with the European Union, Japan and other major partners to about 17.5%, she said.

The effective tariff, though, what is being collected when you get exceptions to accommodate the need for the economy to function well, we calculate them somewhere between 9% and 10% so the burden is more than twice less than we thought it would be,” she added.

Other factors propping up the global economy have been better policies by countries to boost private sector development and more efficient allocation of resources, as well as agility by companies to avoid the worst effects of the tariffs, by front-loading imports and quickly rearranging supply chains.

However, she said the resilience could also be tested by the stretched valuations in global markets – especially the tech sector, which has fueled a stellar market rally this year.

This is a bet, very big bet,” she said. If it pays back, fantastic, then our problem with low growth is gone, because we will see increase in productivity and we will see an increase in growth. What if it is either slow to come true or doesn’t quite materialize. What then?”

IMF chief economist Pierre-Olivier Gourinchas told Reuters earlier that the AI investment boom could lead to a bust similar to the dotcom crash in 2000 that burns equity investors, but that it would not likely result in a systemic crisis because it has not been heavily funded by debt.

Source: Reuters

– Agencies

Courtesy Hiru News

Member of Parliament Kabir Hashim, who is the head of the committee drafting the framework for the unity between the United National Party (UNP) and the Samagi Jana Balawegaya (SJB), announced that the report is currently being finalised and will be handed over to the Leader of the Opposition and Leader of the SJB, Sajith Premadasa, next Wednesday (22).

Hashim noted that the report includes several key areas, such as:
The two political parties are working together.
Engaging in politics together.
Contesting elections together.

Operating under one policy, one ideology, and one plan.

The Member of Parliament indicated that there is significant pressure for the UNP and the SJB to move forward together, with a large number of grassroots members also making this request.

Hashim explained that this report was commissioned based on a request from the SJB’s Working Committee and Political Committee, taking this demand into consideration.

The committee, chaired by MP Kabir Hashim, also includes Eran Wickramaratne, S.M. Marikkar, and Mujibur Rahman.

Maathalan – (මාතලන්)

Top News Lk

 Duruthu Edirimuni Chandrasekera, Courtesy Biometric Update

Sri Lanka’s digital economy is at risk of not realizing its full potential by rethinking its export strategy and global positioning, according to a top official.

Doerscircle COO and Sarvodaya Fusion Board Member Yasas Vishuddhi Abeywickrama, addressing the CA Sri Lanka National Conference in Colombo said that the country’s digital exports have enlarge from $300 million in 2010 to nearly $2 billion in 2025, but the country still lose its targets.

The current digital strategy aims to achieve $5 billion in digital exports, digitize public services, build a $15 billion digital economy, and create 200,000 digital professionals by 2030. However, Abeywickrama noted that Sri Lanka remains largely unidentified as a global destination for digital services, with limited market access, skills shortages, and weak branding. The professionals will come automatically if we grow exports, services and the digital economy. The real question is how to get there,” he said.

He suggested that Sri Lanka should swing from being a services-based outsourcing destination to creating its own digital products and platforms, focusing on India’s Zoho and Ireland’s tax-friendly model. When you create a good product, it has its own momentum. It travels globally. You don’t have to market the destination as much,” he said.

Abeywickrama also assessed the country’s outdated tech branding and called for policymakers and business leaders to education to industry needs, engage Sri Lankan expats, and build partnerships with global hubs like India, the UAE, and Singapore.

Doug Bright Courtesy The West Australian

Titanium Sands has confirmed it has secured Stage 2 debt funding to advance its Mannar Island project in northwest Sri Lanka that is rich in heavy mineral sands that contain lucrative titanium minerals.

Geomorphologically, Mannar Island is a classic consolidated sand-spit formed by the accumulation of sediments transported and sorted by longshore currents and tidal action along Sri Lanka’s northwest coast.

The island is about 32 kilometres long, stretching northwest from the mainland via a causeway. Its width varies from about 1.6km down to 1km in places, contributing to its total area of roughly 130 square kilometres.

Its geomorphology depicts a low-lying, elongated sea-spit composed mainly of sandy deposits, with thin scrubby vegetation adapted to the relatively arid conditions.

The island’s formation is a result of coastal processes shaping a dynamic, sediment-rich environment over time.

The company recently met with the Ministry of Finance in Sri Lanka, alongside the Board of Investment, Geological Survey and Mines Bureau and Central Environment Authority to discuss its Industrial Mining Licence (IML) approval process – a critical milestone for Titanium Sands.

Environmental studies – required as part of the Mining Licence application process – are nearing completion, with final reports pending.

The debt funding, facilitated by CPS Capital Group, includes a loan of up to $800,000 from major shareholders, split into two $400,000 tranches (by 13 October 2025 and 13 December 2025), which are repayable by 30 December 2026, with 10% annual interest.

Lenders can convert the loan into shares at $0.005 each, with options attached, subject to shareholder approval.

The funds will finalise environmental studies, progress the IML and cover operating expenses.

The support shown by the various Government departments at our recent meeting in Colombo is a positive development as the environmental studies near completion and the IML is close to being issued. The Government is in support of near-term projects in Sri Lanka to build revenue and create industry to assist with the country’s economic rebuild.Titanium Sands managing director Dr James Searle

This part of the process of establishing an operation at Mannar follows a May 2025 licence retention grant, which extended the company’s four key tenements within the high-grade zone and supports ongoing environmental impact assessments.

Mannar hosts an estimated 318 million tonne (Mt) resource at 4.17% total heavy minerals (THM), which includes a higher grade zone containing 82Mt at 6.03% THM, with potential for significant ilmenite production.

THM represents the combined concentration of dense, valuable minerals (such as ilmenite, rutile, and zircon) within the bulk sand deposit, typically measured after separating lighter sands via gravity methods.

These grades are from the company’s JORC-compliant resource estimate, and highlight Mannar’s potential as a low-overburden, surface-exposed ilmenite-rich asset.

The company benefits from significant Government support for the project, with a number of departments assisting the IML process.

The project is targeting 150,000 tonnes of heavy minerals annually, which could massively boost Sri Lanka’s economy with low-impact mining and local job creation.

Additionally, proposed rehabilitation of dredge-ponds as mining advances will allow ground to be returned to local agricultural use.

The concept is described as a core, progressive component of the project, where post-mining voids are refilled and rehabilitated into sustainable plantations and natural vegetation zones to benefit local landowners.

Recent company updates, including from March 2025, confirm the process is integral to the environmental impact assessment and stakeholder engagement and could see the creation of up to 600 local jobs that may support another 1200 through agriculture, offering hope to Mannar families.

Shareholder approval for the loan terms will be sought at a future meeting.

The funding milestone positions Titanium Sands to secure its Mining Licence, and marks another step towards unlocking Mannar’s potential as a globally significant mineral sands operation.

Courtesy The Daily Mirror

Foreign Minister Vijitha Herath argues that Sri Lanka cannot secure a favourable position in the vote because the UNHRC, due to its structure, since some blocs, such as Europe, tend to adopt a collective position. File Photo

---

The Foreign Minister attributes the ‘Geneva issue’ to the Rajapaksa administration’s politicisation of war victory for dynastic politics, preventing a credible national mechanism for addressing post-war grievances

Concerns have been raised over the two-year extension of the evidence-gathering mechanism, which could potentially enable universal jurisdiction cases against the Sri Lankan military personnel

Another session of the United Nations Human Rights Council, which concerned Sri Lanka, concluded last week, this time thankfully without making a spectacle at home. Those who remember the not-so-distant past, when each session in Geneva coincided with an overpouring of pseudo-patriotism and paranoia in Colombo, and when State media unleashed venomous character assassinations of journalists and civil rights activists, this should come as a relief. 

The government disengaged itself from the latest UNHRC resolution, which extended the mandate of the Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) on promoting reconciliation, accountability, and human rights. But it opted not to challenge the resolution for a vote. Foreign Minister Vijitha Herath argued that Sri Lanka faced challenges in securing a favourable vote within the UNHRC due to its structure, since some blocs, such as Europe, tend to adopt a collective position”. Of the 47 members of the Council at any given time, each for a three-year term, the membership is allocated on a regional basis: Asia-Pacific (13), Africa (13), Latin America and the Caribbean (8), Western Europe (7), and Eastern Europe (6).

Minister Herath’s explanation is more realistic than what we were told on many previous occasions, that if the absentees and those who voted in favour of Sri Lanka were added together, we would have won the vote!

The ‘Geneva issue’, which could have been solved by setting up a credible national mechanism immediately after the war, got internationalised due to ‘narrow political objectives and short-sighted leadership,’ he said. One would agree. The Rajapaksa administration’s choice to politicise the war victory and use it as an accessory for dynastic politics effectively precluded the country from addressing the excesses, abuses, and rightful grievances, which any counter-terrorism operation is bound to produce. To begin with, the back-of-the-envelope figure of civilian casualties in the final phase, which is a manifold exaggeration of the actual number, stemmed from the government’s reluctance to assess the conduct of the war. The government refused to take a count of civilian casualties because it could have challenged the zero casualty myth that it sold to the South. In the backdrop of the government’s failure, Darusman concocted a number, based on information provided by the LTTE rump, which is now being peddled as the authoritative source of civilian toll.

The central government’s disagreement in last week’s resolution is the two-year extension of the evidence-gathering mechanism. Many observers have raised concerns that evidence gathered through such a mechanism could be used to pursue universal jurisdiction against Sri Lankan military personnel. (In such an eventuality, probably the solution is not to travel to locations that could expose them to arrest). As of now, what else could the Sri Lankan government do besides disengaging itself from the resolution? Calling for a vote could not have made a difference in the outcome, except for generating negative publicity.

Yet some pundits view this as a failure. That stems from, partisan politics aside, an arcane view that the political capital of a small State derives from how loud-mouthed and confrontational it is on the international stage. That is a misunderstanding of the workings of international politics. A foreign policy mobility of a small State is defined by its relative power, which is limited, and alliances and alignments it has cultivated to augment that limited power. Sri Lanka has neither. If Sri Lanka is to take a proactive foreign policy approach, it should first develop its own capabilities. 

Second, though one might agree that there are shortcomings of the previous governments in addressing legitimate grievances, it is hard to overlook that the UN resolution entails a good deal of constituent politics of its key backers, the UK and Canada, where the governments seek political mileage, catering to the pro-LTTE diaspora groups. The choice before the government of Sri Lanka is whether its policy should be guided solely by its opposition to these peripheral groups or whether it should address genuine rights concerns at home. The government seemed to have picked the latter, which is indeed the right choice.

The NPP/JVP played no part in winning the war and derives no capital from the war victory. Therefore, one might expect it to have little to hide and could seek to redress legitimate grievances. But that might not guarantee there won’t be another adverse resolution at the UNHRC. If the NPP cannot satiate the international community, many of whom have sour grapes over Sri Lanka defeating a nihilistic terrorist group, no one else could. In such a scenario, the acceptable course of action for any of its successors would be to disengage Sri Lanka from the UNHRC, just like Israel has done. 

However, calculations of constituent politics in some parts of Europe might not last long. The contours of traditional politics in Europe are under severe stress and have already crumbled in America. The far right, a pejorative for right-wing nationalism, is at the gates of power in much of Europe. France would soon have Marine Le Pen of the National Rally as the president. In Germany, the Alternative for Germany (AfD) is gaining a foothold in traditionally safer old West Germany. In the UK, the Reform has probably already replaced the Tories as the dominant opposition and would have a shot at the government in the next election. Even the traditional political establishment manages to keep them at bay through some sort of alliance politics, the political systems they preside over are hugely discredited and will see inevitable demise. Even in countries such as Canada and, to a certain extent, Australia, which pride themselves on multiculturalism, the social compact is under severe strain. The future of European politics may not be decided by the sessions in the House of Commons or the European Commission- but, more likely, through right-wing social media mobilisation of a vast group of disgruntled white working class, who share an existential anxiety of the fast-changing demographic makeup of their countries.

You could call these groups anything, but surely they eschew the habit of interfering in other countries’ domestic affairs and loathe importing third-world problems into their midst. In the years to come, they will form the most potent antidote against the self-righteous internalism of their countries.

If the Sri Lankan government desires a proactive foreign policy, it could be better served by opening a channel to a couple of pro-Maga podcasters or stakeholders of resurgent European right, rather than debating in the UNHRC. A successful State that dispassionately advances its national interest sees opportunities beyond visible range and explores them.

In the meantime, Sri Lanka should channel its energies into economic development. During his visit to Japan, the president was presented with a blueprint for the Indo-Sri Lanka-Japan economic corridor, which could boost Sri Lankan GDP by 9%. A proactive government would grab the opportunity and expedite the project. He also met a US government delegation that raised concerns about red tapes that discourage foreign direct investment. A successful leader would address these concerns with a sense of urgency. A good deal of Chinese-funded projects are in doldrums due to policy uncertainty. An industrious government would bring in clarity and reform laws that had inhibited growth.

Sri Lanka’s challenge is not at the UNHRC. It is at home. When Sri Lanka reforms its domestic institutions and turns the country into an investment-friendly destination, many other peripheral concerns, like those at the UNHRC, fade into insignificance. 

චානක බණ්ඩාරගේ

තම සැමියා/බිරිඳ ට දේවත්වයෙන් මෙන් සළකන අය ඇත. එහි ගැටළුවක් නැත.

තමන් ‘පිච්ච මලින් උපන් කුමාරියක්’ මෙන් සුපිරිසිදුයි කියා සිතන ස්ත්‍රීන් ඇත.  තමන් ‘සුදු පාවඩයක්’ වාගේ පිරිසිඳුයි කියා සිතන පිරිමි ඇත. එසේ සිතීම හොඳය, මන්ද, එසේ සිතන්නේ ඒ අය එසේ ජිවත් වෙන නිසාය.

තම ස්වාමියා පිට රට යන අවස්ථාවේ අපේ සිංහල කුල කාන්තාවක් නිව් යෝර්ක්හි JFK  එයාර්පෝර්ට්හිදී ඔහුගෙන් සමුගන්නා වේලේ, එහි සෙනග මැද,  දන ගසා ඔහුට වැන්දාය.  එය දුටු සුදු ජාතිකයෙක් ෆොටෝ එකක් ගසා ප්‍රධාන ප්‍රවුර්තියක් ලෙස නිව් යෝර්ක් ටය්ම්ස් පත්තරේ  දැමීය – ‘ශ්‍රී ලංකා සමාජයේ උසස් ගති පැවතුම්’ යන මාර්තෘකාව යටතේ.

බලන විට ඒ මහත්මිය නිව් ජර්සි හොස්පිටල් එකේ හාර්ට් ස්පෙෂලිස්ට් කෙනෙක්, මහත්මයාට රක්ෂාවක් නොමැත. ප්‍රවුර්තිය කියවූ ඇමරිකාවේ සුද්දන් අන්දුන් කුන්දුන්ව, තුෂ්නිම්භූත වුනාලු.

ඒ මහත්මිය කියා තිබෙනවා ‘රක්ෂාවක් නැති උනාට කමක් නැහැ – මට ආරක්ෂාව දෙන්නේ, මගේ දරුවන්ට ආරක්ෂාව දෙන්නේ මගේ මහත්තයා. අපේ රටේ ගැහැණු  තම මහත්තයාට වඳින්නේ එයා  දෙන ආරක්ෂාවට සහ බිරියට සහ දරුවන්ට  ඒ ස්වාමියා පෙන්වන අව්‍යාජ ආදරයට’ කියා.

‘අපේ සමාජ  ක්‍රමය  අවුරුදු 2,500ට එහා රැකුණේ ඒ උසස් ගුණාංග නිසා. බටහිර බලපෑම් නිසා අපේ උතුම් සිරිත් විරිත් නැතිවෙනවා’ කියා ඇය කියා තිබෙනවා.

ඇය තවත් කියා තිබෙනවා, ‘අපේ පවුලේ නම් නායකයා මගේ මහත්තයා;. නමුත් සමහර පවුල්වල නෝනා වැඩිය දක්ෂයි, ඒවායේ පුරුෂයා තම බිරිඳට නායකත්වය දෙනවා. සම නායකත්වය යටතේ අපේ පවුල් බොහෝ විට වැඩ කරනවා. සිංහල අවුරුදු දා, සෑම සිංහල බෞද්ධ පවුලකම බිරිඳ ස්වාමියාට වඳිනවා’ කියා.

සමහර විට සැමියකු උත්සාහ ගන්නේද, මුළු ජීවිතයම ගෙවනුයේද මුදල් ඉපයීම සඳහා පමණක් විය හැකිය. බිරියකගේ අරමුණ මීට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස්ය. ඇයට අවශ්‍ය වන්නේ සැමියාගේ ආදරය හා උණුසුමත්, සමීප ඇසුරත්ය.

අද කාලයේ අපේ තරුණ, තරුණියන්, විශේෂයෙන්ම තරුණියන්, ආදරය සහ ලිංගික ජිවිතය පටලවා ගනිත්. විවාහයට අවශ්‍ය කිසිම පරිනත බවක් තියා අනාරක්ෂිත සම්භන්ධකම් වල ප්‍රතිපල ගැනවත් සමහර තරුණ, තරුණියන්ට  දැනුමක් නැත.  

ස්වාමියා  මහන්සි වී ගෙදර පැමිණ රැට නිදා ගැනීමට යනවිට බිරිඳ හොඳට ඇඳ හදා,  පිරිසිඳු ෂීට් කොට්ට උර දා, ඇඳේ  කනප්පුව උඩ ලය්ෆ් සඟරාව/රීඩර්ස් ඩයිජස්ට්/ටයිම්,  දවසේ පුවත්පත හෝ හොඳ උසස් නව කථාවක් තියා,  බොන  වතුර වීදුරුවක් පිරිසියකින් වසා තබා තමනුත් හොඳට පිරිසිදුවී, හැඳ, සිට බලන්න; දයාබර ස්වාමියාගේ වෙනස, සතුට,ආදරය. 

ආදරය ලොව ලස්සනම දෙයයි. නමුත් එය රැක ගැනීමට අවශ්‍ය දේ නොකලහොත්, දිනපතා එය පෝෂණය නොකලොත් ආදරය ක්ෂයවී, දියවී,අතුරුදහන් වී යා හැකියි.

ආදරය වඩා සුන්දර වීමට නම් අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය සහ විශ්වාසය ඉතා වැදගත් වේ.

කෙනෙකුට ආගම් 2ක් තිබෙන්න විදියක් නැත. ඒ වගෙමයි, කවදාවත් දෙදෙනෙකුට එකවර ආදරය කරන්න බැරිය.

ආදරය යනු දෙදෙනෙක් අතර බැදීමකි. ආදරය තුළීන් කෙනෙකුට දිය හැකි දේ බොහෝය.  ආදරය කරන විට කෙනෙකුට බොහෝ ඉවසීමට සිදුවේ.  සැබැ ආදරය යනු ද  එයයි. 

එවැනි උතුම් ගුණයක් වර්ධනය කර ගත හැකි වන්නේ තමන්ගේ මනස (සහ හදවත) දියුණු කරගත් කෙනාටයි.   එසේ නොකරන්නෝ තමන්ට සහ අනෙකාට විපත්ම සිදු කරගනිති.

ආදරය යනු විශ්වාස සමඟ බැඳුනු, පුජනීය බඳු හැගීමක්. විශ්වාසයක් නැති තැන ආදරය  රඳා පවතින්නේ නැහැ.

මේ දේ තේරුම් ගැනීමට බොහෝ දෙනාට බොහෝ කල් යයි.

නමුත්, ඒ කාලය ඇතුලත ජීවිතයේ  ආපහු අරගන්න බැරි තරම් දුරට අපි ආදරේ කල දේවල් අපෙන් ඈත් වෙලා ගිහින් ඉවරයි.  සෑම දේ ගැනම ගොඩක් සංවේදීව අපට හිතන්න පුලුවන්නම් ගොඩක් දුරට අපේ ජීවිත ලස්සන කරගන්න පුළුවන් වේ.  

විවාහ වීමේදී ඒ කෙනාගේ බාහිර ලස්සන නොවේ අභ්‍යන්තර ලස්සන තියෙනවාද, ඒ මොනවාද කියා සොයා බැලීමයි අවශ්‍ය. එවිට, විවාහය අසාර්ථක වෙන්නේ නැහැ.

කෙනෙක්ගේ සහකරු/සහකාරිය දෙස බලා ඒ අනුව, ඒ පුද්ගලයා ගැන ද  අවබෝධයක් ගන්න පුළුවන් කියා කියනවා.

පවුල් සංස්ථාවේ ආයුෂ රැදී තිබෙන්නේ ආදරය සහ විශ්වාසය මතයි. කාලයත් සමඟ වගකීමද එක් වූ විට එය ශක්තිමත් අත්තිවාරමක් බවට පත් වේ. 

සැමියා සහ බිරිඳ අතර උද්දච්චකම, අසමානතාවය  හොඳ නැත, දෙදෙනා දෙදෙනාට නම්‍යශීලි විය යුතුයි.

සැකය නමැති බීජය හටගත් කල ආදරය නමැති හංසයා පෑල දොරින් පලා යයි .ඒ වෙනුවට ප්‍රධාන දොරටුව තුලින් ප්‍රශ්න සමුදායක් නිවසට ගලා එයි.

දෙදෙනා එකවර එකම ප්‍රශ්නයකට කෝප ගන්නේ නම් එය පවුල් අසමගිය තව තවත් පෝෂණය කරන්නෙකි.

බොහෝ විට මිනිසෙක්/ගැහැනියක්  සතුටින් සිටිමටත් අසතුටෙන් සිටීමටත් ප්‍රධාන හේතු සාධකය තවත් ගැහැණියෙකි/පිරිමියෙකි. 

සැමියයි බිරිඳයි අතර තියෙන ‘රසායනය’ (chemistry) දන්නේ ඒ දෙන්නා  පමණයි.

පිටස්තර අයෙකුට සැමියයි බිරිඳයි අතර තියෙන නියම සම්බන්ධය මුළුමනින්ම අවබෝධ කරගන්න බැරිය; ඒ දෙදෙනා පමණි එහි  සම්පුර්ණ විස්තරයම දන්නේ.  

විවාහක දෙන්නෙක් අතරේ සිද්ධ වෙන ප්‍රශ්න වලට කවදාවත් තුන් වැන්නෙක් ලං කර ගැනීම හොඳ නැත. පවුල් ජීවිතයේ සිද්ධ වෙන ගැටුම් පිට අය‍ට නොපෙන්වා විසදගන්න පුලුවන්නම් හොඳයි. පවුලට සැබවින්ම ආදරේ ඇති බුද්ධිමතුන්ගෙන් අවවාද අනුශාසනා ඉල්ලා ගන්න.  

අම්මාගේ තාත්තාගේ ආදරය සුවිශේෂයි, සදාකාලිකයි. නමුත් වැඩිහිටියෙක් වූ පසු, විශේෂයෙන්ම පවුල් පංසල් වූ පසු, තම සහකාරිය/සහකරු ගේ මතයට වඩාම ගරු කරන්න ඕන. විවාහක බන්ධනය අනිත් සියලු බන්ධන අභිභවා යනවා. බටහිර මතය නම් ‘දෙන්නෙක් එක්කෙනෙක් වෙනවා – මැරෙන තුරාවට’.

බොහෝ විවාහ බිඳීමට හේතුවක් දෙමවුපියන්ගේ අනවශ්‍ය ඇඟිලි ගැසීම්, ඔවුන්ගේ ආඩම්බරකම සහ අදුරදර්ශී නුවණ. විවාහක දෙදෙනාට ඒ දෙදෙනාගේ ප්‍රශ්ණ විසඳාගැනීමට ඉඩ හරිය යුතුයි.

තම ස්වාමියාගේ අතින් අනලා බත් කටක් කැව්වේ නැත්නම් තරහා යන බිරින්දෑවරු සිටිත්.   

සැමියා සහ බිරිඳ එකිනෙකාගේ විශ්වාසය දිනාගෙන පවුල් අවුල් කර ගන්නේ නැතිව ලස්සන පවුල් ජීවිතයක් ගත කරන අය කොතෙකුත් ඉන්නවා

ඔබේ නිවස සැර පරුෂ/අසත්පුරුෂ ලෝකයෙන් වෙන්වු, සාමයෙන් සතුටෙන් අනුන දිව්‍යලෝකයක් නම්…. 

සැබවින්ම ආදරය කරන/ලබන  පවුලක ජීවත්වෙන්න ලැබීම ලොව තිබෙන ලොකුම වාසනාවයි; හිඟන පවුලක් උනත් කමක් නැහැ.

සම්බෝලයි, බතුයි කාලා හරි සතුටින් ඉඳීම සැපයි, බුරියානි කා කා සන්ඩු කරනවට වැඩිය.

‘පිදුරු සෙවිලි කල පැල්පතේ ඇති සාමේ නැහැ මහා මන්දිරේ’

බොහෝ ගෙවල්වල බිරිඳට ස්වාමියා සලකනවා, ගෞරව කරනවා. බිරිඳත් එහෙමයි.  ඒ පවුල් සාර්ථකයි.

මනුෂ්‍යාගේ නිවස ඔහුගේ (ඇයගේ) මාලිගාවයි.

සමහරු ගෙදර යන්නේ අපායේ යනවා කියලා හිතාගෙන, හරිම කණගාටුදායක තත්ත්වයක් .

දෙදෙනාට දෙදෙනා කථා නොකරන පවුල ‘වැඩකරන’ (functioning) පවුලක් නොවේ.

ඔබ පදිංචි ස්ථානය ගොඩනැගිල්ලකට (house) වඩා නිවහනක් (home) විය යුතුයි.

සෑම දෙනා වෙනුවෙන් මෙවැන්නක් නිර්මාණය කිරීම බිරිඳ සහ සැමියා දෙදනාගේම වගකීමයි. ඒ සඳහා බොහෝ කැප කිරීම් කරන්න ඕන. නිවහනක් බිහිකිරිම අසාර්ථක වේ නම්, බොහෝ විට දෙදෙනාම එයට වගකිවයුතුයි.

දුෂිත, අකාරුණික, බොරු කාර ලෝකයේ ක්‍ෂේමභුමිය නිවහනයි.

බිත්ති හතරක් තුල වූ ඔබ ජිවත්වන ස්ථානය, ඔබ  පත්කර ගතයුතු වන්නේ ඔබේ අපායද, දිව්‍යලෝකයකද කියා, ඔබම සිතා කටයුතු කරන්න.

ආදරයෙන් පිරි පවුලක, ඒ අයගේ ගොඩනැගිල්ල ගෘහයක් බවට පත් කරන්නේ ස්ත්‍රීයයි. ඇය විටක සැමියාගේ ආදරණීය බිරිද වන්නීය. ඔහුගේ දරුවන්ගේ ආදරණීය මව වන්නීය. ඔහුගේ ආදරණීය යෙහෙළිය, සහෝදරිය වේ. නිවසේ සියලුදේ කළමනාකරනය වන්නේ ඇගේ දෑතිනි.

මොන ප්‍රශ්ණ ආවත්/තිබුනත්  කෑම කන වෙලාවට, අඩුම වශයෙන් දවසේ එක වේලක් හෝ පවුලේ සියළු දෙනා, කෑම මේසේ වටේ වාඩි වෙලා, එකට හිඳ කෑම කන්න ඕන.

ලෝකයේ විවාහ වෙන්න ලෙහෙසිම රට අපේ මේ ශ්‍රී ලංකාවද? ටියුෂන් පන්ති ඉවරවෙලා ගෙදර නොගිහින්, රෙජිස්ට්‍රාර් කන්තෝරුවට ගොස් විවාහ වූ තරුණ යුවල් ඉන්නවා. බොහෝ දෙනෙක් ටික කාලෙකට පස්සේ දිස්ත්‍රික් උසාවි බංකුකුවල වාඩිවෙලා ඉන්නවා දකින්න ලැබෙනවා දික්කසාදය ලබා ගන්න. 

ඇත්තවශයෙන්ම දික්කසාදය බලාපොරොත්තුව සිටින තරුණ සැමියා සහ බිරිඳට වඩා දුකක් දැනෙන්නේ ඔවුන් සමඟ එම බංකුවේම හිඳන් සිටින ඔවුන්ගේ වියපත් දෙමව්පියන් දකිනවිටයි.

‘නෝ ෆෝල්ට් ඩිවෝස්’ (අනෙකාගේ වරද පෙන්වා දෙනවා වෙනුවට), ක්‍රමය මඟින් ඉදිරියේදී වඩා ඉක්මනින් දික්කසාදය ලබා ගන්න පුළුවන් වේවි’.  හොඳ දෙයක්.

ක්ෂණයකින්, සිතු පමණින් විවාහ වීමට ඉඩ සැලසීම නරකයි (විවාහ වෙනවා කියන්නේ ටු මිනිට්ස් නූඩ්ල්ස් කෑමක් නෙවෙයි).

අඩුම තරමින් මාසයක් වත් නම් දීලා රෙජිස්ත්‍රාර්ට බලා ඉන්න ඉඩ හරින්න ඕන. ඒ මාසය තුල කි දෙනක් තම අදහස වෙනස් කරගන්නවද කියලා එතකොට බලන්න පුළුවන්.

අද විවාහ වෙනකොට පාර්ශවයන්ගේ හැඳුනුම් පත් පමණයි බලන්නේ. කලින් බැන්ද බොහෝ අය නැවත බඳිනවා, දික්කසාද නොවී. බඳින්නට ප්‍රථම රෙජිස්ට්‍රාර් මේවා පිළිබඳව සොයා බලන්න ඕන; නමුත් බලන්නේ නැහැ.

ඕස්ත්‍රේලියාව, නව සීලන්තය වැනි රටවල මේවා තදින්ම බලනවා.

හැබැයි, ශ්‍රී  ලංකාවේ සෑම ජන කොටසකටම විවාහ නිතිය එක හා සමාන වෙන්න  ඕන.  කණගාටුවට කරුණ, අද එහෙම නැහැ.

සමහරු අවුරුදු ගණන් උසාවි ගාටද්දී, සමහරු උසාවි නොගොස් ආගමික පුජකයන් මඟින් පහසුවෙන් දික්කසාද වෙනවා.  සහකාරියන් 1 කෙනෙකුට වඩා තියා ගන්නා අය ඉන්නවා, ආගමික නීති ඉදිරිපත් කර.  මේවා නරකයි, අසාධාරණයි.

රජයට මේවා වෙනස් කරන්න අමාරු බව පිළිගන්න වෙනවා.  ඒ අයම ඉදිරිපත් වෙලා පොදු නිතීයට යටත් වෙන්න කැමතියි කියනවා නම් තමා හොඳ.

ඇතැම් විවාහක පාර්ශයවයන්, මුහුණ පුම්බාගෙන තම ප්‍රතිමල්ලවයා නොරුස්සන අයුරින් කතාබහ කරනවා පමණක් නොව ඔවුනගේ ඇඟටද කඩා පනී. අධික ලෙස කෝපයටද පත්වේ.

කොළඹ 7 ගෙදරක හිඳ, පෑලියගොඩ කැළණි පාලම යට තියෙන පුංචි ලී ගෙදරකින් නැවතුනු පවුලක් තියෙනවා. ඒ වැරදි තිරණ සහ බලාපොරොත්තු නොවූ පරිදි ආ දුක්, කරදර කම්කටොලු නිසා. ඉතාම ශෝචනීය පවුලක්.

අද විවාහ මංගල්‍යය වල පහත රට මනමාලයන් උඩරට ඇඳුම අඳිනවා. එදා එහෙම කලේ නැහැ. සෑම කෙනෙක්ම  උඩරට ඇඳුමට සැබවින්ම ගරු කළා.

අද සමහර විවාහ මංගල්‍යය හරියට සමාජ ශාලා නර්තන වාගෙයි.  තරු පහේ හොටල් වල පැවැත්වෙන  සමහර විවාහ මංගල්‍යය ඇත්තටම අපේ රටේ ඒවාද කියා සිතෙනවා.  ඉතා යම්තම් ඇඟ වැහෙන්න ඇඳි ඇඳුම්  (දුහුල් ඇඳුම්) ඇඳගත් ලලනාවන්ගේ නෘතයන්, මාධ්‍යධරණී සංස්කෘතියට අයත් ලලනා බෙලි ඩාන්ස්, කාන්තා පස්සාවල්  ගැස්සීම ආදියයි මේවායේ පෙන්වන්නේ. 

මනමාලයා සහ මනමාලිය කථා පවත්වන විවාහ මංගල්‍යය දැන් තියෙනවා – හොඳට කරන්න පුළුවන් නම්  හොඳ දෙයක්. නමුත් ප්‍රශ්නය බොහෝ තැන්වල,  ඒ අය මොනවා කියනවද කියලා ඒ අයම දන්නේ නැහැ.

සැමට පේන්න මනාලයා සහ මනාලිය ආලිංගන නැටුමේ යෙදෙනවා. හොඳයි. මනාලිය තම පියා සමඟ ද නැටීමේ තේරුමක් නැහැ. ඇය වෙනෙකකු සතුවී හමාරයි.

එදා සිංහල සිරිතට අපේ විවාහ මංගල්‍යය උත්සවයකදී කවුරුත් ගරු කරන පවුලක වැඩිහිටියෙක්, දෙන්නෙක් නැගිට මනා කථාවක් කළා, නව යුවලට හොඳ උවදෙස්/පණිවුඩ දෙන.

අද  තරු පහේ හොටල වල පැවැත්වෙන සමහර විවාහ මංගල්‍යයන් හි පෙන්වන්නේ ෆේස් බූක් වලින් උපුටා ගන්නා ලද දෙදෙනාගේ විකාර පින්තුර ලැප්ටොප් එකකින්විශාල  ස්ක්‍රීන් එකකට දමා පෙන්වීමයි.  හොඳට පීරා බලන්න – ඒ සමඟ දෙන බටහිර පන්නයේ පණිවුඩය: ‘ඔබ දෙදෙනා එකිනෙකාට සැබවින්ම  ප්‍රේම  නොකලහොත් වෙනත් කෙනෙක් පැමිණ ඒ ප්‍රේමය අනෙකාට ලබා දෙනු ඇත’ වැන්නකි.

අප දන්න පිටිසර ගමක මඟුල් ගෙයක් – මනමාලියගේ මාමා කෙනෙක් මගුල් ගෙදරකදී ඉංග්‍රීසියෙන් කතාවක් කරනවා කියලා අපට කල් තියාම කියා තිබුනා, එයට ලැස්ති වී ඉන්න කියා. අපි හිතුවේ නිකමට කීවාය  කියලා. මෙන්න මොහු හොදටම බී, රතු ටයි එකක් එහෙම දා, කතා කිරීමට් නැගිට්ටේය. මනමාල ජෝඩුව දිහා බලලා ඒ,බි කිව්වා. මනමාලිගෙයි මනමාලයාගෙයි අම්මා තාත්තා දිහා බලලා සි ,ඩී,ඊ , එෆ් කිව්වා. අයි ජේ කේ එල් එම් එන් ඕ කියලා ඉස්සරහා හිටි අමුත්තන්ව ඔලුවෙන් පෙන්නුවා. පි, කිවූ, ආර් කියලා වම්පැත්තේ අයව හිසින් පෙන්නුවා. එස්, ටි, යු, වී කියලා දකුණු පැත්තේ අයව හිසින් පෙන්නුවා. ඩබ්ලිව්, එක්ස්, වයි, ඉසෙඩ් කියලා පිටිපස්සෙ කට්ටියට අත දික්කරලා, තෑන්ක් යු කියලා ඉදගත්තා.

සමහරු හිතාගෙන ඉන්නේ කාන්තා පාර්ශවය ඉන්නේ, මහත්වරුන්ට උයලා පිහලා කන්න දෙන්න තමයි කියලා.

එක පොල් ගෙඩියක් ගා නොදේ, එක ළුණු ගෙඩියක් සුද්දකර නොදේ, බිරිඳට.

නිවෙසේදී හැන්දෑ කාලයේ මත්පැන් බීමට හුරු පුරුදු ඇතැම් සැමියන් රූපවාහිනි නරඹන්නේද මත්පැන් තොලගාමිනි. මේ අතර අධික ලෙස දුම්වැටිවලටද ඇබ්බැහි වූවන්ද බොහෝයි. බිරියට වඩා බෝතලයට ආදරය කරන මෙවැනි සැමියන්ට කටට රස මසවුළු පිසීම හැර වෙනත් වැඩකට කාලයක් බිරියට නොලැබේ.

සැමියා ගෙදර සිටින සති අන්තයේ සහ නිවාඩු දිනවල ඇතැම් බිරින්දෑවරුන් නිවාස හිර අඩස්සියේ පසුවන කෝකිවරියක් සහ වේටර්වරියක් බවටද පත්වේ.

ඇතැම් සැමියන් උග්‍රතම ආඥාදායකයකු ලෙස නිවෙස තුළ හැසිරේ. එවැනි සැමියන්ට බිරින්දෑවරුන් ඇත්තටම ආදරය කරත්ද? බිරිය යනු නිවෙසේ හුදෙක්ම වැඩකාරියක්ද, මෙහෙකාරියක්ද නොවේ.  ඇයට නිසි තැන අහිමි කලහොත්, ඇයද ඒ දේම යම් දිනක ඔහුට කිරීමට ඉඩ ඇත.

දුක්ඛ දෝමනස්සයන්ට මුහුණ නොදුන්, දුක් කරදර, හැලහැප්පීම්, අඬදබර ආදියෙන් තොර විවාහ දිවියක් ඇද්ද යන්නත් ප්‍රශ්නයකි – බාධක මැද ගැලුවත්, ගඟක් කිසිදා පහලට නොබසියි.

දවසක් අම්මා අපේ ගෙදර එනකොට මම දරුවාගේ නැපි ගලවලා, ලොකු  නිල් බේසමේ දාලා නාවනවා.  වයිෆ් TV බලමින් සිටියා. අම්මා සිය වේදනාව යටපත් කරගෙන, හිනා වෙලා ‘හරි හොඳයි’ කියා ගිහින් වය්ෆ් එක්ක  TV බැලුවා.

බහුතර පිරිමි අතර අතින් අතට මාරු වේවි යන කාන්තාවට තමයි සමාජය දොස් කියන්නේ. නමුත් ප්‍රශ්ණය ඊට වඩා ගොඩාක් සංකීර්ණයි.

කාන්තාවගේ සුරක්ෂිත බව රැකිමේ වගකීම භාර ගෙන තියෙන අය අතින් පවා කාන්තාවගේ ආත්ම ගෞරවය පමණක් නොව සිරුරද විනාශයට පත් වනවා නම්, ඇයට කොහිද සරණක්?

ගැහැණුන්ට අත උස්සන එක අනුමත කරන්න බැහැ. ඒක ‘නියම’ පිරිමිකමට ආදේශ කරන්න පුළුවන් දෙයක් නෙමෙයි.

මොනම දේකටවත් අත උස්සා සැමියෙකුට පහරදෙන කාන්තාවකගේ පහත් ක්‍රියාව අනුමත කරන්න බැහැ. ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් සාකච්ඡා කර, වැදගත් විදිහට විසඳා ගත යුතුයි.

බිරිඳට තඩිබාන පුරුෂයා නීචයෙක්. දැන දැන පිරිමියාව කෝප, ප්‍රකෝප කරන ගැහැණිය අසමජ්ජාතියෙක්.

පාර්ශවයන් දෙකම  දැන ගන්න ඕන වචන සමහරවිට වස විස වලටත් වඩා දරුණු බව.

චතුර ලෙස සහ බුද්ධිමත්ව තම දුක කීමට ගැහැණියට  සහජයෙන්ම හැකියාව දී ඇත.  පුරුෂයාද සිය චතුරත්වය සහ බුද්ධිය පුරුදු පුහුණු  කරගත යුතුයි (මත්පැන් බීමෙන් නොවේ).

අතින් පයින් නොව කටින් ප්‍රශ්න විසඳා ගැනීමේ මහඟු බලය පිරිමින්ද ප්‍රගුණ කරවා ගත යුතුයි. ගැහැණියකට පහරදෙන පුරුෂයන් ඉදිරි අනාගතයේදී බොහෝදුරට නතරවනු ඇත්තේ හිරකුඩුවෙනි.  හැදෙන දරුවන් සිටින පවුලක දෙමවිපියන් මෙය අවධාරණය කර ගත යුතුයි.

අපේ රටේ බොහොමයක් ගැහැණු (විවාහක හෝ අවිවාහක) තදින්ම පතිවත රකිනවා, ඒක සුභවාදී දෙයක්.  මේවා පාලනය කරගන්න බැරිවුනොත් මුළු සමාජ තන්ත්‍රයම කැඩී යන්න පුළුවන්.

ගැහැණියකට තමාගේගේ සිත පාලනය කරගන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනෑ පුරුෂ පාර්ශවයට වඩා.  වැරදි මාර්ගයට ගැහැනියක් පුරුදු උනොත් එයාගෙන් ගන්න දෙයක් නැහැ. එතකොට ඒ  සමාජයත් ඉවරයි.

 ‘හිත හොඳ ගෑනි හැමදාම බඩින්ලු’ – මේක වැරදි කියමනක්, වෙනස් කරන්න කාලය ඇවිල්ලා.

 ‘ගැහැණු කවුරුද වරදේ නොබැදෙන’ – මේක වැරදි කියමනක්, වෙනස් කරන්න කාලය ඇවිල්ලා.

ගැහැණිකගේ වේදනාව, දුක, කදුළු සෝ සුසුම වැටහෙන්නේ තවත් එබඳුම ගැහැණියකටම පමණක් යයි කියනවා. මෙහි විශාල ඇත්තක් තියෙනවා.

ගුණදම් වඩන හොඳ කාන්තාවෝ රටට දැයට ආදරය කරුණාව කියාදෙන ආදරණිය අම්මාලායි.  ඒ අය අප හඳුන්වන්නේ ගෙදර බුදුන් කියාය.

අපේ දෙමවුපියන් වැඩිහිටියන් උගැන්වූ පරිදි සමහර දේවල් තියනවා.  විවාහය ජීවිතයේ එක් වරක් පමණක් කරන දෙයක් නම් වඩා අගනේයි.

විවාහයේදී අඩුපාඩු/ කරදර තිබෙන්න පුළුවන්, නමුත් බොහෝ දේවල් ඉවසා දරා ගන්න ඕන.

 ‘අපි රෙජිස්ටර් උනා පමණයි, විවාහ උනේ නැහැ; ඒ නිසා ඩිවෝස් වෙමු’ කියා කියන අලුත බැඳපු යුවල් ඉන්නවා. මේ අයට අන්දකය්ප්පුව හැදිලද? රෙජිස්ත්‍රාර් උනා කියාන්නේ බැන්දා කියලා කියන  එක බව මේ අය දන්නේ නැද්ද?

පිරිමි ආවේ ‘අඟහරු’ ලොවින්, ගෑනු ආවේ ‘වීනස්’ ලොවින්. ඒ කියන්නේ පරස්පර ලෝක දෙකක්; ඒ නිසා එකිනෙකා තේරුම් අරගෙන එකිනෙකාට ගරු කර ජීවත්වීම වැදගත්. බුද්ධිමත්ව සිටියොත් සතුටින්, සාමයෙන්, සමාදානයෙන්  ජීවත්වෙන්න පුළුවන්.

කැලේ ඉන්න සත්තුත් පවුලක් වශයෙන් එකට ඉන්නේ දරුවන් වදන කාලෙට. පැටවූ ලොකු වෙන කොට පිරිමි සතා රැලෙන් අයින් වෙනවා. නමුත් මිනිසා සැමදාම බිරිඳ සහ දරුවන් සමඟ එක වහල යට ඉන්න ඕන. අමාරු දෙයක් තමයි, හැබයි, හරියට, හොඳට කරන අය එමට ඉන්නවා. මේ ‘කළාව’ ඉගෙන ගන්න ඕන දෙන්නම.

තමන්ට ගැලපෙන, තමා ගැන අවබෝධයක් ඇති කෙනෙක් විතරක් බැඳගන්න.

පුළුවන් තරම් සිතුම් පැතුම් වලින්,  ගතිගුණ, ගුණ ගරුක ආදිය අතින් සමාන වූ කෙනෙක් සහකරු/කාරිය කරගන්න බලන්න. බැන්දට පස්සේ අඩුපාඩු බලලා වැඩක් නැහැ.

කසාදයට කෙනෙක් තෝරාගන්නා විට හමේ පාට, බොරු හුරතල්,  බාහිර පෙනුම වගේ දේවලට රැවටෙන්නේ නැතුව ජිවිත කාලයටම තමන් එක්ක ඉන්න, අභ්‍යන්තරය ලස්සන කෙනෙක් තෝරාගන්න.  වැදගත් විදියට අවුරුද්දක් ආශ්‍රය කළා නම් (2ක්  නම් තමා හොඳම), හොඳ මොළයක් තිබේ නම්, තමන්ටම වැටහෙනවා.

මාගේ මිතුරෙක් කිවූ කථාවක්: ‘මම විවාහ වුණේ යෝජනාවකින්.  නෝනාගේ නිවුන් සහෝදරයා සහ නෝනාගේ අම්මගේ නංගි අපි කසාද බඳීනකන් වටේ කැරකුන තරමක්.  කොටින්ම ආපි සාලේ කථා කරනකොටත් කවුරුහරි ඇතුලේ කාමරේක ඉන්න බව අඟවනවා.  බඳිනකම්ම දුන්නා  ෆුල් ගාඩ් එකක්’.

අනුකම්පාවට  බඳින්න එපා, ආදරයට මිසක්.

කාර් එකේ/ගෙදර ලොකු කමට, ලොකු නෑයන්ට රැවටිලා බැඳලා පස්සේ දුක්වෙන අය ඉන්නවා.

මංගල යෝජනා උඩ බැඳීම කලාට කමක් නැහැ. හැබැයි කලක් ආශ්‍රය කර බලන්න – කළින් කීවාක් මෙන් අවමව අවුරුද්දක්, හොදම අවුරුදු 2ක්.

මාගේ ඇවැස්ස සහෝදරයෙක් සිය මනමාලිය  බලන්න යනකොට ඒ ගෙදර ලස්සනට මල් වවා ගෙදරත් බොහොම පිළිවෙලට කෑමත් හොඳට, රසට තිබුණි.  නැන්දම්මා පම්පෝරි ගැසුවේ සියල්ල මනමාලිගේ වැඩ කියයි. ගෙදරට ඇය කැන්දන් ආවට පසුවයි  දන්නේ හරියට තේ එකක් හදා ගන්න බැහැ කියා. අර ගෙදර පිළිවෙලට තියාගෙන ඔක්කොම වැඩ කරන්නේ මනමාලිගේ අයියාගේ නෝනාය.

සමාජය කැතම කියන කෙනා (කාලගෝල වගේ) ඔබට හමුවූ ඇතුලත ලස්සනම කෙනා වෙන්න පුළුවන්. අඳුනා ගත්තාට පස්සේ  එයා ඔබේ ජීවිතේ බාහිරෙන්ද පෙනෙන ලස්සනම කෙනා වෙයි.

ස්ත්‍රිකට විවාහය උතුම්ය. ස්ත්‍රියකට ආරක්ෂාව වැදගත්ය. ස්ත්‍රියක විවාහය තුළින් (පුරුෂයාට වඩා) ආදරයත්, ආරක්ෂාවත්, නීතිමය සුරක්ෂාවත් බලාපොරොත්තු වන්නීය (නමුත් වර්තමාන සමාජයේ දී බොහෝ දුරට  ඇයට නොලැබෙන ප්‍රධානතම දෙයත් එයමයි).

පවුල ඇතුලේ ඇතිවියහැකි තණ්හාව, ක්‍රෝධය,ඊර්ශ්‍යාව, කුහකත්වය, වංක බව  – මේවා ඉබ්බෝ දාලා, දම්වැල් දාලා නතර කරගන්න ඕන දේවල්.

ගැහැණියකුට එක බැල්මෙන් පිරිමියෙක්ව වසඟයට ගන්න පුළුවන් කියලා කියමනක් තිබේ. පිරිමි ගැහැනියක දැපනේ දාලා අල්ලගන්න නොයෙක්  ක්‍රම සහ විධි තියෙනවා  – බොහෝ දුරට මුදල්, සමාජ තත්ත්වය, බලය, යාන වාහන ඇම හැටියට පිරිමි යොදා ගන්නවා. දුප්පත් මිනිස්සුන්ට ඒ අවස්ථා අඩුයි.

තහනම් පෙම කිසිදා හොද දෙයක් නෙමෙයි.

අනියම් සබඳතා කියන දේ අද හරිම සුලභ වෙමින් යයි. මුළු සමාජයම ගිලගන්න පුළුවන් මේවාට.  ආශාවන් වලට වහල් නොවිය යුතුයි. 

සැමියාට/බිරිඳට  ද්‍රෝහී වෙන අය කොපමණ නම් අප සමාජයේ ඇද්ද? එය කෙනෙකුට තම සහකරු/සහකාරියට කල හැකි ලොකුම ද්‍රෝහී කමයි.  එවැනි පවුල් බොහෝ විට සාර්ථක නොවේ.

තමන්ගේ සැමියා/බිරිඳ  තවත් ගැහැණියකට/පිරිමියෙකුට සම්බන්ධවීම අනිත් අසරණ පුද්ගලයාට දරා ගන්න අසීරු දෙයක්. ඉවසීමෙන් කටයුතු නොකලොත් මුළු පවුලම අවුල් වෙනවා පමණක් නොව පුද්ගලයින් ලෙඩුන් බවට පත්වෙනවා.

සමහරු අපරාධකරුවන් බවට පවා පත් වෙනවා.

කාන්තාවක් වැඩියෙන් පරිස්සම් වෙන්න ඕන තමන් අසරණ වුනහමයි කියා කියනවා. තුන් ලෝකයේම සිටින ‘අනංගයන්’ උදව්වට, අනුකම්පාවට එති. සැමියාට කරදරයක් වුණා නම්, හදිසි අනතුරක් වගේ වේලාවකදී,  ඒ අවස්ථාවේ තමන්ගේ පියා, සහෝදරයා, පුතා හැරෙන්න අනෙක්  පිරිමි  පමණට වඩා විශ්වාස කරන්න හොඳ නැත කියා කියනවා.  

විවාහ පාර්ශවයක් වෙනත් කෙනෙකු සමග අනියම් සම්බන්දතාවයක් ගොඩ නගා ගනු ලබන්නේ බොහෝ විට විවාහ දිවිය තුල ඇති වන විවිධ ප්‍රශ්න නිසායි. එය බොහෝවිට ලිංගික හෝ ආර්ථික ප්‍රශ්න, අදහස් නොගැලපීම් සහ මානසික සුවය  වැනි තත්වයන් නිසා සිදු වන බව මතය වේ.

අනියම් සම්බන්දතාවයක් පටන් ගැනීම යනු බොහෝ විට එම විවාහය දෙදරා යාමට හෝ අඩු තරමින් ඉරි තැලීමට සාධක විය හැකි කරුණකි. එබැවින් අනියම් සම්බන්ධතාවයක් පටන් ගැනීමට පෙර බොහෝ දුර ඒ ගැන සිතා බැලිය යුතුය.

සමහර පිරිමි සහ ගැහැණු ලිංගික වශයෙන්අනෙකුන්ට වඩා සක්‍රීයයි.  නමුත් තම ආවේග  ශිෂ්ඨ සම්පන්න ලෙස පාලනය කර ගැනීම ඔවුන්ගේ සමාජමය වගකීමයි.

බොහෝ අය ලිංගිකත්වය පිලිබඳ විනයක් නැතුව කටයුතු කරන්නේ ඒ අය කුඩා කාලයේ ලිංගිකව අපයෝජනය වූ අය නිසා විය හැකියි.  ඒ අයට අපේ අනුකම්පාව හිමි විය යුතුයි.

ලිංගිකත්වයෙන් තොරවූ සාර්ථක විවාහ අපමණය.

වයසට යනකොට බහුතරයක් පවුල්වල ඇතිවෙනවා  ‘මුස්පේන්තු’, ‘සන්නි’ රෝගයක්: දෙන්නාට දෙන්නා ‘ඇලර්ජික්’.

අපේ රටේ සමහර විවාහක යුවලන් දරුවන් ලැබුන පසු එකිනෙකාට දක්වන සැළකිල්ල උවමනාවෙන්ම අඩු කර ගනිත්.  උදාහරණයකට කාන්තාවක් ‘දැන් මට ළමයින්ගේ වැඩ’ කියමින් පුළුවන්කමක් තිබුනත් සැමියාගේ පුද්ගලික අවශ්‍යතා ගැන තැකීමක් නැත.  සැමියා හවස මහන්සිවී ගෙදර ආවත් කන්කෙඳිරි.

මෙවැනි පවුල්වල – සැමියා හෝ බිරිඳ තමන්ට වෙන ‘අඩුපාඩු’ වෙනත් විධියකින්පුරවා ගන්න හදන්න පුළුවන්; එවිට එවැනි දේවලින් පවුල් කැඩී යන්න පවා පුළුවන්.

සමහර කාන්තාවන් ළමයින් ලැබුන පසුව ‘දැන් ළමයින් ලොකුයි’ කියමින් හෝ ‘දැන් අපිට එලොවට වැඩක් කර ගැනීමට කාලය ඇවිත්’ කියමින් සැමියාව ප්‍රතික්ෂේප කරනවා.  මේ අතරේ, සැමියා මේ ගැන උරණ වුනොත්, වෙනත්  ප්‍රතිචාර පෙන්වුවහොත්, කරන පින්දහම් ටිකත් අමතකවෙලා, ‘3වන ලෝක යුද්ධයට’ මුල පුරනවා.

කල්ගත වන විට විවිධාකාරයේ අතෘප්තිකර හැඟීම් උත්සන්න වේ. බිරිය තමන්ට ඇහුම්කන් නොදෙන බවත්, තමන් ගැන උනන්දුවක් නැතිකමත් සමහර විට සැමියාට දැනෙනු ඇත. බිරියටත් එසේමය. මේ හරහා විවාහ දිවියේ අරමුණු වෙනස්කම් නිසා ගැටුම් පැනනඟී.

හුදු ලිංගික ආශාව නිසා අනියම් සම්බන්ධතා පටන් ගන්නා තැනැත්තා හෝ තැනැත්තිය කවදාවත් හොඳ සහකරුවෙක්/සහකාරියක් වන්නේ නැත.

ආගමික පැත්තට වඩාත් නැඹුරුවීමෙන් යහපත් පවුල් ඒකකයක් බිහිකර ගැනීමට හැකිවේ.

නමුත්, කොයි දේත් සීමාවක් තිබේ. විශේෂයෙන්ම එක් අයෙක් ආගමික නොවේ නම්.

පිරිමියා මුලිකවී තීරණ ගන්නා, මුදල් මුලිකව කටයුතු කෙරෙන සමාජයක, ගැහැණියට නියම සමතැන ලැබීමට තව කාලයක් ගතවේවි.

ගැහැණිය වනාහි හැඟීම් වලින් තොර, ගෘහස්ත කාර්යයන් ඉටුකරනා නිල නොලත් දාසියක් නොවේ. බටහිර රටවල කාන්තාවන් හිමි කරගෙන තිබෙන අවස්ථා තවම අපේ කාන්තාවන්ට බොහෝ අංශ වලින් උදාවී නැහැ.

බටහිර කාන්තාවන්ට වාගේ නොවේ, ආසියාවේ කාන්තාවන් පිරිමින්ගෙන් හුඟාක් ගුටි කයි. මෙය ඉතා නරකයි.

මොන කාන්තා සංවිධාන‍, නීති උපදේශක සේවා, පොලිසි තිබුනත් පැමිණිලි විභාග කරද්දී දෙන්නා සාමදාන වෙලා ආපසු ගෙදර ගොස් බිරිඳට ගහනවා නම් පැමිණිලි කලාට, දඬුවමක් විදියට; මේ වගේ පිරිමි පුනරුත්ථාපනය කරන්න ඕන. 

පවුල් උපදේශක සේවා ලබා දෙන්නා ඕනේ ඒ අයට.  දැඩි, දඩබ්බර නිතර  ලොකු පවුල් අපරාධ කරන  අපරාධකරුවන් සිරේ යැවිය යුතුයි.

අපේ  සුපිරි ගායිකා ප්‍රියානි ජයසිංහ මහත්මිය සහාසික මරණයකට ලක්වුවා. ඇගේ ස්වාමියා තමා චුදිතයා වුයේ.

පොලිසි ගාව ගැනීම නිසා කැඩුණු විවාහ අපමණ බවත් අප අමතක කල යුතු නැහැ. මන්ද, මනුෂ්‍යයන් යනු ඉතා සංවේදී කොට්ටාශයක් නිසා. ‘මගේ බිරිඳ මාව පොලිසි ගෙනිච්චා’ කියා සිතේ තරහක් ජනිත කරගන්නවා,කවදාවත් යවාගන්නේ නැති.

20වෙනි ශත වර්ෂයේ මැද භාගය වනවිට ඇමෙරිකාව කාන්තා අයිතිවාසිකම්, ‘කාන්තා හඬ’ පිළිබඳව නව, විශ්මිත  පෙරලියක් ඇතිකර,  එය ලොව අන් රටවල ටද (ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු) අනුකරණය කරවීමට සමත් වෙලා ඉවරයි.  එය වසර සිය ගණනක්  තිස්සේ සමාජය සිතු සහ ක්‍රියාකළ අයුරු  වෙනස් කිරීමක්. 

එහි යහපත් ප්‍රතීඵල ලෙස ගැහැණුන් හට සම රැකියා අවස්ථා, සම වැටුප්, හිංසන විරෝධය, අඩු අවතක්සේරුව, චන්ද අයිතිය, ස්ත්‍රී දුෂණ/මිනීමැරීම්  අඩු වීම සහ ඔවුනට සමාජයේ වැඩි ගෞරවයක්/ උසස් තැන් ලැබීම ආදිය සඳහන් කරන්න පුළුවන්.

අද බටහිරකරණය වී ඇති සමාජවල අයහපත් ලක්ෂණ ලෙස දක්වන්න පුළුවන් වන්නේ දික්කසාද අධික වීම, කලින් මෙන් නොව විවාහ නොවී සිටීන වැඩිහිටි සංඛ්‍යාව වැඩි වීම, අයිතිවාසිකම් පතා වන  පිරිමි/ගැහැණු  අතර ඝට්ටන/අපරාධ  වැඩිවීම, ගබ්සා වැඩිවීම්, ගැහැනුන් විසින් පිරිමින්ට පහරදීම්,  දෙමවිපියන් දෙදෙනෙක් යටතේ ජිවත් නොවෙන දරුවන් සංඛ්‍යාව වැඩිවීම ආදිය සඳහන් කරන්න පුළුවන්.

ඒ රටවල සම ලිංගික සබඳතා ඉහළ යාමට ප්‍රධාන හේතුවක් සාම්ප්‍රදායික විවාහවල වන අසාර්ථකත්වය.               

ලංකාව වැනි රටවල පවුල් දෙක එකම ‘සමාජ තත්වයේ’ වීම විවාහයේ සාර්ථකත්වයට හේතුවක්, නමුත් එය හොඳ/අවශ්‍යම  දෙයක් නොවේ. වැදගත් වන්නේ දෙදෙනාගේ අදහස් ගැලපීම, ආගම/චාරිත්‍ර/වාරිත්‍ර වල එකඟතාව වැනි දේවල්.

යුවලක් අතර සම්භන්ධය තදින් බිඳී තිබෙනවිට එය නැවත පිළිසකර කිරීමට කාලය අවශ්‍යයි. දෙදෙනා කලකට තාවකාලිකව වෙන්ව සිටියත් කමක් නැහැ. නැවත එක්වී සතුටින් ජීවත්වීමට පුළුවන් සැම වෑයමක්ම දැරිය යුතුයි.

බිරිඳ දැනගත යුතුයි තම ස්වාමියාට සලකන්න, ගරු කරන්න, විශේෂයෙන්ම ළමයි සහ පිට අය ඉදිරිපිට.  එවැනි පවුල් සාර්ථකයි.

සමහර සැමියයි බිරිඳයි එක්කෙනෙකුට අනෙකා අප්‍රියයි. සමහර අය මුහුණටම කියනවා ‘ඔයාව මට දකින්නත් අප්‍රියයි’ කියලා.

සල්ලි දැකපු ගමන් තමන්ගේ සිහිකල්පනාව නැතිවෙන අය, සල්ලි නිසා ඒ මේ අත බලන අය විවාහයට සුදුසු නැහැ. සල්ලි තියෙන වෙනත් කෙනෙක් හමු උනොත් තම සහකරු/සහකාරිය දමා යන්න මෙවැනි අය පැකිලෙන්නේ නැහැ.

සැකය තරම් පවුල් ජීවිත විනාශ කරන අන් දෙයක් නැති තරම්ය. සැකයෙන් ආරම්භ වන සමහර පවුල් ආරවුල් කෙලවර වන්නේ ජීවිත වලින් පවා වන්දි ගෙවමින්.

ඒ නිසා පවුල් සංස්ථාව තුල ඇතිවෙන ප්‍රශ්ණ තමන්ට නිරවුල් කර ගැනීමට නොහැකි නම් හොඳම කරුණ වන්නේ පැසුණු බුද්ධියක් ඇති තමනට සැබවින්ම ආදරේ ඇති වැඩිහිටියන්ගේ, හිත මිත්‍රයින්ගේ  පිහිට පැතීම සහ/හෝ  දැනට වර්තමානයේ ක්‍රියාත්මක වන හොඳ පවුල් උපදේශක ආයතන වල පිහිට පැතීමයි.

සමාව දියනොහැකි තරම් බරපතල වරදක් තිබෙනවා නම් හෝ දෙදනාගේ සම්භන්ධය නැවත කිසි දිනක ගොඩ නැගිය හැකි තැනට පත්වී තිබෙනවා නම්,  නීතියෙන් වෙන්වීමට කටයුතු කර (දික්කසාද), තමන්ගේත්, දරුවන්ගේ, පවුලේත්  ආත්ම ගරුත්වය ආරක්ෂා කරගැනීම තමයි තියෙන මගඟු පිළිසරණ.  හැබැයි දිකසාදය අවසානම තුරුම්පුව බව දැන ගත යුතුයි.

යුවලක් අතර සම්භන්ධය නැවත හදන්න බැරි තරමින් බිඳී තිබෙනවානම්, ඒ දෙදෙනාට කිසිම විදියකින් නැවත එකට  ජීවත්ව ඉන්න බැරි නම්, ඒ දෙදෙනා වෙන්ව  ජීවත්වීමේ වරදක් නැහැ. එය දෙදෙනාටම හොඳ දෙයකි. නැතිනම් ජීවිතය අපායක් වනු ඇත. කෙනෙක් කලින් මිය යාමට පවා ඉඩ තියෙනවා.

සමහරු උසාවිවල තපිනවා අවුරුදු ගණන්  දික්කසාදය ගන්න හරිම අමාරුයි.

මිනිස්සු බහු භාර්යා (නීති විරෝධී) වගේ දේවලට පවා සමහරවිට පෙලභෙන්නේ නීතියෙන් පිළිසරණක් (දික්කසාදයක්) ගන්න තියෙන අමාරුව නිසා.  ඒ වගේම, කළින් කීවාක් මෙන්, රටේ සෑම දෙනාටම, සෑම ජන කොටසකටම,  එකම විවාහ/දික්කසාද  නිතිය තිබිය යුතුයි.

බිරිඳ අලුත් සාරියක්/ඇඳුමක් ගෙනාවහම ඉස්සෙල්ලම පෙන්වන්න ඕනේ එයාගේ මහත්තයාට, මහත්තයා කමිසයක් කලිසමක්  ගත්තහම ඉස්සෙල්ලාම නෝනාට පෙන්වන්න ඕනේ.

කාන්තාවන්ගේ කොණ්ඩෙට  පෑන් විතරක් නෙවේ, පිරිමිත් පැටලෙනවා.

සැමියා හෝ පෙම්වතා කැමති විදියට කොණ්‍ඩ සැකසුවොත් ඔවුන් ඇයට සදා ආකර්ශනය වෙනවා නියතයි.

 ‘මාගේ මේ කොණ්ඩය මට  කටු අත්තකකි නමුත් මගේ සැමියාට එය සුවඳ මල් අත්තකි’ යයි සිතන කාන්තාවෝ ඇත.

පෙර කාලයේ බිරිඳ හෝ පෙම්වතිය ළඟ නැතිකොට පමණක් පිරිමින්ගේ ඇඟේ හැපෙන්න ආ ලැජ්ජා නැති බවලතුන් මේ මෑතක සිට පිරිමින්ගේ බිරින්දෑ ඉදිරියේත්  ඔවුන්ට උකුළු මුකුළු කරන රැල්ලක් ඇතිවෙලාලූ.  මාගේ මිතුරියකට ඔය ටික වෙලා: ඇය නිකන් සිට නැහැ; වයින් වීදුරුවක් ගෙන වැරදීමකින් වගේ අර විලිලැජ්ජා නැති බවලතිගේ යන්තම් විලිවැසුන ඇඳුම තෙමෙන්න හලා සැමට ඇසෙන්න ‘ඕහ් සොරි’ කියා කියලා. ඇගේ අනවශ්‍ය මනමාලකම එතැනින්ම නතර උනාලූ.

ඉතා සුපරික්ෂාකාරී ලෙස බැලුවොත් පෙනී යන දෙයක් තමයි බොහෝ පවුල්/දරු ප්‍රශ්නවලදී සමාජය (උදාහරණයක් ලෙස උසාවි, පොලිසි, මාධ්‍යය) තීන්දු තීරණ කරන්නේ ස්ත්‍රීයගේ පැත්තට වාසි වෙන්න. මෙයට හේතුව සමාජය ස්ත්‍රිය දෙස බලන්නේ අනුකාම්පාමයවූ  ඇහැකින්. එය හොඳ, විය යුතු  දෙයක්.

ඓතිහාසිකව අප රටේ කාන්තාවනට සිදුවී ඇති ‘තදබල අසාධාරණ’, හිංසන, ඒ වගේම දරුවන්ගේ  පෝෂණය  සහ දරුවන් ලොකු මහත් කිරීමේ වගකීම කාන්තාවටම  100%ක් භාර දීම වැනි හේතු නිසා. 

නමුත්, අද ලෝකයේ අපි සාධාරණව, පක්ෂග්‍රාහී නොවී  ප්‍රශ්නයක් දිහා බලන්න ඕන.  වැරැද්දට ස්ත්‍රී පුරුෂ භේධයක් නොමැතිව වැරදියි කියන්නත්, හරිදේට හරියි කියන්නත්, අපට ආත්ම ශක්තියක් සහ නිර්භීතකමක් තියෙන්න ඕනා. එවන් සමාජයකට වරදින්නේ නැහැ.

ගොඩාක් පවුල්වල තියෙන ප්‍රධානම ප්‍රශ්නය තමයි තමන්ගේ ස්වාමිපුරුෂයා හෝ බිරිඳ අනෙකාට හරිම නපුරු විදියට කතා කිරීම,  උස් හඩින් කතා කිරීම. විවාහකයාගේ බලාපොරොත්තුව වන්නේ ආදරය සහ සෙනෙහසයි.

මේ දෙගොල්ලොම අනෙක් කරුණු අතින් විවාහකයාට හරිම හොඳ වෙන්න පුළුවන්. හම්බකිරීම, දරුවන් ගැන අවධානයෙන් කටයුතු කිරීම, වැරැදි වැඩ නොකිරීම. නමුත් ප්‍රශ්ණය නම් –  දෙන්නාට දෙන්නා නපුරු වීම හෝ නපුරු වගේ පෙනීම. මෙය කෙසේ හෝ වලක්වා ගත යුතුයි, නැත්නම් මෙය මුළු පවුලම අඳුරු කරයි.

සෑම කාන්තාවකින්ම තමුන්ගේ මවගේ, අක්කගේ, නංගිගේ රූපයෙන් දකින්න. එතකොට හැම පිරිමියෙක්ම හැම කාන්තාවකටම ගෞරව කරාවි.  කාන්තා හිංසනය, දුෂණය අඩු වේවි.

බිරිඳට 45 පැනපු ගමන්හෝ ලස්සන මදිවෙච්ච ගමන් වයස 20-25 බවලතියන් මතක් කරගන්න පිරිමි ඉන්නවා. ඒ පවුල් ඉදිරියට යන්නේ නැහැ.

‘ෂුගර් ඩැඩි’ යන ආදර නමින් හඳුන්වන ධනවත් සීයාලා හොයාගෙන යන නැට්ටුක්කාරියෝ විශේෂයක් සිටිත්.  සියාලාව නැත්තටම නැති කරලයි ඒ අය නම් යන්නේ.

ගොඩාක් මුදල් තිබෙන වයසක පිරිමියෙකුගේ ඇඟේ එල්ලෙන්න බැලු  20 ගණන්වල කෙනෙක් සිටියාය.  සීයාගේ ඇන්ටිට අහුවී දිගට තිබ්බ හොඳ කොන්ඩේ කොටට කපාගෙන ආපසු ගෙදර ගියාය.

විවාහයට පෙර පිරිමි හොයනවා දඟකාර සුන්දර කෙල්ලක්. විවාහ උනාට පස්සේ ඇය  ‘නැට්ටුක්කාරී’ කියලා රණ්ඩු කරනවා. කාන්තාවන්ද එසේමයි. ඔතෑනි නිශ්ශබ්ද කොල්ලන්ට වඩා දඟකාර ක්‍රියාශීලී කොල්ලන්ට කැමතියි. හැබැයි බැන්ඳට පස්සේ, වැඩියෙන්ම ළමයි හම්බුනාට  පස්සේ, සැමියා කළින් කරපු සේරම අත් හැර ‘නෝන්ජල් බබෙක්’ වෙන්න ඕනේ.

වයසින් මුහුකුරා යනවිට බුද්ධිමතුන්ට වැටහෙනවා ආදරය කියන්නේ නිකම්ම නිකම් සුන්දර වූ දෙයක් පමණක් නොව ඉන් ඔබ්බට ගිය සංකීර්ණ, ආශ්චර්යමත්, කදිම  දෙයක් බව.  දෙදනා එකට වයසට යනවා.

මොන දෙය නැතත් අවංක, පිවිතුරු ආදරය ඇත්නම් ඒ ජිවිත ලස්සනයි.

ආදරය වනාහි පළ දරන, වටිනාකමින් මිලකළ නොහැකි, මහාර්ගසම්පන්න වූ වෘක්ෂයකි.  එහි අයිතිකරුවන් දෙදෙනාම එක්ව එය නිතිපතා පොහොර, වතුර දමා, අවශ්‍ය විට කප්පාදු කර, තද අව්, වැසි. කුනාටුවලින් රැකගෙන, ඉතාම ප්‍රවේශමින් රැක බලා ගත යුතුයි.

නිතිපතා බලාගෙන, වර්ධනය කරගත්තොත් එයින් ලැබෙන පළ වල වටිනාකම කියා නිමකළ නොහැක.  හරියට දිව්‍යලෝකයේ ගියා‌ක් මෙන් සැපකි/සතුටකි. 

නමුත්, නිකන්, ඔහේ වැඩෙන්න හැරියොත් පළදාව අඩුයි,  වතුර, පොහොර  වගේ දේවල් නොදැම්මොත් මැරිලාම යනවා. එතකොට පළදාවක් නැතුව ඒ දෙන්නත්, මැරිලාම වගේ යනවා.

බොහෝ අය කරන වරදක්, මෝඩ වැඩක් තමයි මුලදී වෘක්ෂය අර කියපු විදියට බලා හදා වඩා ගන්නවා, පසුව නොසලකා හරිනවා.

පිනට ලැදීවීම ඉතා හොඳයි. විවාහ ජීවිතයේදී පින්දහම් කිරීමත්, විවාහ ජීවිතයත් එකිනෙක නොගැටිමට වග බලාගත යුතුයි.

කාන්තාවක් විවාහනොවී ළමයෙක් ලැබීම අනුබල නොදිය යුතු දෙයක්. නමුත් එවැනි කාන්තාවකට සහ දරුවන්ට විලිලැජ්ජා නැතිව නිදහස්ව, ඔළුව කෙලින් තියා ජීවත්වීමේ වාතාවරණයක් අප රටේ තිබිය යුතුයි, බිහිවිය යුතයි.

ගෙදර ගිනි පිටට දීම නුසුදුසුයි. ගෙදර ගැටළු දෙන්නා කොහොමහරි කතාකර විසදාගන්න. වැරදි හදා ගන්න; සැකය ඇති කර නොගන්න.

හිත හොඳ වුනහම කරදර වැඩියි කියලා කියමනක් තියෙනවානේ. ඒ නිසා අපි අපේ සංවේදී සිත්  තද කරගන්න ඕන.

දෙන්නට දෙන්න අතර හොඳ විශ්වාසයක් ඇති වුනොත් ප්‍රශ්න ඇති වෙන්නේ නැහැ.  නමුත් කිල්ලෝට දෙකෙන් එකක හරි හුණු තිබුනොත් ප්‍රශ්න  විසදෙන්නේ නැහැ, උග්‍ර වෙනවා.

 ‘විවාහය’ යන අකුරු හතරේ ගැබ් වෙලා තියෙනවා කියන්නේ;  වී -විශ්වාසය, වා – වාසනාව, හ -හරි මග , ය –  යස ඉසුරු යන්නයි.

කැඩුණු පවුලක කවුද හරි කවුද වැරදි යන්න සමහරවිට බාහිරව ඉන්න අපට කියන්න අමාරුයි.

ප්‍රථම ප්‍රේමය සුන්දරම ප්‍රේමය කියනවා, නමුත් එය සුදුසුම ප්‍රේමය  නොවිය හැකියි.

ආදරය කරන්නා අනෙකාට මෙන්ම තමන්ටද ආදරය කරත්.

ලිංගිකත්වය ආදරය තුල අන්තර්ගත වූ දෙයක්. 

ලිංගිකත්වය යනු රාගය නොවේ.

වැරදි, පහත් කාමයේ නරක ආදීනව බොහෝය 

ආදරය මලක් නම් ලිංගිකත්වය,  ඒ මල තුල  ඇති පැණිය.  බඹරුන්, බඹරියන් එන්නේ ඒ  පැණි සොයායි.  පැණි නැති මල්ද ඇත, ඒවායේ සතුටින් වසන කෘමින්ද වෙත්. එම මල්ද සැපසේ වැඩේ.

ලිංගිකත්වය තොරවූ ආදරයක් තිබිය හැක.  සාර්ථක එවැනි සබඳතා අප්‍රමාණය.

ලෝකයට පේන්න විවාහ වීම අවශ්‍ය නැත. කැමති නම් අවිවාහකව ඉන්න, ඒකට කමක් නැහැ. හොඳින් ඉන්නයි ඕන.

අයෙක් විදෙස් ගතවී කැපකිරීම් කරන්නේ තම පවූල වෙනුවෙනි. මෙරට නතරවන පාර්ශවය දැන ගන්න ඕනේ දරුවන්ගේ සහ පිට රට සිටින සහකරු/සහකාරියගේ ගෞරවය රැකෙන පරිදි ජීවත්වීමට.

සැමියා – බිරිඳ අතර තිබෙන ආදරය දෙමව්පියන් – දරුවන් අතර තිබෙන ආදරයට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් එකක්. රාගය තිබෙන්නේ මුල් (විවාහක)  සම්බන්ධතාවයේ පමණයි.

දරුවෙක් ලැබු පසු මවක හැසිරෙන්නේ, ආදරය පෙන්වන්නේ, වෙනස් ආකාරයකටයි. පිරිමියා මේ බව වටහා ගැනීම වැදගත්.

බිරිඳ  තරුණියකව සිටි කාලයේදී මෙන් හැමදාම හැසිරේ යයි ස්වාමියෙක් බලාපොරත්තුවන්නේ නම් එය මෝඩ කමක් සහ පවුලේ ආරවුල් ඇති වීමට හේතුවක්.

දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව ළමයින් අතර භේද ඇතිකරන දෙමව්පියන් මෝඩ දෙමව්පියෝ.

තාත්තාගේ අම්මාගේ වුණත්, තමන්ගේම වුණත් ’වැරැද්ද වැරැද්දම තමයි’. වැඩිහිටි දරුවෙක් නම් ඒක පෙන්වා දෙන්න ඕන, සාකච්චා කරන්න ඕන ඉතා ප්‍රවේශමෙන්, සංවේදී විදියට.

අපි අපේ පවුලේ අයගේ වැරදි පවුල ඇතුලේ කතා කලාට පිට අය එක්ක ඒවා කියන්න හොඳ  නෑ.

පවුලකට දරුවෙක් ලැබුනත්, නොලැබුනත්, දරුවන් විවාහ වී පවුලෙන් වෙන් වුනත් නැතත්, දෙදෙනා අතර ආදරය හා අවබෝධයයි වැදගත් වෙන්නේ.

දරුවෝ නැති අය ‘අපට බැදීම් අඩුයි’ කියලා හිත හදා ගන්න එකයි තියෙන්නේ, පවුල කඩාකප්පල් කර ගන්නේ නැතුව.

විවාහය පිළිබඳව අපේ රටේ සත්‍ය රස කථා කිහිපයක්, මනාලයාගේ හෝ මනාලියගේ බසින්:

මට ආපු යෝජනාවකදී මට දෑවැද්දට දෙනවා කියූ ඉඩමේ හරියටම කියපු පර්චස් ගාන තියෙනවාද කියලා අපේ මඟුල තීන්දු කරපු  පසු මනමාලයා මිනින්දෝරුවෙක් එක්ක ගිහිල්ලා ඉඩම මැනලා.  හැබැයි, ඒ එක්ක ගිහින් තියෙන්නේ අපේ මාමා කෙනෙක්ගේ පුතෙක්.  කියලා තියෙන්නේ විකුණන්න තියෙන ඉඩමක් කියලාලු. අපේ තාත්තාට ආරංචි වුනාට පස්සේ ගොඩාක් තරහ ගිහිල්ලා, මඟුල එතැනින්ම ඉවර වුනා.

මම ගාල්ලේ  බලන්න ගිය මනමාලිගේ ගෙදර පවුලේ මහ ගෙදර පෙන්නලා ඒක පවුලේ බාලයා වුණ මනමාලිට දැවද්දට දෙනවා කිව්වා.  ඔය වෙලාවේ මනමාලිගේ ලොකු අයියාගේ මුණ ටිකක් අමුතු වෙලා තියනවාත් මට පෙනුනා. මට ඔය දෑවැදි ගැන වගතුවක් නැති වුණත් විස්තර කිව්වාට පසු මගේ කිට්ටු මිතුරෙකු යම් කිසි සැකයක් ඔස්සේ විපරම් කළා.  බලනකොට ඒ පවුලේ මගුල් 5 ක් කරලා තියෙන්නේ අර ලොකු අයියාගේ නමට තියෙන ගෙදර පෙන්නලාලු.

මගේ යාළුවා මට හොරා බැන්දේ මම කැමැත්තෙන් හිටපු කෙනාව, හැබැයි මිනිහා තාම මගේ යාළුවා – ගොඩාක් දුරින්.

අපේ අයියා බලන්න ගියා මනමාලියක් මාතර. මනමාලියකගේ ලොකු අක්කා එයාට වැඩිය වයසින් අවුරුදු 20ක් විතර වැඩි අවිවාහක තැනැත්තියක්.  පසුව එලි වුනේ මනමාලි කියන්නේ ඒ අක්කා හුඟක් තරුණ වයසේදී ප්‍රේම සම්බන්ධයක් නිසා අවිවාහකව ලැබූ දරුවා.  ඒ පවුලේ උදවිය ඒක සැහෙන කාලයක් තිස්සේ වසන් කරලා තියෙන්නේ පවුල පිටින් මුල් ගමේ පදිංචියත් කාලයකට පෙර වෙනස් කරලා.

අපේ අයියා කෙනෙක් කන්ද උඩරටින් බැඳපු මනමාලි නම් හරි කම්මැලියි.  එයා ගෙදර බාලයා නිසා ඔක්කොම එයාගේ අතට පයට වැඩ කරලා දීලා.  දැන් එයාගේ අවිවාහක ලොකු අක්කා තමයි ඉවුම් පිහුම් සහ ළමයා බලාගැනිල්ල ඇතුළු ඔක්කොම ගෙදර වැඩ කරන්නේ.  ඒ අතින් මන් ගෙනා  මනමාලි ගොඩක් හොඳයි.

මගේ යාළුවන් දෙන්නෙක් උඩරට පළාතෙන් – මැද මහ නුවරින්, බැඳලා ඉගෙනගත්ත පාඩමට පස්සේ මම ඒ පළාතෙන් කටයුත්තක් කරගන්න බොහොම බයයි.  ඒගොල්ලන්ගේ ගෙවල් වල ඔක්කොම පාලනය කරන්නේ නෝනාගේ පවුලේ බවලත්තු ටික, පිරිමින්ට කට අරින්නවත් බැරි තත්වයක් තියෙන්නේ.

මම බලන්න ගිය මනමාලිගේ අක්කාට අවුරුදු 4 ක විතර ළමයෙක් හිටියා.ඒ ළමයා අක්කගේලු. කසාදෙට ඔක්කොම කැමතිවෙලා ලෑස්තිවෙලා තියනකොට දවසක් මම එහෙ ගිහින් ඉන්නකොට අර ළමයාගේ උපත් විස්තර තියන ෆයිල් එක මේසය උඩ තිබුනා.  මම නිකන් ඇරලා බලනකොට ළමයා හම්බවෙන්න කලින් ගත් රිපෝර්ට්ස් වල තියෙන්නේ මනමාලිගේ නම.  හැබැයි උප්පැන්නේ තියෙන්නේ අක්කගේ නම.

අසරණ සතෙකුට පිහිට වෙනවා කියන්නේ උතුම්ම ක්‍රියාවක්. 

අපි හිතනවාට වඩා සත්තු බුද්ධිමත්ය, ඒ අයට තේරෙනවා, අපට නොතේරුනාට. ඒ අය  සැම විටම අපව අධ්‍යනය කරනවා.

අහිංසක කැලෑ සතුන්ගේ ආරක්ෂාව එන්න එන්නම නරකයි.  බොහෝ විට වෙඩි කාපු අලි, දිවියෝ, ගෝන, මුවෝ වගේ  සත්තු මෙලොව හැර යන තත්ත්වෙට ඇවිල්ලා, බොහෝ විට වනජීවී මහත්තුරු/මහත්මීන් ඒ අයව  සොයා බලන්න එනකොට.

ඊයේ (14/10/2025) විතරක් අලි 3ක් මරලලු.

අලි තමන්ගේ ගෙවතු විනාශ කරනවා කියලා මිනිස්සු පැමිණිලි කරනවා. අලින් ජීවත්වන කැලය කපලා අපි පදිංචි වෙනකොට අලින් කොහේ යන්නද?

මඩකලපුව කෝච්චියට අලි කොච්චරවාත් අහු වෙනවා, තවමත් මේ ප්‍රශ්නයවත් අපට විසඳගන්න බැරි උනානේ.  කෝච්චි පාරේ රස්නෙට අලි එතනට එනවා;. අනික කෝච්චි පාර යන්නේ පෞරාණික අලි මංකඩවල් හරහා. කෝච්චියට පැයට km 10

 වේගෙන් හරි යන්න කියලා මේ අලි ටික බේරා ගනිමු.

මඩකලපුව කෝච්චියට අලි රොත්තක් අහු වෙලා මැරිච්ච වෙලේ බේරිච්ච අලි එතනින් ඉවත් නොවී විලාප තිය තිය හිටියලු දින කීපයක්.

මඩකලපුව කෝච්චියට පමණක් අලි මැරෙන්නේ ඇයි? රජරට කෝච්චියට අලි මැරෙන්නේ නැහැ හෝ ඉතා අඩුයි.

ඔබේ බල්ලා ඔබේ ගෙදර මුරකරන හැටි ඔබට ඕනා විදියට කියා දී හදා ගන්න පුළුවන්. සතුන්ට ආදරයෙන්ම කථා කරන්න; ඒකත් කලාවක්. ‘මියෝ අල්ලන්න, කුඩුවට ගිහින් නිදා ගන්න, ලේන්නු මරන්න එපා’  වැනි වැකි නිතර කීවාම තේරෙනවා.

බල්ලෙක්, විශේෂයෙන්ම පුසෙක්, ඉන්නවා නම් මියෝ ටික ඔක්කොම වඳ කරලා දෙයි.

ගෙදර ඇතුලට ආ ලේ මාපිලා  මරා ගෙදර අයගේ ජීවිත බේරාගත් පුසෙක් හිටියා. 

බල්ලන් පැය 24ම කුඩු වලට දමා හෝ දම්වැල් වලින් බැඳ තබන්න එපා.  බල්ලා සතුටින් සිටින්නෙක් වෙන්නේ නැහැ. නපුරු වෙනවා. ව්‍යායාම ලබා දෙන්න, බල්ලන්ව ඇවිද්දවන්න, ඔබද ව්‍යායාමයක් ඒ ගමන්ම  ලබා ගන්න.

සුරතල් සතුන්ට ආදරයෙන් කථා කරන විට ඔබේ ලේ පිරිසිඳු වෙනවා පමණක් නොව ඔබ අවට තිබෙන පරිසරයද, පිරිසිඳු, සතුටු සාධක එකක් බවට වෙනවා.

සතුන්ගේ හැසිරීම් ස්වභාවය  හැදෑරීමෙන්; විශේෂයෙන්ම ගෙදර ඇතිකරන සුරතල් සතුන්, දිහා බැලීමෙන්, ලෝකය, පරිසරය, ස්වභාව ධර්මය ආදිය ගැන හොඳ දැනීමක් ගත හැකියි.

මාළු ටැංකියක මාළු දිහා බලා ඉන්න – ධ්‍යානයකට සම වැදුනා වැනියි.

 මිනිස්සුන්ට වඩා සතුන්ගේ කරුණාව, කළගුණ තියෙනවද කියලා වෙලාවකට හිතෙනවා.

තිරිසන් සතුන් ඇතිකරන අයගෙන් අහලා බලන්න – සමහර විට තිරිසන් සතුන් මිනිසාට වඩා හොඳ නේද කියා ඔවුන් කියනවා නේද?

ගොඩබිම ලොකුම සතා අලියා  මාංශ අනුභව කරන්නේ නැහැ.

පරෙවියා/සැළලිහිණියාට උඩදී අනතුරක් නොවුනොත් ආපහු ඒ සතා උන්නු තැනටම  එනවා.

ගෙදරින් පිටවූ බල්ලා අතරමං නොවුනහොත්  හෝ වෙන අකරතැබ්බයක් නොවුනොත් ආපසු ඒ ගෙදරට එනවාමයි.

ගෙදර ඇතිකරපු බල්ලාව, පුසාව  මහළු උනාම, ලෙඩ උනාම හෝ ඕන නැති උනාම ගිහින් අත හැර එන්නේ ගුණමකු පුද්ගලයෝ.

සුරතල් සත්තුන්ව එපා වෙලා ගිහිල්ලා ඒ අයව අතරමං කරලා එන  අය හෝ ඒ සතුන්  විවිධ ක්‍රම වලින් මරා දාන අය පාපිෂ්ටයෝ.

දිනක් තමුන්ට ගෙදර බල්ලාගෙන් කරදර නිසා බිරිඳගේ ඉල්ලීමට බල්ලාව  රැගෙන ගොස් කැලේකට දමා ආපසු ඒමට බලද්දී මිනිහට ගිය පාර අමතක වෙලා. පස්සේ රවුම් ගහලා ගහලා පාර හොයා ගන්න බැරී වෙනකොට මිනිහා දැකලා තියෙනවා බල්ලා දුවනවා කැ‍ළේ මැදින්. පස්සේ බල්ලාගේ පස්සෙන් දුවලා තමා ගෙදරට යන පාර හොයාගෙන තියෙන්නේ.

තමන්ව හදපු තැනට සතා සිව්පාවා ආදරෙයි. බල්ලා ගේ රකින්නේත්, පුසා මියන් අල්ලන්නෙත් ඒ නිසයි.

පාරට දුවපු බල්ලා ආපහු ගෙදර නාවා නම් වාහනයකට අහු වෙන්න ඇති, නැත්නම් කවුරුහරි හොරකම් කරන්න ඇති.

ලොව ලොකුම සතා නිල් තල්මසායි.  අපේ මිරිස්ස මුහුදේ ඉන්නවා.

චිම්පන්සින් සහ අපේ DNA සංයුතිය 99%ක් පමණ සමානයි.

පරෙවියා අප හිතනවාට වඩා හුඟක් බුද්ධිමත්. හැතැප්ම දහස් ගණනක් ඈත සිටින තම ස්වාමියා සොයා පියාසර කර ආපසු එනවා. 

1වන සහ 2 වන ලෝක යුද්ධවලදී පණිවුඩ හුවමාරුවට පරෙවියෝ යොදා ගත්තා.

උසස් යයි කියා ගන්නා අපට ඉව නැහැ; බල්ලන්ට සහ පුසන්ට තියෙනවා.

සුනාමි එනබව බොහෝ මිහිපිට සතුන් දන්නවා මිනිස්සු දන්නේ නැහැ.  යාලේ එක සතෙක් මරුනේ නැහැ.

සුනාමියේදී මැරුණු සත්තු ඉන්නවා. ඒ (අප විසින්) බැඳලා හිටපු හරක්, බල්ලෝ වගේ සත්තු.

හොඳ නිරෝගී, පුෂ්ටිමත් ගවයෙක් දවසකට ගොම කිලෝ 12 ක් දෙනවලු.

අපේ රටේ හරක්/සුරතල් සතුන් හොරකම් කරන එක වැඩි වෙලා. කිසිම කෙනෙකුට මේ දේ කරන්න අනුබල දෙන්න හොඳ නැහැ.

හරකා/සුරතල් සතාගේ අයිතිකාරයා තමයි දන්නේ තමන්ට තියෙන හිතේ අමාරුව.

හොරකම් කරලා ගෙනිහිල්ලා හදන්න හදන ගොඩක් සත්තු ඉක්මනට මැරෙනවලු හිතේ අමාරුවට.

අපේ රටටම දැන් ඉතුරු වෙලා ඉන්නේ බුරුවො ගණන 2,000ට  අඩුයි.  ඒ සතුන් දැනට ඉන්නේ මන්නාරම් දුපතේ (තලේ මන්නාරමේ) සහ කල්පිටියේ. 

මීට වසර කිහිපයකට පෙර මාධ්‍යවේදියෙක් දේශපාලනඥයෙක්ගෙන් ඇහුවාලු ගෙවල් නැතුව පාරේ කන්න නැතුව වැටිලා ඉන්න බල්ලෝ, පුසෝ, හරක් වගේ සත්තු  ගැන ඔබතුමා මොකද හිතන්නේ කියලා.  ඒ සත්තුන්ට කිසියම් කරුණාවක් අපට දක්වන්න බැරිද කියලා. එයා කිවුවාලු හැමෝම නෙවෙයිනේ එහෙම ඉන්නේ. ඉතින් ඔය මිනිස්සුත්  ගෙවල් නැතුව පාරේ ඉන්නේ, ඕක මොකක්දකියලා.

කොච්චර ‘බොරු’ හිඟන්නෙක් උනත් අපි සල්ලි කීයක් හරි විසි කරනවා. 

අවංක, හොඳ, සිඟන්නන්ට සල්ලි දෙන්න හැකි පමණින්. හැකියාවක් තිබේ නම් හොඳ මිත්‍රත්වයෙන්, සම මට්ටමින් ඔවුනට කථා කරන්න.  සමහර හිඟන්නන් බලාපොරොත්තුවන්නේ මුදලට වඩා සම මට්ටමෙන්  ඔවුනට දෙන්නාවූ පිලි ගැනීමයි.

සමහර සිඟන්නෝ බොරු කරන්නේ කියා කියනවා; වෙන්න පුළුවන්. නමුත් කෙනෙක් සිඟමං යදින්නේ වෙනත් කල හැකි අන් කිසි දෙයක් නොමැති නිසා නේද (රැකියාවක් කරන්න තරම් කායික හෝ මානසික තත්ත්වයක් නොමැති නම්).

සිඟමං යදින්නේ මිනිසාගේ  ලොකුම ගින්න වන බඩගින්න නිවා ගන්නයි. අප අද ජේත්තුවෙන් ගියත්, අපටත් කවදාහරි  යන්න එන්න නැති වුනොත් පාරේ සිඟා කන්න සිදු වෙන්න පුළුවන් නේද?

සිඟන්නෙක්ගෙන් අහලා බලන්න; ඔවුන්ට බොහෝ විට මුදල් උපකාර කරන්නේ තියෙන මිනිස්සු නොවෙයි, නැති බැරි මිනිස්සු. බස් වල යන අය කාර් වල යන අයට වඩා සල්ලි විසිකරන බව ඕන සිඟන්නෙක් කියනු ඇත.

දවසක් මම කළුතරදී හිගන්නෙකුට රුපියල් විස්සක් දුන්නා. මම කොළඹට සාමාන්‍ය බසයකින් ආවා. හිගන්නා ඒසී බස් එකේ කොළඹට ආවා.

ඔහුට වයස 57 විතර ඇති; රෝයල් කොලිජියේ ඉගෙන ගත්තේ. තාත්තා ගුවන් යානා කපිතාන්. ලොකු ගෙයක් තිබුනේ කොළඹ 7තේ. තාත්තයි, අම්මායි දෙන්නම දැන් මැරිලා.  නංගි බැඳලා කොළඹ 7 මහගෙදර. මිනිහා අද කොළඹ විදී වල හිඟමන් යදිනවා. මුහුණ දෙස ප්‍රවේශමින්  බලන්නෙකුට, එදා තිබිච්ච විරාජමාන පෙනුමේ නෂ්ටාවශේෂ, අදත් දකින්න පුළුවන්.

පොල්ගහවෙල දුම්රිය ස්ථානය අසලදී – අන්ධ හිගන්නාගේ සල්ලි පිරිච්ච ටින් එක කවුද මිනිහෙක් උස්සන් දිවුවා. ඒ අන්ධ හිගන්නා පන කඩාගෙන පිටිපස්සෙන්ම දුවලා  හොරාව අල්ලා ගත්තා. පොලිසියෙන් ඔහුව චෙක් කළා, එයා ඇත්තටම අන්ධ.

ඕස්ත්‍රේලියාව, නව සීලන්තය වැනි දියුණු රටවල සෑම අධිකරණයකටම ඇතුල් වීමට ප්‍රථම නඩුකාරයන් හැර අන් සියළු දෙනාම  ‘මෙටල් ඩිටෙක්ටරය’ පසු කර යා යුතුයි.

ඒ රටවල නම් කෙනෙක් තව කෙනෙකුට එරෙහිව බොරු චෝදනා පැවරීම/ගොනු කිරීම, බොරු සාක්ෂි දීම – Perjury, යන චෝදනාව යටතේ, උස් පහත් භේදයක් නොබලා, දීර්ඝ කාලීනව සිර දඬුවම් ලබන වරදවල්.

Contempt of Court යටතේද එවැනි අය සිර දඬුවම් ලැබිය හැකියි; කෙනෙක් නඩු තීන්දුවක් සාධාරණ ලෙස ප්‍රසිද්ධියේ විවේචනය කිරීම මේ වරදට හසු වන්නේ නැහැ.

ඕස්ත්‍රේලියාවේ සහ නව සීලන්තයේ Contempt of Court යටතට ගැනෙන අපරාධ වනුයේ ගරු අධිකරණයේ නියෝගයකට දැනුවත්ව අවනත නොවීම, නඩු ශාලාව තුල අවිනීත ලෙස හැසිරීම, නඩුවේ යුක්තිය පසඳලීමේ ක්‍රියාදාමයට දැනුවත්ව අවහිර කිරීම, නඩුකාර තුමෙකුගේ සාධාරණ ප්‍රශ්ණ ඇසීමකට පිළිතුරැ නොසැපයීම ආදියයි.

පවත්වා ගෙන යන නඩුවක් විනිශ්චය කරන නඩුකාර වරයෙක් පැහැදිලිව එක් පිළකට  පක්ෂපතී බව පෙනෙන්න තිබෙනවානම් අනිත් පාර්ශ්වයකට වෙනත් නඩුකාරයෙක් ඉල්ලා සිටීමේ අයිතිය තිබෙනවා.

ඒ රටවල බොහෝ බරපතල අපරාධ නඩු අසන්නේ ජුරියක් ඉදිරියේ.

චුදිතයාට අයිතිය තියෙනවා ජුරි සභාවක් (සාමාන්‍ය වැසියන් 9 සිට 12 දක්වා) ඉදිරියේද, තනි නඩුකාර වරයෙක් ඉදිරියේද තම නඩුව ඇසිය යුත්තේ යන ඉල්ලීම කරන්න.

ජූරියක් ඇත්නම්, චුදිතයා වැරදිකරුද, නිවැරදිකරුද කියා විනිශ්චය කරන්නේ එම ජූරියේ වැඩි චන්දයයි; නඩුකාරතුමා ජුරිය මෙහෙයවයි; නිතීමය පැත්ත ක්‍රියාත්මක කරයි.

ජූරියේ අය සළකා බලන්නේ නඩුවට අයත් කාරණා (facts) දෙස පමණි. මේ සඳහා ඔවුන් සාක්ෂි වලට සාවධානව සවන් දෙත්.

වැරදිකරු වූ පසු දඬුවම් නියම කරන්නේ නඩුකාර වරයායි.

ඉස්සර ශ්‍රී ලංකාවෙත් එහෙමයි, බොහෝ අපරාධ නඩු ඇසුවේ ජුරි සභාවක් ඉදිරියේ, දැන් මෙය විරලයි.

ජූරියක් මඟින් නඩු කරයක් පවත්වා ගෙන යාම ඉතා මිළ අධිකයි.

සෑම පුරවැසියෙකුටම එක හා සමානව නිතිය ක්‍රියාත්මක විය යුතුයි – මෙය මුළු ලෝකයේම පිළිගත් සිද්ධාන්තයක්.

ගරු අධිකරණය සැමට සාධාරණයි යන්න නිරුපනය කිරීමටයි සමබර තරාදියක් අතැති  අහිංසක යුවතියගේ දැස් රෙදි කඩකින් බැඳ දමා ඇත්තේ. ඇයට කවුරුවත් පෙන්නේ නැහැ.

ඕනෑම චූදිතයෙකුට නීතීඥයෙක්ගේ සහාය ලබා ගැනීමට වරම් තියෙනවා.

1996දී පුද්ගලයන් 35 ක් එකවර ඉතා අමානුෂික ලෙස වෙඩි තබා මරා දැමු ඕස්ත්‍රේලියානු මිනීමරු මාර්ටින් බ්‍රයන්ට් වෙනුවෙන් පවා නීතීඥයෙක් පෙනී සිටියා.

අපරාධ වැනි දරුණු නඩු වල අඩු ආදායම් ලාභී චූදිතයන් උදෙසා ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නිතී සහනාධාර සේවයක් සළසා දිය හැකි නම ඉතා මැනවි. මෙය පවුල් උසාවි නඩු වලටද අදාළ විය යුතුයි.

දියුණු රටවල නඩුවක පාර්ශවයක් නම් ඒ තැනැත්තාට සිටිය හැක්කේ එක නීතීඥයයි, එක කවුන්සල් (බැරිස්ටර්) වරයායි; ඒ තැනැත්තාට පක්ෂපාතිත්වය පෙන්වීම වස් 100, 200කට ඉදිරිපත් වෙන්න බැහැ.

නඩුවක නීතීඥවරයාට නඩුකාර තුමාව අමතන්න බැහැ. එකම කවුන්සල් (බැරිස්ටර්)ට පමණයි පුළුවන්.

සියළු ජනතාව, මාධ්‍ය වේදීන්, නීතීඥවරු, පොලිසිය, රාජ්‍ය නිතී අංශ සියළු දෙනාම ගරු අධිකරණයට උපරිමව ගරුකරනවා/ සහයෝගය පළ කරනවා. ජනප්‍රිය නඩුවක් නම් එය බැලීමට නඩු ශාලවට පැමිණිය හැකි සංඛ්‍යාව පිළිබඳව ඒ රටවල අධිකරණය විසින්  සීමා පණ වනවා. සිය ගණනින් අධිකරණ ශාලාව තුල තෙරපී සිටීමට ඉඩ දෙන්නේ නැහැ.

එවැනි ජනාකීර්ණ නඩුවක පාර්ශවයක් වෙනුවෙන් නඩු ශාලාවට ඇතුල්වීමට ඉඩ දෙන්නේ 3/4 දෙනාටයි.

2025 ඔක්තෝම්බර් 15 දින සිට සියළුම විදේශ ජාතිකයින් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමට පෙර විද්‍යුත් සංචාරක අවසර පතක් (ETA) ලබා ගැනීම අනිවාර්යය බවට රජය නිවේදනය කර තිබෙනවා. මේ සඳහා ගාස්තුව US$50.

මෙය ඉතා හොඳයි.  දැන් නොමිලේ ලබා දෙන ඔන් අරයිවල් විසා නිසා අපේ ඩොලර් සංචිතයට කිසිදු වාසියක් සිදු නොවේ.

සංචාරකයනට ඩොලර් 1,500 හෝ 2,000 දී ගුවන් ටිකට් පතක් මිලදී ගෙන ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණිය හැකි නම්, විසා ගාස්තුව වශයෙන් ඩොලර් 50ක් ගෙවීමට ඔවුනට නොහැකිය යන්න පිළිගත නොහැක්කකි.

බොහෝ සංචාරකයෝ ශ්‍රී ලංකාවේදී වියදම් කරන්නේ සොච්චම් මුදලකි. සමහරු සති 2ක් ඉන්නවා, ඩොලර් 1,000ක් වියදම් කරලා නැහැ. ලංකාවේ මිනිස්සු ඊට වඩා වියදම් කරනවා.

ඒ නිසා මෙවැනි ඩොලර් 50ක් වැනි ගාස්තුවක් ඔවුන්ගෙන් අය කිරීම අපේ විදේශ විනිමය වැඩි කරගැනීමේ පැත්තෙන් ඉතා හොඳයි.

සහෝදරත්වය තකා, SAARC රටවලින් එන අයට ඩොලර් 35 කරන්න.

ETA නොදා ඔන් අරයිවල් ක්‍රමයට කටුනායක ගුවන් තොටුපොලේදී විසා ලබා ගැනීමට එන අය ආපසු පිටත් කර හරිනවාට වඩා ඩොලර් 250 පමණ ගාස්තුවක් ගෙවා එවන් විසාවක් ගුවන් තොටුපොලේදී ඉල්ලුම් කිරීමේ හැකියාව ලබා දෙන්න.

10/10/2025 දින කැබිනට් සංශෝධනයක් කළා, වෙනස්කම් මදි. තව අවශ්‍යයි.

ආණ්ඩුවට දැන් වසරයි. මේ වසර තුළ සාර්ථක ප්‍රගතියක් නොපෙන්වු කැබිනට් ඇමතිවරු කිහිප දෙනෙක් ඉන්නවා. ඔවුන් කොපමණ ජ්‍යෙෂ්ය්ටයන් වුවත්, කොපමණ නායකත්වයේ ගජ මිතුරන් වුවත් රට ගැන සිතා ඉවත් කරන්න වෙනවා.

දක්ෂ ලෙස වැඩ පෙන්වන නියෝජ්‍ය ඇමතිවරුන් කැබිනට් ඇමතිවරුන් බවට උසස් කළ යුතුයි.

පසු පෙළ දක්ෂයෝ ඉන්නවා – ක්‍රමානුකූලව නියෝජ්‍ය ඇමතිවරුන් ලෙස පත් කළ යුතුයි.

මෙවර පැහැදිලිව බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යතුමෙක් සහ නියෝජ්‍ය අමාත්‍යතුමෙක් පත් කළා, හොඳයි.

ආගමික කටයුතු සහ සංස්කෘතිය පිළිබඳව පිළිබඳව නියෝජ්‍ය ඇමතිවරු දෙදෙනෙක් ඉන්න බව පේනවා – ගමගෙදර දිසානායක සහ මොහොමඩ් මුනීර්.  මෙයින් අවුල් සහගත තත්ත්වයක් නිර්මාණය වෙන්න පුළුවන් නේද?

බැසිල්ගේ සැළසුම් ක්‍රියාත්මක සහ  ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මේ රජයත් පවත්වාගෙන යනවා. වැඩක් නැහැ.

මුදල් අමාත්‍යංශය තිබෙන්නේ ආර්ථික සංවර්ධනය වෙනුවෙන් තමයි.

සැළසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම යනු  කැබිනට මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරන ලද රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. අමාත්‍යවරු 25 දෙනෙක් පත් කර සිටින්නේ ඒ සඳහා තමයි.

වෙස්ට්මින්ස්ටර් ක්‍රමය –

අමාත්‍යංශ මඟින් රාජ්‍ය සැළසුම් සම්පාදනය කර, කැබිනට් මණ්ඩලය ඒවා අනුමත කල පසු, පාර්ලිමේන්තුවේ පනත්/රෙගුලාසි මඟින් සම්මත කර, ඉන් පසු ක්‍රියාවට නැංවීම කොහොමත් කෙරෙනවා.

ඩිජිටල් ආර්ථික කියා වෙනම අමාත්‍යාංශයක් අවශ්‍ය නැහැ. ඒ ඒ අමාත්‍යාංශ ක්‍රමානුකූලව තම කටයුතු හැකි තරම් ඩිජිටල් කර ගත යුතුයි.

ජනාධිපතිතුමාට ඩිජිටල් ආර්ථික යනුවෙන් උපදේශක වරයෙක් පත් කරගත හැකියි.

පශු සම්පත් ඉතා පහසුවෙන් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයට අනුයුක්ත කරන්න පුළුවන්. මේ දෙක එකටයි යන්නේ, එකම කාසියේ දෙපැත්ත වගේ

නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යංශයක් හෝ එවැනි දෙපාර්තමේන්තුවක් මේ රටට අවශ්‍ය නැහැ – සුදු අලියෙක්. අහෝසි කර දමන්න.

මේ අය කරන්නේ නගර සභා, මහ නගර සභා වලට අයත් වැඩ.

නගර සභා, මහ නගර සභා වලට ආ යුතු ආදායම මේ නාගරික සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව අයත් කර ගන්නවා. ඉදින්, මේ සභා ඉතා අපහසුවෙන් දුවන්නේ; මහජනයාට හොඳ සේවාවක් සපයන්න අමාරු ඒ නිසායි.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යවරයාට මාධ්‍ය ඇමති පදවිය දීම සුදුසු නොවේ. සෞඛ්‍ය යනු ඉතා භාරධුර අමාත්‍යංශයක්, ඒ සඳහා දිවා රෑ නොබලා, ඉතා කැපවී වැඩ කළ යුතුයි.

සෞඛ්‍ය අවුල් කරගත්තොත් (එසේ වෙනින් තිබෙන බව පේන්න තියෙනවා), රජය වැටෙන්න පවා පුළුවන්.

මහජන ආරක්ෂක කියා අමාත්‍යංශයක් අනවශ්‍යයි, එම කාර්යය වැටෙන්නේ ආරක්ෂක අමාත්‍යංශයට.

පාර්ලිමේන්තු කටයුතු කියා අමාත්‍යංශයක් අවශ්‍ය නැහැ. සුදු අලියෙක්.

හැකි තරම් මහජන මුදල් නාස්ති නොකර සිටීමට 225 වග බලා ගත යුතුයි.

පාර්ලිමේන්තු කටයුතු ගරු කථානායකතුමා යටතට කොහොමත් වැටෙනවා. 

ව්‍යවස්ථා සම්පාදක මණ්ඩලය, සමහර කොමිෂන් සභා (මහජන උපයෝගිතා, පොලිස්, මැතිවරණ වැනි) කිසි වැඩක් නැහැ. සුදු අලි.

මේවා ඇත්තටම අපක්ෂපාතීද?

සමහරක් ඒවා ආණ්ඩුවට ඉදිරියට යන්න තිබෙන බාධාවන්.

හරියට, ඔළුව වටෙන් අත දමා නහය අල්ලනවා වගේ; කෙලින්ම නහය අල්ලන්නේ නැතුව.

ගජ මිතුරන්ට පදවි, තානාන්තර දෙන්න මේවා හොඳයි.

තොරතුරු දැනගැනීම කොමිසමක් මඟින් නොව ඒ ඒ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු/ආයතන   ඔවුන්ගේ තොරතුරු දැනගැනීමේ නිලධාරී මඟින් සිදු කළ යුත්තක්. තොරතුරු නොදුන්නොත්  ජනතාවට අධිකරණයට යා හැකියි.

ජනතාව මැතිවරණ 2දී (ජනාධිපති සහ මහ මැතිවරණය) හොඳට රජය කරන්න කියා බලය ලබා දෙනවා. ඉදින් රජය කරගෙන යා යුතුයි.

සැම විටම වගේ රජයට ‘කකුල් මාට්ටු’ දමන, ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී ව්‍යවස්ථා මණ්ඩල,  කොමිෂන් සභා කුමකටද?

දියුණු රටවල මේ විකාර, රනිල්ගේ අට මගල නැහැ.

විපක්ෂයක් රාජ්‍ය පාලනයට සම්බන්ධ කරගෙන බැහැ (ව්‍යවස්ථා සම්පාදක මණ්ඩලය හරහා). ඔවුන් රජය කකුලෙන් අදිනවාමයි.

රජය හොඳ නැත්නම් ජනතාව මහ මැතිවරණයේදී  ඔවුන්ව  පළවා හරිවී.

පළාත් සභා චන්ද නොතබා, ඒ ක්‍රමය අහෝසි කර දැමීමට රජය දැඩිව සිතා බැලිය යුතුයි.  2/3 තිබුනත් බොහෝ විට ජනමත විචාරණයක් අවශ්‍ය වේවි.

පළාත් සභා සුදු අලින් 9 නැවත ගෙන ආවොත් එය රට ආපස්සට යාමක් වේවි.

මේ රටේ ප්‍රබල මැති ඇමතිවරු සමඟ කිට්ටුවෙන්, සමහර ජනාධිපතිවරු සමඟ යම් මට්ටමෙන්  ආශ්‍රය කර තිබෙනවා. ඔවුන් කියනවා චානක, එන්න අප සමඟ එකතු වෙන්න, රට වෙනුවෙන් වැඩ කරමු” කියා. එවිට ඔහු දෙන පිළිතුර පුළුවන්, හැබැයි මම නම් අල්ලසට දුෂණයට විරුද්ධයි. කිසිම විධියකින් අල්ලස්, දූෂණ වැඩකට නම් මට සහභාගී වෙන්න බෑ; මට බොරු කියන දේ කරන්නත් බැහැ” කියා.

ඔවුන් එවිට සලිත වෙන සැටි ඔහු පැහැදිලිවම දකිනවා.

පසුව කථා කලාම, ඔවුන්ගෙන් (බොහෝ දෙනෙකු) කෝල්ස් වලට ආන්සර් කරන්නේ නැහැ; නොම්බරේත් සමහරු බ්ලොක් කරලා.

මතු සම්බන්ධයි …..

e-Con e-News

blog: eesrilanka.wordpress.com

‘Before you study the economics, study the economists!’

e-Con e-News 5-11 October 2025

The white masque of benevolence crackles asunder

As plasterers flustered patch oozing fractures…

The past week saw the 3 old invaders of Sri Lanka – England, Portugal & Holland, without even a pale flush of shame, pushing the United Nations Human Rights Council (UNHRC) to adopt a resolution titled ‘Promoting Reconciliation, Accountability & Human Rights in Sri Lanka’ (A/HRC/60/L1/Rev1) – ‘without a vote’. These pirates have never paid reparations, nor have we demanded such, and what they actually wish us to reconcile with, is their right to terrorize the world. The UN ‘resolution’ (with the US state hovering in the shadows) resolves nothing, while extending the ‘mandate’ of the Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) over Sri Lanka for 2 more years. This charade will continue until the UN General Assembly disassembles them, or we develop the leadership to truly break free from such economic & political bondage…

     The 3 white pirates were joined by other colonial brigands, has-beens & wannabes – Canada, Germany, Spain, Italy, Austria, Norway, Switzerland, New Zealand, Montenegro, North Macedonia, Albania, Croatia, Estonia, Iceland, Ireland, Latvia, Liechtenstein, Luxembourg, Malta, Romania, Slovakia, & Slovenia (with US-occupied Korea & Japan, & 2 other token satrapies ‘of color’ from the Americas & Africa – Costa Rica & Malawi, in tow). A day later, the UN Committee on Enforced Disappearances (UNCED) expressed ‘concerns’ over Sri Lanka’s ‘lack of progress’ in addressing such matters. Yet what they are enforcing is the disappearance of any claim to the civility of their societies. Many of these UN agencies have been hijacked by ‘minority’ interests led by the truest minority – Europeans. The only countries to outright oppose them & support Sri Lanka were China, Russia, Ethiopia, & Cuba. Neither the names of those who opposed the resolution, nor the names of the overwhelmingly European imperialists, who push for such measures againt Sri Lanka , were given saturated reportage in the merchant media in Sri Lanka.

*

‘Having directly destabilised Sri Lanka,

through a campaign of death & destruction,

India, unashamedly, still pushes Sri Lanka to implement

the 13^th Amendment that had been enacted in Nov 1987.’

– Shamindra Ferdinando (ee Sovereignty, Stark Hypocrisy)

*

‘China is not welcome in the North & East because

they do not have the interest of the Tamil people in

their agenda’… recalling Beijing’s opposition

at the UN Human Rights Council to resolutions

supporting Tamil rights. ‘That is why we say the

Chinese are trouble in this country.’ – Tamil National

Alliance (TNA) Parliamentarian Shanakiyan Rasamanickam

(see ee Sovereignty, Shanakiyan urges Govt)

*

‘People say: you don’t like China. No, I love them.

But their leaders are much smarter than our leaders.

And we can’t sustain ourselves like that.

It’s like playing the New England Patriots &

Tom Brady against your high school football team.’

– Donald Trump (2015)

*

A total of 22 – almost totally European – countries voted for the UNHRC resolution against Sri Lanka. This magic number recalls the multilateral force of 22 nations assembled under UN command (actually US command), to wage a genocidal war, 1950-53, that has kept Korea divided ever since, even as Korea, China & the USSR, at great sacrifice, prevented them from fully taking over all of that nation.

     This week marked the 80^th anniversary of free Korea’s liberation day, and the birth of its ruling Workers’ Party, another celebration essentially whited-out by our ‘free’ merchant media. The UN ‘resolution’ against Korea was passed by the UN Security Council because the USSR was then boycotting the UNSC, for its refusal to let the victorious People’s Republic of China take up the permanent UNSC seat held hostage by the defeated Republic of China (aka Taiwan). Ceylon was also blocked from joining the UN due to imperialism’s manoeuvres to undermine that international organization (as is evident in the repeated US vetoes to prevent UN General Assembly censure of their genocide of the Palestinian people). The UNHRC resolution against Sri Lanka has nothing to do with ‘Tamil rights’, anymore than the 1950 UNSC resolution sought to ‘liberate’ Korea rather than replace Japanese colonial rule with US colonial rule (with 50,000 US military troops ensuring the submission of imperialist Japanese & collaborationist Korean compradors).

*

Demanding to decide who their representatives should be, a ‘final solution’ to wipe out the Palestinian nation of West Asia is about to be imposed by imperialism, led by the US with their killer pitbulls – England & the European Union – alongside their colonies in anything but name. What we are witnessing is another phase in the old ‘Indian Wars’ of the white settler colonies. This scenario is what is supposed to greet us on Monday morning (on the NATO clock).

     Meanwhile, the UN Security Council on September 30 passed a resolution (with Russia, China & Pakistan abstaining) to establish a ‘Gang Repression Force (GSF) in Haiti – gangs which Washington & their western allies have armed & nurtured through their interventions & occupations, kidnappings & coups. Haiti, one of the first countries in the world to fully evict white settlers, has to be made to suffer for the audacity of what they made real beyond just ‘hope’. It was the defeat of the European armies in Haiti, that saw them fully turn to promoting ‘indentured slavery’ & non-settler colonialism in Asia…

*

‘The vast technological & cultural gap between the settlers

& the indigenous population caused the economic aims of settlement

to be compounded with humanistic claims such as underlay

the ‘dual mandate’ in Africa – a civilizing mission, a moral force,

pax Britannica, & trusteeship. In regions where the repression

of the indigenous people was greatest, such ideas

gave stability & a sense of permanence to English rule.’

• This ee concludes Chapter 2 of SBD de Silva’s 1982 classic The Political Economy of Underdevelopment, on the‘Factors Conditioning European Settlement’. This continues his explorations of the differences between the white settler-colonial states & the non-settler colonies such as Sri Lanka. He examined how the status of labor, ‘derives from the treatment accorded by society to those who work’. He linked racialized segregation to a ‘whole institutional mechanism, involving legislative sanctions and psychological devices’: ‘White men would not work at all in the presence of those whom they dominated’. He examined the facades of white supremacism needed to assert dominance, and the role played by segregation in creating delusions of grandeur. In Sri Lanka, ‘to spend like a white man’ was a popular aphorism which conformed to the image of the Europeans as God’s most expensive creatures.’ (see ee Focus)

*

• This ee Focus also continues Gustavus Myers’ History of Tammany Hall, that New York ‘charity’ that was a front for the political machinations of the USA’s foremost metropolis & municipality. This Myers’ excerpt goes beyond the obvious political gangsters & the ‘phantom leaders’. He briefly exposes such ‘men of wealth’ as the ‘President of Columbia University… a corporation attorney, serving the great vested interests.’  The media during that turn to the 20^th century, focused on ‘the flagrant immorality under which young girls of the tenderest age were often decoyed into lives of shame.’ Such matters were also exposed by the novels of Theodore Dreiser (banned in the US for exposing such matters, but within a larger context of the financial capitalism that Russia’s Lenin was about to unearth).

     Myers’ focus highlighting ‘corruption’ can make readers forget that this period (1875-1900) was the dawn of modern imperialism, of cartels & monopolies that undermined capitalism’s claim to unending competition & ‘creative disruption’. Myers hints at the ‘chief financial powers’ long controlling Tammany Hall, and in turn, New York City. ‘Securing franchises, privileges & rights of enormous value,’ here we gain a glimpse into ‘the most dangerous, the most vindictive & the most powerful influences at work in this community’. They have ‘accumulated their millions of dollars’, yet behind these leaders, ‘and secretly operating through them, were magnates of great financial power with their tens or hundreds of millions of dollars acquired largely by means of financial & industrial power conferred by legislation, permissory or statute, of various kinds. The electorate well knew that comparatively small grafters were numerous, but now it had the promise that the large spoliators, hitherto immune, would be exposed & prosecuted, if possible’….they weren’t! (see ee Focus)

*

• President Anura Kumara Dissanayaka’s recent speech at the UN General Assembly, by shying away from ‘the material roots of global injustice… puts paid to any illusions of Marxism playing a part in his ideology’, asserts the Asia Progress Forum (see ee Focus). The APF plumbs the ‘strategic depths’ of Dissanyaka’s proposals to the world, and finds them superficial. But has Dissanayaka said anything less than what previous leaders have told the UN assembly? (see ee Sovereignty, SWRD) Rather than harp about corruption, the APF insists that communists must always remind working people that the crucial & main problem is labour’s exploitation. Last week ee reported on the US government’s harking to the JVP’s once-were-Marxist claims. So who or what is all this ‘Marxism’ business, all about? We too would like to know.

*

• ‘Communist’ & ‘Marxist’ & ‘Socialist’, have been long turned into viperous epithets by the mass capitalist media, thrown about with gay abandon, most recently by the US government’s state department. But that is their media’s job. Yet some people wear such labels as badges, as if the ideas would just rub off such clothing into their bodies. But is Sri Lanka even ‘capitalist’, really? For example, wouldn’t real ‘capitalists’ wish workers to come to work, fresh and energetic, asked SBD de Silva, instead of having them daily fight incessant fatiguing battles to get on, in and out of buses and trains?

     And were (or are) some NPP leaders (still) Marxist, as stated by the US government? Is it just a bugaboo to frighten the ruling merchants and moneylenders into united reaction? Is the US government and its ‘Department of State’ actually qualified to assess such matters? Why, not!? After all, with typical yankee bombast, the US, with its history of mass murder, mass dismissals from employment, looting, incarceration of alleged ‘Socialists’ & Marxists & ‘Communists’ is the least able to discern such complexities. After all, it is the job of the paid servants of the capitalists, the hired intellectual gunmen, to distort such terms, to divert movements, knowing very well, how important the concepts that underlie such labels are…

     Finally, let us look at the scientific basis of such terms. One of the most common terms flung about is ‘Leftist’, which hails back to the French Revolution, with Left & Right referring to the seating in the French National Assembly – with those on the Left, generally representing ‘The People’, and those on the Right supporting the monarchy (so-called aristocrats, nobility etc). This designation becomes more complicated when we learn that ‘The People’ in France, included the ‘bourgeoisie’ – that ‘Middle Estate’ (commonly mistranslated as ‘Middle Class’) between the aristocrats & the ‘common people’ – and that those supporting the monarchy, included the ‘small peasants,’ etc.

     SBD de Silva has emphasized that ‘capitalism’ and Karl Marx’s analysis of it, had a very specific geographic compass: ‘The idea of capitalism as a transformative agency on a world scale has recently become almost an article of faith among Marxists. They have not sufficiently examined the forces underlying the development of capitalism outside the specific historical experience which Marx took account of. Marx explained that his analysis of primitive accumulation, whereby society became divided between wage workers and capitalists, ‘does not pretend to do more than trace the path by which, in Western Europe, the capitalist order emerged.’

     Marxism itself is a ‘system of views and teachings’ which drew on the 19^th century’s most advanced ideological currents from Europe: ‘classical German philosophy, classical English political economy and French socialism’, as described by VI Lenin. Lenin, J Stalin, Mao Zedong, Kim Il Sung, Fidel Castro, Ho Chi Minh, Patrice Lumumba, Amilcar Cabral, etc, sought to practically apply those teachings in the 20^th century to uplift their nations. These are leaders who, when not kidnapped and executed, are generally caricatured & maligned every hour & every day by a merchant- & moneylender-dominated media.

     The US government’s analysis of the ruling NPP (which avoids naming its major constituent, the JVP) chooses not to call them ‘Marxist-Leninist’, which the JVP have always claimed to be. Having survived 2 determined attempts at liquidation & annihilation, the actual nature of the present party is a matter of great debate & contention. It may thus be pertinent to ask how long it will be, before Sri Lanka gets a President who comes from a party that claims to be nationalist & progressive, and is actually a former ‘executive’ from the USA’s Goldman Sachs or BlackRock. After all, the so-called ‘Leftist’ Syriza in Greece, with an economist claiming to be ‘Marxist’, as if like a magician producing a white rabbit from a black box, ended up led by such a financialized trickster…

*

Marx is very specific – modern capitalism emerges in the 1860s, in Western Europe & the genocidal white settler Americas, with the domination of an industrialized capitalism, by machines that make machines. De Silva’s classic work, seeking to unearth the roots of Sri Lanka’s discontent, is dedicated to showing how economists have falsely claimed that the colonial import-export system imposed by England, particularly, the plantation system imported from the enslaved Americas, is modern or capitalist. It is neither. SBD shows that the plantation system has no positive impulses to impart to the rest of the economy, which is dominated by a subsistence agriculture, that colonialism has further diminished. Contrary to the hosannas of economists praising colonial rule, the English left us – recalled SBD – with the most impoverished peasantry in Asia! Has any party, even a capitalist party in Sri Lanka,  discussed the role that the making of machines that make machines play in a modern society? Has any party even demanded such matters be taught in the education system?

‘A frightful hobgoblin stalks throughout Europe.

We are haunted by a ghost, the ghost of Communism’

– 1850 English translation by Helen Macfarlane

of 1848 Manifesto of the Communist Party

In The Red Republican, Chartist publication

So who or what on this good yet troubled earth are socialists?  The Communist Manifesto aka Manifesto of the Communist Party, crafted by Karl Marx & Frederick Engels (M&E) in 1848, goes into succinct detail on the very different types of socialism: Under the rubric of ‘Reactionary Socialism’, M&E lists ‘Feudal Socialism’ (largely ‘literary socialists, made up of words alone, which includes ‘clerical socialists’ aka ‘Christian socialists’). These feudal socialists fear that modern capitalism is creating not just a proletariat but a revolutionary proletariat.

     Here again, this word, ‘Feudal’ is thrown about in Sri Lanka as an epithet, against so-called ‘aristocrats’, etc., when as SBD de Silva noted these are Marx’s categorizations of the active phases that led in Western Europe & England, in particular, to modern capitalism. Feudalism in Western Europe contained within it the seeds of modern capitalism & proto-industrialization. No such features are evident in what is characterized as ’feudalism’ in Sri Lanka.

     Then comes ‘Petty-bourgeois Socialism,’ which M&E link to the ‘medieval burgesses’ (with their guilds & strict rules for ‘masters’ & ‘artisans’) and the ‘small peasant proprietors’, whose criticisms of modern production’s contradictions – displacement by machinery, concentration of capital & land in a few hands, overproduction, underconsumption – are articulated most acutely and presciently by the truly great Swiss economist Sismondi I Sismondi. But Sismondi was wrong! This Petty-Bourgeois Socialism is particularly evident in those who seek to maintain by any means their ‘small production’, fearing their imminent hurling down into the ranks of the working class & proletariat in particular.

     Sismondi’s criticisms have resonated most forcefully among Sri Lankans and their political organizations, not just because he was criticizing modern capitalism’s first major crisis, which occurred midst some of Sri Lanka’s greatest upheavals – 1815, 1818. Utopian & Romantic Socialism are indeed political byproducts of this Petty-Bourgeois Socialism, especially Anarchism & Nihilism. VI Lenin brilliantly eviscerates the anarchists & nihilists of his day – the Narodniks – Friends of the People (aka Janatha Mithuro!) whose ideas he traces back to the notions of Sismondi, in a work called A Characterisation of Economic Romanticism (Sismondi & Our Native Sismondists). This was not just a theoretical matter for Lenin, it was personal: his beloved elder brother – a member of the Narodniks – was executed for attempting to assassinate the Czar. Anarchism & Nihilism – have been evident in the recent Aragalaya – which was promoted by the capitalism’s hired gun men & political police. And Lenin was critical of his own brother…

     The next category of ‘socialism’ that M&E finger, is ‘German or ‘True’ Socialism’, which German intellectuals ‘borrowed’ from the French, minus the practical resolutions of France’s own attempt at ‘revolution’. A World to Win: Essays on the Communist Manifesto, eg, by India’s Aijaz Ahmad, Irfan Habib & Prabhat Patnaik, edited by Prakash Karat (LeftWord Classics, 1999), points out that the Manifesto is ‘the distillation of a multifaceted philosophical understanding that had arisen out of a series of confrontations with the thinkers most influential in the Germany of his times: GWH Hegel, LA Feuerbach, PJ Proudhon, M Stirner, Bruno Bauer, SI Sismondi, the ‘True Socialists’ and the all the rest whom the authors of the Manifesto broadly describe as ‘would-be universal reformers’. They point out that Marx was a ‘very young’ 30 years old, when the Manifesto was published. It is ‘a text of an intellectual and political transition’, from his explorations into a Critique of Hegel’s Doctrine of the State and A Contribution to the Critique of Hegel’s Philosophy of Right: an Introduction, The Jewish Question, Economic & Philosophical Manuscripts, Theses on Feuerbach, and The German Ideology – only a few of which had been published.

     The Manifesto then goes on to describe ‘Conservative or Bourgeois Socialism’: ‘To this section belong economists, philanthropists, humanitarians, improvers of the condition of the working class, organizers of charity, members of societies for the prevention of cruelty to animals, temperance fanatics, hole-&-corner reformers of every imaginable kind. This form of socialism has, moreover, been worked out into complete systems. We may cite Proudhon’s Philosophy of Poverty as an example of this form.’ M&E point out that these ‘socialists’ want a bourgeoisie without a proletariat’.

     Next is ‘Critical-Utopian Socialism & Communism’. Here is socialism on a yet-underdeveloped proletariat, a working class that cannot provide modern leadership, because ‘the economic conditions for its emancipation’ are yet to be produced. Yet it promotes ‘universal ascetism’ & ‘social levelling in its crudest form’. Here is the socialism of Brebeuf, Saint Simon, Fourier, Owen, etc, who even sought & failed to set up settler colonies of an utopian kind in a colonial Europe & settler Americas, etc. –‘New Jerusalems!’

     The Manifesto then goes on to describe the ‘Position of the Communists to the Various Existing Opposition Parties.’ Here, a ‘scientific socialism’ thoroughly examines every movement for its advanced character, upholding the role that a modern industrial economy & proletariat must play. The various introductions to different updates & translations of the Manifesto have gone on to point out how this text was pushed into the background by the violent reactions to the growth of the working class & its political representatives, when their parties were ‘excommunicated’ & ‘banned’. Catholicism in the 1880s & Fascism after the 1920s claimed to be ‘socialists’ too, hunting down if not excommunicating ‘Communists’.

     As Kanishka Goonewardena has pointed out, both Marx & Engels would go through their own development, criticizing culture and religion, until culminating, in their seeking the deepest roots of political & economic disarray, in Capital (1867). In fact, as ee recorded (11 July 2020, Cool Marx on SL) in the last years of his life, Marx was avidly reading about Sri Lanka’s own ancient economic & political system as exhibited in our puranagam (ancient villages), through the records of colonial administrators.

     It is important to know first that ee’s explorations on this subject are those of amateurs (etymology: ‘lovers’). The Manifesto was first written for the Communist League, a small party of German workers, explaining the need for the working class to become organized into a party. Over 544 known editions would be published in 35 European languages, even prior to the 1917 Bolshevik Revolution. It is considered to be the single most published tract – Dhammapada, Bible & Koran included – to have substantially changed the world. In India, it was first translated into Bengali, Urdu, Marathi, Tamil – where Communist movements were first organized, in Calcutta, Lahore, Bombay, Madras – and later into Malayalam, Gujarati, Oriya, Hindi, Punjabi…. Also, Marx’s Capital was only recently published into Sinhala (2018), by the Communist Party of Sri Lanka (CPSL)’s Jayatilleke de Silva. Many if not most of the original works of Marx were first written in German, and then translated into other European languages, eg, Polish, Danish, Swedish, English, French; and from those languages, particularly from Russian, into Chinese, and other Asian languages. It was only later that they were published from the original German… Marx’s writings, and M&E’s Manifesto, have now been translated into more than 1,000 versions in over 200 languages.

     As SBD de Silva would lament, for some curious reason or another, there is no Economic History of Sri Lanka. All we have is a rich terrain, first researched by SBD, who had to figuratively travel the world, to bring out clues to the radical roots of our disarray… Perhaps a new Manifesto would describe how the many Marxisms & Communisms, several created by imperialism’s political police (USAID, etc.), have come to be…

*

• The media constantly cries for entrepreneurs, investment & exports, etc, without examining if these demands are for productive investment, etc. After all, gang leaders, drug dealers & pimps are also ‘entrepreneurs’, even if few would call them ‘productive’.

     Lal Jayawardena, who became economic advisor to Prime Minister (later President) JR Jayawardene in 1977, declared that ‘welfare’ is ‘the villain of the piece’. Many economists have since promoted this idea, such as that Royalist rugger player, and Tokyo Cement director, Indrajit Coomaraswamy. Coomaraswamy blames ‘populism’ and a ‘culture of entitlement’ etc, which SBD labelled as silly since there was no decision by people to continue import-export plantation colonialism. Instead, welfare was scapegoated, blamed for the stagnation of the economy. SBD de Silva called it absurd, an inversion: Lal Jayawadena et al implied that there was a capital scarcity, because of the absorption of funds by the food subsidy, education, healthcare, etc. Yet it was the Englishwho promoted ‘welfare’ measures in Ceylon during their World War 2, to buy support during the Japanese invasion….

     In fact, after independence, the economy sometimes brimmed with foreign exchange – there were the accumulated sterling balances, which England owed after their world war; there was the ‘Korean war boom’ – and what happened with those surpluses?  How did we become the newest ‘sick man of Asia’? Because of government spending? How did the government get rupees for wars, north & south, and for the Mahaveli boondoggle? There were no savings, cried Lal J. But what was that Korean boom’s surpluses invested in? Well, after the supposed ‘opening’ of the economy in 1977, Sri Lanka was sent on consumption sprees, to enrich a merchant & moneylender class as never before. There was a rush of imports, so much so that that Chandra Malliyadde, secretary to the Minister of Planning & Implementation, under JR, cried out: ‘Are these imports really necessary?’ But there were no savings – instead there was ‘free exchange allowed’, said SBD de Silva, – which has no logic!

     Indeed, it is true, DS Senanayake’s welfare schemes were electoral bribery. FR Jayasuriya, too, wrote that consumption would have to be curtailed to allow investment, but that it was a political matter whether consumption constraints would be imposed on the rich or the impoverished!

     Meanwhile, the most excellent examples we have are Xi Jinping & the Communist Party of China (CPC), who are generally against welfarism, but prioritize work & investment instead. The IMF & World Bank, however, want China to consume more & invest less. Meanwhile, a debate in China on the printing of money, exposes how central banks, several claiming to be ‘independent’, have come to be controlled by multinational agencies, eg, foreign fund managers, EU Central Bank…  (see ee Random Notes; ee Economists, Xu Gao vs Ray Dalio)

*

• ee has always noted that the English media, in particular in Sri Lanka, is written for the imperialists first of all. We are meant to be bystanders, looking over the shoulders of the US, English & other European & colonized envoys. Journalists & Editors, in moments of confession or inebriation, provide numerous instances of how the US, English, European, even Israeli, envoys have demanded & obtained the removal of media workers who do not toe their line.

     This week saw the media given over to saturating coverage of the USA’s demands for the country, as parroted by the World Bank & IMF’s latest prognoses. See (ee Economists) how the ‘World Bank’s Sri Lanka Development Update, titled ‘Better Spending for All’, and the IMF’s prognoses got widespread reportage under different headlines:

• World Bank Says: US Tariff Threatens 12% Drop in RMG (readymade garment) Exports

• ‘WB engages with Financial Oversight Committee’

• Delay in energy sector reforms: WB warns SL, calls for pruning of public service

• Sri Lanka’s Economy Grows, But Poverty Persists: World Bank Calls for Reform

• SL should watch private sector credit growth: WB Economist

• World Bank urges businesses to lead Sri Lanka’s comeback

• SL should reform land, labour, liberalize trade for higher growth: WB

• ‘SL’s economic recovery incomplete’: World Bank

• WB says Sri Lanka’s economic recovery incomplete; poverty levels still high

• SL has No Room for Significant Spending Hike: WB

• WB warns SL’s recovery fragile, urges urgent reforms to sustain growth

• WB sets out reform agenda to lift SL’s investment & exports’…

• Government receives praise from the IMF

• SL’s public finances highly vulnerable to shocks: IMF

• IMF to SL: 2026 Budget must align with program parameters

• IMF says reducing debt stock alone insufficient

• 2026 Budget Must Reflect Fiscal Discipline, Says IMF

• IMF needs SL’s budget parameters to be in line with EFF for next disbursement

• SL’s Import Surge Welcomed by IMF, But Long-term Impact under Review

• Govt clarifies $7.2bn figure is an IMF projection, not an EFF mandatory target

etc, etc, etc….

Are these paid advertisements or infomercials? And does the Internal Revenue Department collect taxes on them? Who pays? The media? The World Bank and the IMF? The US Embassy. Or it is us who always pay?

*

________

Contents:

A New International Manifesto & Economic History for Sri Lanka

Africarized – African History and Stories

Prof. Hudson McLean

VFS Global Exclusivity Monopoly

LankaWeb – THE VISA SCAM IN SRI LANKA PT 3 <https://www.lankaweb.com/news/items/2025/10/11/the-visa-scam-in-sri-lanka-pt-3/>

<https://www.lankaweb.com/news/items/2025/10/11/the-visa-scam-in-sri-lanka-pt-3/>

LankaWeb – THE VISA SCAM IN SRI LANKA PT 3

Owned by

<https://www.blackstone.com/>

Blackstone: Home

 <blob:https://mail.yahoo.com/8694f221-4e5c-42ed-beb2-ee2f4a93f3ec>

Blackstone

Home

<https://www.blackstone.com/>

Home – Blackstone

Blackstone is the world’s largest alternative asset manager, serving institutional and individual investors by b…

<https://www.vfsglobal.com/en/general/board-member-zubin-karkaria.html?from_section=1>

For Governments | About | Executive Board | Zubin Karkaria

VFS Global

https://www.vfsglobal.com › general › board-member-zu…

VFS Global, headquartered in Zurich, Switzerland and Dubai, UAE is a portfolio company of Blackstone, the world’s largest alternative asset manager.

Blackstone is the world’s largest alternative asset manager, with more than $1 trillion in AUM. We serve institutional and individual investors.

Express Your Opinion – Read What Others Say!

The Independent Interactive Voice of Sri Lanka on the Internet.

Please visit -: http://www.lankaweb.com/

Juan Cole at TomDispatch

Donald Trump’s and Benjamin Netanyahu’s nomination of former British Prime Minister Tony Blair, his hands already crimson with the blood of innocent Iraqis, to run post-war Gaza, brings to mind a distant era when London sent its politicians out to be viceroys in its global colonial domains. Consider Blair’s proposed appointment, made (of course!) without consulting any Palestinians, a clear signal that the Middle East has entered a second era of Western imperialism. Other than Palestine, which has already been subjected to classic settler colonialism, our current neo-imperial moment is characterized by the American use of Israel as its base in the Middle East and by the employment of air power to subdue any challengers.

Swarming

The odd assortment of grifters, oil men, financiers, mercenaries, White nationalists, and Christian and Jewish Zionists now presiding in Washington, led by that great orange-hued hotelier-in-chief, has (with the help of Germany, Great Britain, and France) built up Israel into a huge airbase with a small country attached to it. From that airbase, a constant stream of missiles, rockets, drones, and fighter jets routinely swarm out to hit regional neighbors.

Gaza was pounded into rubble almost hourly for the last two years, only the first month of which could plausibly have been justified as self-defense” in the wake of the horrific Hamas attack on Israel on October 7, 2023. Even the Palestinian West Bank, already under Israeli military rule, has been struck repeatedly from above. Lebanon has been subject to numerous bombings despite a supposed ceasefire, as has Syria (no matter that its leader claims he wants good relations with his neighbor). Yemen, which has indeed fired missiles at Israel to protest the genocide in Gaza, has now been hit endlessly by the Israelis, who also struck Iranian nuclear enrichment sites and other targets last June.

Some of the Israeli bombing raids or missile and drone strikes were indeed tit-for-tat replies to attacks by that country’s enemies. Others were only made necessary because of Israeli provocations, including its seemingly never-ending atrocities in Gaza, to which regional actors have felt compelled to reply. Many Israeli strikes, however, have had little, if anything, to do with self-defense, often being aimed at civilian targets or at places like Syria that pose no immediate threat. On September 9th, Israel even bombed Qatar, the country its leaders had asked to help negotiate with Hamas for the return of Israeli hostages taken on October 7th.

In short, what we’re now seeing is Israel’s version of air-power colonialism.

Typically, its fighter jets bombed the Yemeni capital of Sanaa on August 28th, assassinating northern Yemen’s prime minister, Ahmed al-Rahwi, along with several senior members of the region’s Houthi government and numerous journalists. (Israeli officials had previously boasted that they could have killed the top leadership of Iran in their 12-day war on that country in June.)

In reality, Tel Aviv is now shaping governments of the Middle East simply by wiping their officials off the face of the earth or credibly threatening to do so. Israel has also had an eerie hand in shaping outside perceptions of developments in the region by regularly assassinating journalists, not only in Palestine but also in Lebanon and as far abroad as Yemen. However, by failing to come close to subduing the region entirely, what Tel Aviv has created is a negative version of hegemony rather than grasping any kind of positive leadership role.

Negative Imperialism

The massive June bombardment of Iran by Israel and the United States, destroying civilian nuclear enrichment facilities at Natanz and Fordow, came amid ongoing diplomatic negotiations in Oman. As a signatory to the Nuclear Non-Proliferation Treaty, Iran has the right to enrich uranium for civilian uses and no credible evidence was presented that Tehran had decided to militarize its program. The International Atomic Energy Agency (IAEA) condemned both sets of strikes as severe violations of the U.N. charter and of its own statutes. They also posed public health concerns, mainly because of the release of potentially toxic chemicals and radiological contaminants.

Buy the Book

Those attacks, in short, were aimed at denying Iran the sort of economic and scientific enterprises that are a routine part of life in Israel and the United States, as well as Brazil, China, France, Germany, India, Japan, the Netherlands, Pakistan, Russia, and the United Kingdom. Several of those countries (like Israel) do, of course, also have nuclear weapons, while Iran does not. In the end, Tehran saw no benefit in the 2015 nuclear deal its leaders had agreed to that required it to mothball 80% of its civilian nuclear enrichment program. Indeed, President Trump functionally punished the Iranian leadership for complying with it when he imposed maximum-pressure sanctions in May 2018 — sanctions largely maintained by the Biden administration and in place to this day.

Those dangerous and illegal air strikes on Iran should bring to mind nineteenth-century British and Russian resistance to the building of a railroad by Iran’s Qajar dynasty, a form of what I’ve come to think of as negative imperialism.” In other words, contrary to classic theories of imperialism that focused on the domination of markets and the extraction of resources, some imperial strategies have always been aimed at preventing the operation of markets in order to keep a victim nation weak.

After all, Iran has few navigable waterways and its economy has long suffered from transportation difficulties. The obvious solution once upon a time was to build a railroad, something both the British and the Russians came to oppose out of a desire to keep that country a weak buffer zone between their empires. Iran didn’t, in fact, get such a railroad until 1938.

In a similar fashion, twenty-first-century imperialism-from-the-air is denying it the ability to produce fuel for its nuclear power plant at Bushehr. The United States, Europe, and Israel are treating Iran differently from so many other countries in this regard because of its government’s rejection of a Western-imposed imperial order in the region.

Popular movements and revolts brought the long decades of British and French colonial dominance of the Middle East to an end after World War II. The demise of colonialism and the rise of independent nation-states was, however, never truly accepted by right-wing politicians in either Europe or the United States who had no interest in confronting the horrors of the colonial age. Instead, they preferred to ignore history, including the slave trade, economic looting, the displacement or massacre of indigenous populations, the mismanagement of famines, and forms of racist apartheid. Worse yet, the desire for a sanitized history of the colonial era was often coupled with a determination to run the entire deadly experiment all over again.

The framers of the ill-omened Global War on Terror’s nightmares in Afghanistan and Iraq during the administration of President George W. Bush would openly celebrate what was functionally the return of Western colonialism. They attempted to use America’s moment as a hyperpower (unconstrained by great power competition after the fall of the Soviet Union in 1991) to attempt to recolonize the Greater Middle East.

Predictably, they failed miserably. Unlike their nineteenth-century ancestors, people in the global south are now largely urban and literate, connected by newspapers and the internet, organized by political parties and nongovernmental outfits, and in possession of capital, resources, and sophisticated weaponry. Direct colonization could now only be achieved through truly genocidal acts, as Israeli actions in Gaza suggest — and, even then, would be unlikely to succeed.

We Destroyed the Villages by Air Patrols”

No wonder imperial powers have once again turned to indirect dominance through aerial bombardment. The use of air power to try to subdue or at least curb Middle Easterners is, in fact, more than a century old. That tactic was inaugurated by the government of Italian Prime Minister Giovanni Giolitti during his country’s invasion and occupation of Ottoman Libya in 1911. Aerial surveillance pilot Lieutenant Giulio Gavotti fitted detonators to two-pound grenades, dropping them on enemy camps. Though he caused no injuries, his act, then seen as sneaky and ungentlemanly, provoked outrage.

The ruthless British subjugation of Palestine, aimed at — this should sound eerily familiar today — displacing the indigenous population and establishing a European Jewish Ulster” there to bolster British rule in the Middle East, also deployed air power. As Irish parliamentarian Chris Hazzard observed, Herbert Samuel, hated in Ireland for sanctioning Roger Casement’s execution and the internment of thousands following the Easter Rising in 1916 — would, as Britain’s first High Commissioner in Palestine, order the indiscriminate aerial bombardment of Palestinian protestors in 1921 (the first bombs dropped from the sky on Palestinian civilians).”

The most extensive use of aerial bombardment for imperial control, however, would be pursued by the British in Mesopotamia, which they derogatorily called Mespot.” The fragile British occupation of what is now Iraq from 1917 to 1932 ended long before imperialists like then-Secretary of State for War, Air, and the Colonies Winston Churchill thought it should, largely because the armed local population mounted a vigorous resistance to it. A war-weary British public proved unwilling to bear the costs of a large occupation army there in the 1920s, so Churchill decided to use the Royal Air Force to keep control.

Arthur Bomber” Harris, a settler in colonial Rhodesia, who joined the British Air Force during the first World War, was then sent to Iraq. As he wrote, We were equipped with Vickers Venon and subsequently Victoria aircraft… By sawing a sighting hole in the nose of our troop carriers and making our own bomb racks we converted them into what were nearly the first post-war long-range heavy bombers.” He did not attempt to gild the lily about his tactics: [I]f the rebellion continued, we destroyed the villages and by air patrols kept the insurgents away from their homes for as long as necessary.” That, as he explained, was far less expensive than using troops and, of course, produced no high infantry casualty counts of the sort that had scarred Europe’s conscience during World War I.

Colonial officials obscured the fact that such measures were being taken against a civilian population in peacetime, rather than enemy soldiers during a war. In short, the denial that there are any civilians in Palestine, or in the Middle East more generally, has a long colonial heritage. It should be noted, however, that, in the end, Great Britain’s aerial dominance of Iraq failed, and it finally had to grant that country what at least passed for independence in 1932. In 1958, an enraged public would finally violently overthrow the government the British had installed there, after which Iraq became a nationalist challenger to Western dominance in the region for decades to come.

Of course, Harris’s air power strategy, whetted in Mesopotamia, came to haunt Europe itself during the Second World War, when he emerged as commander-in-chief of Bomber Command and rose to the rank of air chief marshal. He would then pioneer the tactic of massively bombarding civilian cities, beginning with the thousand bomber” raid on Cologne in May 1942. His total war” air campaign would, of course, culminate in the notorious 1945 firebombing of Dresden, which devastated eight square miles of the Florence of Germany,” wiping out at least 25,000 victims, most of them noncombatants.

Terror from the Skies

In the end, the way Bomber Harris’s deadly skies came home to Europe should be an object lesson to our own neo-imperialists. At this very moment, in fact, Europe faces menacing drones no less than does the Middle East. Moreover, unlike genuine international leadership, the Frankenstein monster of negative hegemony in the Middle East stirs only opposition and resistance. Despite Israel’s technological superiority, it has hardly achieved invulnerability. Poverty-stricken and war-ridden Yemen has, for instance, managed to all but close the vital Red Sea to international shipping to protest the genocide in Gaza and has hit Israel with hypersonic missiles, closing the port of Eilat. Nor, during their 12-day war, did Iran prove entirely helpless either. It took out Israel’s major oil refinery and struck key military and research facilities. Instead of shaking the Iranian government, Israel appears to have pushed Iranians to rally around the flag. Nor is it even clear that Iran’s stockpile of highly enriched uranium was affected.

Most damning of all, Israel’s ability to inflict atrocities on the Palestinians of Gaza (often with U.S.-supplied weaponry) has produced widespread revulsion. It is now increasingly isolated, its prime minister unable even to fly over France and Spain due to a fear of an International Criminal Court warrant for his arrest. The publics of the Middle East are boiling with anger, as are many Europeans. In early October, Italy’s major labor unions called a general strike, essentially closing the country down to protest Israel’s interception of the Global Sumud Flotilla, a group of ships attempting to bring humanitarian aid to Gaza. As with Bomber Harris’s ill-starred domination of Iraq, terror from the skies in Gaza and beyond is all too likely to fail as a long-term Grand Strategy.

Copyright 2025 Juan Cole

Featured image: DSC_0461 by U.S. Embassy Jerusalem is licensed under CC BY-SA 2.0 / Flickr

Follow TomDispatch on Twitter and join us on Facebook. Check out the newest Dispatch Books, John Feffer’s new dystopian novel, Songlands (the final one in his Splinterlands series), Beverly Gologorsky’s novel Every Body Has a Story, and Tom Engelhardt’s A Nation Unmade by War, as well as Alfred McCoy’s In the Shadows of the American Century: The Rise and Decline of U.S. Global Power, John Dower’s The Violent American Century: War and Terror Since World War II, and Ann Jones’s They Were Soldiers: How the Wounded Return from America’s Wars: The Untold Story.

Juan Cole

Juan Cole, a TomDispatch regular, is the Richard P. Mitchell collegiate professor of history at the University of Michigan. He is the author of The Rubáiyát of Omar Khayyam: A New Translation From the Persian and Muhammad: Prophet of Peace Amid the Clash of Empires. His latest book is Peace Movements in Islam. His award-winning blog isInformed Comment. He is also a non-resident Fellow of the Center for Conflict and Humanitarian Studies in Doha and of Democracy for the Arab World Now (DAWN).