Prof. Hudson McLean

Congratulations to Dhammika Perera for Magnanimous  Generosity to Sri Lanka!

DP Education – Languages – IELTS – Japanese – Italian – Korean – Chinese

General inquiries

076 133 3666 | info@dpedu.org

DP has offered a great service to the Development of Sri Lankan youth!

However, as a Sri Lankan abroad for many decades, I have noticed even the Parliamentarians of Sri Lanka, lack the General Etiquette & Good Manners when visiting overseas!

Once I met the Foreign Minister of Sri Lanka, waiting for transport, outside the Kensington Hilton London with a plastic back bin bag next to his tattered brief-case!

I had to advise otherwise, a Director of Bank of Ceylon, who was dressed in a short sleeved Batik shirt, just about to attend a formal diner held at an official venue!

Local Etiquette, subtle points, which  matters & differs from country-to-country. 

The Art of Bowing in Japan, to visiting a home in Germany, to  attending a meeting at Embassy of Iran with Iranian Ambassador and his wife.

The most important features when in foreign countries, are the Knowledge of the Local Etiquette,  Cross-Cultoral Differences  and Manners!

These include the Language,  the Dress, Table Manners & Overall Behaviour.

Hope DP Education includes these important facts to those who intend to travel abroad!

Express Your Opinion – Read What Others Say!
The Independent Interactive Voice of Sri Lanka on the Internet.

Please visit -: http://www.lankaweb.com/

Prof. Hudson McLean

THE   VISA SCAM  IN SRI LANKA Part 5

KAMALIKA PIERIS

THE   VISA SCAM  IN SRI LANKA Part 6

KAMALIKA PIERIS

Why does Sri Lanka Immigration Need VFS Global?

1: Did Any Person in Sri Lanka Receive a (Bribery Corruption) BACK-HANDER from VFS to facilitate this Unnecessary involvement of a Foreign Agent?

2: Why Does VFS Transfer the Visa Fees to UAE from Sri Lanka, and Hold the Funds for several days benefitting from Overnight Bank Interest?

3: Does Sri Lanka Receive Overnight Bank Interest from VFS for Funds Held?

4: Why Does Sri Lanka Immigration Need the Services of VFS at all?

Thank You Kamalika Pieris for Touching this Scam!

Another Reason of Sri Lankan Short-sightedness in Money-Management Giving Money Away for Nothing!

Express Your Opinion – Read What Others Say!
The Independent Interactive Voice of Sri Lanka on the Internet.

Please visit -: http://www.lankaweb.com/

by Shenali Waduge

 · 25th October 2025

Around the world — and now proposed in Sri Lanka — two programs targeting schools and workplaces appear harmless but raise serious questions: CSE for children in schools and DEI for adults in workplaces.

On the surface both sound harmless. Who doesn’t want children protected from abuse? Who doesn’t want fairness in workplaces?

But behind the soft terminology and wording and promoted by handpicked trained experts” lies a global LGBTQIA agenda, strategically designed and funded by the same network of organizations, enforced through:

• UN agencies — particularlyUNFPA, WHO, UNESCO
  • Global NGOs and human rights” groups
  • Donor governments and foundations
  • Multi-national corporations

The aim?
► Reshape morality, identity and family structures starting with children
► Silence dissent by labelling disagreement as phobia”
► Create dependency on international governance over national sovereignty

Sri Lanka is the latest target.

The aim is to slowly dismantle representative national governance and bring decision making control under the UN agencies, NGOs & their activists.

Why change a system that already worked?

Sri Lanka already has sex education — focusing on:
• biological development
• safety and protection
• responsibility
• puberty, hygiene, reproduction

If Sri Lanka already has Sex Education in schools — teaching biology, puberty, personal safety, and how to protect the body from abuse, the most important question is:

Why replace Sex Education” with Comprehensive Sexuality Education”?

This is not an innocent name change.
It is a global policy shift — entering through Sri Lanka’s classrooms.

So why replace it?

Why not amend it & strengthen it.

Why reword Sex Education as Sexuality Education”?

Should be asked. Until proper answers are given Sri Lanka should not allow so-called experts” to draft any changes.

► Because CSE is not sex education.
It is sexuality ideology, introducing:

• Gender identity theory — you can be born in the wrong body”
  • Promotion of LGBTQIA identities as normal lifestyle choices”
  • Early sexual exploration — dating, pleasure, masturbation
  • Rights-based approach thatremoves parental oversight

Children become sexual beings” — not children.
That alone is a red flag.

Especially when promoters of LGBTQIA are the one’s also promoting DEI & CSE. This is where they all get trapped.

Sex Education vs. Sexuality Education — What’s the Real Difference?

Traditional Sex Education	Comprehensive Sexuality Education
Biology, safety, health	Identity, attitudes, behavior change
Parent + teacher guidance	Children’s sexual rights” narrative
Cultural boundaries respected	CSE frameworks often challenge traditional cultural boundaries
Focus: Protect children	Focus: Explore identity & sexuality

Source: Global CSE guidelines vs. traditional school curricula

International agencies openly state that CSE aims to:

• Transform social norms”

https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/ITGSE.pdf?

• Challenge traditional gender roles” – https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNFPA%20Operational%20Guidance%20for%20CSE%20-Final%20WEB%20Version.pdf?

• Promote sexual rights from early ages”

https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/comprehensive-sexuality-education?

This is ideology, not education.

Childhood should be protected, not politicized.

Who pushed this change?

No Sri Lankan Parent asked for it.

The shift is not due to local research, local demand or local medical concerns.

The pressure and funding come from:
• UNFPA — the principal global driver of CSE
• International activist foundations
• Reporting conditions tied to foreign aid
• Private corporate sponsorship aligned with Pride activism

Education curriculum design is a sovereign national matter.

When it is outsourced to funders with agendas, local values disappear.

Local concerns become irrelevant.

Is CSE helping Children? The Evidence Says — No.

Countries that implemented CSE widely now face:

Courts and medical bodies in Europe have raised concerns about aspects of CSE and early gender identity interventions for minors.

Some nations have cancelled or reversed CSE rollout entirely.

• https://adfinternational.org/news/radical-sex-education-austria?
• https://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Admin/2020/3274.html
• https://www.comprehensivesexualityeducation.org/wp-content/uploads/Harmful-Effects-10.17.17.pdf?
• https://www.euronews.com/health/2025/08/01/swedish-doctors-warn-parents-about-hormone-treatments-after-a-baby-girl-grows-a-micropenis?

What Happened in Countries That Rolled Out CSE?

International medical, educational and legal data report:

• Early sexualization
• Child-on-child exploitation
• Teen pregnancies & abortions up
• Spike in STIs
• Classroom exposure to pornographic content
• Gender confusion and mental health breakdown
• Rapid growth of puberty blockers and surgeries

So today, multiple countries are reversing:

 UK • Sweden • Finland • France • Norway

If the West is backtracking —
why is Sri Lanka blindly stepping forward?

DEI: The Other Arm of the Same Agenda

Same network, different tools targeting adults and children

Who is targeted?	Method used?	Purpose
Adults (Workplaces)	DEI (Diversity, Equity & Inclusion)	LGBTQIA policy influence
Children (Schools)	CSE	CSE — introduces gender identity concepts and normalization of LGBTQIA identities

Same funding networks.
Same outcomes.
Different age groups.

DEI reshapes workplaces.
CSE reshapes childhood.

This is a one agenda — two fronts operation.

While CSE rewires children, DEI rewires adults.

Corporations are pressured to:
• adopt gender pronoun policies
• require LGBTQIA allyship training
• change hiring to identity quotas”
• silence staff who disagree

The outcome?

• workplace conflicts
  • declining productivity
  • resignations and litigation
  • costs withzero ROI

Several Fortune 500 companies have cut DEI funding after backlash and losses —
exactly why donors are shifting focus to now indoctrinate children instead.

The Pattern Is Clear

CSE + DEI = Full-spectrum cultural capture

Target	Mechanism	Objective
Children	CSE	redefine identity & sexuality early
Youth	University activism	lock in beliefs as ideology
Adults	DEI	enforce silence & compliance
Society	Media & Lawfare	criminalize disagreement

This is not organic change.
It is a strategic social re-engineering program.

Why UNFPA?

UNFPA is:

• Anintervening petitionerto repeal Penal Code 365/365A
  — wanted the removal of child protection age clauses
  ● A major funder of LGBTQIA advocacy worldwide and across Sri Lanka
  ● A major funder and promoter of sexual and reproductive health initiatives globally (abortion), including programs aligned with LGBTQIA advocacy.
  ● NOW a stakeholder in Sri Lanka’s curriculum change process

So, we must ask:

Why should a foreign agency that advocates child sexual autonomy help write our school textbooks?

They tell us Trust the Process”

This is Not a Safeguard

Legalizing indoctrination brings irreversible consequences.

We are told:

• Experts are involved”
  ● All stakeholders agree”
  ● Trust the process”

Yet:

Transparency is zero.
Accountability is missing.
Cultural risk is extreme.

Key Questions Sri Lankan Parents MUST ASK which Lawmakers MUST ANSWER

The Need and Rationale:

1. Why is Sri Lanka replacing its existing sex education with a foreign-designed CSE curriculum?
2. What specific deficiencies” in our current system justify introducing CSE and LGBTQIA content hidden under new terminology?
3. Who proposed the adoption of CSE, and what evidence or research proves it benefits Sri Lankan children?
4. Where is the local research validating the need and impact of this new curriculum on children’s well-being and safety?

Authorization and Oversight:

5. Who approved UNFPA’s involvement in designing the national curriculum, and under what legal authority?
6. Why involve external organizations in national school policy rather than strengthening and improving local expertise?
7. Why is the curriculum hidden from parents, and what guarantees exist to protect parental rights and cultural values?
8. What protections are in place for parental consent and opt-out rights?

Content and Ideology:

9. Why is LGBTQIA ideology included when it is unrelated to child protection, health, or traditional sex education goals?
10. Who funds the NGOs and international networks advocating for CSE, and what conditions come with that funding?

Global Lessons and Consequences:

11. Which countries have rolled out CSE, faced adverse consequences, and even reversed it? Why is this evidence being hidden from us?
12. Why are we replicating a model that has failed elsewhere instead of adopting proven, locally relevant approaches?

National Sovereignty and Cultural Protection:

13. Who demanded Sri Lanka adopt a global CSE template, and what authority do they have over our national education policy?
14. What guarantees exist that this curriculum will respect cultural norms, family values, and national sovereignty?

Transparency and Public Access:

15. Why has the draft CSE curriculum not been made publicly available for review before approval?
16. What mechanisms exist for parents, teachers, and civil society to provide feedback on the curriculum before it is implemented?

Child Safety and Psychological Impact:

17. How does CSE ensure children are not exposed to age-inappropriate sexual content, experimentation, or psychological pressure?
18. What safeguards exist to prevent early sexualization, gender confusion, and mental health risks in children?
    Who monitors the outcomes of CSE implementation, and what accountability measures are in place if harm occurs?

Legal and Policy Implications:

20. Does adopting a foreign-designed CSE curriculum comply with Sri Lanka’s national laws, constitution, and existing child protection statutes?
21. How does CSE align with the rights of parents under Sri Lankan law to guide their child’s moral, cultural, and educational upbringing?

Long-term Consequences and Social Engineering:

22. What is the long-term vision of CSE for Sri Lanka — is it purely education or part of a broader social engineering agenda?
23. How will the state ensure that children’s innocence, family structures, and cultural values are not undermined under the guise of education”?

Funding Influence and Conflicts of Interest:

24. Are there conflicts of interest between curriculum designers, funders, and international agencies promoting CSE?
25. Will Sri Lanka retain full decision-making authority over the curriculum, or will funders/UN agencies dictate changes in the future?

If authorities cannot answer these basic accountability questions, the program should not proceed.

Protecting Children Is Not Phobia”

It is duty — moral, constitutional and civilizational.

Sri Lanka must decide:

Do we want our children to inherit our values?
Or do we surrender them to global identity politics controlled by donors?

What is really happening is NOT a Reform — It’s a Takeover

Sri Lanka’s cultural foundation is family.
Sri Lanka’s national identity is dignity.
Sri Lanka’s children deserve innocence.

The CSE model treats children as:

• sexual beings, not students
  ●rights activists, not minors
  ● targets, not treasures

We cannot allow:

Our Duty as a Nation

YES — protect children from abuse
YES — teach safety, boundaries, and biology
NO — sexualize childhood
NO — foreign-funded identity programming

ADULT IMMORALITIES DO NOT NEED TO BE FED INTO CHILDREN AND NORMALIZED

Trading children’s innocence for donor money – is DISGUSTING

Our children’s minds are the last national resource.

If we surrender that — we have surrendered everything.

 

Sri Lanka MUST decide Sri Lanka’s future.

Not UN agencies.
Not donor agendas.
Not NGO activists posing as experts.

Not public servants who hide behind the politicians and draft the damage while people’s attention is against the politicians (these public servants are actually the worst lot doing the maximum damage & harm from behind the scenes)

We must defend the children & their right to childhood. Their innocence should not be robbed by experimental ideologies.

Protecting children is a moral and national duty. Sri Lanka’s classrooms should teach safety, biology, and respect for cultural values — not become sites for global identity experiments.

Protect Childhood. Protect Culture. Protect Sovereignty.

Shenali D Waduge

Nava Thakuria

As sorrows over the mysterious death of Assam’s beloved son  Zubeen Garg in Singapore turned into massive outrages against the government, where the opposition political parties started extracting benefits to prepare their ground for their electoral benefits, the ruling Bharatiya Janata Party (BJP) has now jumped into the space keeping an eye for next State assembly elections scheduled for early next year. The saffron party announced the erection of statues of the cultural icon and opening two music schools (along with one in memory Dr Bhupen Hazarika) in different locations. After various civil society groups and opposition entities made a rigorous movement for justice to the maverick singer, the BJP plans a Nyay Yatra (march for justice) to pressurise the authorities for initiating a fair probe over the incident where he died on 19 September 2025 at only 53.

The party launched its mission from Nalbari in western Assam on 22 October, where amazingly  over 50,000 Zubeen admirers (read BJP supporters) participated. Carrying banners, posters and placards on hands, the demonstrators demanded a speedy judicial investigation into Zubeen’s unforeseen  demise in the southeast Asian nation. Leading the procession, Assam BJP president Dilip Saikia, Union minister Pabitra Margherita, State ministers Jayanta Malla Baruah and Chandra Mohan Patowary, and other leaders raised voices for justice through judicial proceedings. Soon more such programs were materialized in Mangaldoi of central Assam, Dhemaji and Dibrugarh of eastern Assam, along with different localities under the leadership of State ministers like Pijus Hazarika, Ranoj Pegu, Bimal Borah, Prasanta Phukan and others with the same spirit of participation.

Meanwhile, when the probe over Zubeen’s unexplained death continues during a sea- yacht outing, a statement from the Singapore Police Force (SPF) emerges intriguingly as stated that they are currently investigating the case  in accordance with Singapore’s Coroners Act 2010 and it will need at least three months to complete the procedures. Forwarded by the Singapore High Commission in New Delhi, the SPF statement however ruled out any foul play as the preliminary investigations indicated. Asserting that they are ‘aware of speculation and false information’ circulating online regarding the circumstances of Zubeen’s passing away, the SPF sought patience and understanding of the parties involved to complete the investigation thoroughly. So they urged the public (seemingly the residents of Assam) not to speculate and spread unverified information.

Thousands of Zubeen fans in Assam continue a digital campaign named  ‘JusticeForZubeenGarg’ for ensuring justice to the prince of melody. Nearly three million social media users have joined the movement asking for legal actions against the perpetrators. Even after the Assam government formed a special investigation team of police (which has already arrested seven individuals) and also a judicial commission, headed by Justice Soumitra Saikia of Gauhati High Court, to monitor the investigation, a large number of people are demanding urgent justice.  Lately, a two-member police team, led by SIT chief MP Gupta visited the island nation and reportedly received vital information from the Singaporean authorities.

Earlier, Assam chief minister Himanta Biswa Sarma, also in charge of the State home portfolio,   assured that the charge-sheet in the case will be filed within three months.  Though an autopsy was conducted in Singapore General Hospital before handing over Zubeen’s mortal remains, another post mortem was conducted at Guwahati medical college hospital as a large section of people alleged foul play in Zubeen’s death. But the death certificate, earlier issued by the Singaporean government, also indicated that Zubeen died due to drowning in sea waters. Similarly, both of his postmortem reports and toxicology findings from the Central Forensic Science Laboratory in Delhi seemingly reveal no act of poisoning (read murdering  Zubeen). Meanwhile, CM Sarma met Alice Cheng, the acting Singapore high commissioner in New Delhi and sought cooperation from the Singaporean authorities over the probe.

Congress leader Rahul Gandhi recently visited Zubeen’s cremation ground at Kamarkuchi near Guwahati to pay homage and later the opposition leader in Lok Sabha reached the artiste’s  residence in Kahilipara locality to meet Zubeen’s widow Garima Saikia and other close relatives. He was accompanied by Assam Congress president Gaurav Gogoi, State assembly’s opposition leader Debabrata Saikia and  other party leaders, but Gandhi avoided political engagements in the city on that day. Later attending a public memorial, lawmaker Gogoi alleged that the probe was not heading in the right direction. On the other hand, legislator Saikia sent a letter to Singapore premier Lawrence Wong demanding a transparent inquiry  into Zubeen’s death. Two other regional party leaders namely Akhil Gogoi and Lurinjyoti Gogoi are demanding a national level probe into the incident.    

Lately, even a hardliner armed group leader pondered why a large section of Asomiyas did not prevent Zubeen from adopting an undisciplined lifestyle but now making hue & cry for immediate justice. Paresh Barua, who leads the Ulfa (Independent), also added that after the singer’s death many have entered into the space for selfish interest. Talking to some reporters, he exclaimed that many people are now pretending to be hardcore Zubeen fans, but they did not ask him to take care of his health so that Assam could get more contributions from the genius cultural personality.  The insurgent leader asked everyone to understand the complication as Zubeen died in a different country and their police are also probing the case. Somewhere, did the banned outfit leader speak sense when many under the sky remained adamant in their demand to hang the culprits without following any legal procedures!

Sri Lanka Review

Oct 23, 2025

While it is too early to tell who exactly is responsible for the recent fires at the refineries in Hungary and Romania as investigations are still ongoing, figuring out who benefits from them is easier, Endre Simó, the president of the Hungarian Community for Peace, tells Sputnik. The same goes for fires in forests and climate disasters’ staged in Sri Lanka.

According to Simo, it is those who want to gain a market with their own products by displacing cheaper Russian products.”

Given the history, namely the explosion of the Nord Stream 2 gas pipeline and the series of Ukrainian attacks against the Druzhba oil pipeline, intentionality cannot be ruled out either in Hungary or Romania,” Simo points out.

He further notes that the main victim of these incidents is Serbia which, due to its only significant refinery being targeted by US sanctions, is forced to rely heavily on the now-damaged MOL’s refinery in Százhalombatta.

Sabotage of Energy supply chains for hybrid economic war is part of the US Regime Change Playbook. During the Gen-Z Aragalaya protests for regime change and staged Sovereign Default in early 2022, ships carrying oil and gas to the geostrategic country at the center of the Indian Ocean simply disappeared as maritime hybrid war escalated. The result was long queues at petrol stations, transport and food supply chain disruption. Once the country succumbed to the International Monetary Fund’s (IMF) International Sovereign Bond and Vulture Fund bailout business, Sri Lanka saw US companies enter the energy market as part of IMF ‘reforms’.

Hacking Energy and food Supply chains to Make the Economy Scream” as Nixon instructed the US Central Intelligence Agency in unseat Chile’s Socialist President Salvador Allende back in 1970 are part of the CIA Regime Change playbook. Increasingly, staged climate disasters” with Directed Energy Weapons (DEW), HAARP and other weather warfare climate modification technologies including stalling storms and cloud bursts for flash floods, landslides etc. are used as part of the Shock Doctrine” for what author Naomi Klein termed the rise of Disaster Capitalism’.

Thus, the refinery fires are also a boon to those seeking to overthrow the pro-peace government of Viktor Orban in Hungary and Alexandar Vucic, and using impermissible means” to meddle in Hungary and Serbia’s internal affairs in order to bring opposition forces that serve the Brussels policy to power.”

We remind our readers that publication of articles on our site does not mean that we agree with what is written. Our policy is to publish anything which we consider of interest, so as to assist our readers in forming their opinions. Sometimes we even publish articles with which we totally disagree, since we believe it is important for our readers to be informed on as wide a spectrum of views as possible.

By Rohana R. Wasala

We survived Pharaoh, we’ll get through this too.

• Meir Ariel, singer and songwriter

Just over two weeks ago, Israelis commemorated the second anniversary of the horrific October 7 terror attacks carried out by Hamas in Southern Israel. During the raid, the Islamists massacred in cold blood about 1200 men, women and children including babies, and took hostage 251 more. Following days of ceasefire talks between Israel and Hamas in Egypt, brokered by America with the participation of Qatar and Egypt, it was agreed to release all the 48 remaining hostages (including 20 still living and the bodies of 28 dead in captivity) in exchange for a large number of Palestinian prisoners in Israeli jails. According to Wikipedia (accessed October 21) the 20 living hostages were freed on October 13; 15 of the bodies are yet to be released. At this moment of writing, clashes between the two sides are being reported, in spite of the ceasefire being in operation, Israel blaming Hamas for ‘blatant violations’ of the terms of the agreement. Hamas on its part claims that the IDF (Israel Defence Forces) broke the ceasefire agreement first. 

But let me return to events surrounding the second anniversary commemoration. The online edition of The Jerusalem Post  (October 7) reported that Diaspora Jews from Paris to Sydney to New York marked the day with religious observances and memorial ceremonies, praying for peace. There is no doubt that the presently silent non-Jewish majority of the rest  of the civilized world were with them in spirit on that day of mourning. October 7, 2023 will go down in Jewish history as the day that saw the most inhuman anti-Semitic violence committed on unarmed Jews in the eighty years to date since the end of World War II, which is synonymous with the Holocaust or the physical elimination of six million European Jews through shootings and gassing by the Nazis under Adolf Hitler. 

In contrast, news came, especially from Western capitals, that pro-Palestinian demonstrators, like students from some American universities, joyfully celebrated the October 7 Hamas attacks. In Australia, a number of social media posts highlighted how anti-Semitic graffiti exalting the October 7 outrage such as ‘Glory to  Hamas’, ‘Glory to the martyrs’, and ‘Oct 7, Do it again’ were seen scrawled or sprayed by Palestinian supporters across street walls , building fronts and billboards in the cities of  Sydney and Melbourne. Some web journalists critical of these pointed out that such slogans could be counted as incitement to violence according to Australian laws, such as the hate speech law. Australian PM and Labour Party leader Anthony Albanese decried the above-mentioned graffiti as ‘terrorist propaganda’ that he called ‘abhorrent’. He warned that those responsible ‘must face the full force of the law’. However, his opponents have questioned the wisdom of granting tourist visas, late in 2024, to some 3000 Palestinians fleeing Gaza after October 7. According to Wikipedia, 1732 of those refugees had arrived in Australia by the beginning of December that year.

Chris Kenny, columnist for The Australian newspaper, and political commentator and the host of ‘The Kenny Report’ programme on Australia’s Sky News TV, recently criticised  prime minister Albanese for bringing in refugees from Gaza without proper security screening. Kenny’s reasons for his views are too well known to need explaining. He also drew the PM’s attention to the urgent need to ban the Islamist organization known as Hizb ut-Tahrir, which, he said, is banned in the UK, Indonesia, Saudi Arabia, Pakistan, Lebanon, Jordan, Turkey, Egypt, Germany, and Bangladesh because they are worried about its extremist views (which are championed by Hamas, and other similar extremist Islamist organizations). 

Many people around the world do not seem to agree with ideas like those of Chris Kenny. Wikipedia describes him negatively as a  ‘conservative political commentator’. That is the usual label that any journalist is assigned who speaks against the genocidal goal of totally wiping out Israel that Hamas and other Islamist extremists will not give up on. I for one cannot understand why Israelis should not defend themselves against those who seek their annihilation for no reason. 

In the UK, meanwhile, as the online BBC News website reported about the time of the second anniversary, there was a joint march by students from London universities, and rallies were held in Edinburgh, Belfast, and Sheffield. According to the same source, British prime minister Keir Starmer urged students not to join pro-Palestinian protests on Tuesday (October 7), warning of ‘rising antisemitism on streets’. He said it was ‘un-British to have little respect for others’ by staging demonstrations on the anniversary. PM Starmer added that protests had been used by some as ‘a despicable excuse to attack British Jews’. (Heightened security to protest the Jewish communities in Britain was established after the deadly knife attack near a synagogue in Manchester on Thursday October 2, which happened to be the Yom Kippur Day, the holiest day in the Jewish calendar. The attack by thirty-five year old Jihad Al-Shamie, a rape suspect on bail, left two elderly worshipers dead and three others seriously injured.)  Keir Starmer is the leader of the British Labour Party. However, like his Australian counterpart Anthony Albanese, he faces constant criticism for his alleged woke-ist indulgence towards violent Islamic demonstrators in the UK. Keir Starmer is often greeted with the title ‘two-tier Keir’ for seemingly soft-pedaling on Islamist migrants who sometimes turn unruly, while treating more harshly the British nationalists who show their disapproval of the activities of those elements. 

In a feature on the online Forward magazine about  the annual International Bible Competition (Chidon Ha’Tanach) held on May 1, 2025, a columnist wrote how Prime Minister Benjamin Netanyahu, presiding over the awards ceremony, made a reference to the ongoing Gaza operations. Netanyahu said, What is the verse in the Tanach that most fits with an existential war? That’s our war — a war of existence,…… Maybe it’s from the Book of Numbers. I think so. A people that rises like a lion, leaps up like the king of beasts.”

Reporting on the same event, the Israel government’s official web page (May 1, 2025) quotes Prime Minister Netanyahu’s remarks as follows:

I am talking about the question: which verse from the Bible is the most fitting to the War of Redemption? That’s our war.

Perhaps the one in the Book of Numbers [23:24]: Behold a people that riseth up as a lioness, and as a lion doth he lift himself up”.

So, I looked up the Book of Numbers in the Old Testament of the NKJV. The components of the Tanach/Tanakh or the Hebrew Bible are identical to those of the Old Testament of the Christian Bible arranged in a different order. Numbers 23:24 verse runs as follows:

Look, a people rises like a lioness,

And lifts itself up like a lion;

It shall not lie down until it devours the prey,

And drinks the blood of the slain.

As per Reuters, Israel carried out air strikes on Iran’s nuclear facilities, ballistic missile factories, and military commanders on Friday June 13, 2025. These were codenamed ‘Rising Lion’ by Israel. After the raid on Iran, PM Benjamin Netanyahu said: We are at a decisive moment in Israel’s history”, and added, ”Moments ago Israel launched Operation Rising Lion, a targeted military operation to roll back the Iranian threat to Israel’s very survival. This operation will continue for as many days as it takes to remove this threat”. So, the name Rising Lion chosen for Israel’s Iran attack comes from a Biblical verse that promises a victorious future for a powerful Israel, with implications for precluding a nuclear war in the region. PM Netanyahu believes that that monumental prophecy is coming true at present.

Justice for Animals and Nature

Sri Lanka exists in the stone age, metaphorically speaking, when it comes to recognition of the Rights of Animals and Nature. 

The Justice for Animals and Nature was established in Sri Lanka for that purpose. To canvas public support for the Rights of Animals and Nature through legislative reform and thereby reconnect with our Buddhist Heritage which led the world on Animal Rights in the distant past. 

It was King Devanampiyatissa (300 BC) who established the World’s First Wild Life Sanctuary at Mihintale after the epic encounter with Arahant Mahinda, whose remarkable pronouncement still reverberates throughout the world. 

The declaration: The famous quote,

 “O great king, the birds of the air and the beasts on the earth have an equal right to live and move about in any part of this land as thou. The land belongs to the people and all other beings and thou art only the guardian of it,”.

This was the central theme of Mahinda’s message about the responsible and compassionate governance of the land. 

The Govt of Sri Lanka must re – embrace this message and re-establish its moral authority which our ancient Buddhist Kings had in great abundance. 

In ancient times, people of neighboring countries referred to the Buddhist Sinhalese as Aryavamsa, or “noble race”. The term was used in reference to the Sinhalese adherence to Buddhist principles of non-harm and compassion toward all living beings. 

This trait outshines every other talent that we are proud to boast of today. Kindness to animals was the defining yardstick of the Sinhalese in the past. But not any more. Today we kill innocent animals especially wild elephants at the drop of a hat with no punitive consequences flowing to the killer. We have lost  our moral direction from the top to the bottom of our society. It is a national shame.

Go back to the Drawing Board.

Start with teaching kindness to living beings at the Montessori level to all children as part of educational reform. Let us regain the ‘Aryavamsa’  (noble race) prestige we had before the commencement of the colonial era in the 16th century.

The cultivation of empathy and compassion for others, human and non – human, far outweighs any other gain in school and life. Justice for Animals and Nature

https://share.google/DHj7EudBtUXyy8Wvb

National Development Bank PLC

Twenty-four staff members from NDB Bank participated in a meaningful volunteer initiative on 10 October 2025 at the Anawilundawa Wetland Sanctuary, a vital Ramsar site in Sri Lanka. The programme was conducted under the Life of Our Mangrove project, in collaboration with Biodiversity Sri Lanka (BSL) and The Wildlife & Nature Protection Society (WNPS).

The session began with representatives from BSL and WNPS briefing the volunteers on the project’s objectives and the ecological importance of mangrove restoration. Participants were also introduced to invasive species in the area, with special emphasis on Ipil Ipil (Leucaena leucocephala), which poses a significant threat to the Anawilundawa Wetland Sanctuary.

Following the briefing, volunteers were divided into four groups to conduct a systematic vegetation survey, identifying and documenting the spread of Ipil Ipil and other plant species across allocated plots. The team also planted 150 true mangrove seedlings, contributing directly to habitat restoration.

The data collected during this exercise will serve as the baseline study for the project team, enabling them to plan and execute the targeted removal of invasive Ipil Ipil. This science-based approach ensures that restoration efforts are well-informed and effective.

Through their active participation, NDB staff contributed directly to safeguarding one of Sri Lanka’s most ecologically significant wetland environments. The programme reflects the bank’s commitment to environmental stewardship and collaborative conservation action.

This ongoing effort is part of the Life of Our Mangroves project, a collaborative Public-Private-Community Partnership and multi-partner initiative involving NDB Bank, BSL, the Department of Wildlife Conservation (DWC), Wayamba University (WUSL), and other private sector partners. NDB partnered with ‘Biodiversity Sri Lanka’ (BSL) to restore 1 hectare of degraded mangrove forest, within a period of 5 years.

Since its inception in 2022, the project has progressed successfully. The science-based approach has provided valuable insights to overcome challenges and achieve better mangrove growth rates. Community involvement has also been a key element of this journey.

By enhancing ecological functions, habitat quality, and species diversity, the project contributes significantly to biodiversity and ecosystem services, aligning closely with NDB’s commitment to sustainability.

Glenn Diesen

Glenn Diesen

KAMALIKA PIERIS

Money was  an important factor in the VFS Global visa service launched  at Katunayake in April 2024. Firstly,  there was the money that the Consortium was supposed to bring into the project.

The Parliamentary Committee on Public Finance (COPF) said in its report on the visa matter, thatCabinet Memorandum dated September 8, 2023, presented by Ministry of Public security, said that  IVS-GBS Global Services proposed to invest USD 200 million to provide the necessary technical equipment, software, and knowledge  needed for the new visa service they were offering.

However, upon reviewing the Consortium Outsourcing Agreement and proposal, the  investment amount of USD 200 million is not mentioned.  Nowhere in the final Outsourcing Agreement signed between Controller General of  Immigration and IVS-GBS-VHS is this $200 million mentioned.  Can this be real, where did this investment go, asked COPF Chairman Harsha de Silva.  

COPF  drew  attention to this  USD 200 million in  its concluding remarks, as well,  saying  the reported allocation of USD 200 million remains uninvested and unexplained.  COPF had   summoned the  Immigration Department  and the Ministry of Public Security  for questioning  but  officials from both agencies did not turn up at the inquiry.

There was a second money issue, the fees that went to VFS Global. VFS  charged an additional USD 25.77  from each visa applicant for the 180 day visa .This  was composed of a service  charge of US$ 18.5 and convenience fee” of   US$ 7.27 .

 In May 2024, government   re-introduced the 3O day visa.   VFS got a cut from this as well. A fee of $10 out of the USD 50 went to VFS. Frontline Socialist Party  informed the  public  of this  through television news . Before VFS came in, the entire sum of USD 50 had gone  to the government

All  three   fees went  straight to VSF. It was sent to  an offshore account  in  Dubai. Critics observed that these fees  would earn  VFS a huge sum annually. One source gave the  annual takings as  US$ 50 million  and another  said  $1.4 billion. a third source said, if  the 2024 target of 2.3 million tourists  is achieved the Consortium stands to gain SLR 12.76 billion over a 12 month period.

Further, there will be a daily balance of  around US$ 250,000  available to VFS  in Dubai. Apart from the  daily interest that  VFS would get from this sum ,   VFS can also use this money for other  purposes such as  overnight lending.

Critics  also looked  at how the visa revenue came to the Sri Lanka  government .  Earlier, when  the visas were processed locally, the daily take was sent to the Treasury at the end of each day. Once VFS took over, the daily revenue  was  sent to the  Dubai account of the company and transferred to Sri Lanka two days later,  minus  the  service charges.

Critics  took the position  that this was government money. If  you don’t pay  the VSF charges, you can’t get a visa. Therefore, it is a levy charged by the government. This  is money belonging to the government of Sri Lanka . it should properly come into the Consolidated Fund, said critics.

All you need   to apply for a Sri Lanka tourist  visa, is a valid passport. No other documents are checked. They don’t need to courier things up and down. So why these towering processing fees ,asked  critics. The VFS is doing a similar service in Brazil for less than $4 per visa.

Parliament  Committee on Public Finance  COPF examined the two fees, labelled service” and convenience” . The government   Agreement  with the Consortium  said that  the  fee of USD 18.50 is exclusive of any payment gateway fees, local taxes, and other transaction fees. It was  a direct levy to VFS.  It was arbitrary and could be increased by VFS .

COPF  further  observed that the fee of USD 18.50 was not negotiated or evaluated by the Evaluation Committee, the Cabinet,  Immigration Department  or the Ministry of Public Security. 

Neither the Cabinet nor the Evaluation Committee had paid the slightest attention to the biggest financial implication, namely, the exorbitant fee of $18.50 being charged by IVS-GBS-VFS. In fact, there is no mention in any document that the USD 18.50 service charge was ever justified or even queried.

Evaluation Committee made no comment on, or comparison of Mobitel’s $1 offer against VFS’s $18.50 price. It acted purely as a rubber stamp, said COPF.

COPF asked  Attorney General to clarify whether the fee of USD 18.50 was a levy that would have to be authorized by Parliament under Article 148 of the Constitution. That is, whether like visa fees, this fee requires approval by Parliament. The AG responded that no such parliamentary approval was needed.

 Attorney General said  The fee charged by  the Consortium, is a service fee” charged from applicants for on-line visas for the service provided to them by the Service Provider and does not form part of the Visa Fees that are approved by Parliament. In the circumstances, Parliamentary approval for them does not arise.

COPF  also discovered that a convenience fee of USD 7.27 was charged in addition to the service fee. COPF inquired into the convenience fee. Attorney General’s letter to COPF  dated May 13, 2024   said  that the Agreement  did  not explicitly mention or define  ‘convenience fees.’ The exact criteria and components of the convenience fee were not stated in the Agreement.  

Ministry of Public Security  told COPF  the convenience fee  was a tax  COPF pointed out that a tax cannot be labelled as a convenience fee.  it should be accurately referred to as a tax and credited to the Treasury account.

These two charges were  not shown to the government and they were not approved by the government .   Government did not even know of them. Minister  Alles said  that only the proposal to increase visa fees was presented to Parliament.  There was no mention of charges for VFS Global.

Agreements signed by government agencies are usually vetted by the Attorney General,  On 15.11.2023, the AG’s observations said It is assumed that the financial and technical implications of the agreement have been carefully considered and that all necessary approvals have been or will be obtained prior to its execution.”

 Media observed  that neither the gazette nor the Immigration Department’s notice containing visa categories and their corresponding fees mentioned any agreement with private companies or publicized their service charges.

The VFS visa service   had another weakness.  It  was considered a security risk.      MPs Ranawake, Sumanthiran and  Hakeem emphasized this issue when they petitioned Supreme Court.  The petitioners  pointed out  that  in entrusting the e-visa service to foreign companies,  the government  faced  a risk of security information being disclosed to an outside party. This  may pose a threat to national security.  Outsiders  will have access to vast amounts of data that could be used for the benefit of a foreign nation. 

Just then,  there occurred  a definite, undeniable  data breach. One visitor who was given a visa, suddenly found his email flooded with personal details of other applicants sent the official  VFS website .

Will Davis, a popular travel YouTuber with over a million subscribers, known as‘ Trek Trendy’  wrote  on May 5 that he had obtained a visa to visit Sri Lanka , from the IVFS service.” after that each day I’ve been getting other tourists visas emailed to me complete with full names, address and passport info. What a massive data breach,” he said.

Ministry of Public security MOPS said the circulated data was dummy data. The random circulation of any data, even dummy data, to foreign visa applicants is a potential security risk said COPF. COPF saw this unauthorized disclosure of confidential visa application information as breach of Clause 6.1 of the Consortium Outsourcing Agreement.  This breach   could lead to the activation of Termination Clause 4, as specified in the Agreement.

COPF directed the Ministry to immediately attend to this  data breach. The Ministry said that KPMG  will provide an independent report on this matter. COPF then recommended  that  the Ministry, Immigration Department and the Sri Lankan Data Protection Authority  review the KPMG report and take immediate actions to ensure the complete security and protection of all data handled through the  VFS ETA .( continued)

KAMALIKA PIERIS

In July 2024 the Parliamentary Committee on Public Finance (COPF)   was asked to  look into the GBS-IVS-VFS  matter . COPF  conducted a formal, detailed  inquiry into  the appointment of the  VSF Global Consortium as the authorized representatives for online visa applications to Sri Lanka COPF issued a damning 640-page report titled Outsourcing Online Visa and Passport Application Services between the Consortium and the Department of Immigration and  migration of Sri Lanka

on July 12  2024. see

https://www.parliament.lk/uploads/comreports/1720771221058053.pdf

COPF  found many abuses in the handling of this offer.   To start with, the contract was awarded without a competitive bidding process and without  specifications, preventing the Department  from securing the best  offer. COPF  observed   that the  visa fees charged by  other countries were    much lower. Further, an exclusive contract with VFS Global for  a  16-year duration  could  lead to   Vendor Lock-In as well.

COPF  pointed out that there were serious lapses in obtaining Parliament   approval for VFS. The Consortium Outsourcing Agreement grants exclusive rights to the Consortium , but this exclusivity was not mentioned in the Cabinet Memorandum  of September 8, 2023. This was a serious misrepresentation, said COPF.  

The cabinet had been told that they would get 200 million US dollars to upgrade our system. But there is no such mention in the Agreement.  The documents  sent to  Attorney General  for approval did not include the annexures.

 Cabinet Memorandum dated September 8, 2023, and the Consortium’s evaluation report both stated that IVS-GBS Global Services operates in 145 countries. However, during COPF proceedings,   it emerged that  IVS-GBS currently serves only three governments ,India, Malaysia, and Greece. 

COPF  found many defects in the   text of the  agreement as well. Here are two.  Data protection was not satisfactory. The measures taken to safeguard sensitive information from potential breaches and  to protect  accessibility to  data  were  weak.

 The Agreement   lacked a Clause establishing the order of precedence  in the case of  conflicting provisions.  Which is the superseding clause.  Is it  Clause 7.3 in the Consortium Outsourcing Agreement or  Clause 1.2.2 of Annexure 2   asked COPF.

The intelligentsia and the media also commented  at length  on  the VFS agreement.  Why get into a 16-year contract when the world of IT and AI is  changing fast. There are already unmanned immigration counters in many airports. Most documents and applications are now machine processed. It is predicted that most back-office work will become redundant in the near future,  said  Sirimewan Dharmaratne.

The three MPs who petitioned the Supreme Court against the VFS venture, held a press conference.

The simple practice of vetting the unsolicited proposal  was  not done , they said . We have clearly told the Supreme Court there was no proper due diligence on these companies. Also, the authorities have not revealed important   information such as the shareholding of each company in this joint venture .

 The intelligentsia  also commented. The  presentations made  to Parliament  are not known to the public. They should be made public along with VFS’s unsolicited proposal. Parliament has a right to ask for them for review and debate, and the Speaker has the obligation to get them tabled in Parliament by the Minister, they said.

 There was no Technical Committee  or Cabinet Appointed Negotiation Committee    for  the VFS deal, though a   Negotiation Committee  had been   appointed for the Mobitel proposal of November 2020 .   

 An  Evaluation Committee  was appointed but it  did not have the  technical  skills needed to  evaluate VFS’s  offer.  Of the five members, one  represented  the  Treasury,  one was  from Ministry of Public Administration and the remaining three were from the Ministry ,including  its Chief Financial Officer   and the   Commissioner  of Immigration,  Harsha Illukpitiya. Critics noted that   the VFS agreement  had been finalized before  the  Evaluation Committee had    submitted its report.   

Critics laughed at one of the functions  to be carried out by the  VFS combine. The Cabinet was  given a laundry list of the work that VFS would do. One of them really stands out, tourism promotion, said Rajan Philips.   Cabinet was told that  VFS Global  has the ability to promote the tourism industry of Sri Lanka because it has an experienced base in  151 countries.”  

 Philips hooted at this. Did the government  obtain confirmation from any of the 151 countries  about  the  tourism promoting abilities of VFS Global? Why should a visa processing agency be tasked with promoting tourism. And since when did promoting tourism become a mandate for the Controller General of Immigration  he asked.

However, the item went through.  Responsibility for  promoting inbound tourism to Sri Lanka has now been awarded to  the VFS Global  consortium on an exclusive basis, said  Rohan Pethiyagoda.  Controller of Immigration with no authority from Cabinet, with no consultation with the tourism industry, and possibly without the consent of Tourism Minister ,  has  signed away the rights to tourism promotion in Sri Lanka for the next 16 years to GBS-IVS-VFS, which has no known capacity in this highly specialized field. The giant tourism operator Kuoni is a co-owner of VFS , creating  an immediate conflict-of-interest, Pethiyagoda said.

 The Immigration  Department     distanced itself  from  Mobitel once VFS came on the scene. Mobitel  said  it received minimal feedback from Immigration when it submitted proposals in August 2023 .   Mobitel   also found it difficult to obtain clear system requirements  from  them.

After the Supreme Court order  Mobitel wrote to the Controller General of Immigration  saying it could restore the ETA front-end system within 24 hours  if the  Immigration Department  activates several backend links that would allow it to go online. Immigration Department  only had to provide connectivity, nothing more. Immigration Department  did not  oblige. 

Mobitel said  that they had sent their technicians to the Department of Immigration after the Court order ,  but the technicians were given access only to the Front End of the system not to the Back End.

Informatics Ltd  had developed new links for the VFS system. Mobitel asked  Immigration Department to instruct Informatics  to  return to  the  back end services, the  network configuration, and other facilities that were active    as of April 16 .

 Immigration  Department did not  respond to any of this.  Controller of Immigration     ignored the  Supreme Court Order.  Immigration officials  said they had received no instructions from Controller of Immigration ,Illukpitiya to enforce the Court’s directive. 

The President of the Sri Lanka Immigration and Emigration Officers’ Association said that Immigration  had switched to the new  VFS e-visa system within five hours . They  should be able to do the same in reverse.   Informatics  had   also confirmed   that  the switch  could  be done in 48 hours.

Critics  rejected  the  excuses offered by the Ministry for rejecting  Mobitel  and replacing it with VFS.   Ministry said  that the change from ETA to VFS processing was prompted by complaints from tourists about Mobitel ETA, and the need for addressing long-standing issues.  According to the Minister, such complaints were even directed to President Ranil Wickremesinghe. But this is not the assessment of anyone in the in the tourism business, nor has this been the experience of travelers in general including this writer, said Rajan Philips.Quite a number of people owning private tourism businesses have also spoken out in favor of the old system..

Critics   wanted Mobitel back.  Sri Lankan software companies are outstanding by  world standards. It is their software that drives the stock exchanges of London, Italy and South Africa,   they said.

 The Mobitel  ETA   had run  smoothly from 2012 without  major breakdowns, negative publicity, data breaches or any  other complaints.  It seems to have managed well up to 16th April , including  the peak  arrivals of the winter months.

 The updated system prepared in August 2023 addressed all of the Immigration Department requirements.  Features like risk profiling, passenger name records, and advance passenger information, present in Mobitel’s   updated proposal, were  absent from the Consortium’s proposal., they added.   Further, Mobitel  had offered to provide the updated  ETA platform  for USD 1 per application, in stark contrast to the   USD 25.77   charged  by VFS, said critics.

Motives for the VFS change were speculated on. This is a deliberate attempt to sabotage tourism,  said the Tourist industry. Tourism had come out of a lean phase and was looking forward to a successful winter run. They were also expecting  good bookings for the Esala season in Kandy. VFS knocked out the popular 30 day visa, and also harassed the tourists in many ways. The industry feared cancellations.

Why did the government want to hurriedly change a scheme that was working perfectly and at such low cost, asked  critics.  The  answer  is because  VFS wanted to make money  using our Tourist Industry and  found willing accomplices  at Immigration itself.  The  relevant  Ministry got the offer accepted  by Cabinet and Parliament  .Immigration  had excuses ready each time the VFS service was found wanting.

Incentives would have been offered  by VFS on a continuous   basis , to be  paid as long as VFS stayed in business. That is  why the Ministry  authorities felt it could ignore a Supreme Court  order and do so publicly.   Bribery and corruption are usually conducted secretly and on a one-off basis. Going public like this is most unusual.

When the Supreme Court order was announced the Ministry authorities  immediately called a press conference , which  was  aired on the television news channels and announced than VFS  had come to stay. It was not possible to comply with the Supreme Court order, because there were technical obstacles . Attorney General would tell this to the Court. They did not explain why  Attorney general did  not  say this at the initial hearing itself.

 The media focused  mainly on the  impact of the VFS activity. But critics  swooped in on the   corruption aspect. Corruption charges have been levelled at the Public Security Minister. He was  the only government Minister publicly standing by the agreement, said  one  critic.[1]   The politicians and officials involved should be held accountable, said Champika Ranawaka. [2]  Auditor General’s report on this matter should be handed over to the CID and the Bribery Commission, said Rohan Pethiyagoda.[3]

Harsha de Silva,  Chairman, COPF   said that Auditor General’s report  should be forwarded to the US Department of Justice, requesting an FCPA investigation because VFS is partly owned by Blackstone, a New York based financial giant. VFS therefore  comes under the  scrutiny of US Foreign Corrupt Practices Act. .The FCPA requires companies whose securities are listed in the USA to meet stringent accounting and anti-bribery provisions [4]

The GBS-IVS-VFS   visa project  has been described  as  a scam  three or four times bigger than the Bond Scam,. Unlike most corrupt activity, which are one off and secretive,  this one involves an ongoing public service. This service, which all over the world is tightly controlled by the  government   for  security reasons, was breezily plucked out of the hands  of the local provider and given, under questionable conditions, to an outside party who were going to make money out of it.

COPF recommended  a comprehensive forensic audit by the Auditor General’s Office after which COPF recommended that  this  deal to be abrogated or revised.  COPF was informed in September  2024 that that the Auditor General had already initiated such an audit. The Government has initiated an immediate forensic audit into the irregularities associated with the VFS Global deal,  said Minister for Public security, Vijitha Herath .( concluded)

REFERENCES

Hakeem threatens to bring contempt of court charges against govt officials ignoring SC order on VFS-Visa scam

Visa Debacle: Fixing what ain’t broken

Sri Lanka opposition: govt, immigration officials violating SC order on visa deal

Sri Lanka visa deal with IVS-VFS be cancelled or revised, forensic audited: COPF Chief

The VFS Controversy: Making Sense of What Happened

https://island.lk/gl-visa-scam-bigger-than-t-bond-rackets/.

Govt begins forensic audit into VFS Global deal

On-Arrival Visa Scandal: MP Ranawaka demands action against politicos and officials responsible

The VFS Visa Deal – The Anatomy of a Scam

Visa controversy: FSP makes fresh allegation

Teflon Tiran & Visa Outsourcing   

https://www.dailymirror.lk/breaking_news/Action-will-be-taken-against-man-who-caused-disturbance-Minister/108-282021

https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Popular-Youtuber-Will-Davis-exposes-data-breach-in-Sri-Lankas-visa-system/108-282251

https://www.dailymirror.lk/breaking-news/VFS-Global-is-here-to-stay-for-at-least-12-years-says-Tiran/108-282025

https://www.dailynews.lk/2024/09/26/local/637713/sc-remands-immigration-and-emigration-controller-general

https://www.dailynews.lk/2024/09/27/admin-catagories/breaking-news/638603/foreigner-visa-application-process-restored-under-previous-system

https://www.dailynews.lk/2025/09/24/admin-catagories/breaking-news/863036/ex-immigration-chief-sentenced-to-two-years-for-contempt-of-court

Airport incident : Police question individual in viral video

https://www.parliament.lk/uploads/comreports/1720771221058053.pdf

https://www.sundaytimes.lk/240505/business-times/vfs-charges-25-while-local-company-bid-was-for-only-1-556085.html

https://www.sundaytimes.lk/240505/news/tourism-sector-seethes-as-visa-fiasco-comes-to-a-boil-556463.html

https://www.sundaytimes.lk/240512/news/govt-backpaddles-on-visa-issue-but-questions-still-remain-557018.html

https://www.sundaytimes.lk/240519/news/lankan-officers-retake-visa-desk-at-bia-557868.html

https://www.sundaytimes.lk/240602/news/tedious-and-complicated-e-visa-process-will-only-keep-tourists-away-559089.html c

https://www.sundaytimes.lk/240804/business-times/flaws-in-tourism-565656.html

https://www.sundaytimes.lk/240804/news/online-visa-process-suspended-by-sc-566208.html

https://www.sundaytimes.lk/240811/business-times/sri-lanka-immigration-link-on-the-blink-567044.html

https://www.sundaytimes.lk/240811/news/online-visa-immigration-dept-only-partly-complies-with-sc-order-visa-issuance-activated-and-deactivated-567402.html

https://www.sundaytimes.lk/240818/news/ag-to-file-motion-in-sc-to-explain-issues-in-immigration-department-reverting-to-sltmobitel-eta-system-568147.html

https://www.sundaytimes.lk/240825/business-times/on-arrival-visa-issues-daunting-challenge-for-sri-lanka-568354.html

https://www.sundaytimes.lk/240908/business-times/tourism-industry-takes-to-the-streets-next-week-over-high-handed-bureaucracy-570170.html

https://www.sundaytimes.lk/240929/columns/the-inexplicable-quantum-leap-of-anura-kumara-to-the-presidency-572670.html

https://www.tamilguardian.com/content/transparency-international-challenges-sri-lankas-vfs-courts j

https://www.themorning.lk/articles/8QnB6AIKRxAjQmQ4JVGk11.8.2024

https://www.themorning.lk/articles/B3mUwGGLGxqFpBxmkznu

https://www.themorning.lk/articles/JBj1ShxiHMiY6uCH8ecB

https://www.sundaytimes.lk/240714/columns/and-so-they-did-it-their-way-no-surprise-there-anyway-563965.html

---

[1] https://groundviews.org/2024/05/20/the-vfs-controversy-making-sense-of-what-happened/

[2] https://island.lk/on-arrival-visa-scandal-mp-ranawaka-demands-action-against-politicos-and-officials-responsible/#google_vignette t

[3]  https://island.lk/the-vfs-visa-deal-the-anatomy-of-a-scam/#google_vignette

[4]  https://island.lk/the-vfs-visa-deal-the-anatomy-of-a-scam/#google_vignette

චානක බණ්ඩාරගේ

ඔන්න පහුදිය දවසක මම ගියා දේශනයක් අහන්න. මහා තර්ක විතර්ක ගොඩක්. මිනිස්සුන්ට ලංකාවේ ඕනෑම  තැනක ජීවත් වෙන්න පුලුවන්ලූ. හැබැයි, එතකොට උතුරේ පරම්පරා ගානක් හිටපු සිංහලයෝ උතුරට ආපසු යන්නේ නැද්ද කියලා ඇහුවහම හ්ම් නැහැ. ලබන සතියේ තවක් රැස්වීමක්‌.  බලමු එදාට මොකක්ද මේ අය  කියන්නේ කියා.

අවම තරමින් 25% කට පමණ වූ භුමි ප්‍රදේශයක්  මේ රටේ මහ ජාතිය වන ජන කොටසට එහි ඉඩමක් මිලදී ගෙන, නිවෙස් තනා තම පවුල් සමඟ ජීවත්වීමට නොහැකි නම්, එය ඔවුන්ට සිදු වන මහඟු අසාධාරණයකි.

දෙසැම්බර් 12, 13 සහ 14 යන දිනවල ‘ශ්‍රී ලාංකික දිනය’ නමින් වැඩසටහනක් කොළඹ කොළඹ මහ නගර සභා පිටිය හා විහාර මහා දේවී උද්‍යානය පරිශ්‍රයේදී ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජය සියළු කටයුතු සුදානම් කරමින් පවතී. මෙයට ශ්‍රී’ ලාංකික දිනය’ වශයෙන් නම් කිරීමට ඇති හේතුව කිම? අප දන්නා පරිදි නම් ශ්‍රී ලංකා දිනය යනු අපි සෑම වසරකම පෙබරවාරි 4 වෙනිදාට සමරණ නිදහස් දිනයයි. ඒ දිනයේත් අගය අඩු කිරීමක්ද මේ?

මෙය සියළුම ජාතීන් හා ආගම් නියෝජනය වන අයුරින් වන මහා සංස්කෘතික උළෙලක් බව රජය පවසයි. අප දන්නා මහා සංස්කෘතික උළෙල නම් අප්‍රේල් මස පැවැත්වෙන සිංහල සහ හින්දු අළුත් අවුරුද්දයි. රටේ ජනතාවගෙන් 90%ට පමණ එය අදාලයි. එම දින ආශ්‍රිතව මේ උත්සවය පැවැත්වුවා නම් වචනයේ පරිසමාප්තයෙන්ම එය මහා සංස්කෘතික උත්සවයක් වේ. අප්‍රේල් මාසයේ දිනවල එය පැවැත්වීම පිළිබඳව අපේ මුස්ලිම්, බර්ගර් සහ ආදී වාසි සහෘදයන් කිසිසේත් විරුද්ධ නොවී, එයට ඉමහත් ආශාවෙන් එක් වෙනවාට කිසි සැකයක් නැත.

කොළඹ මහ නගර සභාව විසින් කළ යුතු කාර්යයන් අපමණයි – අප මෙම ලිපි පෙලෙන් ඒවා දක්වා තිබේ. ඔවුන්ගේ උපරිම අවධානය මේ මංගල්‍යය වෙනුවෙන් දැන් කැප කිරීම නිසා කළ යුතු අත්‍යාවශ්‍ය කාර්යයන් අඩාල නොවේ යයි අප උදක්ම පතමු.

රුපියල් කෝටි කීයක් රජය මෙම උළෙල වෙනුවෙන් වියදම් කරනවාද?

ශ්‍රී ලංකා දිනය නම් එය මුළු ශ්‍රී ලංකාවටම අදාළ විය යුතුයි. 

නමුත්, කොළඹ පමණලූ මෙම සංදර්ශනය පැවැත්වෙන්නේ. එතකොට සෙසු පළාත්වල අය? බකං නිලාගෙන ඉන්න වෙයි.

අනික දින 3ක් තිස්සේ නම් පැවැත්වෙන්නේ ‘දිනය’ වෙන්නේ කොහොමද?

රජයක් විසින් මිනිසුන් කිසිම ප්‍රදේශයක බලෙන් හෝ අනුග්‍රහයදී සාමුහිකව පදිංචි කල යුතු නැත.

උතුරේ හෝ නැගෙනහිර සිංහල ජනාවාස රජය මැදිහත්වී ඉදි කිරීම අවශ්‍ය නැත. නමුත්, තම කැමැත්තෙන් කිසියම් පලාතක ජීවත්වීමට යන අය වැලැක්වීමත් වැරදියි, විශේෂයෙන්ම වාසය කිරීමට සුදුසු ඉඩම් ඇති ප්‍රදේශ සොයා.

ප්‍රභාකරන්ගෙන්  පහර කෑ, යුද්ධයෙන් පසු, 2010දී, උතුරේ අවතැන් වූ, යාපනයේ උපන්, දෙමළ කතා කරන, ආපසු උතුරට යාමට තැත් කල සිංහලයන්ට, එවකට වූ රජය මඟින් ඔවුන්ට උතුරේ  නැවත පදිංචි වීම පිණිස නිසි පහසුකම් දීම කෙසේ වෙතත් කලේ කෙසේ හෝ ඔවුන් උතුරෙ නැවත පදිංචි වීම වැළක්වීමයි.

ඒ අයගේ පරම්පරා ගණනාවක්  කලින් උතුරේ පදිංචිව සිටි, දෙමළ කථා කරන සිංහළ පවුල්ය. මෙයින් පවුල් 150ක් පමණ නියෝජනය කරන පිරිසක්, නැවත උතුරේ පදිංචි වීම සඳහා ඉඩම් ඉල්ලා 2010දී මාස ගණනාවක් යාපනය (පරණ) දුම්රිය ස්ථානයේ කඳවුරු බැඳ ගෙන සිටියහ. මන්ද, කලින් ඔවුන් සිටි යාපනයේ ඉඩම් දැන් වෙනත් දෙමළ අය විසින් අල්ලාගෙන සිටින නිසාය.

කිසිම උදවු උපකාරයක් නොකළ එවක වූ රජය ඔවුන් ආපසු දකුණට යා යුතුයයි කියා සිටී අතර, ඒ සඳහා ශ්‍රී ලංගම බස් රජය විසින් නොමිළේ  ලබා දුනි. එක් සිංහල පොලිස් ASP වරයෙක් ඔවුන්ට තර්ජනය කළා ආපසු දකුණට නොගියහොත් ඔවුන්ව අත් අඩංගුවට ගන්න්නා බවට.  ඒ මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙක් ‘පරාජිතවී’ නැවත දකුණට  ගියහ.  

උතුරේම නතරවූ ‘දැඩි මතධාරී’ සිංහලයෝ කිහිප දෙනෙක් එක්වන්ව, යාපනයට කිමි 7 පමණ පහලින් වූ නාවට්කුලී සිංහල ගම්මානය (පවුල් 59) ‘බලෙන්ම’ මෙන් බිහි කරගත්හ.   ඒ 2010 දීය. කේ සකුන්තලා ඒ අය අතර විය.

මේ ගම්මානය කිසිසේත් එවකට සිටි රජය මඟින් ඇති කල එකක් නොවේ.  

උතුරේ නව ගම්මානයේ නතර වූ මේ අය අද ඉතා දුකසේ ජිවත් වෙත්; සමහරුන්ට තවම ඇත්තේ ටකරං මඩුය. එසේ නැත්නම් බාගෙට බිත්ති බැන්ද ගෙවල්ය. රැකියාවක් වත් හරියට නොමැත.

නැවත උතුරට එන්න බලාගෙන දකුණට වී සිටින අය විශාල ගණනක් සිටී.

යාපනයට සැතප්‍ම 7 දකුණින් පිහිටි එම ගමේ සහ එම පන්සලේ යාපනයට ශ්‍රී ලංකාවේ දකුනෙන් යන අයට/සිංහල වන්දනා නඩ වලට ලැගුම් ගන්න පහසුම්කම් තිබේ. එයටත් දැන් චාවකච්චේරිය ප්‍රාදේශීය සභාව තහංචි දමා ඇත.

ඔවුනට අවශ්‍ය දිනපතා දකුණෙන් උතුර බලන්න යන බස් නැවත්වීම?

මේ දේවලින් ජය ගන්නේ බෙදුම්වාදීන්.

මේ අසාධාරණයට ලක් වූ අයට ජනාධිපතිතුමාගේ මැදිහත් වීමෙන් මේ ප්‍රශ්ණය යහපත් ලෙස නිරාකරණය වේවා!

යාපනයේ සිංහල මහා විද්‍යාලය

රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා ජනාධිපති වූ පසු ප්‍රභාකරන් විසින් මුළුමනින්ම විනාශ කරන ලද යාපනයේ සිංහල මහා විද්‍යාලය (ආරම්භය 1937) නැවත විවෘත කරන බවට පොරොන්දු විය.

යාපනයේ මහ රෝහළට  යාබදව ඒ හිස් ඉඩම තවම තිබේ.  

දැන්, මේ රජයට එය කිරීමට කොන්දක් තිබේද?

1983 වසන විට 2,000ට අධික ශිෂ්‍යයන් ගණනක් අධ්‍යාපනය ලැබූ මේ විදුහලේ තිබු රසායනාගාර පහසුකම් යාපනයේ වෙනත් කිසිම පාසැලක තිබුනේ නැතිලු. සිරිමා බණ්ඩාරනායක රජයේ හිටපු ඇමතිවරු වන මෛත්‍රිපාල සේනානායක, KB රත්නායක මහතුන් මේ පාසලේ දීප්තිමත් ආදී ශිෂ්‍යයන් වේ.

රජය සතු මෙම විද්‍යාලය සතු ඉඩමේ කොටසක් බලහත්කාරයෙන් අසල්වැසි දෙමළ  ජනයා විසින් අල්ලාගෙන ඇත. ඉදිරියේදී තවදුරටත් මෙය සිදු විය හැක. තාප්පයක් හෝ කටු කම්බි වැටක් ගසා මධ්‍යම රජය සතු මෙම වටිනා ඉඩම ස්ථාපිත කර ගත යුතුයි.

යාපනයේ සිංහළ මහා විද්‍යාලය යළි පිහිටවීමට මේ රජයට හැකිවේවා යයි අප උදක්ම පතමු!

නැත්නම්, නුදුරු අනාගතයේදී මේවා නැත්තටම නැති වෙනු ඇත (පාසල් නොමැති කම උතුරේ කලින් සිටි සිංහළ ජනයා නැවත යාපනය සහ අවට ප්‍රදේශවලට නොඒමට ප්‍රධාන හේතුවකි). 

ඉඩම් සහ පොලිස් බලතල පළාත් සභා වලට දීම

ප්‍රභාකරන් විසින් 1970 අග සහ 1980 මුල උතුරේ සිංහලයන් පලවා හරින විට එහි අඩු තරමින් සිංහල ස්ථිර පදිංචිකරුවෝ 50,000 තරමවත් සිටි බවට එහි එකල ජිවත් වූ වැසියෝ පවසත්. යාපනයේ පමණක් සිංහලයෝ 33,000 ස්ථිර පදිංචි කරුවන් ලෙස සිටි බවට කියති.

නමුත්, අද දකුණු වවුනියාව සහ  වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයේ නැගෙනහිරට වෙන්නට ඇති බෝගස්වැව, වෙහෙරතැන්න,  නන්දිමිත්‍රගම, නාමල්ගම, වැලිඔය, හැලඹවැව, ජනකපුර වැනි ප්‍රදේශ අත්හල පසු, වවුනියාවෙන් ඔබ්බට, උතුරු  පළාතේ ස්ථිරව ජිවත්වන මුළු සිංහලය ගහණය 500ක් වත් නැති තරම්ය.

ළඟදීම එන පළාත් සභා චන්දයෙන් උතුරේ දෙමළ පළාත් සභාවක් පිහිටුවීමෙන් අනතුරුව උතුරේ ඉඩම් අයිතිය/පාලනය සහ කළමනාකරණය මුළුමනින්ම උතුරු පළාත් සභාවට ජාජබ රජය දුන හොත් (විය හැකියි), එම උතුරේ මහා ඇමතිට අවශ්‍ය නම් උතුරේ ඉඩම් තමිල්නාඩුවේ  අයට වුවත් දිය හැකි වේවි? (මධ්‍යම රජයටද ඉඩම් ප්‍රමාණයක් ඉතුරුවෙන බව සැබවි). එය එවැනි බලයකි.

සිංහලයන්ට කෙසේ වෙතත් වයිකෝ වැන්නන්ට  උතුරට පැමිණ උතුරු පළාත් සභාවට යටතට අයත් වන ඉඩම්වල ගොවිපල් පටන් ගැනීමට හැකිවේවි?

දැනට උතුරේ ඉඩම් හිමි, වවුනියාවෙන් ඉහල වාසය කරන සිංහලයන් ඉතාම අතලොස්සගේ  (යාපනයේ නාවට්කුලි, මන්නාරමේ මඩුපාර, සිලාවතුර, කෝකිලායි ආදී) උතුරේ ඇති ඉඩම් අයිතීන් අවශ්‍ය නම් අවලංගු කිරීමට උතුරේ මහා ඇමතිට හැකිවේවි? කොටින්ම සිංහලයන්ට උතුරේ වවුනියාවෙන් ඔබ්බට ඇති උතුරේ ඉඩම්වලට පා තැබීම පවා තහනම් කිරීමට උතුරේ මහා ඇමතිට අවශ්‍ය නම් හැකි වේවි; විශේෂයෙන්ම පොලිස් බලතලද මහා ඇමති යටතට පත්වන නිසා?

මෙවිට නාගදීපය, නාග විහාරය වන්දනා මාන කිරීමට හෝ වෙනත් කටයුත්තකට දකුණේ සිට උතුරට යන සිංහලයාට බහුතර ඉඩම් පළාත් සභාවට අයත්වන නිසා උතුරට ඇතුල්වීමට පෙර මහා ඇමතිගෙන් හෝ මහා ඇමතිට යටත් පොලිස් නිලධාරියාගෙන් අවසර ගත යුතුය කියා නීතියක් පැනවුවහොත්? පොලිස් බලතල දුන් පසු උතුරේ සිංහල පොලිස් නිලධාරින් නැතුවම යා හැකියි?

අද වවුනියාවෙන් ඔබ්බට A9 මාර්ගයේ ඇති දැවැන්ත දැන්වීම් පුවරුවල සිංහල වචනයක්වත් සඳහන් නොවේ. යාපනයට කොළඹ සිට දුම්රිය පැමිණි බව ශබ්ධ විකාශනයෙන් දෙමලෙන් සහ ඉංග්‍රීසියෙන් පමණක් දැනුම් දුන් බව ලියුම්කරු සිය අත්දැකීමෙන් දනී; නමුත් මාතර හෝ පාදුක්ක නගර වල භාෂා 3න්ම ‘බිල් බෝඩ්’ දක්නට ලැබේ; ඒ දුම්රිය ස්ථානවල භාෂා 3න්ම නිවේදන ශබ්ධ විකාශනයෙන් නිකුත් කෙරේ.

සංහිඳීයාව දෙපාර්ශ්වයටම ක්‍රියාත්මක විය යුතුයි.

යුද්ධය අවසන් වී සෑම වසරකම වාගේ සියළු රජයන් හැකි තරම් යුධ හමුදා කඳවුරු වසා දැමු බව හෝ කුඩා කල බව අප සැවොම දනිත්. මේ ක්‍රියාවන් ඉදිරියටද තවදුරටත් සිදුවීමට බොහෝ ඉඩ ඇත.

මන්නාරම මඩුපාර සිංහළ මහා විද්‍යාලය 

1985දී  සිසුන් 330ක් පමණ අධ්‍යාපනය ලැබූ මන්නාරම මඩු පාරේ සිංහළ මහා විද්‍යාලය උතුරේ මහ ඇමති විග්නේස්වරන් විසින් 2016දී වසා දමනු ලැබුවත් රනිල් වික්‍රමසිංහ ජනාධිපතිතුමාගේ ආශිර්වාදයෙන් එය නැවත 2022දී විවෘත කරන ලදී.  අද එහි ඇත්තේ සිංහල ශිෂ්‍යයන් අතලොස්සකි. ඔවුන් සිංහල බසින් අධ්‍යාපනය හදාරති.

එහි වැඩ කරන ගුරුවරියන් 5 දෙනා ස්වේච්චාවෙන් දකුණේ සිට පැමිණ සේවය කරති. ඔවුනට රජයේ පත්වීම්/පඩි නැත.

ඒ අය නඩත්තු කරන්නේ මේ ලියුම්කරුද සම්බන්ධ උතුරේ සිංහලයන් වෙනුවෙන් වැඩ කරන සංවිධාන මඟිනි.  

මේ පාසලේ තම දරුවන්ට සිංහලෙන් ඉගැන්වීම සඳහා දකුණේන් දෙමව්පියන් මන්නාරමට පැමිණියත් ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුට තම දරුවන් සමඟ ආපසු දකුණට යාමට සිදු විය. ඒ, උතුරු පළාතේ රජයේ ආයතන විසින් ඔවුන්ට දැක්වූ කුඩම්මාගේ සැලකිළියි.

මේ අයට අස්වැසුම ලබා නොදීමට වගකිවයුතු රජයේ නිලධාරින් වග බලා ගත්හ.

රැකියාවක් සොයා ගන්නා තුරු අස්වැසුම ලබා දෙන මෙන් කොතරම් ඉල්ලීම් කලත් ‘රතු පටි’ භාවිතා කර, ඒ සහනාධාරය ඒ අහිංසකයන්ට නොදීමට අදාළ රාජ්‍ය නිලධාරින් වග බලා ගත්හ.

දැන් මෙහි ස්වේච්චාවෙන් වැඩ කරන ගුරුවරියන් 5 දෙනාද ආපසු දකුණට ගිය හොත්, සිංහළ ගුරුවරුන් නොමැති නිසා මෙම විදුහල නුදුරු අනාගතයේදී නැවතත් අභාවයට යා හැක.

මන්නාරම මඩු පාර සිංහළ මහා විද්‍යාලයට ස්ථිර සිංහළ දන්නා ගුරුවරයෙක් හෝ දෙදෙනෙක් රජය විසින් වහාම පත් කළ යුතුයි; ඉන්පසු මේ දර්ශනීය විදුහල ගොඩ නැගීමට රජය කටයුතු කළ යුතුයි.

මේ විදුහල ප්‍රදේශයේ දෙමළ විදුහලකට අනුයුක්ත කිරීමේ සැලැස්මක් තිබු අතර එයට කිසි සේත් අනුමැතිය නොදිය යුතුය.

ළමුන් 50 අඩු පාසැල් වසා දැමිය යුතුය යන රජයේ වර්තමාන ප්‍රතිපත්තිය මෙම විදුහලට අදාළ නොවිය යුතුයි.

මෙම පැරණි විද්‍යාලය ආරක්ෂා කර දීම ජාජබ රජයේ වගකීමයි. එය මන්නාරම සහ අවට  කලින් සිටි සිංහළ ජනයා නැවත මන්නාරම සහ අවට ප්‍රදේශවලට පැමිණීමට ප්‍රධාන හේතුවකි. 

මන්නාරම සිලාවතුර – සිංහළ විද්‍යාලය    

රනිල් වික්‍රමසිංහ ජනාධිපති වූ පසු ඔහුගේ රජය විසින් මෙම පාසැල 2022 දී නැවත විවෘත කරන ලදී. මේ නිසා  විලච්චිය, මැදවච්චිය, අනුරාධපුර වැනි ප්‍රදේශවල නෑදෑ නිවෙස්වල නැවතී පාසල් ගිය ළමුන් නැවත  මන්නාරම සිලාවතුරට පැමිණ එහි ඉගෙනුම ලබත්. එහි විදුහල්පති ස්වාමීන්වහන්සේ ඉතා මහඟු කාර්යයක්, ඉතා දුෂ්කර, කම්කටොළු මැද්දේ සිදු කරති.

පාසැල නැවත විවෘත වීම නිසා සිලාවතුර ගමේ සිංහල ජනගහනය ඉහල ගොස්, ගම පාළුවීම වැලකි තිබේ.

ඉතා හොඳ, කාර්යශූර සිංහල ගුරු මණ්ඩලයක් මෙම විදුහල අද සතුය.

කළින්, මේ ගමේ ජිවත්වූ සිංහල ළමයි අවට තිබෙන මුස්ලිම් පල්ලි මඟින් පවත්වා ගෙන යන දෙමල කථා කරන පාසල්/පෙර පාසල් වලට යාම නිසා මේ ළමුන් නිවසේදීද දෙමලෙන් කථා කිරීමට පෙලෙඹුනහ.  සිංහල බෞද්ධ දෙමව්පියන්ට මෙය මහත් පස්චත්තාපයට/කණසල්ලට කරුණක් ව තිබුණි.

මෙම රජය මඟින් සිංහල ගුරුවරුන් වැඩි වැඩියෙන් මෙම පාසැලට  පත් කල යුතුය. සිංහල පෙර පාසැලට පාලිකාවක් පත් කල යුතුය. පාසලේ අභිවෘධිය තකා මුදල් වෙන් කළ යුතුයි.

එවිට මෙම පාසැල් දෙකම දිගටම පවත්වා ගෙන යා හැකිවේ; ළමුන් සංක්‍යාවද වැඩිවනු ඇත.

දැනට මෙම පාසැල් බොහෝ දුරට පවත්වා ගෙන යන්නේ මෙම ලියුම්කරුද අනුබද්ධිත දකුණේ සිංහල ප්‍රජා සංවර්ධන සංවිධාන විසිනි.

යෝධ වැව, මන්නාරම (1)

යෝධ වැව ආරම්භයේ (කත්කලන් කුලම, මුරුන්කන් සිට කිමි 3ක් දකුණට), අනුරාධපුරය යුගයට අයත්, ‘අභය’ පිළිම කලාව අනුව නිර්මිත, කළු ගලින් නිම කරන ලද  බුද්ධ පිළිම දෙකක් (6’ වඩා උස) කිසිම ආරක්ෂාවක් නොමැතිව බිම දමා තිබුණි. එකක  සිරස කඩා බිම දමා තිබුණි.

මේවා කිසිවෙකුට නොපෙනෙන, වැසී යන සේ එම ස්ථානයේ මනා ලෙස කෙසෙල් වගාවක් ආරම්භ කර තිබුණි. රාජු නැමැත්තෙක් මෙම කෙසෙල් වගාව කරගෙන ගොස් තිබුණි.

වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි මෙම ප්‍රතිමා ඇතුලත් යාර 400 ක ප්‍රදේශය කටු කම්බි ගසා, මෙම ස්ථානය පුරාවිද්‍යා සංරක්ෂිතයක් ලෙසට පත් කරන මෙන් අප රජයෙන් ඉල්වා සිටියද යහපාලන රජය එය කලේ නැත.

මෙයට අදාළ වූ  අදාළ වූ ගැසට් නිවේදනය ඉතා කඩිනමින්  නිකුත් කල යුතුවේ.

මන්නාරම පොලිසිය යොදවා දිනපතා මෙම බුද්ධ නිර්මාණ ආරක්ෂා කල යුතුවේ.

යෝධ වැව, මන්නාරම (2)

ඉහත ස්ථානයට (කත්කලන් කුලම – මුරුන්කන් සිට කිමි 3ක් දකුණට)  ආසාන්නව මෑතකදී ඩෝසර් කරන ලදෑයි සැක කල හැකි ස්තුපයක නටඹුන් දැන් ඉතිරිව ඇත. මෙයද 1වෙන සියවසේ (දේවානම් පියතිස්ස රජ සමයේ) නිර්මිත එකක් විය හැක.

ඩෝසර් කලත් මෙම ස්තුපයේ පේසා වළලු හානි වී නොමැති බවයි මතුපිට නිරීක්ෂණයකින් පෙනී යන්නේ.   

මෙම ස්ථානය පුරාවිද්‍යා සංරක්ෂිතයක් ලෙසට පත් කරන මෙන් අප රජයෙන් ඉල්වා සිටිමු. අදාළ වූ ගැසට් නිවේදනය ඉතා කඩිනමින්  නිකුත් කල යුතුවේ.

ත්‍රිකුණාමලය – පුලිකන්දිකුලම සිංහල විද්‍යාලය

ත්‍රිකුණාමලයේ සිට කිමි 50 පමණ ඊසාන දෙසින් පිහිටි මේ පාසල ඉතා දුෂ්කර එකකි. දැනට ගුරුවරුන් 2ක් ස්වේච්චාවෙන් ගුරු වෘත්තියේ යෙදෙත්. සුදුසුකම් ඇති, උගත් මේ ගුරු භවතුන් දෙදෙනා රජයේ සේවයට අනුබද්ධ කරන්නේ නම්, මායිම් ගම්මානයක්ව තිබු මෙම ගමට ඉමහත් සෙතක් සැලසේ.

පාසලේ ජල ෆිල්ටරය කඩා වැටි තිබු නිසා සිසුන් අපිරිසිඳු වතුර පානය කළහ.  

මෙයින් මේ ළමුන් ඉදිරියේදී වකුගඩු රෝග සදා ගැනීමට ද බොහෝ ඉඩ තිබේ. පාසලට ජල ෆිටරයක් ඉතා ඉක්මනින් ලබා දීමට කටයුතු කරන මෙන් අප උදක්ම ඉල්වා සිටිමු .

දෙහිවත්ත, ත්‍රිකුණාමලය  

පළවෙන සියවසට අයත් බෞද්ධ ස්ථුපයක් තිබෙන අධි පුරාවිද්‍යා වටිනාකමක් ඇති භූමියක් 2016 පමණ සිට හින්දු දේවාල භූමියක් බවට පත් කර ගත්හ. දෙවන පෑතිස් රජ සමාජයේ ගල් කුළුණු (30 පමණ) ත්‍රී ශුල කොටා ඒවා හින්දු පුරාවස්තු බවට හැඟවීමක් කර ඇත.

මෙම කෝවිල යුද්ධයේදී මිය ගිය කොටි ත්‍රස්තවාදියෙක් සිහි කිරීම වෙනුවෙන් මෑතකදි සාදන ලද්දක් බව අසල්වාසීන් ද අප සමඟ කීහ. 

බෞද්ධ සඳකඩ පහන්, පාදෝවන,කොරවක් ගල් දැන් මෙම හින්දු කෝවිලට අයත් ඒවා මෙන් භාවිතා කරත්.

බෞද්ධයන්ට අති උතුම් වූ ශ්‍රී පතුලක් කෝවිලේ පොල් තෙල් පහන් පත්තු කරන ස්ථානයක් ලෙසටත් පවත්වා ගෙන යති.

බෞද්ධ පන්සලේ ඇති බෞද්ධ ස්ථුපයද  තව නොබෝ දිනකින් කඩා බිඳ දමනු ඇත?

අපගේ ඉල්ලීම මත පුරා විද්‍යා නිලධාරින් මෙම ස්ථානයට වරක් ගියත් අප දන්නා පරිදි පුරාවිද්‍යා නාමපුවරුවක් වත් එම ස්ථානයේ තවමත් ඉදි කර නැත. 

අප දන්නා පරිදි අද දිනට කිසිම පුරාවිද්‍යාත්මක ආරක්ෂාවක් මෙම ඉතා වටිනා වූ භූමියට නොලැබේ.

මෙම ස්ථානය බෞද්ධ පුරාවස්තු/නටඹුන් සහිත ස්ථානයක් ලෙසින් ගැසට් නිවේදනයක් නිකුත් කර, අදාළ පුරා විද්‍යා නාම පුවරු මෙම ස්ථානයේ ස්ථාපිත කරන මෙන් අප රජයෙන් ඉල්වා සිටිමු.

යාපනයේ නාවට්කුලි සිංහල ගම්මානයේ වැසි ප්‍රේමසිරි විජේසිරිගේ අවාසනාවන්ත කථාව

යාපනයේ නාවට්කුලි සිංහල ගම්මාන වාසි ප්‍රේමසිරි විජේසිරි  (උපන් දිනය 27/8/55) 1969  සිට උතුරේ (යාපනයේ) පදිංචි, මාතර සිට ඒ ප්‍රදේශයට ගොස් පදිංචි වී සිටී සිංහල අයෙකි. ඔහුගේ යාපනයේ නාවට්කුලී සිංහල ගම්මාන නිවාස අංකය: 40

1983දී ජාතිවාදී අරගල නිසා යාපනය අතහැර ගිය ප්‍රේමසිරි යුද්ධය අවසන් වූ පසු නැවත 2009දී යාපනයට ගොස් එහි මෑතක් වන තුරු ජීවත්ව, දැන් ආපසු මාතරට ගොස් ජිවත් වෙයි.

ඔහු යාපනයේ ඉතා සාර්ථක ආහාර කඩයක් කරගෙන ගිය කෙනෙකි. ඔහුගේ ඉතා ප්‍රනීත, රසවත් ආහාර එම පළාතේ කවුරුත් මිලදී ගෙන, ඉතා අශාවෙන් අනුභව කළහ.

ප්‍රදේශයේ හෝටල්/කඩ හිමි කිසියම් පිරිසක් ප්‍රේමසිරි පිළිබඳව පෙත්සම් ගසා නාවට්කුලි සිංහල ගම්මානය ඉදිරිපස ඔහුගේ ආහාර රථය කයිතඩි මහජන පරීක්ෂක (PHI) විසින් තහනම් කරන ලදී. මේ තහනම ගැන මධ්‍යම රජය අප දැනුවත් කලත් එය පිළිබඳව නිතීමය බලය තිබුනේ විග්නේස්වරන්ගේ පළාත් සභාවට නිසා ඔවුනට කළ හැකි දෙයක් නොවීය.

විදේශගතව සිටී නිසා මෙම ලියුම්කරුට ප්‍රේමසිරි වෙනුවෙන් නිතී මඟින් අධිකරණ කටයුතු ආරම්භ කිරීමේ අවස්ථාවක් නොවීය.

ගෙදරීන් සාදා ගෙන එන නිසා ඉඳි ආප්ප සහ ව්‍යංජන විකිණීමේ තහනමක් සහ තේ කඩයක් පවත්වා ගෙන යාමේ තහනමක් යෙදු බව PHI පවසා තිබුණි. ප්‍රේමසිරිට රෝල් සහ වඩේ පමණක් විකිනීමට අවසර දී තිබුණි.

ගෙදරදී ඉඳි ආප්ප සහ ව්‍යංජන ඉතා පිරිසිඳුව සාදා ගෙදර සිට මීටර 200 පමණ ඈතින් තිබු ආහාර කඩයට ආහාර රැගෙන ගියේ ප්‍රේමසිරිගේ බිරිඳයි.

නැවත ව්‍යාපාරය පවත්වා ගෙන යායුතු නම් ආහර කඩය ස්ථිර ගොඩනැගිල්ලක ස්ථාපිත කර, ඉඳි ආප්ප වැනි ආහාර එම ස්ථිර ගොඩනැගිල්ල තුල පමණක් සෑදිය යුතු යයි PHI නියෝග කර ඇත. තේ හදනවා නම් ගලාගෙන යන ජලය (ටැප්) අත්‍යාවශ්‍ය බව දන්වනු ලැබීය.

ගෙදරින් ආහාර සාදා වෙනත් ස්ථානවලට ඒවා ගෙනවුත් විකුණන අය චාවකච්චේරි ප්‍රදේශයේ බොහෝයි. යාපනය නගරයේද ඇත.

ඒ අයට තහනම් නියෝග නිකුත් කර නැත්තේ මන්දැයි මෙම ලියුම්කරු PHI ගොස් හමුවී ප්‍රශ්ණ කල විට PHI දෙමළෙන් පමණක් ඔහු සමඟ කථා කරගෙන ගියේය. MOHට කථා කල විට PHI නියෝගය හරි බව ඉංග්‍රීසියෙන් පවසා කෙසේ නමුත් ඔහු හමුවීමට එන ලෙස පැවසීය. ඒ හමුව නොපවැත්විණි.

ආහාර කරත්තයක් තල්ලු කරගෙන යන වෙනත් අය ඉතා සාර්ථක ලෙස සිය ස්වයං  රැකියාවේ නියුක්තව සිටින බව ප්‍රේමසිරි සැමදා දිටීය. ඔහුට පමණක් ඒ වාසනාව අහිමි විය.

ජීවත්වීමට ආදායමක් සහ ක්‍රමයක් නොමැති වීම නිසා ප්‍රේමසිරිගේ බිරිඳ යාපනය අත හැර මාතර බලා ගියාය. ඉන්පසු ප්‍රේමසිරිද මාතර බලා ගියේය.

ප්‍රේමසිරිට මෙන්ම නාවට්කුලි වාසි විජේරත්න විජේදාසට අයිස් ක්‍රීම් ව්‍යාපාරයක් පවත්වා ගැනීමට අවසර නොදුන්නේ කයිතඩි PHIය. නිවසේ සිට අනුරාධපුරයේ සහ මිහින්තලේ සාර්ථක ලෙස අයිස් ක්‍රීම් නිපදවා අලෙවි කල විජේදාසට (ඔහු යාපනයේ උපන් සිංහල කෙනෙකි) යුද්ධයෙන් පසු නැවත යාපනයේ පදිංචි වුය් නාවට්කුලි සිංහල ගම්මානයේය. දැඩි දේශප්‍රේමියෙක් වූ විජේදාස සියල්ල එපාවී, නාවට්කුලියේ තම නිවස පවා විකුණා දමා, දැන් මැදවච්චියේ පදිංචිව සිටී.

මතු සම්බන්ධයි ….

මතුගම සෙනෙවිරුවන්

      යාපන දිස්ත්‍රික්කයේ එකම සිංහල ගම්මානය පිහිටා තිබෙන චාවකච්චරි ප්‍රා දේශීය සභාව විසින් අරුම පුදුම නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබේ.නාවක්කුලි හි  දුම්රිය ස්ථානයට යාබදව පවත්වාගෙන යනු ලබන සමිද්ධි සුමන විහාරස්ථානයේ පිහිටුවා තිබෙන වන්දනා කරුවන්ට තිබෙන විශ්‍රාම ශාලා පහසුකම් වහාම නවතා දමන ලෙසටත් එසේ නොකළහොත් නඩු පවරන බවටත් මේ නිවේදනයේ කියා තිබේ.මේ පිළීබඳව පුවත් පත් වල පළ වී තිබෙන වාර්තා අනුව නාවක්කුලියට පමණ් නොව යාපනයේ සිංහල ජනතාව ජීවත් වන තවත් ප්‍රදේශ වලටත් මේ නීතිය බලපවත්වන්නට ඔවුන් කැස කවන බව පෙන්නුම් කෙරේ.

          දෙමළ ඊළාම් මතවාදයෙන් පෝෂණය වූ   වර්ගවාදී මෙහෙයුම් ආරම්භ වන්නේ කන්කසන්තුර මහජන මන්ත්‍රීවරයාව සිටි එස්.ජේ.වී. චෙල්වනායගම් මහතාගේ උසි ගැන්වීම් මත 1950 දශකයේය.බොහෝ සාමකාමීව තිබූ උතුර ගිනි ගැනීම්වලට ලක්වන්නේ ඔහුගේ උග්‍ර වර්ගවාදී හැසිරිම් වලට ආකර්ශණය වූ දෙමළ තරුණයන් රට බෙදීමේ ව්‍යාපාර වලට තල්ලු වී යෑමෙන්ය.මේ නිසා යාපන දිස්ත්‍රික්කයේ සිටි විසිහතරදහසකට අධික සිංහල ජනතාවට පමණක් නොව මුස්ලිම් ජනතාවට සහ මේ දෙගොල්ලන් සමගම සමගියෙන් සිටි දෙමළ ජනතාවත් මහත් සේ පීඩාවට පත් වූශ.

        උත්තර පස්සය, උතුර සහ නාග ද්වීපය යනුවෙන් හඳුන්වන කලාපය තුළ අතීතයේ දී පැවති බෞද්ධ සභ්‍යත්වය සතුරු ආක්‍රමණ හේතුවෙන් වැනසී ගියේය. ඇතැම් තැන්වල රහතුන් වහන්සේලා පමණක් හයසීයයකට අධික සංඛ්‍යාවක් වැඩ වාසය කළ බව වංශ කතා දක්වන අතර යම් මුහුද ගොඩ ගැලීමක් නිසා මේ ප්‍රදේශය විනාශ වීමෙකට ලක්ව මීටර තුනක පමණ වැලි තට්ටුවකින් වැසී ගොස් ඇති බව මෑතකදී කළ පුරාවිද්‍යත්මක කැණීම් වලින් හෙළි වී තිබේ. කදුරුගොඩ විහාරයේ පවතින නටබුන් චෛත්‍ය වලට යටින් පූර්ව යුග වලදී ඉඳි කරන ලද බෞද්ධ නටබුන් රැසක් තිබෙන බව මේ සොයා ගැනීම් වලින් තහවුරු වී තිබේ.දහ අට වන සියවස් වලදී උතුරට ගෙන්වන ලද වහල් ශ්‍රමිකයන් වන මලබාරයන් නිසා මේ ජන ශූන්‍ය වූ භූමිය නැවත වහල් ජනපද වශයෙන් ජනාවාස කර ඇත.ලන්දේසීන් විසින් අඳින ලද පැරණි සිතියම් වලින් ඒ බැව් සනාථ වේ.මෙකී ජනාවාස භූමි වල සාරය විදෙස් වලට යැවුණූ අතර මලබාර් දෙමළ ජනයා ඉතාමත් දුක්ඛිත ජීවිතයක් ගත කළහ. ලන්දේසි ආධිපත්‍යය ලිහිල් වී යෑමෙන් පසු මේ ජනයා පාලනය කිරීම උදෙසා නැවතත් මලබාර් දිස්ත්‍රික්ක වලින් වත් පොහොසත් කම් ඇති වෙල්ලාල ජනයා යාපනයට පැමිණියහ. ඔවුහු ලන්දේසීන් ගෙන් සහ පසුව ඉංග්‍රීසින් ගෙන් ඉඩම් මිළදී ගෙන වහල් ජනපද පාලනය කළහ. මේ වන විටත් යාපනයේ ජීවත් වූ සිංහල ජනයා වන මඩප්පිලි ගොවි කුලය සහ ඉන්දීය වෙල්ලාල වර්ගය ෙඇතැම් විට එක සමාන කර ඇතද සිංහලයන් බෞද්ධයන් වූ බවද මලබාර් වෙල්ලාලයන් හින්දූන් වූ බවද පැහැදිලි කළ හැකිය. ලන්දෙසි පල්ලි ඉඳි කළ ඇතැම් ප්‍රදේශ වල සිටි  සිංහල බෞද්ධ ජනතාව ගැන බල්දෙයස් නම් ලන්දේසි පූජක තැනගේ විග්‍රහයෙන් ඒ බැව් පැහැදලි වේ.

         නාවක්කුලිය ,කදුරුගොඩ, උඩුප්පිඩිය ,චුන්නාකම කැස්බ දූව නොහොත් කයිට්ස්, බූරු දිවයින නොහොත් ඩෙල්ෆ්ට්, කාරතිවු නොහොත් කාර දිවයින එලෙස සිංහල ජනතාව ජීවත් වු ප්‍රදේශ අතරට ගැනේ. ඉංග්‍රීසීන් ගේ කාලයේ දී මේ ප්‍රදේශ වල සිටි සිංහල ජනයා අභිබවා දෙමළ ජනගහනය වර්ධනය වන කල්හි ඇතැම් සිංහලයන් වන්නියට සහ අනුරාධපුරයට සංක්‍රමණය වී ඇත. නමුත් ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු උතුර යළි ක්‍රමයෙන් සිංහල ව්‍යාපාරිකයන් ගෙන් පිරී ගියේය. බේකරි කර්මාන්තය ,ගරාජ නොහොත් කාර්මික වැඩ පළ වල් මේ අයගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වීය. හතළිහේ දශකයේ දී උතුරේ විහාරස්ථාන යළි ඉඳි වීමෙන් පසු ඒවායේ වන්දනා කරුවන් සඳහා නවාතැන් පහසුකම් ඇති විය. දායකයන් නොමැතිව වන්දනා කරුවන් නිසාම පැවතුණු මෙවැනි විහාරස්ථාන නඩත්තු වූයේ ඒ ශත්තියෙනි. අසූව දශකයේ ඇරඹුණු යුද්ධයෙන් පසුව 1985 දී පමණ උතුරේ සිටි සිංහල ජනතාව ඝාතනයය ලක් වීමෙන් සහ පහරදීම් වලින් පීඩාවට පත්ව දකුණට සහ අනාථ කඳුවරු වලට සංක්‍රමණය වූහ.නාවක්කුලියේ  තිබූ සිංහල පාසල විනාශ කරන ලද අතර සිංහල ජනතාවට උන්හිටි තැන් නැතිවූහ. 2009 වසරේ දී යුද්ධය හමාර වූ පසු අවතැන් ව සිටි නාවක්කුලියේ සිංහල පවුල් 180 ක්  2010 දී නැවතත් උතුරට ගොස් බැලූ විට ඔවුන් පරිහරණය කළ ඉඩම් කොටි මහවිරු පවුල්  විසින් අත්පත් කරගෙන තිබුණි. එහිදී ඔවුන් නවාතැන් ගෙන තිබුනෙ දුම්රිය ස්ථානයේ බව එකල පුවත් පත් වාර්තා කළහ. අනතුරුව මේ ජනතාවගේ උද්ඝෝෂණයන් නිසා එංගලන්තයේ සිටින සිංහල ජනතාවගේ ආධාරයෙන් උපතාරයෙන් සහ සිංහල රාවයේ මෙහෙයවීමෙන් නාවක්කුලියේ නිවාස සංවර්ධන අධිකාරියට අයත් පොල් වත්තක ඉඩම් කට්ටි කීපයක් ලබාගෙන පදිංචි වන්නට ඉඩ ප්‍රස්ථා ලැබිණ. අනතුරුව දුම්රිය ස්ථානයට යාබදව විහාරස්ථානයද ඉඳි කිරීම ආරම්භ කළද මන්ත්‍රී ශිවාජිලංගම් ගේ විරෝධය හමුවේ  එවකට පැවති ප්‍රාදේශිය සභාව විසින් වාරණයක් ගැනීම නිසා අතර මග නැවතුණි. නමුත් නඩු කටයුතු වලදී එවකට සිටි ශ්‍රී නිධී නන්දසේකරන් මහේස්ත්‍රාත් තුමිය විසින් දෙන ලද අපක්ෂපාතී තීන්දුව නිසා යළිත් නාවක්කුලි විහාරස්ථානය ඉඳි කරලීමට අවස්ථාව ලැබුණි.අද වන විට උතුරේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන වන නාග ද්වීපය, තිස්ස විහාරය, නාග විහාරය සහ කදුරුගොඩ ආදීයට වන්දනාවට යන සැදැහැවතුන් සඳහා නවාතැන් පහසුකම් සපයන ස්ථාන අතරින් ප්‍රමුඛ තැනක් ගන්නේ නාවක්කුලි විහාරස්ථානයයි. වන්දනාකරුවෝ එහි නවාතැන් ගෙන උයා පිහා ගෙන ගිමන් නිවා ගෙන විහරස්ථානයටත් මූල්‍යමය ශක්තියක් වී පිටත්ව යති.

          වර්තමානයේ පත්ව සිටින චාවකච්ඡරි ප්‍රාදේශීය සභාවේ පාලන අධිකාරියට ප්‍රශ්ණයක්ව තිබෙන්නේ මේ ක්‍රමවේදයයි.ඔවුහු ඉතාමත්ම වර්ගවාදීව කටයුතු කරමින් සිටී.මේ අතර  දෙසැම්බර් මාසයේ 12 13 සහ 14 යන තෙදින තුළ සංහිඳියාව උදෙසා ජාතික දිනයක් රජය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.සියලු ජාතීන් සහ ආගම් නියෝජනය කරමින් මේ දිනය උත්කර්ශවත් කිරීම ද සංස්කෘතික අවස්ථාවන් ප්‍රදර්ශනය කිරීම ද සිදු කිරීමට මේ වන විට අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය හිමිව තිබේ. වෙන් කළ මුදල මිලියන තුන්සීයකි.රටේ අතැම් පිරිස් විශේෂයෙන්ම උතුර සහ නැගෙනහිර පළාත්වල දේශපාලන නායකයන් විසින් රටේ නීතියට ද පයින් ගසා සංහිඳියාවට බාධා කරන වර්ගවාදී ඇවිස්සීම් සිදු කරන කල්හි  උසාවි නියෝග පවා නොතකා විහාරස්ථාන ඉදිරියේ කලහකාරී අන්දමින් හැසිරෙන කල්හි රජය පැත්තෙන් දියත් කරන සංහිඳියාව ගොළු වී ඇත. නැගෙනහිර පළාතේ මඩකලපු දිස්ත්‍රික්කයේ තොප්පිගල ආසන්නයේ දිවුලපතාන නමැති පාරම්පරික ගම්මානයේ ජීවත් වූ සිංහල ජනතාවට නඩු දමා එළවා දැමීමට කටයුතු කරන ලද්දේ පසුගිය රනිල් වික්‍රමසිංහ ආණ්ඩුවයි. ඒ මගම ගනිමින් ඒ ජනතාව මඩකලපු දිස්ත්‍රික්කයෙන් ඉවත් කර අම්පාර පමණක් කේන්ද්‍ර කොටගෙන ඉඩම් බලපත්‍ර ලබා දීම සිදු කරන්නේ මඩකලපු දෙමළ මන්ත්‍රීන්ගේ ඉල්ලීම් මතයි. මේ කිසිවක සංහිඳියාව නැත.ප්‍රායෝගිකව සංහිඳියාව සඳහා කැප වන්නේ දකුණේ සිංහල ජනතාව පමණකි. කෝවිලක් සැදුවත් පල්ලියක උත්සවයක් තිබුණත් ඒ සැම විටම කරුණාවෙන් මෛත්‍රියෙන් සැළකීමටත් ඒ සංස්කෘතික උත්සව  වලට සාභාගි වීමද සිංහල ජනතාවගේ සිරිතකි.ජාතික දිනයක් කෘතිමව නිර්මාණය කර  සර්ව ආගමික උත්සව පැවැත් වීම තුළින් ඒ අයට අලුතින් ඇතිවන හැඟිමක් නැත. රජය නාවක්කුලිය ගැන මේ වන තෙක් කිසිදු ප්‍රකාශයක් සිදු කර නොමැත.ජාතිවාදය අවුස්සන්නේ යැයි පවසා නැත.රටේ අනෙක් පළාත් වල පාතාලේ ක්‍රියාකාරකම් සිදුවන විට විපක්ෂයට ඇගිල්ල දිගුකරන  ආණ්ඩුව උතුරේ වර්ගවාදය පෝෂණය කරමින්   නිහඬවම බලා සිටී.චාවකච්ඡරි දේශපාලනයේ වර්ගවාදී කොඩි දකුණේ ඉස්සීමෙන් කිසිවෙකුට පලක් නැත. රටේ සංස්කෘතික උත්සව විශේෂයෙන් අවුරුදු දින වැනි සුවිශේෂි උත්සව තිබෙද්දී විශාල මුදල් කන්දරාවක් වියදම් කිරීමෙන් පෙනෙන්නේ ආණ්ඩුව කරන ඇත්තන් ගේ බංකොලොත්භාවයයි.

මතුගම සෙනෙවිරුවන්

3 Minutes – SEPAL AMARASINGHE

By A. Jathindra, Courtesy Eurasia Review

Fresh tenders are expected to be called for the two renewable energy projects that were previously offered to India’s Adani Group. In the Sri Lankan context, it is not surprising that projects with Indian funding in the north-east often face opposition under the banner of environmental concerns, while Chinese investments rarely encounter the same level of scrutiny.

For example, the Indian-funded coal power plant planned for Sampur, Trincomalee, in the Eastern Province was abandoned due to environmental objections. India, respecting public sentiment, pivoted to a solar alternative. In contrast, the Chinese-backed coal power plant in Nuraisoali was completed without major resistance.

This disparity has raised questions about the authenticity of environmental concerns cited against Indian investment projects in Sri Lanka’s north and east. With the government unable to advance the wind power project, Adani Green Energy announced its withdrawal in February 2025. The project involved a US$442 million investment to generate 484 megawatts of power under a 20-year power purchase agreement in Mannar and Puneri—making it the largest investment in the Northern Province since the end of the civil war. Originally, the project was tabled under the Gotabaya Rajapaksa administration in 2022, and on 7 March 2022, the Cabinet approved entering into a memorandum of understanding (MoU) with Adani Green Energy Limited of India.

The project’s implementation faced setbacks, officially attributed to environmental and unit cost concerns, and became mired in controversy during Gotabaya Rajapaksa’s tenure. When the project idea emerged as a political flashpoint in 2022, M.M.C. Ferdinando, Chairman of the Sri Lanka Ceylon Electricity Board (CEB), alleged before a parliamentary panel that Indian Prime Minister Narendra Modi had pressured” then-President Rajapaksa to award the project to Adani. President Rajapaksa, however, categorically denied the chairman’s statement. Amid this controversy, several petitioners also challenged the project’s approval in the Sri Lankan Supreme Court.

Such claims underscored the perception that the project was primarily intended to serve India’s interests. Subsequently, President Ranil Wickremesinghe attempted to revive the initiative. However, the situation shifted after Anura Kumara Dissanayake, leader of the JVP, won the presidential election. During his campaign, Anura Kumara pledged to halt the project if elected. It was in this context that the Adani Group withdrew from the wind farm project—a setback for Sri Lanka’s economic prospects.

Why, then, was the Adani project opposed, given Sri Lanka’s considerable wind power potential? According to a landmark 2003 study by the United States National Renewable Energy Laboratory (NREL), Sri Lanka’s onshore wind power potential is estimated at 20,735 megawatts. More recently, the World Bank Group’s ‘Offshore Wind Roadmap for Sri Lanka’ identified favorable conditions for offshore wind, estimating a potential of 56,000 megawatts (56 GW).

Against this backdrop, China has shown renewed interest in Sri Lanka’s renewable energy sector. In 2021, Chinese firm Sinosar-Etechwin was awarded the contract to install a hybrid renewable energy system in Nainativu, Delft (Neduntheevu), and Analaitivu—three islands off the coast of Jaffna, barely 50 km from Tamil Nadu’s coast.

However, Colombo later suspended this project due to security concerns raised by India. Following this, India is set to implement a hybrid power project on three islands off the Jaffna peninsula with an $11 million grant. The Chinese Ambassador in Colombo criticized Sri Lankan authorities for suspending the original projects and issued a strongly worded statement objecting to outrageous interference” by a third party.” After the suspension, China secured a similar project in the Maldives, partnering with the Maldivian government to establish solar power plants on 12 islands.

Against this backdrop, if bids are invited again, there is a strong possibility that China will re-enter the picture. When countries that strategically compete with India invest in the North-East of Sri Lanka, their motives are unlikely to be purely economic. In this context, India’s unwillingness to compromise on the presence of rival economic involvement in the north and eastern provinces is understandable from a strategic standpoint. Efforts to frame the issue solely as a matter of Sri Lanka’s energy sovereignty overlook the broader geopolitical realities at play.

• This article was published at The Centre for Strategic Studies — Trincomalee

Courtesy The Daily Mirror

• SL on track to meet 2025 target
• In September alone, exports surged 12.33% YoY to US$ 1.46 bn
• 72% of yearend target set for 2025 achieved thus far
• Exports to the United States, SL’s largest single destination, fell 2.84% in September but rose 3.04% year-to-date to US$ 2.25 bn

Sri Lanka’s export engine continued to gather pace this year with steady growth delivered across both goods and services.

Provisional data released by the Export Development Board (EDB) showed that total export earnings climbed to US$ 12. 98 billion in the first nine months of 2025, which is a 7 percent increase Year-on-Year (YoY).

In September alone, exports surged 12.33 percent year-on-year to US$ 1.46 billion. Merchandise exports rose 15.02 percent to US$ 1,163.66 million, while services exports were estimated at US$ 306.09 million.

This encouraging growth reflects Sri Lanka’s deepening integration into global trade and the success of our continued efforts to enhance export competitiveness and diversify market opportunities,” said EDB Chairman and Chief Executive Officer Mangala Wijesinghe. 

Exceeding US$ 12.9 billion in cumulative export earnings by September 2025 is evidence to the strength and determination of our export community,” he added.

With the first nine months performance, the local export fraternity has achieved approximately 72 percent of the yearend target set for 2025.

We remain confident that, through sustained collaboration and strategic action, Sri Lanka will successfully reach its 2025 export target,” the EDB Chief said. During the first nine months of 2025, Sri Lanka’s export growth was broad-based, with key sectors posting strong gains. Earnings from apparel, tea, coconut-based products, spices and concentrates, and food and beverages rose by 6.22 percent, 9.8 percent, 41.83 percent, 2.41 percent, and 24.75 percent respectively, compared to the same period in 2024. 

Apparel exports brought in US$ 4.01 billion, supported by higher shipments to the US, UK, and EU, while tea exports reached US$ 1.16 billion, driven by stronger sales of packets and bulk tea. The coconut sector saw standout growth, surging to US$ 909.09 million on robust demand for value-added products such as coconut oil, milk powder, and activated carbon.  Meanwhile, spices, led by cinnamon and cloves, and food and beverages, buoyed by processed food exports, also posted solid year-on-year growth. The momentum was further supported by gains in seafood, electronics, ICT/BPM, and logistics and transport services, reinforcing the sector’s resilience and diversification.

In September, apparel and textile exports rose 1.53 percent year-on-year to US$ 425.07 million in while tea exports surged 17.06 percent to US$ 137 million, lifted by stronger shipments of packets, bulk, and instant tea. 

Coconut-based products led the charge with a 72.03 percent increase, driven by strong demand for fibre and shell-based products. 

Food and beverages climbed 50.11 percent, seafood exports jumped 53.07 percent, and gems and jewellery shone with a 76.95 percent rise. ICT/BPM exports also surged 27.05 percent to US$ 157.76 million.

However, rubber-based products and spices dipped 6.55 percent and 10.18 percent respectively, while logistics and transport services declined 14.95 percent year-on-year.

Among top markets, India, Germany, Italy, the Netherlands, UAE, Canada, France, and China posted growth both in September and over the nine-month period.  Exports to the United States, Sri Lanka’s largest single destination, fell 2.84 percent in September to US$ 238.72 million but rose 3.04 percent year-to-date to US$ 2.25 billion. 

India strengthened its position as the second-largest export market with a 31.7 percent jump in September and 23.09 percent growth in the first nine months, while exports to the UK dipped 4.75 percent in September but gained 4.4 percent cumulatively.

Courtesy The Daily Mirror

Colombo, Oct. 24 (Daily Mirror) – The government has launched a programme to regulate wayside eateries that cater to passengers on long distance buses, Deputy Minister of Transport and High Ways Prasanna Gunasena said today.

He told Parliament that the programme was first introduced in the Puttalam corridor from Colombo to Jaffna in line with the introduction of the joint timetable.

Responding to a question by MP Sena Nanayakkara, the Deputy Minister said 73 eateries where long distance Sri Lanka Transport Board (SLTB) buses stop have been identified.

“Fourteen eateries have been identified in the Puttalm corridor from Colombo to Jaffna and 19 eateries along the High Level corridor. We will identify eateries in other areas as we introduce a joint timetable,” he said.

The Deputy Minister said steps will be taken to identify eateries that cater to private buses as well.

He said a regulation process will be done under the supervision and guidance of the Public Health Inspectors in the respective MOH areas.

Translated by ChatGPT based on Hiru News Report

The Chairman of the China–Korea Buddhist Association is Venerable Yeong Dam Lim.

He is a monk with strong international connections, and the Korean government holds him in very high regard.

To describe how influential he is — when Namal visited the temple, even the Deputy Speaker of South Korea was brought there.

All the Korean delegates present extended their best wishes to Namal, and the Korean Buddhist leader offered him a special blessing:

I see you as the young Buddhist leader emerging from our region.
I bless you on your journey ahead.”

Accepting that blessing with respect, Namal bowed to the Venerable Leader.

After hearing that Namal had arrived in Korea, several Sri Lankans living there had called him.

Everyone who spoke with him had asked, Why did you come without saying anything?” but they also told him, No worries.”

Namal had explained gently:

Please don’t be upset. This wasn’t a planned visit.
I came suddenly, upon the Venerable Leader’s invitation.
I’ll come again another time to meet our people living here.”

It was former President Mahinda Rajapaksa who first initiated the process of obtaining South Korean employment quotas for Sri Lanka.

In 1994, as Minister of Labour, Mahinda Rajapaksa held discussions with South Korea to secure this employment quota.

Furthermore, former President Mahinda Rajapaksa has long maintained a close friendship with the temples and leading monks of South Korea.

---

චීන – කොරියා බෞද්ධ එකමුතුවෙ සභාපතිත්වය දරන්නෙත් Yeong Dam Lim නායක හිමියන්. උන්වහන්සේ ශක්තිමත් ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා තියෙන ස්වාමීන් වහන්සේ නමක්. කොරියානු රජයත් උන්වහන්සේට බොහොම ඉහළින් ගරුකරනව. උන්වහන්සේ කෙතරම් බලවත් ද කියනව නම් නාමල් පන්සලට එන වෙලාවෙ කොරියාවේ නියෝජ්‍ය කථානායකවරයාත් ගෙන්නල තිබුණ. එතන හිටපු කොරියානු නියොජිතයින් හැමෝම නාමල්ට සුභ පත්ද්දි , කොරියානු නායක හාමුදුරුවො නාමල්ට සුබ පැතුවෙ විශේෂණයකුත් එක්ක. “මට පේනව ඔබ තමයි අපේ කලාපයෙන් බිහිවෙන බෞද්ධ තරුණ නායකය. ඒ ගමනට මම ඔබට ආශිර්වාද කරනව.”….. ඒ ආශිර්වාදය ගෞරවයයෙන් බාරගනිමින් නාමල් නායක හාමුදුරුවන්ට වැන්ද. නාමල් කොරියාවට ආව කියන ආරංචියට එහෙ ඉන්න ශ්‍රීලාංකිකයින් කීපදෙනාක්ම නාමල්ට කෝල් කරල තියෙනවා. කියන්නෙ නැතුවම ආවෙ ඇයි කියල කතාකරපු හැමෝම වගේ නාමල්ට නෝක්කාඩු කිව්ව. අනේ තරහ වෙන්න එපා. මේක ප්ලෑන් කරල ආපු ගමනක් නෙවෙයි. නායක හාමුදුරුවන්ගෙ ආරාධනයට හදිසියෙම වගේ ඇවිල්ල යන්න ආවෙ.මම ආයෙ දවසක් එන්නම් මෙහෙ ඉන්න අපේ අයව මුණගැහෙන්න. දකුණු කොරියානු රැකියා කෝටාව ශ්‍රී ලංකාවට ලබා ගැනීමට මුල් වූයේ මහින්ද රාජපක්ෂ හිටපු ජනාධිපතිවරයා . 1994 වර්ෂයේ දී කම්කරු අමාත්‍යවරයා වශයෙන් මහින්ද රාජපක්ෂ දකුණු කොරියාව සමඟ සාකච්ඡා කරලා මෙම රැකියා කෝටා ලබා ගැනීමට මුල් වුණා. ඒ වගේම මහින්ද රාජපක්ෂ හිටපු ජනාධිපතිවරයා දකුණු කොරියාවේ විහාරස්ථාන සමගද එම නායක හිමිවරුන් සමඟද පවත්වාගෙන යන්නේ දැඩි හිතවත්කමක්.

Shenali D Waduge

Sri Lanka must ponder: living privately is one thing; legalizing confusion and unnatural sexual behavior is another. Civilization has been built on the natural order of man and woman, family, and procreation. Religions, laws, and cultural norms across time have consistently condemned acts that undermine this foundation. Societies endure and prosper when natural family structures are respected; they falter when unnatural sexual behavior is normalized. LGBTQIA ideology—backed by foreign funding and driven by ideology and profit—sought to overturn biology, target children, undermine families, interfere with religion, and punish dissent, all under the guise of inclusion” while camouflaging its impositions as love” or progress.” Today, the global experiment has collapsed: corporations are retreating, media and entertainment giants are losing profits, and victims are coming forward with their horror stories. The collapse of the trend confirms what Sri Lanka’s laws, religions, and cultural wisdom long warned—that such behavior brings no lasting benefit to individuals, society, or future generations, and that resisting this ideology protects civilization, family, and children.

Recent media pieces—Gamini Akmeemana’s reflection on corporal punishment and LGBTQ issues, and Giselle Gunawardena’s commentary on the Watawala tea advertisement—attempt to portray caution or concern as backward or intolerant.

• In Love With the Good Old Cane – Gamini Akmeemana
• Watawala Tea Advertisement – Giselle Gunawardena

They conflate private behaviors with ideological imposition, misrepresenting concern for children, family, and society as backward thinking. The true issue is defending civilization, protecting children, and preserving the natural order—not promoting temporary lust or foreign-funded ideological experiments.

Private Freedom vs Public Coercion

Society does not interfere with private decisions among adults – moral or immoral. It becomes a concern when immoral acts are promoted publicly or used to influence children.

The argument of consenting adults” cannot justify repealing laws designed to protect minors and uphold public morality. 

The ongoing calls to remove Penal Code Sections 365 and 365A which include explicit  provisions safeguarding children reveal the true agenda of the LGBTQIA movement.

These laws exist for a reason: to preserve the natural order of family, protect childhood innocence, and ensure the continuation of civilization. Far from being archaic, the laws were strengthened in 1995 and 2006, reflecting an enduring societal need to defend children and family structures.

Private choices among adults should remain private, these private acts should not be promoted for children to experiment same. However, current efforts through NGOs, social media, youth workshops, and events actively promote experimentation among minors. The interference of diplomats and NGO lobbying politicians to push this agenda has only worsened the situation. This ideological indoctrination is profoundly harmful to children’s physical, mental, and moral development and directly undermines the very foundations of a stable and healthy society.

However, it must draw the line when a movement seeks to:

·      Rewrite laws to normalize unnatural sexual behavior

·      Enforce pronouns or ideological speech by law

·      Override parental authority

·      Indoctrinate children in schools

·      Distort science for political ends

·      Legally recognize confusion and fantasy as fact

·      Silence critics under the pretext of hate speech”

Freedom ends where it infringes upon the rights of children, families, and society. Civilization depends on this natural boundary.

Personal choices of a handful cannot undermine civilizational continuance. 

Global Lessons

Worldwide, TQIA overreach has shown damaging consequences:

·      UK – Tavistock Clinic: minors given puberty blockers and irreversible surgeries without adequate consent. Sweden & Finland halted puberty blockers after long-term health risks were identified.

·      USA – Parents threatened with loss of custody for not affirming transitions; teachers and doctors punished for using biological pronouns.

·      Detransitioners – teenagers and young adults suffering lifelong physical and mental consequences.

·      Language manipulation – over 80 genders and neo-pronouns replacing biological reality in law and public policy.

These outcomes confirm that unnatural sexual ideologies are socially engineered, harmful, and culturally destructive.

LGBTQIA Is Not Natural

Historically, transgender identification was extremely rare: 0.002%–0.01% globally, mostly adults, medically diagnosed. 

By 2022, activism and media campaigns drove spikes in Western youth: 3.3% of U.S. teenagers claimed transgender or nonbinary identities. 

Real medical conditions do not surge 1000% in a decade—only ideologies do.

Muslim-majority countries, home to 1.9 billion people, show no comparable rise. Based on Western claims, tens of millions of LGBTQIA individuals should exist, yet clinics, schools, and social surveys report consistently low numbers, even among Muslim communities living in the West. If this were natural, prevalence would be global. Its absence confirms: LGBTQIA is socially engineered, promoted, and politically enforced, not biologically inevitable.

 

Corporate Retreat and Cultural Reevaluation

President Trump’s Executive Order 14168, rescinding DEI mandates, triggered a corporate and societal shift:

·      Target ceased LGBTQ-focused DEI programs.

·      Walmart and Meta scaled back DEI commitments.

·      Netflix lost billions in market value due to subscriber decline and backlash against ideologically driven content.

·      For what reasons are a handful of Sri Lankan companies adopting DEI as a corporate HR policy when the LGBTQIA 2021 survey confirmed only 0.03% of the population—roughly 6,600 people—while Sri Lanka’s workforce totals some 8.4 million? Have these companies considered that such programs may contravene the Constitution and Penal Code provisions? It is worth noting that DEI initiatives began being promoted globally in the late 2010s, with LGBTQIA inclusion becoming a central focus around 2018–2019, often tied to foreign-funded campaigns and corporate policies influenced by Western ESG and UN lobbying frameworks. In Sri Lanka, their adoption mirrors this global trend rather than reflecting a genuine domestic workforce need.

However, the trend is tumbling and Generation Z is returning to faith and traditional values. Studies show increased religious practice among young men, reflecting a broader societal re-evaluation of meaning and morality.

 

Sri Lanka must draw a clear line

The LGBTQIA agenda seeks entry into Sri Lanka under the guise of progressive education” and human rights”:

·      Foreign-funded NGOs promoting comprehensive sexuality education in schools even demanding it as a loan condition

·      Undermining parental authority and allowing minors access to medical interventions without consent

·      Moves to repeal Penal Code Sections 365 and 365A, erasing child protections

·      Media campaigns normalizing gender identity” for minors while labeling dissent as homophobic” – the recent controversial ad had nothing to do with promoting tea but promoting an ideology. This was nothing but funded social-engineering.

·      Political lobbying to legislate ideological compliance

Private choices should be respected—but society cannot allow foreign-funded ideology to reshape laws, schools, culture, religion, or children’s minds and most of all impact civilizations future.

 

Profit, Coercion, and Civilizational Harm

The LGBTQIA movement has become a lucrative enterprise: confusion drives treatment, treatment drives profit, and profit fuels ideological influence. Children are targeted into lifelong dependency, while societies are manipulated into accepting behaviors that:

·      Defy natural law

·      Encourage unnatural sex against the laws of nature

·      Undermine family and civilization

·      Promote temporary lust, often accompanied by a host of other illicit practices (substance abuse, alcohol, smoking, hard porn, etc.) instead of responsible procreation. Sexual intimacy is a beautiful and natural experience meant to strengthen family bonds and nurture civilization—it should not be distorted into destructive experimentation or commodified lust.

·      Those corporations, NGOs, or individuals who actively promote such ideologies do so primarily for profit or influence, showing little concern for the moral, physical, or psychological harm inflicted upon the victims.

The two authors, and all promoters of LGBTQIA ideology, are unlikely to acknowledge that civilization endures because man and woman, family, and children are protected. The LGBTQIA community itself exists only because of men and women giving birth to them.

The law, culture, and religions of the world—including Penal Code Sections 365 and 365A—exist for a reason: society cannot survive if unnatural sexual behavior is normalized or legalized. Marriage between same-sex individuals produces no children; families cannot be formed; culture collapses under artificial constructs. People are not robots or machines—upholding the natural order is essential for the survival and flourishing of society.

The Message should be Clear

·      Live privately, without harming others

·      Do not impose or legalize unnatural sexual behavior

·      Protect children from indoctrination and harm

·      Uphold science, law, and cultural values

·      Preserve family, religion, and civilization

Sri Lanka must affirm: civilization, family, and children come first. Private freedom does not justify public coercion, the promotion of confusion, or the destruction of the natural order.

Sri Lanka’s media has a crucial responsibility to protect and shape the lives of children, rather than normalize ideological experiments that threaten their physical, mental, and moral development as well as the continuity of Sri Lanka as a nation. 

Shenali D Waduge

RANJITH SOYSA

Vijitha Herat the Minister of Foreign Affairs stated that Sri Lanka did not attempt to join a losing race when he and the government decided to let the UNHRC to adopt the proposal A/HRC/60/21/2025 against Sri Lanka. He also added that they wanted to save funds by not getting involved in canvassing support from other nations. The minister’s excuses remind us of a tale of Demosthenes of an ass’s shadow in which two persons contended about trifles while both lost what they should have protected.

What happened in Geneva, was the losing of an opportunity to expose UNHRC ‘s continuous questionable approach to the defeating of the Tamil Tigers who were waging a separatist war. Their numerous crimes against Sri Lanka and her people had been excused by the UNHRC while extending a blind eye to the naked aggressions conducted by the USA, the UK , France etc in Afghanistan, Iraq Libya etc Further the UNHRC’s continuous insistence that the SL government has failed to examine the allegations is unreasonable. The UNHRC’s charter requires it to conduct its activities objectively”, impartiality , and non-selectivity” Without any justification to authorize investigation a country it is illegal and unauthorized.

Sri Lanka under the present Government opposed the Resolution but failed to insist on a vote may be to please its supporters from the overseas Tamil organizations as the Government’s approach was to allow the High Commissioner to proceed ahead with his program of penalizing Sri Lanka with their Accountability Project(SLAP) It is a known fact that the Government is in the process of implementing the key requirements of the SLAP. In short. the government has exposed its policy of giving into the ‘’unauthorized’ process as proposed by the High Commissioner, The government has also encouraged the High Commissioner to collect war crimes information and use this to plan to persecute war criminals”  under universal jurisdiction, Sri Lanka could have gained time by requesting a vote at the sessions through persuasive contributions from a number of friendly countries exposing the arbitrary actions of the UNHRC.

It is said that the UNHRC has spent over US$16 million of member states’ funds from 2021 for the process of of punishing of Sri Lanka” It is high time that the member nations should investigate how the money was spent as many UN affiliated organizations are well known for their lack of transparency.

While Sri Lankan Government has opted to be satisfied in wearing a fool’s cap the Country has missed an opportunity to explain the right  action taken to defeat the violent terrorism of the LTTE

RANJITH SOYSA

උපුටා ගැන්ම ලංකා සී නිව්ස්

ඇමති ආනන්ද විජේපාල මහතාගේ අතීතය සහ පොලිස් සේවයෙන් නෙරපීම සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී චාමර සම්පත් දසනායක මහතා විසින් ප්‍රකාශයක් පාර්ලිමේන්තුවේදී සිදු කර තිබේ.

ඇමති විජේපාල මහතා ලසන්ත වික්‍රමසේකර නොහොත් ‘ලසා’ගේ ඝාතනය පාතාල ක්‍රියාවක් ලෙස කෙලින්ම හුවා දැක්වූ බව මන්ත්‍රී දසනායක මහතා සඳහන් කළේය. එසේ යටගිය දවස ගැන කතා කරනවා නම්, ඇමති විජේපාල මහතාගේ ජීවිත කතාව ගැන ද කතා කළ හැකි බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

මන්ත්‍රී දසනායක මහතා පෙන්වා දෙන අන්දමට, ආනන්ද විජේපාල මහතා 1988 වසරේදී එස්.අයි. ලෙස පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවට බැඳුණු නමුත්, ඔහු පුහුණුව ලබමින් සිටි කාලයේදී, බුද්ධි වාර්තා සහ CID වාර්තා මත පදනම්ව පොලිසියෙන් නෙරපා හරින ලද බව චෝදනා කරයි.

චාමර සම්පත් දසනායක මහතා අවධාරණය කරන්නේ විජේපාල මහතා පොලිසියෙන් නෙරපා හැරීමට හේතුව වූයේ සන්නද්ධ අංශයේ නායකයෙක් හැටියට කටයුතු කිරීම බවයි. ඔහු සන්නද්ධ අංශයේ නායකයෙක් නැත්නම් ත්‍රස්තවාදියෙක් හැටියට කටයුතු කරලා තමයි ඔබතුමා ඒ කාලේ පොලිසියෙන් නෙරපුවේ” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළේය.

පොලිස් ඇමතිවරයාගේ අතීතය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් මන්ත්‍රී දසනායක මහතා සඳහන් කළේ, සීඅයිඩී වාර්තාවක් සහ බුද්ධි වාර්තාවක් අනුව පොලිසියෙන් නෙරපා හැරිය කෙනෙක් අද පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවට උපදෙස් දෙන, පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව ආරක්ෂා කරන පොලිස් ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කරන බවය.

රටේ මිනිසුන් මෙම කරුණ නොදැන සිටියද, ගල්ගමුව, අම්බන්පොළ සහ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මිනිසුන් සියලු දෙනාම මෙම තොරතුරු දන්නා බව ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේය.

Courtesy The Financial Express

he Sri Lanka Golden Visa allows foreigners to live, invest, and study in the country with residency options up to 10 years under the Investor Visa Program. All foreign nationals, including their spouse and dependents of the main applicant, are eligible for the residence visa under the Individual Investor Category. The visa fee is USD 200 per year for each main applicant, spouse and each dependant.

The minimum investment amount for a 5-year residence visa under the Investor Visa Category is USD 100,000, while a 10-year visa requires USD 200,000.

Visa endorsement is initially granted for 5 years. For applicants who have made a minimum investment of USD 200,000, an official letter will be issued by the Department of Immigration and Emigration to extend the visa for an additional 5 years.

Foreign investors will have to deploy this money in approved investments, including the acquisition of immovable property or in opening and operating a business in Sri Lanka as an overseas company.

Foreign investors will have to open an Inward Investment Account (IIA) and a Visa Programme Foreign Currency Account (VPFCA) with any licenced commercial bank (LCB) in Sri Lanka to start investing in the permitted investments.

Foreign investors are also allowed to hold investments in voting shares issued by Sri Lankan companies, but that must not be less than 10% of the company’s voting share capital.

In addition, Term deposits and investments in Sri Lankan Rupees and foreign currency debt securities with a minimum 5-year maturity period issued by the Government of Sri Lanka and the Central Bank of Sri Lanka, are also allowed to obtain a residence visa under the Individual Investor Category.

Sri Lanka’s Investor Visa program aims to encourage foreign investment in sectors like information technology and tourism by allowing individuals to enter and reside in the country while managing their investments. The residence visa is also available to foreigners under the Employment Category and the Education Category.

Golden Paradise Residence Visa Program comes with a 10-year validity, with the visa fee cost of USD 2000 payable for 10 years.

The Golden Paradise visa allows foreigners to invest, live and study in Sri Lanka. The investment could be in a government-approved investment, a condominium property in Sri Lanka, lands and buildings on a lease basis or in Sri Lanka Development bonds.

Major Gen. Dr. Boniface Perera & Dr Ruwan M Jayatunge 

Sri Lankan armed forces veterans participated in a lengthy and intense conflict known as the Eelam War, culminating in a significant victory in 2009. Despite this achievement, many veterans emerged from the conflict with lasting physical injuries that continue to affect their lives long after their military service has ended. Additionally, numerous veterans were confronted with the harsh realities of war, leading to mental health challenges such as depression and post-traumatic stress disorder (PTSD). Unfortunately, a substantial number of these conditions remain undiagnosed and untreated, which exacerbates their struggles and diminishes their overall quality of life in civilian settings. The psychological and emotional toll of their experiences significantly impacts their well-being, highlighting the urgent need for effective interventions aimed at improving their psychosocial health. Comprehensive support systems must be established to address these issues, ensuring that veterans receive the necessary care and resources to facilitate their transition to post-military life.

The Transition from Military to Civilian Life  

Military personnel transitioning to civilian life, particularly those who have experienced combat, face a myriad of challenges as they attempt to reintegrate into society (Misca et al., 2023). This shift from military to civilian life is fraught with complexities for veterans globally, and the armed forces veterans in Sri Lanka are no exception. After years of service, discipline, and a strong sense of purpose and camaraderie, the abrupt shift can lead to crises of identity, social integration, and economic viability. A truly satisfied post-military life, therefore, requires a holistic approach that addresses both economic development and health, physical and mental. It is a new mission that demands strategy, support, and resilience.

The shift from a military career to civilian life presents a formidable challenge for numerous officers, often leading to a range of adjustment difficulties. This transition can be particularly daunting due to the stark differences in lifestyle, culture, and expectations between military and civilian environments. Officers may find themselves grappling with the loss of structure and camaraderie that characterized their military service, which can result in feelings of isolation and uncertainty. Additionally, the skills and experiences gained during military service may not always translate seamlessly into the civilian job market, further complicating the adjustment process. As they navigate this new terrain, many veterans must also confront emotional and psychological hurdles. Consequently, it is essential for support systems, including family, friends, and community resources, to be in place to assist these individuals in successfully reintegrating into civilian life.

Physical Rehabilitation and Support

The importance of rehabilitation following war cannot be overstated (Eldar & Jelić, 2003).  Access to high-quality prosthetic limbs, maintenance services, and specialized rehabilitation is essential for disabled veterans, as it directly impacts their quality of life and ability to reintegrate into society. While various organizations and government agencies provide crucial support, including financial assistance for significant surgeries and necessary equipment, the existing system requires enhancement to ensure that veterans can receive timely and localized care throughout the island. This improvement is vital not only for the physical rehabilitation of these individuals but also for fostering their independence and overall well-being. A more robust framework would facilitate quicker access to services, thereby addressing the unique challenges faced by disabled veterans and ensuring they receive the comprehensive support they deserve.

Preventing Premature Deaths Among Veterans

The enduring consequences of warfare can lead to significantly elevated mortality rates (Solomon et al., 2013). War veterans may face premature death even after their service due to the lasting physical and psychological effects of combat. These consequences can manifest in various forms, including chronic health issues and mental health disorders, which significantly impact their overall well-being and longevity.

In recent years, there has been a concerning trend regarding the health of officers and soldiers who served in the Eelam War, as many are succumbing to premature deaths attributed to cardiac issues, cancer, and various other health complications. The toll of their wartime experiences is significant; these individuals endured prolonged exposure to harsh environments, faced relentless physical stressors, and often suffered from inadequate sleep and poor nutrition while on the battlefield. Additionally, the psychological burdens they carried, compounded by maladaptive coping mechanisms such as heavy smoking and excessive alcohol consumption, have further deteriorated their overall well-being. It is imperative that we establish a comprehensive health education program tailored specifically for these veterans, focusing on both their physical and mental health needs. Such initiatives should aim to provide them with the necessary resources and support to improve their quality of life and address the long-term effects of their service.

Addressing the Loss of Identity

The loss of identity represents a significant challenge for many veterans. During their time in service, they were celebrated as heroes, receiving accolades and recognition for their bravery and sacrifices. However, once the conflict concluded, this admiration often faded, leaving many veterans feeling overlooked and undervalued. As they transition back into civilian life, numerous retired service members grapple with a profound sense of disconnection from society, struggling to find their place and regain the respect they once commanded. This disorientation can severely impact their self-esteem, particularly for those who thrived in the structured and purposeful environment of the military. Upon retirement, they may find themselves in situations where their skills and experiences are no longer applicable or appreciated, leading to feelings of frustration and inadequacy. Consequently, many veterans experience adjustment disorders, and some may even descend into depression as they confront the stark reality of a peaceful society that seems to have little use for their unique capabilities.

To address the issue of identity loss among retired combat veterans, it is essential to prioritize the establishment of new social and professional connections. Engaging in meaningful work or volunteer opportunities can provide a renewed sense of purpose, allowing veterans to discover a new mission that aligns with their skills and interests. Additionally, reconnecting with fellow veterans can foster a sense of camaraderie and understanding, which is often crucial for emotional well-being. Exploring alternative career paths, such as teaching or mentoring, can also be beneficial, as these roles not only utilize their experience but also contribute positively to the community. Furthermore, it is vital to seek professional mental health support to address any underlying conditions such as PTSD, depression, or anxiety, ensuring that veterans receive the comprehensive care they need to navigate this significant transition in their lives.

Addressing Loss of Meaning

The loss of meaning profoundly affects veterans, often leaving them feeling adrift and devoid of purpose, as if trapped in a state of limbo. This sense of emptiness frequently intensifies during the difficult transition from military to civilian life, where the challenge of translating their military skills and experiences into a new context can feel overwhelming. Many veterans grapple with haunting memories of fallen comrades and the psychological scars of their wartime experiences, which can lead to a pervasive sense of despair. In some cases, this emotional turmoil can spiral into suicidal ideation, as individuals struggle to find significance in their post-service lives. It is crucial to recognize these individuals and offer them the necessary psychosocial support, ensuring they have access to resources that can help them navigate their feelings of isolation and hopelessness, ultimately guiding them toward a more fulfilling existence.

Addressing the loss of meaning experienced by combat veterans requires a multifaceted approach that acknowledges their unique experiences and challenges. It is essential to create supportive environments where veterans can share their stories and feelings, fostering a sense of community and understanding. Therapeutic interventions, such as counseling and peer support groups, can help individuals process their experiences and find new purpose in life.

Difficulties in Community and Family Reintegration

Demers (2011) emphasizes that combat veterans frequently face considerable obstacles when attempting to reintegrate into their families and communities, a process that is often laden with challenges. The importance of reconnecting with family cannot be overstated; however, this transition can be particularly stressful due to the shifts in family dynamics that may have occurred during their absence. Many veterans have spent extended periods in combat, leading to missed milestones and experiences, particularly with their children, which can create a sense of disconnection. Upon returning home, some veterans struggle to re-establish relationships with family members, feeling a profound sense of alienation from their communities. The psychological scars of war, including trauma, can lead to emotional numbing, resulting in behaviors that may appear cold or distant, further exacerbating family tensions. To address these challenges, support groups and family counseling programs can play a vital role in facilitating communication and understanding, helping both veterans and their families navigate the complexities of their new roles and routines in a post-service life.

Economic Development and Vocational Re-Skilling

Upon retiring from military service, veterans often encounter significant financial challenges, as their income becomes limited and they must adapt their skills for civilian employment. Economic stability emerges as a pressing concern for veterans and their families, as military pensions, while providing a foundational income, may not suffice to uphold their previous living standards. Many veterans actively seek new career opportunities not only to ensure financial security but also to regain a sense of purpose and productivity in civilian life. The skills they honed during their service—such as leadership, discipline, crisis management, and teamwork—are invaluable assets that can be effectively transferred to various civilian roles.

In Sri Lanka, veterans bring a wealth of technical and administrative expertise gained throughout their military careers. However, the challenge lies in translating their military-specific roles, such as signals operator or logistician, into recognized civilian qualifications. This process necessitates a structured approach to ensure that their experience is acknowledged and leveraged in the job market, allowing them to successfully navigate the transition from military to civilian identity.

Addressing Physical Health Issues

Retired military veterans frequently contend with a range of physical health challenges, including diabetes, hypertension, elevated cholesterol levels, and other related conditions. Many of these individuals also endure chronic pain stemming from injuries sustained during their service. To effectively enhance their overall physical well-being, it is essential that veterans receive regular and thorough health assessments, coupled with ongoing medical treatment tailored to their specific needs. This systematic approach not only addresses existing health issues but also plays a crucial role in preventing further complications, ultimately contributing to a better quality of life for those who have served their country.

Addressing Mental Health Issues

Research shows that a significant number of Sri Lankan combatants experience combat-related PTSD, war-induced depression, and challenges in post-combat adjustment (Jayatunge, 2013). Veterans often require mental health services to navigate the complex challenges that arise after their military service. Many individuals face issues such as sleep disturbances and difficulties in managing their emotions, which can stem from the trauma experienced during combat. Research has shown that some veterans may develop post-traumatic stress disorder (PTSD) symptoms later in life as a delayed response to their wartime experiences. This struggle is not limited to the veterans themselves; their family members can also be significantly impacted and may require support to cope with the changes in their loved ones. It is crucial to address and dismantle the stigma associated with seeking mental health care, as this can prevent veterans from accessing the help they need. To effectively support these individuals, it is essential to provide access to skilled mental health professionals who can offer tailored services that address their unique experiences and challenges.

Promoting Positive Lifestyles

Veterans who have experienced combat stress often find themselves grappling with negative outlooks and engaging in risky behaviors, which can manifest as excessive alcohol consumption, high tobacco use, or even substance abuse. To counteract these tendencies, it is crucial to promote positive lifestyles that encompass a comprehensive approach to overall well-being. This involves not only physical health through regular exercise and a nutritious diet but also mental and emotional wellness, which can be nurtured through adequate sleep and effective stress management techniques. Essential elements of this holistic approach include cultivating strong social relationships, practicing mindfulness and self-compassion, and pursuing enjoyable hobbies. Additionally, making informed choices that prioritize health, such as reducing exposure to harmful substances, plays a vital role in fostering resilience and enhancing the quality of life for veterans.

Conclusion

 Ensuring a rewarding post-military life for veterans of Sri Lanka’s Armed Forces is a shared obligation that requires a multifaceted approach. This mission is rooted in recognizing the sacrifices made by these individuals and leveraging their invaluable military expertise to foster success in civilian life. To achieve this, it is crucial to enhance economic prospects through targeted vocational training and entrepreneurial initiatives, while also offering comprehensive, accessible, and stigma-free healthcare services that address both physical and mental health needs. By creating an environment that not only acknowledges their contributions but also actively supports their transition, Sri Lanka can empower its veterans to discover a renewed sense of purpose, security, and overall well-being in their civilian years. This transition should be perceived not merely as a winding down of their military careers, but rather as the beginning of a new chapter filled with opportunities for personal growth and continued service to their families and the nation.

References

Demers, A. (2011). When Veterans Return: The Role of Community in Reintegration. Journal of Loss and Trauma, 16(2), 160–179. https://doi.org/10.1080/15325024.2010.519281.

Eldar R, Jelić M. The association of rehabilitation and war. Disabil Rehabil. 2003 Sep 16;25(18):1019-23. doi: 10.1080/0963828031000137739. PMID: 12944156.

Jayatunge , R.M. (2013). Shell Shock to Palali Syndrome- PTSD Sri Lankan Experience. Sarasavi Publishers. Colombo.

Misca G, Augustus J, Russell J, Walker J. Meaning(s) of transition(s) from military to civilian life at the intersection with mental health: implications for clinical settings. Front Psychol. 2023 May 9;14:1142528. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1142528. PMID: 37228334; PMCID: PMC10203708.

Solomon Z, Greene T, Ein-Dor T, Zerach G, Benyamini Y, Ohry A. The long-term implications of war captivity for mortality and health. J Behav Med. 2014 Oct;37(5):849-59. doi: 10.1007/s10865-013-9544-3. Epub 2013 Oct 29. PMID: 24165831.

Justice for Animals and Nature 

In a Monumental Judgment covering the lives of animals in captivity i.e., Zoo, the Islamabad High Court also addressed the imprisonment and suffering of Kaavan the Sri Lanka born Elephant in the Marghazar Zoo in Islamabad, Pakistan.  It is a 67 page comprehensive judgment. 

The Judgment was delivered by the Chief Justice of Pakistan Mr. ATHAR MINALLAH on May 21, 2020.

Date of Hearing: April 25, 2020   

A valuable document to be read, digested, and acted upon by all those who have love and care for living beings.

The Full Judgment is attached.

Justice for Animals and Nature 

………………………………………………….

What the High Court said on the suffering undergone by Kaavan :

”  (a)”Kaavan”, the Asian Elephant.

“Kaavan” was gifted by the Government of Sri
Lanka in 1985 when he was one year old. His abode
was a small enclosure in the Zoo. For more than
three decades Kaavan has been kept chained in a
small enclosure described by the amicus and the
Wildlife Management Board as small, with
inappropriate conditions required to meet the
physiological, social and behavioural needs of this
extraordinary species of living beings that has been
gifted with ‘life’. It has been reported that the
‘mahouts’ have a negative relationship with
‘Kaavan’. Elephant food is sold to the visitors so
that the latter can feed ‘Kaavan’. The funds
generated are not recorded and thus go
unaccounted. The health condition of ‘Kaavan’ is

Page – 11
W.P. No.1155/2019

also disturbing because it has been reported that
growth, curving and split in toe nails is an indication
of neglect and that it could cause serious
consequences. The dry moat is a risk to the
wellbeing of Kaavan. The diet given to Kaavan is
sub standard and inadequate to meet its needs.
This social living being has been kept in isolation
since his female companion Saheli’s death at the
age of twenty two in 2012. According to the report
submitted on behalf of the Wildlife Management
because of the conditions of captivity,
Kaavan exhibits severe stereotypical behaviour and
may have also developed neurological problems.
The management of the Zoo, because of shortage
of funds, cannot maintain the cleanliness and
hygiene of the enclosure and the small water pond.
The management cannot even afford the purchase
of limestone chalking for this purpose. The
distress, pain and suffering has been conspicuous to
visitors during the thirty six years of captivity
because of the constant bobbing and swaying of the
helpless being. The visitors treat this as acts of
entertainment by Kaavan but in reality it is an
expression of loneliness, distress and suffering by
the latter. It was reported in July last year that the
mahouts had allegedly stolen/misappropriated

Page – 12
W.P. No.1155/2019

Kaavan‟s food and disciplinary proceedings were
initiated against them. In March this year ‘Kaavan’
was forced to spend the night in the moat in cold
weather because there was no one to rescue this
majestic non human being. It has been reported
that other animals from the wild such as wild Boars
intrude into the enclosure because the fencing is
dilapidated.

Asiatic Elephants have the attributes of a
nomadic living being. They need to be constantly on
the move and can cover more than ten kilometers a
day. By nature they need a social structure to
thrive and they exist in matriarchal herds. As will be
discussed later, an elephant has exceptional
abilities and one such member of the species,
Happy”, an inmate of the Bronx zoo in the United
States, has even passed the ‘mirror test’. By now
there is consensus that an Elephant has emotions
and some are similar to those of a human. There
also appears to be compelling evidence that zoo is
not an appropriate place for this species and zoos
across the globe are considering phasing them out.
They feel pain, distress, happiness as well as
sadness. The birth of a baby elephant is celebrated
while they cry and mourn the death of a member of

Page – 13
W.P. No.1155/2019

the herd. Nature has created elephants to live,
survive and thrive in a particular habitat. The
destruction of its natural habitat at the hands of
the humans has brought this amazing species to a
brink of extinction. The needs of this innocent
creation cannot be met in the captive environment
of a zoo. Zoos do not serve any purpose except to
display their living inmates as exhibits to visitors.
Keeping in view the nature of the species and the
deploring conditions in the Zoo, Kaavan is indeed
suffering and is being treated in a manner that has
subjected him to unnecessary pain and suffering.
He is lonely and the extent of his suffering is

unimaginable. In 2018 the Corporation was
considering an offer from a charitable organization
to shift Kaavan to a sanctuary but for unspecified
reasons it could not materialize. Despite the
realization that the conditions of captivity had
subjected Kaavan to unnecessary pain and
suffering, no visible steps were taken to effectively
put an end to it. Even during the proceedings
before this Court, it has become obvious that an
end to the pain, agony and suffering of Kaavaan is
not in sight. For the aforementioned reasons,
therefore, this Court has no hesitation in declaring
that the treatment of Kaavan for more than three

Page – 14
W.P. No.1155/2019

decades and his current status has subjected him to
unnecessary pain and suffering. The management
of the Zoo and the controlling authorities are
presumed to know that such treatment is likely to
cause loss and damage to the public because
Kaavan belongs to them. The life of Kaavan is at

risk and his wellbeing is undoubtedly compromised.”

Finding of the High Court

” Kaavan, the elephant, has been treated cruelly
by subjecting him to unimaginable pain and
suffering for the past three decades and his
continued captivity in the circumstances would
expose the authorities to criminal consequences
under the Act of 1890. The pain and suffering of
Kaavan must come to an end by relocating him
to an appropriate elephant sanctuary, in or
outside the country.”

…………………………………….

An Update 

AI Overview

Kaavan the elephant is now living at the Cambodia Wildlife Sanctuary in Siem Reap Province, where he was relocated from Pakistan in November 2020. He now lives in a large, natural habitat with other elephants and has regained his natural behaviors. His rescue was the culmination of a long campaign led by organizations like FOUR PAWS and Free The Wild, which helped make his move possible.  

His life now

• Kaavan lives in a spacious enclosure with other rescued elephants, which has helped him overcome the loneliness he experienced in the Islamabad Zoo. 

His rescue

• After his companion passed away in 2012, Kaavan became known as the “loneliest elephant in the world”. 

·  He has access to proper veterinary care and natural habitats, allowing him to roam freely and engage in natural behaviors like cooling off in a muddy pool. 

· 

·  He has formed bonds with his new caretaker and mahout. 

· 

·  His rescue was documented in the Paramount film, Cher & the Loneliest Elephant. 

· 

·  A court ruling in Pakistan in 2020 led to the relocation of animals from the Islamabad Zoo, and Kaavan was the focus of an international effort. 

· 

·  He was transported to Cambodia in late 2020 after extensive planning and training to minimize stress during the flight. 

Justice for Animals and Nature

Sri Lanka

Sophia Boddenberg, Courtesy Counterpunch

The Galápagos Islands harbor some of the most unique ecosystems on the planet. Their isolated location in the middle of the Pacific Ocean has allowed species to evolve independently from their relatives on the mainland over millions of years. Creatures such as Darwin’s finches, giant tortoises, and marine iguanas are found only on the Galápagos Islands. It was here, 600 miles west of the South American mainland, that Charles Darwin gathered insights that shaped his theory of evolution.

In 1959, the Ecuadorian government founded the Galápagos National Park, protecting around 97 percent of the archipelago’s landmass. It was the country’s first national park. In 2022, the government expanded the Galápagos Marine Reserve by 60,000 km² with the creation of the Hermandad Marine Reserve, bringing the total protected area to 198,000 km²—almost half the size of mainland Ecuador. But there was a problem: The Ecuadorian state lacked the funding required to protect this vast marine territory.

In May 2023, President Guillermo Lasso therefore announced the largest debt-for-nature swap in history. The Ecuadorian state bought back bonds worth $1.63 billion from international bondholders at a discount and exchanged them for a new loan of $656 million to be invested in marine conservation. The government hailed the deal as a historic agreement” that would help to protect endangered species such as whales and turtles, as well as promote sustainable fisheries and strengthen climate resilience. Ecuador was as wealthy as any of the richest countries in the world, the Ecuadorean foreign minister said, but our currency is the biodiversity.” The idea behind debt-for-nature swaps is simple: a heavily indebted country like Ecuador reduces its debt burden, while promising to allocate funds to environmental or marine conservation. In doing so, nature is increasingly treated as a tradable commodity. It seems like a win-win outcome: But who truly benefits from this arrangement?

We had no idea there was a debt-for-nature swap—we found out about it through social media,” says Patricia Moreno, a human rights and environmental activist who lives on San Cristóbal, the easternmost island in the Galápagos Archipelago. Home to around 6,000 people, it has the second-largest human population in the islands. Moreno says that islanders are routinely excluded from the conversation when it comes to conservation. We exist,” she says. And we are more than just predators.”

Moreno remembers when former president Lasso visited the Galápagos Islands in 2023 to announce the agreement. At the time, residents were already protesting a supply crisis. A recent shipwreck had disrupted deliveries, leading to shortages of basic goods like eggs, rice, and potatoes. Located hundreds of miles off the Ecuadorian coast, the islands rely on shipments of food and fuel from the mainland by ship and plane. People were already angry,” Moreno recalls. And when we learned about the debt-for-nature swap, we got even angrier. We had no information about it. Some even thought that the islands had been traded away and now belonged to another country.”

Moreno says the public wasn’t consulted on the agreement, nor were Galápagos residents invited to the president’s announcement. Only political authorities and tourism industry representatives were present. We felt like we meant nothing,” she adds. Moreno began organizing with other islanders to find out what the debt-for-nature swap was really about and reclaim their right to information, consultation, and participation.

Gambling with Government Debt is Lucrative

The Galápagos Islands debt-for-nature swap was the largest to date, but it was not the first. These types of deals have been around since the 1980s. Bilateral debt-for-nature swaps involve one country negotiating directly with one another to forgive or restructure debt in return for conservation commitments. Commercial swaps involve private third parties—such as NGOs, investment firms, or banks—purchasing discounted government bonds from the debtor country on the secondary market. Commercial swaps have taken place in the Seychelles, Belize, Barbados, and, most recently, in Ecuador.

In the case of Ecuador’s Galápagos deal, the investment bank Credit Suisse facilitated the buy-back of more than $1.6 billion in sovereign bonds for the Ecuadorian government. These bonds had fallen in value due to Ecuador’s high national debt and political instability, making them attractive for re-purchase. Although the exact bondholders are not publicly known, they likely include international investment funds, insurance companies, and pension funds.

To finance the buyback of the bonds, a special purpose vehicle (SPV) called GPS Blue Financing was established in Ireland, known for its favorable tax regime. This entity issued a new set of Galápagos Marine Bonds.” In this transaction, Ecuador was the borrower, GPS Blue Financing was the lender, and the Bank of New York Mellon acted as the facility agent, a kind of intermediary. According to Bloomberg, one of the major investors in the new bonds was the Swedish pension fund Alecta, which has faced criticism for high-risk investments and allegations of corruption. Alecta was also involved in the 2021 Belize swap, which was similarly arranged by Credit Suisse. Credit Suisse was the leading bank to arrange debt-for-nature swaps for a long time, until it collapsed in 2023 following several bribery scandals, after which it was taken over by another bank.

To reduce the risk for investors and lower the cost of borrowing for the Ecuadorian state, the U.S. Development Finance Corporation provided a $656 million guarantee in the event of default—equal to the total value of the bonds. Additionally, the Inter-American Development Bank (IDB) provided $85 million to cover the first six interest payments if Ecuador defaulted. These guarantees mean that investors bear very little financial risk, while banks can market the deal as a commitment to marine conservation.

After Credit Suisse collapsed in 2023, its former head of debt-for-nature swaps, Ramzi Issa—who handled the Galápagos deal—founded his own company in 2025: Enosis Capital, a so-called impact credit fund specializing in sustainable financial transactions. Business is booming because gambling with government debt is lucrative. Investors are keen to sell government bonds issued by highly indebted countries in the Global South—known in financial jargon as junk-rated issuers”—at a good price. Wealthy investors and banks buy debt cheaply, secure public guarantees, and profit from restructuring it into conservation-based loans.

Meanwhile, it was these same Western financial institutions, backed by U.S. monetary policy, that caused the debt crisis in the Global South in the first place, by offering high-interest loans on predatory terms.

Despite this backdrop, the United Nations, the World Bank, the European Union, and U.S. conservation organizations are presenting debt-for-nature swaps as a promising solution to the biodiversity conservation funding gap. At the UN Biodiversity Conference in Colombia in October 2024, groups like The Nature Conservancy, World Wildlife Fund (WWF), The Pew Charitable Trusts, Conservation International, and Re:wild formed a coalition to advocate for these instruments. In a joint statement, they described debt-for-nature swaps as a win-win for governments, local communities, and nature,” and as one of the largest potential sources of funding to help achieve the global climate and nature goals.”

The Myth of the Win-Win”

The new wave of debt-for-nature and debt-for-climate swaps is being framed by Global North institutions as a solution to both sovereign debt crises and conservation funding shortfalls. These instruments, they argue, can channel new financing into developing countries with high biodiversity by turning ecological stewardship into a service that wealthier nations pay for—while incentivizing creditors to offer debt relief. This is an important debate in the context of climate and development policy because the lack of adequate funding for biodiversity conservation remains an urgent and unresolved issue. But behind the technocratic language of innovation and efficiency lies a deeper political question: who benefits, and who bears the burden?

The Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, adopted in 2022, calls for protecting 30 percent of land and marine areas by 2030—a goal commonly referred to as 30 by 30.” The framework also stipulates that those countries most responsible for ecosystem destruction—wealthy, industrialized nations—should provide financial support for conservation efforts in poorer countries. But according to a report on debt-for-climate swaps by the Latin American Network for Economic, Social and Climate Justice (LATINDADD), 80 percent of climate finance is delivered in the form of loans. This allows rich countries to shift the burden to the private sector while avoiding the use of public funds. Many countries in the Global South spend less than one percent of their budget on environmental protection, but more than 20 percent on debt servicing,” says Carola Mejía, an economist with LATINDADD. Debt-for-nature swaps distract from the fact that the countries responsible for the climate and environmental crises are not fulfilling their international commitments.”

Mejía argues that instead of promoting new debt instruments, the international community should prioritize financing mechanisms for climate mitigation and biodiversity conservation that do not generate new debt. As the main perpetrators of the climate crisis, industrialized countries in the Global North should meet their obligations and provide funds directly in the form of grants or reparations. Together with LATINDADD, Mejía supports the global movement Debt for Climate,” which campaigns for debt relief for countries in the Global South. Debt is a neo-colonial mechanism that controls our countries,” she says. Debt-for-nature swaps reinforce the narrative that debt is the fault of countries in the Global South, rather than the result of exploitative practices by powerful nations and international financial institutions. In this sense, swaps often serve as a tool for greenwashing and perpetuating debt.

The following article is syndicated in partnership with the North American Congress on Latin America (NACLA). This piece appeared in the Fall 2025 issue of NACLA’s quarterly print magazine, the NACLA Report.

Sophia Boddenberg is a journalist from Germany based in Latin America since 2014. With degrees in journalism and Latin American social and political sciences, she reports from Santiago de Chile and Buenos Aires for outlets like ZEIT, Deutschlandfunk an Deutsche Welle, focusing on economic injustice, ecological conflicts and feminist struggles in Latin America.

https://www.counterpunch.org/2025/10/20/greenwashing-debt-in-the-galapagos-islands

චානක බණ්ඩාරගේ

ගුණදායක කෑම, දිනපතා ව්‍යායාම, නිදහස් මනස, පිරිසිඳු වතුර, තරබාරුකම පාලනය; මේ වගේ දේවලින් බොහෝ ලෙඩ දුක් අපෙන් ඉවත් කර තබා ගන්න පුළුවන් – හර්ද, පිළිකා, දියවැඩියා, වකුගඩු, අංශබාග වැනි රෝගී තත්ත්ව.

ඇවිදීම, යොගා, පිහිනීම, විවිධ ව්‍යායාම, බය්සිකල් පැදීම, සෙමින් දිවීම ඉතා හොඳ  ව්‍යායාම වර්ග වේ. නිරොගීව, ක්‍රියාශීලීව දිගු කලක් ජීවත්වෙන්න පුළුවන් වේවි.   

නිරතුරුව භාවනා කරන්නා නිරෝගී පුද්ගලයෙකි.

අඩු තරමේ ගෙදර දොරේ වැඩ, කැත්තෙ උදැල්ලේ වැඩ හරි කරන්න. බැරිම නම් නිකමට හරි KM 2ක් විතර දවසකට ඇවිදින්න. දවසම පුටුවකට වී වැඩකරන අය, මේසය මත තිබෙන කොම්පුටරයේ වැඩ කරන අයට කිසිම ව්‍යායාමයක් ලැබෙන්නේ නැහැ.

දහවල් කෑම විවේකය ව්‍යායාමයට හොඳ අවස්ථාවක්. කාලා, පැය ½ක් විතර ඇවිදින්න යන්න. එවිට, මනසේ ඒකාකාරී බවින් මිදී පස්වරු භාගය හොඳින්, පිරුණු මනසකින්, වැඩි ජවයකින් වැඩ කරන්න පුළුවන් වේවි.

කෑම කන්න බැරිව ඉන්න, බොන්න බැරි  වැඩිහිටියෙකුට දෙන්න කියාපු ‘බෙහෙත’ එසන්ස් ඔෆ් චිකන්. හොඳට පන ඇවිල්ලා නැගිටිනවා.

පසුගිය දශක කිහිපය තුල  දුම් බිම අඩු උනත් අලුතින් බුලත් විට කන කාණ්ඩයක් ඇතිවෙලා තියෙනවා – ගම්වලින් නගරයට රස්සාවලට පැමිණෙන අය දුම් පානය නොකර බුලත්විට කනවා. මේ අය බොහෝ විට මුඛ පිළිකාවට ගොදුරු වෙනවා.

මුඛ පිළිකාව දුප්පතාගේ පිළිකාව. 

ඔබට කාලය, බුද්ධිය තිබේ නම් විවිධ මානසික රෝගීන්ට උපදෙස් දෙන පාඨමාලාවක් හදාරා එවැනි අයට සේවා කරන ස්වෙච්චා ආයතනයකට සම්බන්ධ වෙන්න.

දත් පරිස්සම් කරගන්න ඕනෙ නම් දවසට අඩුම තරමින් දෙවරක්වත්  දත් මදින්න, විදුරු මසුත් වෙනම මදින්න ඕන.

අද තියෙන ඇතැම් පළතුරු වලට රසායනික යහමින් භාවිතා කරලා තියෙන්නේ ඉදෙන්න කියලා සමහරු කියනවා.

අලිගැටපේර දිනපතා ආහාරයට ගැනීම හදවතට, පිළිකා නැසීමට ඉතා හොඳයි.

මාළු ශරීරයට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් ලබා ගැනීමට හොඳ ආහාරයක්.

ගම්මිරිස් පිළිකා නාශකයක්, ආහාර ජීර්ණයට පහසු කරවන්නක්, සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හා කැස්ස සුවකිරීමේ හැකියාව ඇති, ශරීරයේ බර අඩුකළ හැකි, සම පැහැපත් කිරීමට හා මානසික අවපීඩනය දුරුකිරීමේ හැකියාව ඇති මහා පුදුම බෝගයක්.

නායක්කර් වංශිකයෝ මහනුවර රජ වෙන්නට පෙර අපේ මිනිස්සු ආහාරයට යොදාගත්තේ ගම්මිරිස්; දකුණු ඉන්දියානු වඩුග රජ පවුලේ කට්ටිය (අද කර්ණාටක ප්‍රාන්තය)  මහනුවරට ආවිට, ඒ ගොල්ලන්ගේ ආහාරයට පාවිච්චි කරන්න මිරිස් ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වා අපට පුරුදු කළා.

මේ අයගේ දැවැන්ත විජයනගර් රාජධානිය වසර 300කට අධික කාලයක් මුළු දකුණු ඉන්දියාවම පාලනය කළා (කණ්ණඩා, තෙලිඟු, මලයාලම්, දෙමළ යන භාෂාවන් එයට හසු වුනා). අවසානයට මේ රාජධානියේ අග නගරය වුයේ තමිල්නාඩුවේ වෙල්ලෝර් (1604 – 1646).  අපේ සිටී වඩුග රජවරු දෙමළ කථා කලේ මේ නිසායි – ඒ අය හැදුනේ, වැදුනේ මදුරාසියේ.

ඇඹිලිපිටියෙන් අමුවට ගත්ත කෙසෙල් කැන් කොළඹට එනකොට එදාම ඉදෙන්නේ කොහොමද? කාබයිට් ඉහින හින්දා. 

අද පළතුරු කඩවල කාබයිඩ් නොගහන පළතුරක් සොයා ගන්න අපහසුයි කියලයි සමහරු කියන්නේ. ඇත්තද දන්නේ නැහැ,

ඕනෑම ආහාරයක් පරණ නොවෙන්න අනුභවයට ගන්නවා නම් ඉතා හොඳයි, එතකොට පෝෂ්‍ය පදාර්ථත් වැඩියි.

අපේ බඩ ඇතුලට දාගන්න කෑම වල සම්භවය අප දැන ගැනීම ඉතාම හොඳ දෙයක්; මන්ද ලෙඩ වෙන්නේ අපි නිසා.

සමහර ටින් වල තියෙන සැමන් කෑවහාම කැරකිල්ල හැදෙනවා. ඒ ටින්වලින් නික්මෙන සුවඳත් එච්චර සුන්දර නැහැ, බෙහෙත් වගේ ගඳක්.

සැමන් කනවා හොඳට බලලා හොඳම බ්‍රෑන්ඩ් එකක් විතරක් ගන්න.

මාළු පාන් කියලා බේකරි වල විකුනනවා, ඇහුවහම කියනවා මාළු දාලා හැදුවේ කියලා. ඇත්ත නම්, සැමන් තමයි ගොඩක් වෙලාවට දාලා තියෙන්නේ. කන කොට සියුම් සැමන් කටු හැපෙනවා දැනෙනවා.

මික්ෂර් ඒක හදනකොට සැමන් හම්/කටු, සැමන් ටින් එකේ හොද්ද ඔක්කොම දාලා කළවම් කරලයි මාළු පාන් හදන්නේ, සමහර තැන්වල.

හොඳට පිරිසිඳුව, සෞක්‍යාරක්ෂකව හදන තැන්ද තියෙනවා.

සමහර කඩවල තියෙන කරවල, උම්බලකඩ ප්‍රමිතියෙන් අඩුයි, හරියට කුණු මාළු වේලලා හදලා වගෙයි. කරවල පුලුවන්නම් ගෙදර තමන්ම හදා ගන්න, වැල්ලෙන්ම  අලුත් පිරිසිඳු මාළු කුරියෙක් අරගෙන, ලුණු ගහලා  ගිනිගහන අව්වේ දවසක් වේලුවාහම  ඇති. 

ඉස්සර වගේ නෙවයි දැන්, කොහේ හරි තැලිච්ච නැති ගස්ලබු ගෙඩියක්, මැද පලුදු නොවෙච්ච අඹ ගෙඩියක් පලතුරු කඩේකින් සොයා ගන්න අපහසුයි.

අන්නාසි ගන්නකොට නැට්ට අග බලන්න,ගොඩක් ගෙඩි වල එතන තුවාල වෙලා, කළු වෙලා.

ලොකු සුපර් මාර්කට් එකකින් ගත්තු රඹුටන් ඔක්කොම වගේ ඇතුල නරක වෙලා තිබුණා.

කඩෙන් ගේන සමහර රතු සහල් සේදුවාම සුදු වෙනවා –  ඩයි වර්ග දාපු සහල්.

කැෆේන් හා සීනි වැඩිවශයෙන් අන්තර්ගත ශක්තිජනක පාන වර්ග මගින් තරුණ දරුවන්ගේ ලේ වල ග්ලූකෝස් හා ඉන්සියුලින් මට්ටම වැඩිවන බව කැනඩාවේ කල පර්යේෂණයකින් හෙළිවී තිබෙනවා.

පැණි කොමඩු කන්න; ඉතාම හොඳ, ගුණ කෑමක්.

ගොඩාක් වතුර බොන්න.

පලතුරු, පලා වර්ග ආහාරයට ගන්න.

ඔලිව් ඔයිල්, තැඹිලි තෙල් යොදාගෙන ‘හෙඩ් මසාජ්’ කරන්න.

පොල් වලින් අපට ලැබෙන ආහාර ද්‍රව්‍ය – පොල් වතුර, කිරි, තෙල්; මේවා ඉතාම රස තමයි, නමුත් අධික මේදය නිසා උවමනාවට වඩා ගත්තොත් හර්දයාබාද වැළදෙන්න පුළුවන් කියලයි කියන්නේ.

ඉස්සෝ, දැල්ලෝ, තක්කාලි, දෙල් රසයි තමයි හැබැයි ඌෂ්නයි; හමේ රෝග තියෙන අයටත් හොඳ නැහැ.

නැවත සකස් කරනු ලබන ආහාර වන සොසේජස්, බේකන්, සලාමි, හැම්, කොක්ටේල්ස්  ආදී මාංශ ආහාර වර්ග පිළිකාකාරක ආහාර ලෙස ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නම් කර ඇත.  මෙවැනි ආහාර දිනකට ග්‍රෑම් 50 ක් ආහාරයට එක්කර ගැනීම 18% කින් පිළිකා අවදානම ඉහළයාමට හේතුවන බවට විශ්වාස කෙරේ. 

රතු පැහැ මස්වර්ග පිළිකා කාරක ලෙස ක්‍රියාකිරීමේ හැකියාව වැඩි බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙත්.

තෙල් සහිත කෑම බීම වැඩිපුර කෑම නිසා ශරීරයේ කොලෙස්‌ටරෝල් මට්‌ටම ඉහළ යයි.

සීනි අධික ආහාර පාන ගත් විට සිදුවන්නේ එය රුධිරය සමඟ එක්‌වීමයි. රුධිරයේ ඇති සීනි මට්‌ටම ඉහළ යාම යනු දියවැඩියා රෝගය මතුවිමයි.

උදේට මුං ඇට. කඩල, කව්පි වගේ ධාන්‍ය කන්න, කොළ කැඳ පානය කරන්න. දවල්ට රතු හාල් බත්, මාළු, මැල්ලුම්, වට්ටක්කා වගේ දේවල් කන්න.

බිත්තර ගොඩාක් කන කෙනෙක් කහ මදය අයින් කරලා කන්න ඕන කොලෙස්‌ටරෝල් අඩු කර ගන්න.

ඔය කැළණි පාලමට ඔබ්බෙන් තොටළඟ ටකරන් මඩු/ගෙවල්  උඩ පපඩම් හදලා  වේලේන්න දාලා තියෙනවා. ඇත්තටම විකුනන්න තියෙන මේවා ප්‍රමිතියට අනුකූලද?

මේවා උඩ කාක්කෝ, පරෙවියෝ වගේ සත්තු ලගින්නේ නැද්ද?

ඉන්දියාවෙන්, පකිස්තානයෙන් අපිට ගේන හාල්, කඩල, මුං, කවුපි,  මිරිස්, පරිප්පු  ආදිය කොච්චර පරණද කියලා කවුරි හරි දන්නවද? ඒ රටවල ගබඩාවල තිබිලා, නැව් මඟින් අපට එනකොට මාස ගණන් ගිහිල්ලා වෙන්න බැරිද. මේවාට කෘමිනාශක නොගසා කොහොම තියාගන්නද?

ඔය කෑම ගෙන එන නැව්වල මොන තරම් මීයෝ, කැරපොත්තෝ ඇද්ද, වෙනත් අහිතකර කෘමි සතුන්. ගෝනි වලට මුහුදු වතුර ගැහුවත් ඒ ආහාර ඒ අය ඉවතලන්නේ නැහැනේ.

අපේ දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්තානය වැනි තැන්වලට ගෙනෙන ධාන්‍යය නම් නෙලා ගත්ත හැටියේම ඒවා කියලා අපි දන්නවා. එතකොට ගුල්ලෝ වැනි සතුන්ගේ ආක්‍රමණ අඩුයි; කල් තියාගන්න බෙහෙත් ගහන්න ඕනත් නැහැ.

හැම විටම දේශීය ආහාරම ගන්න බලන්න.

බීජ පොඩි වුනත්, දේශීය අර්තාපල් පකිස්ථාන් ඒවාට වඩා නැවුම්, රසයි, ගුණයි.

අප බොන කිරි කෙතරම් ප්‍රවේශම් සහිතද? අප්‍රවේශම් සහිතව ලබා ගන්නා සහ විවෘතව  කල් තබා ගන්නා  කිරිවල ඇති බැක්ටීරියාමය අපද්‍රව්‍ය අපේ සෞඛ්‍යයට ඉතාම හානිකරයි.

ලංකාවේ කිරි එකතුකිරීමේ (ශීත කිරීමේ) මධ්‍යස්ථානවල, සමහර විට, තවමත් හයිඩ්‍රජන් පෙරෝක්සයිඩ් එකතු කරනවද, නරක් නොවෙන්න?

ඉස්සර කිරි බව්සර් වලටත් හයිඩ්‍රජන් පෙරෝක්සයිඩ් එකතු කලා, ශීත මධ්‍යස්ථානයේ කිරිවල කූල් ගතිය අඩු වූ විට.

හයිඩ්‍රජන් පෙරෝක්සයිඩ් කියන්නේ තුවාල හෝදන්න ගන්න සැර රසායණික ද්‍රව්‍යයක්.

කිරි රත් කරනකොට මේවා වාශ්පවී ඉවත් වෙනවා.

පාන්පිටි වලින් හදන කෑම කෑමට අපි අද තදින්ම ඇබ්බැහි වෙලා. මේක විදේශ අධිරාජ්‍ය වාදීන් යටතේ සිටි කාලයේ අප පුරුදු වු දෙයක්. තිරිඟු ඇටයක් වත් හදන්නේ නැති මේ රටේ අපි මේ තරම් තිරිඟු වලට වහල් වීම ඉතාම  නරක දෙයක්.

ඉස්සර කඩෙන් ගන්න පාන් ඇතුලේ මැරිච්ච ගුල්ලෝ හිටියා කළු පාටට. සමහර පාන් ගෙඩි කන්නම බැහැ.

PL 484 ආධාර ක්‍රමය යටතේ එදා අපට ඇමරිකාවෙන් ලැබිච්ච තිරිඟු පිටි.

අද උනත් මේ පිටරටින් එන තිරිඟු පිටි කොච්චර නම් පිරිසිඳුද කියලා අපි දන්නේ නැහැ.

අපේ රටේම වැවෙන සොයා, සෝගම්, මුන්, කවුපි,  කුරක්කන්, බඩ ඉරිඟු, මෙනේරි, තල, හාල් පිටි වලින් නිපදවන ආහාර වලින් හදන පාන්/ෂෝර්ට් ඊට්ස් කෑමට පුරුදු වෙමු. මේවාට යම් තරමක තිරිඟු පිටි කලවම් කරලා අවශ්‍යම නම්.

පිටරට ආහාර ද්‍රව්‍ය ආනයනය කරන සමහර වෙළෙන්දෝ බලන්නනේ එහි ගුනානත්ම අගයට වඩා, කොයිතරම් අඩු මිලට ඒ කෑම ගෙන්වලා කොයිතරම් වැඩි ලාභයක් ගන්න පුලුවන්ද කියන එකයි.

අඩුම වශයෙන් දවසකට පැය 8ක වත් නින්දක් ගන්න බලන්න. රාත්‍රී කාලයේ සුව නින්දක් ලබන කෙනා හොඳ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයකට  හිමිකම් කියන බවයි ජර්මනියේ  සරසවියක වෛද්‍ය පර්යේෂකයන් කිවේ.

ඇවිදින මං තීරු කියලා ප්‍රදේශ හැදුවා, මිනිස්සු ඒවා හොඳින් පාවිච්චි කරනවා. ඉතාම හොඳයි.

හැබැයි ඕස්ත්‍රේලියාවේ සෑම පාරක්ම වගේ ඇවිදින මං තීරුවක්; ඒ තරම් හොඳට හදලා තියෙන්නේ. හොඳින් පළල, ගඩොල්/කළු ගල් අල්ලපු  පේව්මන්ට් එහි තියෙන්නේ සෑම පාරකම.

ඒ රටේ අමුතුවෙන් ඇවිදින මංතීරු කියලා හදන්න ඕන නැහැ.

පොළොන්නරුව මහ රෝහලේ නේවාසිකව ප්‍රතිකාර ලබන රෝගීන්ගෙන් 30%-40% ත් ප්‍රමාණයක්‌ දියවැඩියා රෝගයට ගොදුරුවූ අය බවට හඳුනාගෙන ඇත.

මස්, මාංශ අනුභවයෙන් තොරව (vegetarian) නිරෝගිමත්, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජිවිතයක් ගෙවිය හැකියි.

හිමාල වනයේ ඍෂිවරු ඉන්නවා සම්පූර්ණයෙන්ම ශාක භක්ෂක. කිසි ලෙඩක් දුකක් නැතුව අවුරුදු 90 -100 ජීවත්වෙනවා ඒ අය.

මම දන්න මහ කොමසාරිස්වරයෙක් හිටියා. තමන් මස් මාළු කන්නේ නැහැ කියලා ප්‍රසිද්ධියේ පම්පෝරි ගැහුවා. එයාගේ ගෙදර ගියහම කෑම මෙසේ නැති මසක් නැති තරම්. එයා තලු මර මර මස්, මාළු කන්නේ.

අපි තලු මර මර, දිව උඩ දාමින්, කන ඔය මස් කෑල්ල වෙනුවෙන් අසරණ, අහිංසක  සතෙක් තම ජීවිතය දන් දීලා තියෙනවා. සමහරු සතුන් මොන තරම් (පැය ගණන්) දඟලලද අන්තිමට මැරෙන්නේ.

හරක්, ඌරං, එළුවෝ මරණ තැනකට ගිහිං බලන්න. සත්තු මරලා ඉවර වුනහම ඒ ස්ථානය හරියට යුධ පිටියක් වගේ. ලේ විලක්. සමහර සත්තුන්ගේ වලිග කොට පැය ¼ ක්  – ½ක් ගිහිල්ලත් දඟලනවා.

බුද්ධාගමේ හැටියට නම් ඒ පිනම ඇති (තම ශරීරය දානය කිරීම), එම සතාට මනුෂ්‍යය ආත්මයක් ලබලා උපදින්න.

බුද්ධාගමේ හැටියට නම්, මස්, මාළු නොකෑමේ පිනම ඇති වෙන්න ඕන ඒ පුදගලයාට යළි හොඳ මනුෂ්‍ය ආත්මයක් ලබන්න.

දියුණු රටවල ඉතා ක්ෂණයකින් මසුන් පිණිස සතුන් මරනවා. එයින් ඒ සතා ලබන වේදනාව අඩුයි. අපේ රටේ වගේ කකුල් බැඳගෙන, විශාල වෙරක් දමා සතාගේ බෙලි කපන ක්‍රම, සතාගේ ඔලුවට මිටියෙන් ගැහීම, පිහියෙන් ඇනීම, පොරවෙන් ගැසීම  වැනි ක්‍රම, දියුණු රටවල නැහැ හෝ අඩුයි.

අපේ රටේත්  මෙවැනි අධි වේදනා රහිතව සතුන් මරණ ස්ථාන ඇතිකරනවානම් හොඳයි, නමුත්, එයින් අදහස් කරන්නේ නැහැ මරණ සතුන් ප්‍රමාණය බොහෝ සෙයින් වැඩි කලයුතුයි කියා.

මිනිස්සුන්ට මස් කන්න ඕන නම් ඒ සතුන් නිසි විධියට මරා දමන්න ක්‍රම රජයන් විසින් ඇති කල යුතුයි.

පාරේ යන වාහන (වැන්/ලොරි) සත්ව ඝාතකාඝාර  බවට පත් කරගෙන තියෙනවා. සමහරවිට මීට හේතුව නිත්‍යානුකුලව සතුන් මරන ස්ථාන රජයන් මගින් පිහිටුවලා නැති වීම හෝ මදි වීම නිසා වෙන්නැති.

මේ ප්‍රශ්ණ දිහා ප්‍රශ්ණයක් නැති විදියට ඉන්න බැහැ; ප්‍රශ්ණේට මුහුණ දීලා විසදන්න ඕන, මස් කන පුද්ගලයාට සහ දුක් වී මැරෙන අහිංසක සතාට (දෙගොල්ලන්ටම) සාධාරණයක් වෙන විදියට.

ඉස්සර මස් කඩවල PHI සීල් එක නොගැසූ මස් විකුනන්න තහනම්.

දැන් සමහර කඩවල සිල් එක ගහන්නේ මස් කඩේ අතුලේදී මස් කඩ හිමියමලු?

ලංකාවේ සත්ව මස් කර්මාන්තයක් නැහැ ඌරු සහ කුලුලු මස් හැරුණු කොට.

මේ මස් කන විදියට යම් දිනක මේ රටේ හරක්, එළුවෝ එකෙක් වත් නැති වෙයි. මී හරක් නම් දැනටමත් බොහෝ දුරට වඳ වෙලා ඉවරයි මිනිස්සු මරලා කාලාම. කැලේ කීප දෙනෙක් ඉන්නවා.

අපි වසරකට සංචාරකයෝ ලක්ෂ 40ක් අපේක්ෂා කරනවා, මේ ඉලක්කය පහසුවෙන් සපුරා ගනීවී  මේ යන විදියට. කෝ මේ අයට කන්න හරක්, එළු මස්?  මුදල් ගියත් කමක් නැහැ පිටරටින් තමයි ගේන්න වෙන්නේ.

ඕස්ත්‍රේලියාවේ බීෆ් තියෙනවා මුළු ලෝකෙටම උනත් ඇතිවෙන්න දෙන්න.

අපි දැනටමත් ලැම්බ් එහෙන් ගෙන්වනවා.

ඉන්දුනීසියාවේ එළුවෝ හදනවා මසට.

ඉදිරියේදී ඒමට නියමිත මහා සුද්දන්, චීන්නු සේනාවට හරක් මස් දෙන්න ගිහිං අපිට කිරි ටික ගන්නවත් වස්සියෙක් නැති වෙයි.

රජයන් මේ සත්‍ය ප්‍රශ්ණ ගැන කල්පනා කරනවද?

එම්. එස්‌. ජී. රසකාරකය සෞඛ්‍යට අහිතකරයි.

සමහර හෝටල්, බත්/තේ කඩවල පිරිසිඳු කම බලන්න ඒවායේ පිටිපස්සට යන්න ඕන. කුස්සිය, වැසිකිලි, පිළිකන්න, කානු ඉතා අපවිත්‍රයි. නහය වහගෙන යන්න වෙන්නේ.

මියෝ, මැස්සෝ, කැරපොත්තෝ, හුනෝ වගේ  අහිතකර සත්තු බහුලයි අපේ හෝටල් වල. එවැනි හෝටල් වලින් දිගටම කන අයට විවිධ රෝග සෑදෙන්න ඉඩ තියෙනවා. සමහර ප්‍රදේශවල  සැන්ටි බෝර්ඩ් මහත්තුරු ඉන්නේ නමට විතරයි.

නහයට ඇඟිල්ල දාලා හාර හාර කථා කරන අය ඒමට සිටිනවා. ඉතාම නරක පුරුද්දක්. සමහර හෝටල කෝකියෝත් උයන ගමන් කරන දෙයක්.

සමහර හෝටල කෝකියෝ වැසිකිලි ගොස් සබන් ගා ඉතා හොඳින් අත් සොදා ගන්නේ නැහැ. මේ අයගේ නියපොතු වල රැඳුනු අසුචි, කෑම වලට එක් වීම නිසා ‘ඇමිබයසිස්’ නමැති බඩ දඟලන සහ නිතර වැසිකිලි යාමට සිදුවන රෝග හැදෙනවා. මෙරටට පැමිණෙන බොහෝ විදේශිකයන්ට පැමිණ දින කිහිපයකින් පසු හැදෙන ලෙඩක්.

තවම බොහෝ තේ කඩ, ආපන ශාලා, කැන්ටින්වල වේටර් වරු කෑම (ෂෝට් ඉට්ස් වැනි) අතින් අල්ලනවා, කෑම අල්ලන අඬුවකින් නැතුව.  අප මිට වඩා ගොඩාක්  දියුණු විය යුතුයි.

අපේ ගොඩාක් තේ බොන හෝටල්, කෑම කන ආපනශාලා, මහජන කැන්ටින් පිරිසිඳු කමින් ඉතාම බාලයි.

අද ගොඩක් ගමේ කඩේ කියලා කියන තැන්වල, දේශීය බුෆේ තැන්වල  මැටි වලන් ඇරලා තියෙන්නේ රතු හාලේ බතට පෑහෙන ගෝවා, බීට්‌ රූට්‌, ලීක්‌ස්‌, කැරට්‌, කුකුළු මස්‌, පපඩම්, කට්ට සම්බෝල, පරිප්පු, මාළු ඇඹුල් තියල් සහ චටිනි. මේවා බටහිර කෑමට වැඩිය කොපමණ රසද. මිරිස්, තුන පහ වගේ ජාති හින්දා අපේ කෑම අපමණ රහයි.

මුන්නේසරම් ගොස් තල් කොලේ දැවටු කිතුල් හකුරු මගේ පවුලේ අයට අරං දුන්නා දැන් මතක් වෙනවා.

ළාවට රෝස්ට්  කරපු මුන් කිරිබත් කාලා තියෙනවද, නියමයි.

කැකුළු හාලේ බතුයි, කොච්චි මිරිස් දමලා හදන පොල් සම්බෝලයි තියෙනවනම් මට වෙන මොනවත් ඕනේ නැහැ කියා මෙල්බර්න් සිටින මගේ මිතුරෙක් නිතරම කියනවා.

දුප්පත් කමට පොල් ගන්න සල්ලි නැතිව, කිරි හොද්දක් නොහදා, වට්ටක්කා ඇට තලලා දාලා, කොච්චි හොද්ද එක්ක බත් කන අය අදත් ලංකාවේ කොපමණ නම් ඇද්ද?

හාල් ගන්න සල්ලි නැතිව බත් වෙනුවට මුරුංගා තම්බලා කන ළමයි ඉන්නවා අනුරාධපුර, හොරොව්පතාන පැත්තේ. ඒ අය ඒවා කනකොට නම් බලන් ඉන්න බැහැ, සසර කළ කිරෙනවා.

හුදු බඩගින්න නිසාම වැට මායිමේ තිබු  ජාපාල ගසේ අතුරිකිල්ලක් කඩා ගෙන  කා ඒ  දිනය පුරා පොල් කිරි පානය කරමින් බඩ අල්ලං හිටපු කෙනෙක් සිටියා. වාසනාවකට මැරුණේ නැහැ.

රසම  කෑමකි; උණු කුරහන් රොටී, ලාවට තෙල් දාපු ළුණු සහ සැර ලුණු මිරිස.

නෙලුම් අල සහ කොහිල අල එකට  පුලුවන්නම් කාලා  බලන්න; හරිම ගුණයි, රසයි.

මාතර ගියොත් මා කිරි පැණි ඇතිවෙන්න නොකා නම් එන්නේ නැහැ.

ඉස්සර, මාතර රිචර්ඩ් එකේ නියම මී කිරි තිබ්බා.  

කතරගම යන කොට අම්බලන්තොට, හම්බන්තොට  පැත්තේ හදන මී කිරි මඩුවටම  ගිහිල්ලාඒවා  ගන්නවා, ඒවා හදනවා බලන් ඉන්නත් පුළුවන්.

කතරගම බස් ස්ටෑන්ඩ් එක ළඟ කඩේකින් උදේට උණු උණු ආප්ප කෑවා තද කළු සීනි සම්බල් සහ කිතුල් හකුරු එක්ක. කවදාවත් අමතක වෙන්නේ නැහැ.

කහබිලියා කොළ අමුවෙන් කන්න එපා; වමනේ එන්න ගත්තොත් පොල් කිරි පොවන්න.

ඉස්කෝලේ බාලදක්ෂ කරන කාලේ කැකිරාව පැත්තේ කැලේක දවස් 4ක් කඳවරු ගහගෙන හිටියා. දිවුල්, පලු, වීර, ගල්සියඹලා වැනි රසවත් පලතුරු ගස් වලින්ම, නැගලා, කඩාගෙන කෑවා.

ඉඳල හිටලා ගෙදර එන යාලුවෙක් ඉන්නවා. එන්න ඉස්සෙල්ලම මිනිහ මගේ බිරිඳට කෝල් කරලා කියන්නේ කැකුළු හාලේ බතුයි, හාල්මැස්සොයි (මිරිසට උයලා), පරිප්පුයි, පොල් සම්බලූයි ඕනා කියලා. මිනිහගේ ඔය ‘මෙනියු’ එක කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ.

කහට කෝප්පයක් කිතුල් හකුරු කෑල්ලක් එක්ක බිවුවහම  පාළුව කොහෙන් බැහැල යනවද දන්නේ නැහැ

මගේ කතෝලික යාලුවෙක් මඩු පල්ලි ගිහිල්ලා තල් ගහේ  ලපටි බඩ (කොට්ටකිලන්ගු), එවෙලේම ගහෙන් කඩපු මි පැණි එක්ක කන්න එක් දෙමළ මිනිහෙක් දුන්නා කියා අපට ගෙනත් දුන්නා,  නියම මි පැණි කෑවේ එදා.

ඒ දෙමල මිනිහම කියා තියෙනවා ‘මාතියා අලුතින් මරපු වල් ඌරු මස්, මුව මස්, ගෝන මස් තියෙනවා, ඕනද’ කියලා. යාළුවා එපා කියලා.

ඔටු කිරි බීලා රටඉදිත් කෑවත් මට නම් අරාබි රටවල කෑම  අල්ලන්නේ නැහැ කියා මැද පෙරදිග අවුරුදු 10ක් සිටී කෙනෙක් කියනවා. ලංකාවේ කොහිල හොද්දට ඔය ඔක්කොම රට කෑම පරාද කරනවලු.

උදේට උණු ආප්ප මේසයක් දැක්කොත් මගේ කටට කෙල පෙරන එක නවත්වන්න බැහැ.

කිරිබත් කොච්චර රස උනත් අපේ ගෙදර කිරිබත් හදන්නේ විශේෂ සුභ දවසකට පමණයි. කොච්චර කිව්වත් අම්මගේ ප්‍රතිපත්තිය වෙනස් වුනේ නැහැ.

කැකුළු හාලේ කිරිබත් මාමය්ට් එක්ක කාලා බලන්න හරි රහයි.

පොල් සම්බෝලෙකට තව එලවලුවකුත් එකතු කරගෙන බත් ටිකක් කෑවා නම් ආයි මස් මාළු ඕන නැහැ.

පාන්දර නැගිටලා රණවරා කෝප්පයක් උණු උණුවේ බීලා හකුරු කෑල්ලක් හප හපා මිදුලට ආවා කාලේ අද මේ සිතල විදෙස් රටේ ඉඳගෙන මතක් වෙනවා.

තම්බපු කොසුයි පොලුයි දාගත්තහම වෙන මොනවත් ඕනේ නැහැ.

‘කොස් විකුනන්නේ කොහොමද?මැනලාද? කිරලාද? කොස් විකුණන්නේ කපලා පළු වලින්’.

අපේ ගෙදරට ඈත පළාතකින් ආවා හැම ඉරිදටම  අන්කල් කෙනෙක් ෆනෑන්ඩෝ කියලා. ඔහු වැඩියෙන්ම කැමති රොස්ට් කරපු කොස් ඇට වලට.

වරායේ කෑම එක කියනවනේ නේද හොඳම කෑම එක. රුපියල් 100ලු.

තාත්තා ඉරිදට ට්‍රිපොලි මාකට් ගිහිල්ලා ‘මුළු මාකට් එකම’ ගෙදර ගෙනවා. ඉරිදා දවල්ට  පිඟනේ මදි තියන්න තියෙන කෑම ජාති බෙදා ගන්න.

කාලයක් තිබුනා හැමදාම ගෙදර ඉරිදා දවල්ට තනිකරම සී ෆූඩ් ජාති හදනවා.

මගේ ඥාති මල්ලි කෙනෙක් ඉන්නවා ඔහුගේ ප්‍රියතම කෑම මුරුංග කොළ දාපු කකුළුවෝ හොද්ද.

මාළු පාට්ස් කියලා ලොකු මාළුන්ගේ බඩ ඇතුලේ තියෙන කොටස් ඉතා ගුණයි ලු, විටමින් වැඩි හින්දා.

හැදෙන ළමයින්ට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන්, විටමින්, ගැබිණි මව්  වරුන්ට අවශ්‍ය යකඩ (අයන්) සහ වෙනත් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ බොහෝමයක් මස් වල අඩංගුයි කියා කිව්වත් මස් වලට ආදේශක එළවලු, ධාන්‍ය, කිරි ආහාර  ඕන තරම් තියෙනවා.

අද ගොඩක් ගමේ කඩේ කියලා කියන තැන්වල, දේශීය බුෆේ තැන්වල  මැටි වලන් ඇරලා බලපුවහම තියෙන්නේ රතු හාලේ බතට පෑහෙන ගෝවා, බීට්‌ රූට්‌, ලීක්‌ස්‌, කැරට්‌, කුකුළු මස්‌, පපඩම්, කට්ට සම්බෝල, පරිප්පු සහ චටිනි. මේවා බටහිර කෑමට වැඩිය කොපමණ රසද. මිරිස්, තුන පහ වගේ ජාති හින්දා අපේ කෑම රහයි.

මගේ යාළුවෙක් – අගලවත්තේ, බෙල්ලන – බල කරවල කෑල්ලක් පුච්චලා දෙහි දාලා බත් දෙනවා යාළුවො 50ක් විතර එක පාරට නොකියා බස් එකෙන් ඇවිල්ලා ගෙදරට බහින දවස්වලට. එක දවසක් දුන්නේ කුනිස්සෝ දාපු තෙම්පරාදු සම්බෝලයයි, මිල්චාට් හාලේ බතුයි. රස කර කර යාළුවෝ සහ ඔවුන්ගේ පවුල් කෑවා කිවා.

දවසක් දෙනියායේ  ගිහිල්ලා කාපු සුදු කැකුළු හාලේ කිරි බත්, ඇඹුල් තියල් මාළු සහ   වම්බොටු මෝජු මතක් වෙනකොට අදත් කෙළ උනනවා.

වැව් මාළු හදලා තම්බපු මයියොක්කා එක්ක කාලා බලන්න, හැබැයි සැර බීම  බොන්න එපා.

පොලේ කරපිංචා මිටියක් රුපියල් 40යි. ඒකම මෙල්බෝර්න් වෙජි මාකට් එකේ රුපියල් 150යි.

අම්මා කේක් හදනකොට දාන්න ගේන මුද්දරප්පලම් අරන් හොරෙන් කනවා, ටින්කිරි එක්ක කලවම් කරලා, පුදුම රසක්.  හොරෙන් කන නිසාද?

පීටර් කුරුවිට මහත්මයා කතරගම ඉන්න හොඳම කලු දොදොල් නිෂ්පාදකයෝ එකතු කරලා TV වැඩසටහනක් රූපගත කළා – මහ පුදුම වැඩසටහනක්, ලෝකේ පුරාම වගේ cable TV වල ඒක පෙන්නුවා.  

පානම මහා මුකලන් කැලේ කිරි අල ගලවලා නෙලුම් කොලේ උඩ තියලා ලුණු මිරිස් සහ පොල් සමඟ කන හැටි පෙන්වන වැඩසටහනකුත් හදා එතුමා මුළු ලොවටම පෙන්වූවා.

ශ්‍රී ලංකාවට අපමණ කීර්තියක් අත් කර දී ඇති කුරුවිට මහත්මයා මහනුවර ක්වීන්ස් හෝටලේ ඉඳලා ජාත්‍යාන්තර රුපවාහිනියට උයලා පෙන්නුවා ‘ශ්‍රී ලංකන් බරමන්ඩි’ ඩිෂ් එකක් හදන හැටි. පසුබිම් සංගීතයට ගියේ ‘සුරාංගනී… සුරාංගනී….’ බයිලා වාදනය. මුළු බටහිර ලෝකයම වගේ දැක්කා අපේ ශ්‍රී ලන්කන් ඉවුම් පිහුම්.

ලංකාවට විශාල වශයෙන් ඕස්ත්‍රේලියාවෙන් සුද්දෝ එන්න ගත්තේ කුරුවිට මහත්මයයාගේ වැඩසටහන් වලින් පස්සේ (2012  විතර පස්සේ)

මගේ බම්බලපිටියේ මිතුරාගේ බිරිඳ ඉරිදාට රසට උම්බලකඩ කෑලියි, බී ලූනුයි, දෙහි,අමු මිරිසුයි දාලා හදන කටගැස්ම හොඳම කටගැස්ම කියා මා ඇයට කියා තිබෙනවා.

පිට රට සිට සැම වසරකම ලංකාවට එන මගේ අක්කා හැමදාම ඉල්ලන්නේ ගෙදරින් රසට හදන කෑමයි. එයා කියනවා හෝටල කෑම පිටින් ලස්සන වෙන්න පුලුවන්ලූ, ඒත් රසගුණ සහ පිරිසිදු අතින් ගෙදර කෑමට ගහන්න කෑම නැතිලු. ඉතා නුවණැති මගේ අක්කා කවදත් හරි බව මා දන්නවා.

පොළෙන් ඉදුණු බෙලි ගෙඩියක් අරං පිරිසිඳු කිතුල් පැණි එක්ක ගෙඩිය ඇතුලෙම තියාගෙන තේ හැන්දෙන් කනකොට හිතෙනවා අනේ අපේ රට කොච්චර වාසනාවන්ද කියලා.

පොලොස් හදනවා නම් පැය 2ක් විතර මැටි වළඳේ හින්දන්න ඕන. උයලා, කාලා ඉවරවෙලා ඉක්මනින් ෆ්‍රිජ් එකට නොදැම්මොත් ඉතුරු  පොලොස් පිළුණු වෙනවා.

සමහර හෝටල් වල පාරිභෝගියකන්ට කන්න ෂෝට් ඊට්ස් පුරවපු පිඟානක් මේසය මත තබා යනවා. බොහෝ පාරිභෝගිකයෝ ඒ කෑම අතින් අල්ලා බලා ආපසු දමනවා, හොරෙන් පොඩ්ඩක් කා ආපසු දමන අයත් සිටිනවා. අතින් අතට ස්පර්ශවන, තැලෙන කෑම ගැන කුමක් කිවමනාද?  ඒවා කන්න කවුරුවත් කැමති නැහැ.

මවක්, පියා හා දරුවන් දෙදෙනකු මීගමුව බස් ස්ටෑන්ඩ් එක අසළ හෝටලයක මේසයෙහි කෑම කමින් සිටියා. ඒ දරුවෝ කට්ලට් සහ රෝල්ස් කීපයක් ගෙන මදක් කා ‘ඌයියා මිරිස්’ කියා ඒවා පසෙක තබා තවත් කෑම වර්ග ගැනීමට අත දැමූහ. ඔවුන් ගිය පසු වේටර් ඒ කෑම පිඟාන අලුතින් කෑමට ආ යුවලකට ගෙනත් තිබ්බේය.

කරන්න තියෙන්නේ පාරිභෝගිකයාට අවශ්‍ය කෑම ගැන අසා ඒවා පමණක් මේසය මත පිඟානක තබා, කෑවත් නැතත්, බිලට එකතු කිරීමයි.

දවසක්  මීගමු වෙරල පැත්තේ ගියා පවුලේ අයත් එක්ක. එතන තියනවා කොත්තු හදන තැනක්. අපි හැමෝම කොත්තු කෑවා. වැඩිපුර කොත්තු පිඟානෙම ඉතුරු කරලා හැමෝම රැල්ල පාගන්න පහලට ගියා. මම කොත්තු ගහන හැටි බලන් හිටියා. අර අපි කාලා ඉතුරු කරපු කොත්තු ටික කලවම් කරනවා මම දැක්කා තවත් හදන කොත්තුවකට. ඒ කියන්නේ අපිත් කන්න ඇත්තේ කවුරුහරි කාපු කොත්තු වෙන්න ඇති.

ගලේ අඹරලා හැදූ පොල් සම්බෝලෙකුයි, මිරිසට හදපු අල හොද්දකුයි තියෙනවා නම් ඉදි ආප්ප 50 ක් 60 ක් නිකම්ම කන්න මට පුලුවන් කියා දුරින් අපේ අයියා කෙනෙක් වෙන කෙනෙක් කියනවා. ‘මගේ ඉදි ආප්ප ආසාව නැති වෙන්නේ මම නැති වුණදාට තමයි ඉතින්’ කියාත් ඔහු කියනවා.

මම පොල් ගානවා සම්බෝලෙකට. ලුණු, රතුළුණු, උම්බලකඩ, මිරිස්, ගම්මිරිස්, උම්බලකඩ දාල පොල්ටික පදම් කලා කියමුකෝ. පුළුවන්නම් පරිප්පු, අල බැදුමක් හදා ගන්නවා. ඊට පස්සේ කපපු පාන් පෙති එක්ක ගිල දානවා කට්ටිය එක්ක එකතුවෙලා.  පස්සේ බොන කහට කෝප්පේ නම් පංකාදුයි.

හොදට කට සැරට කාලා දැවිල්ල පිටම ඉඟුරු තේ එකක් බොන්න ඕනෑ. එවිට තමයි තේ එකේ රස වැඩියෙන් කටට දැනෙන්නේ.

ටවුන් හෝල් එක ඉදිරිපට දැන් තරමක අලුත් හෝටලයක් තියෙනවා  ප්‍රසිද්ධ හොස්පිටල් ජාලයක් කරන අයට සම්බන්ධ. කෝකි වරු සියලු දෙනා ඉන්නේ හිසකෙස් වැසූ තොප්පි පැළඳ ගෙන.  ආහාර කවුන්ටරයේ වැඩ කරන වේටර් වරු කෑම අල්ලන අඬුව අල්ලන්නේ තුනී රබර් අත්වැසුම් දමායි. සනිපාරක්ෂාවට මුල්තැන දෙන මෙවන් තැන් වලට පාරිභෝගිකයෝ නිරායාසයෙන්ම ඈදී එනවා, විදේශ සංචාරකයෝ පවා මතක තබාගෙන එවැනි හෝටල වල හොඳ  වෙබ් අඩවි වලට ලියනවා.

කොළඹ නගරයේ සහ දිස්ත්‍රික්කයේත්, වෙනත් ලොකු නගරවලත්  ලොකු පාලම්  යටින් ගලා බස්නා ඇල, වේලි දෙස බලන්න – ඒවා ඉතාම අපිරිසින්දුයි. බොහොමයකින් එන ගඳ ඒ ජලයට මිශ්‍රවූ මිනිස් අසුචි ගඳ – ගෙවල්වල ටොය්ලට් හරෝලා. 

මේවා අසළ ජීවත්වෙන/වැඩකරන  මිනිස්සු පමණක් නොවෙයි ලඟින් යන මිනිස්සුන්ගේ පවා ඔළු කැරකි අසනීප තත්ත්ව ඇති වෙන්න පුළුවන්.

ඒ වතුර ගෑවු අයට චර්ම රෝග හැදෙන්න පුළුවන්. නගර සභා මේවාට ස්ථිරසාර පිළියම් යෙදිය යුතුයි. 

එක් නගර  සභාවක් නව නගරාධිපති පත් කළාට පස්සේ ඒ පක්ෂය පම්පෝරි ගැහුවා; මාස 6න් පස්සේ බලන්න කරලා තියෙන වැඩ කොටස කියලා – තිබ්බ නගරය හඳුනා ගන්නවත් බැරි වෙයි කියලයි කිව්වේ. දැන් මාස 6ට ලඟයි, ඊයේ පෙරේදා වැස්ස වැස්සෙන් කොටුව දුම්රිය ස්ථානයත් යට වුනාලුනේ?

ඔක්කොටම ඉස්සෙල්ලා නගරේ තියෙන බෝක්කු, කානු පද්ධති සුද්ද කරලා ඉන්න.

මේ නගර සභාව කෝටි ගණන් වියදම් කර උත්සව පවත්වන්න නම හරිම දක්ෂයි (අතීතයේ), හැබැයි අත්‍යාවශ්‍ය දේට මුදල් නැතැයි  කියනවා.

නගර සභාවක් දේශපාලනඥයන්/තානාපතිවරුන්  ගෙන්වා කෝටි ගණන් වියදම් කර සාද පැවැත්වීම වැරදියි. පාර්ටි දානවා නම් ගෙන්වන්න ඕන තමන්ට වරිපනම් බදු ගෙවන පාරිභෝගික ජනතාව.

දැන් සිටින ප්‍රසිද්ධ නගරාධිපතිනිය අවංක, වංචා,දුෂණ නැති අයෙක් වීම ඉතා හොඳයි. නමුත්, ඒ මදි. ඔහු/ඇය සැම විටම ඉතා දක්ෂ සහ බුද්ධිමත්ව නගර සභාව මෙහෙය වන්න  ඕන; හැම තිස්සෙම කරන්න තිබෙන වැඩ ගැන  විමසිල්ලෙන් ඉන්න. අනුන්ගේ කපටි කථා වලට නොරැවටෙන්න ඕන.

තැනින් තැන ගොඩ ගහපු කුණු විසිකරන ස්ථාන නැතිවෙන්න ඕන.  කැඩිච්ච නැති පිරිසිඳු පේව්මන්ට් තියෙන්න ඕන.  ආපන ශාලා පිරිසිඳු වෙන්න ඕන. කාක්කෝ, අපිරිසිඳු බල්ලෝ,  වල් බළල්ලු අඳුරු තැන් වල හැංගිලා ඉන්න ඌරු මියෝ වගේ සත්තු නැති හෝ අඩු වෙන්න ඕන, අපිරිසිඳු බිත්ති සහිත රජයේ සහ පෞද්ගලික බිල්ඩින් පේන්ට් වෙන්න ඕන.

මහජන සෞක්‍යය පරීක්ෂක වරු, පරිසර පොලිසිය හරියට, අකුරට රාජකාරි කරනවානම්  නගර/ටවුම් වල තත්ත්වය ගොඩාක්  සතුටුදායක කරගත්තැකි.

ඔය නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය (එය හොර ගුහාවක් කියා බොහෝ අය කියනවා) – එය වහලා ඒ වැඩ නගර සහ මහ නගර සභාවලට පවරන්න. මේවාට අති විශාල නව ආදායමක් ලැබේවි වරිපනම් බදු හිමියන්ට හොඳ සේවාවක් සලසන්න.

ඉදිරියේ එන පළාත් සභා චන්දෙට දේශපාලන පක්ෂ අපේක්ෂකයන් තෝරනවලු. පළාත් සභා කියන්නේ හොරු හදන ෆැක්ටරි යන්න තමයි පොදු මහජන මතය. ඒවාට නොමිනේෂන් බොහෝ විට දෙන්නේ දේශපාලන මැරයන්, චන්ඩි සහ ප්‍රාදේශීය/නගර  සභා වල හොඳට හොරකම් කර පෙන්වූ අයට.

පළාත් සභා වලට තේරී පත්වෙන හොරුන් අතර ඉන්න මහම හොරු තේරිලා, බේරිලා දියවන්නාවේ පාර්ලිමෙන්තුවට  යනවා කියා කියනවා. එතන ගිහිං කරන්නේ නම් මහා පරිමාණයේ – කෝටි, ප්‍රකෝටි ගණනේ හොරකම්/ඩීල්.  

225ම හොරු කියන එක තමා මෑතක් වන තුරුම තිබු පොදු මහජන මතය.

225ම ප්‍රතිපත්තිය – නුඹ මගේ පිට කසපන්, මම නුඹේ පිට කසන්නම්.

දැන් ඇවිල්ලා ඉන්න අය ගැනයි මේ කියන්නේ – කවදාවත් හොරු හරියට අල්ලන්න මේ අය වැඩ කරන්නේ නැති බව ක්‍රියාවෙන් ඔප්පු කර පෙන්වා තිබෙනවා.

තල්මස්සු, ලොකු මෝරු නම් මේ අය කවදාවත් අල්ලන්නේ නැහැ.

දන්නවා ඇල්ලුවොත් මේ අයගෙනුත් දවසක පළි ගන්නවා කියා. ඒ විතරක් නොවේ යාළුවෝනේ.

බොරු මාධ්‍ය සංදර්ශන නම් ඉදිරියටත් තවදුරටත් අපට බලාගන්න පුළුවන් වේවි, විශේෂයෙන් චන්දයක් ලං වෙන කොට, රජය ඉතාම අපකීර්තියට පත්ව ඇති විට. එවිට, හොරෙක් දෙන්නෙක් හිරේ යවන්න වැඩ කරාවි, තව කිහිප දෙනෙක් (ලොකුම අය නොවේ) කුදලාගෙන ගොස් රිමාන්ඩ් ගත කරාවි.

කොනක ඉඳන් සියළු හොරුන් ඇල්ලීමක් නම් මේ අය කරන්නේ නැහැ, ජනතාවටත් ඒ හැටි ඒ ගැන හරි උවමනාවක් නැහැ.

අනෙක, පවරන නඩු මහා පරිමාණයේ චෝදනා නොවේ; සාපේක්ෂව සුළු ගණන් හොරකම් කරපුවා, සුළු වංචා, අපරාධ පිළිබඳව.

ඉස්සර, බොහෝ මිනිස්සු ප්‍රාදේශීය සභා මන්ත්‍රීවරු වෙන්න වළි කෑවේ පාරවල් හදන කොන්ත්‍රාත් වලින් ගසා කන්න බලාගෙන. පැවතී රජයන් ඒවාට උඩ ගෙඩි දුන්නා.

එක් වැඩපොලක ගංජා බීමට විරුද්ධව නිතරම කතා කරන අයෙක් රාත්‍රි වැඩපොළේ  නිදා ගන්නා අතර ගංජා කාරයෝ කීපදෙනෙක් මිනිහගේ බැගයේ සහ සාක්කුවේ  ගංජා පැකට් හංගා ආරක්ෂක අංශයට දැන්වුවා. අනේ අහිංසකයාගේ රස්සාව නැතිවුනා. අපමණ නින්දා අපහාස ඔහුට ආවා.

අසාධාරණය රජ කරන ලොවකය අප ජීවත් වන්නේ – ලෝකයේ කොහේත් තියෙන්නේ මේ ධර්මතාවය.

නොකරපු මිනී මැරුම් වලට එල්ලුම් ගස් ගිය මිනිසුන් සිටියා.

දඹදිව ධර්මාශෝක යුගයටත් වඩා පැරණි බ්‍රහ්ම අක්ෂර නව අනුරාධපුර කැනීම් වලදී පැරණි වළං, මුට්ටිවල සටහන් ව තිබී හමුවූ බව කියනවා එක් මහාචාර්යවරයෙක් (මෑතකදී නැසී ගිය). ඒ පිළිබඳව යු ටියුබ් වීඩියෝවක් වය්රල් වෙනවා මේ දවස්වල.

අද, පුරාවිද්‍යාවට සම්බන්ධ රටේ ඉහළ තනතුරු දරන සමහරු මේ මතය දැඩිව සමාජගත කරනවා.

මොවුන්ගේ අරමුණ මහාවංශය බොරු බව පෙන්වන්න. ඒ සඳහා ඔවුන් නොකරන දෙයක් නැහැ; මෙය ඉතා සංවිධානාත්මකව කරන දෙයක්.  ඔවුනට අවශ්‍ය මුළු ලොවම මනාව පිළිගත් ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය හැකි තාක් දුරට අවුල් කරන්න. අවුල් කරන තරමට අපේ ඉතිහාසය ගැන සැක, දුර්මත ඇතිකරන්න පුළුවන්.

බෙදුම්වාදී ඩයස්පෝරාව කරන්නේද  මේ දෙයමයි. ඒ සඳහා ඔවුන් රුපියල් කෝටි ගණන් වියදම් කරන්න ලැහැස්තියි. දැනුත් එසේ කරනවා.

මේ බ්‍රහ්ම අක්ෂර හමුවුනාය යන ඊනියා සොයාගැනීම පිළිබඳව කිසිම සාක්ෂියක් ඉදිරිපත් කරන්නේ නැහැ, ඔවුන්ගේ කට වචනය පමණයි.

එසේ මතු කර ගත්තා නම්, ඒ කැනීම් (වලං, මුට්ටි) කෝ? ඒවා ඉදිරිපත් කර නැහැ.

එයට හේතුව එවැනි දේ නැති වීමයි.

මේ අයට අවශ්‍ය මහින්දාගමනයට ප්‍රථම මෙහි බුදු සසුන තිබුණාය යන මහා බොරුව ප්‍රචාරය කරන්න. සිංහලයාට ප්‍රථම මෙහි ලෝකයේ වෙන කොහේවත් නොතිබූ විශිෂ්ට ශිෂ්ටාචාරයක් තිබු බවත් එය ද්‍රවිඩ බවත් පෙන්වීමයි ඒ අයගේ ඒකයන වෑයම.

මොවුන් කරනුයේ තනිකරම මිත්‍යාව ප්‍රචලිත කිරීමක්. බෙදුම්වාදයට උඩ ගෙඩි දීමක්.

ඒ නයින්, මෙහි සත්‍ය ලෙස බිහිවූ ශ්‍රේෂ්ට සිංහල බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරය/සංස්කෘතිය බොරුවක් බව ඒ අය පෙන්වන්න හදති.

ත්‍රස්තවාදී ප්‍රභාකරන්/ඇන්ටන් බාලසිංහම්, බෙදුම්වාදී විග්නේස්වරන් හැකිතරම් මහාවංශයට පහර ගැසුහ. එය බොරු බව කීහ. විග්නේස්වරන්ට අනුව දෙවානම්පිතිස්ස යනු ද්‍රවිඩ  රජෙක්!

යු ටියුබයෙන් නොනවතින ලෙස බොරු කියන එක් පුරාවිද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකුට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ සිටී බොහෝ ශ්‍රේෂ්ට රජවරු –  පණ්ඩුකාභය, පරාක්‍රමබාහු පවා ද්‍රවිඩ. ඔහු කියන පරිදී සීගිරිය කාශ්‍යප රජුගේ නිර්මාණයක් නොවේ. ඇත්තටම හිටියා නම්, හෙළ රාවණාගේ (ඔවුන්ට අනුව දෙමළ) කියාද කියන්නේ?

නැවතත්, අපේ පිළිගත් ඉතිහාසය බොරු සහ අවුල් කිරීමේ තැතක්.

කේම්බ්‍රිජ් විෂ්වවිද්‍යාලයෙන් පැමිණ මේ නව අනුරාධපුර කැනීම් වල සොයාගැනීම්  සාක්ෂාත් කළා කියනවා, මේවා සත්‍ය කථා නොවේ.

එහෙම පිළිගත්තා නම් ඒ කේම්බ්‍රිජ් වාර්ථාව කෝ? එහෙම එකක් නැහැ නේද?

හිටපු කෞතුකාගාර අධ්‍යක්ෂ (1939 – 1963) PED දැරණියගල රට පිළිගත් පුරාවිද්‍යාඥයෙක්, බොහෝ වැදගත් සොයා ගැනීම් කළා. එතුමා මහාවංශයට ගෞරව කළා, මහාචාර්ය පරණවිතාන සමඟ ඉතා කිට්ටුවෙන් වැඩ කළා. එතුමාගේ වාසගම ඇති පසු කාලීනවූ  පවුලේ අයෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳව බරපතල මතභේදාත්මක ප්‍රකාශ සිදු කළා.  

AI තාක්ෂණය මඟින් ඕනෑම බොරුවක් ඇත්තම විදියට නිර්මාණය කරන්න පුළුවන්. ඒවාටත් ලැහැස්ති වී සිටිමු.

ලීවර් සමාගමේ කම්කරුවෙක් වැඩ ඇරිලා එලියට එනකොට වයර් වගයක් කුඩේ ඇතුලේ හංගගෙන එනකොට සිකියුරිටියට අහු උනා. පාලනාධිකාරිය ඔහුගේ වැඩ වහාම තහනම් කළා. පසුව, දරුවෝ 5දෙනෙක්ගේ තාත්තා කෙනෙක් නිසා නැවත ස්ථාපිත කළා. හැබැයි නැවත නැවතත් ඔහු හොරකම් කළා.

ගෙදර හාල් නැති දවස්වල පොල් ගාලා පාන්පිටි වලින් රොටියක් හදාගෙන පුච්චන් කාපු පවුලක් ගැන දන්නවා. ඒ පවුලේ කිරි සප්පයෝ ඒ අහාරයට පුරුදු උනා.

තව ගෙදරක පාසැල් යන වයසේ ළමයි ටවුමේ කඩ වල වැඩට යැව්වා; වේටර්, වලන් පිඟන් හෝදන වැනි වැඩ ඒ  දරුවෝ කළා. 

නුගේගොඩ විජේරාම අසළ වයසක වෙළෙන්දියක් දිනපතා කිතුල් හකුරු මුල් 20 පමණ ගෙනත් එකක් රුපියල් 180 ගානේ විකුනනවා. හැමෝම හිතන්නේ කිතුල් හකුරු කියලා. මේවා හදන්නේ තල් සක්කර සමග සීනි දාලා කියලා දන්නේ නැහැ.

හැමර්ස්ලි නමැති කෝටිපති වයසක නෝනා කෙනෙක් මිය ගියා කොළඹ 7 බාන්ස් ප්ලේස් එකේ. මැරෙනකොට වයස 100යි. තනියම ජීවත්වූ මේ කාන්තාවගේ බුදලයෙන් වැඩි කොටසක් ලියා තිබුනේ තම බල්ලන් සහ පුසන්ගේ සුභ සිද්ධියටයි. එක් කොන්දේසියක් තිබුනා සතියකට වරක් ඒ අයට ඕස්ත්‍රේලියාවෙන් ගෙන්වූ බැටළු මස් ආහාරය සඳහා ලබා දිය යුතුයි කියා.

පොලිස් නිලධාරියා අප හොඳින්ම දන්නා අයෙකි.  ඔහු රාජකාරී කරන දිනක මීකිරි රැගෙන ආ වරෙන්තු කරුවෙක් ‘ඔබතුමාට පොඩි තෑග්ගක්’ කියා කිරිහට්ටිය මෙසය මත තියා හිසනමා ගරු කරඇත. ඉන් පසු පොලිස් නිලධාරියා අතින් මුදල්දී සීනි ගෙන්වා වරෙන්තු කරුට කිරි හට්ටියම කෑමට දී අවවාද කර ඇත.

එක රියදුරු සහායකයෙක් ඉන්නවා එන්ජිමට බ්රේක් ඔයිල් දාපු. වාහන හිමිකරුට මුළු එන්ජිමම අලුත්වැඩියා කරන්න වුණා. රුපියල් 40,000 ට වැඩියි පාඩුව.

එක්තරා නිවසක හොරා කෑම කන නිසා ගෙහිමියා සුනඛයෙක්ව කාර් එකේ දමාගෙන සැතපුම් 25 ක් පමණ දුරක ගෙනිහින් දාලා. දැන් ඉතින් ඒ කරදරේත් ඉවරයි කියලා ගෙදර ඇවිත් නිදාගෙන පහුවදා උදේ ඇහැරුනාලු. එතකොට සුනඛයා කන්පොට ගහ ගහ, වලිගය වන වන,  ගෙහිමියා ආදරයෙන් පිළි අරන් ස්තෝප්පුවේ ඉන්නවලු. ගෙහිමියාට තමන් ගැනම ලැජ්ජා හිතුනලු.

මං දන්නා කෙනෙක් වෝකර් ඇන්ඩ් ග්‍රේග් එකේ චීෆ් ඉලෙක්ට්‍රික් බාස් ලෙස වැඩ කළා. ඒ අය කුලියට ගෙයක් අරං හිටියා  කොළඹ 15හේ සමිට් පුර. දවසක් කුඩු රජෙක් ඔහුගේ  බෙල්ලට දැලි පිහියක් තියලා කියලා තියෙනවා ‘මම දන්නවා තමුසේ සී අයි ඩි ඒජන්ට්’කියලා, ‘ දවස් 2කින්  මෙහෙන් නොගියොත් කපනවා දැලි පිහියෙන් බෙල්ල’ කියලා. අහිංසකයෙක් වූ ඔහු එදාම  එයාගේ නෝනාවයි, ළමයි දෙන්නවයි, බඩු මුට්ටුයි ලොරියක දාගෙන, තට්ටු දෙකේ ගෙදරක උඩ තට්ටුව කුලියට ගත්තා කොළඹ 4රේ හේග් පාරේන්.

කාන්තාවක් හොදටම පිච්චිලා ගේනාවා රෝහලට.ඒ කාන්තාව කිව්වේ ලාම්පුව පෙරලුනා කියලා. ඒ කාන්තාව පුංචි දරුවෙකුට කිරි දෙන අම්ම කෙනෙක්. කිරි එරිලා අඩනවා, වාට්ටුව දෙකක් වෙන්න. කෙසේ වෙතත් දොස්තර මහත්වරුන්ට හොඳ කරන්න බැරි බව ලෙඩාටම කිව්වා. අන්තිමට කියන්න දෙයක් තියෙනවාද කියලා අහන කොට තමා කියල තියෙන්නේ ‘පුරුෂයා මට ගිනි තිබ්බා’ කියලා. පස්සේ එයා මැරුණා.

මේ ලඟදි, බොරැල්ල කනත්ත හන්දියේ රාලහාමි කෙනෙක් වාහන එකක් වත් නැති සේනානායක මාවතට අත වනනවා එන්න කියලා; අනිත් මාර්ග 3නේ වාහන කට්ටට පිරිලා.

මේක මම මගේ ප්‍රාථමික පාසැලේ කෙටි කථා සංග්‍රහයට ලියපු එකක් – ‘ඉස්කෝලේ ඉඳලා ගෙදර ආපු මම ‘බඩගිනියි’ කියලා ඉස්කෝලේ ඇඳුම් පිටින්ම වරිච්චි කුස්සියට ගියා. ‘පොඩ්ඩක් ඉන්න පුතේ’ කියලා අම්මා පිගානකට බත් එකක් බෙදන් ගෙනත් දුන්නා. බතුයි පෙර දා රැ ඉතිරිවෙලා තිබු, අම්මා විසින් දවල් නැවත තෙම්පරාදු කර තිබු පරිප්පුයි,  මම දමලා ඇරියා. කෑවට පස්සේ ‘අම්මේ, ඇයි අම්මා මාත් එක්ක කෑවේ නැත්තේ’ කියලා අහුවහම ‘වලඳේ  තියෙනවා පුතේ, පස්සේ කනවා කියලා’ කිවුවා. මම කෝකටත් කියලා කුස්සියේ දර ලිප උඩ තිබබිච්ච කළු ගැහිච්ච මැටි වලඳේ ඇළුමිනියන් මුඩිය උස්සල්ලා බැලුවා, අනේ වලඳේ අඩිය විතරයි, මුකුත්ම නැහැ. අම්මා හුරලම මට ගෙනත් තියෙන්නේ, එයාට දන්කුඩවත් නැහැ. මට ඇඩුම් ආවා, ‘අම්මා බඩගින්නේ නේද අම්මේ’ කියලා කියවුනා. ‘දුප්පත් කමත් වලිගෙ නැති ගොනා වගේයි පුතේ’ කියලා අම්මාත් ඇගේ කඳුළු බිංදුව ඇඳුමෙන් පිහි දා ගත්තා’.

ගාලු මුවදොර ගෝල් ෆේස් පිටිය නැවත කොළඹ මහ නගර සභා පාලනයට දෙන්න ඕන. ඒක අයිති ඒ අයටයි. වරාය අධිකාරිය පහතට වැටෙමින් තිබුණු පිටිය  තවත් නැතිම කරලා දැම්මා.

කොළඹ නගරයේ වාහන පාර්කින් මුදල් යන්නේ කොළඹ මහ නගර සභාවටද, එහි නාගරික මන්ත්‍රීවරුන්ටද? මොකද, කළින් සිදු වුයේ නාගරික මන්ත්‍රීවරුන්ගේ සාක්කුවට යන ක්‍රමයක්. කෝටි ගණන් මුදල්.

නගරයක්/ටවුමක් උනහම උස ලස්සන බිල්ඩින්, බඩු පිරිච්ච සාප්පු, පාරේ දෙපැත්තේ නවත්තපු ලස්සණ කාර් වගේ දේවල් පමණක් තියෙලා වැඩක් නැහැ. ඉස්සෙල්ලම බලන්න ඕන කානු පද්ධතිය දිහා.  හොඳට බැහැලා යන  කුණු ජරාව නැති කානු/ඇලවල් තියෙන්න ඕන.  පිරිසිඳු කානු  කොන්ක්‍රීට් පියන්වලින් වසා තිබිය යුතුයි.

මුරුංගා කොළ සහ කරල් වල වල ඇති ගුණය කියා නිමකළ නොහැකියි. 

මයියොක්කා හොඳ පිළිකා නාශකයක් කියනවා, ඒ වගේම හොඳයි මල් ගෝවා, බ්‍රොකලී, අලිපේර, කතුරුමුරුංගා, පැෂන් ෆෘට් කොළ, තක්කාලි යුෂ සහ ග්‍රීන් ටී ආදිය.

නිවාඩු දවසක වැව් මාළු, කොච්චි සම්බල්, මඤ්ඤොක්කා එක්ක හොඳම යාළුවා එක්ක ගඟ අද්දර ඉඳගෙන කිතුල් රා ටිකක් බොනවා. ඊට වඩා  සතුටක් තවත් තියේද?

පමණට වැඩිය අරිෂ්ඨ පාවිච්චි කරන්න එපා; අක්මාවේ සිරෝසිස් සැදි මැරුණු අය සිටිනවා.

කෘමිනාශක අනතුරු සහිතයි. ප්‍රවේශමෙන් පරිහරණය කරන්න.

මව්කිරි දීම උවමනාවෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන  මව්වරුන්ට මානසික අවපීඩනය වැඩිවීමේ අවදානමක් ඇතැයි සෞඛ්‍යය පර්යේෂකයෝ කියති.

ටැප් එකෙන් අපට බොන්න සපයන වතුර පිරිසිඳු විනිවිද පෙනන සුදු බෝතලයකට දාලා දවස් කීපයකට පස්සේ පරික්ෂා කර බලන්න; සමහර දවස් වලට පතුලේ විවිධ අපද්‍රව්‍ය තැන්පත් වෙලා තියෙනවා දක්නට ලැබෙනවා.  මේවා අපේ බඩට ගිහින් වකුගඩු, අක්මා විනාශ කර දමන එක පුදුමයක් නොවෙයි නේද? සමහරවිට උණුකර පෙරලා ගත්තත් අපද්‍රව්‍ය වීදුරුවේ  අඩියේ තියෙනවා දක්නට පුළුවන්.

අපිරිසිඳු  වතුර බිව්වහම වකුගඩු, අක්මා අමාරු සහ වෙනත් අබාධ හැදෙන එක පුදුමයක්ද?

බොන වතුර අවුල් නම් රටම අවුල්; සෞඛ්‍යය වෙනුවට වැය කරන මුදල් විශාල වශයෙන් ඉතිරි කරගන්න පුළුවන් බොන වතුර ටික හරියට හදා ගත්තොත්.

සෑම විටම වතුර නටවා, පෙරා පානය කල යුතුයි.

බෝතල් කල වතුරත් ප්‍රම්තියෙන් තොරයි කියල ප්‍රවුර්ති ගියා නේද?

ටැප් වතුර පුරවලා බෝතල් වතුර විකුණන ව්‍යාපාර ඇල්ලුවා කියලා පත්තරේ තිබුනා මතකයි.

පත්තර කඩදාසිවල ඔතන ලද අමු මස් හෝ මාළු මිලදී නොගන්න.  ඒවායේ ඇති තීන්ත මස් හෝ මාළුවල තැන්පත් වී ශරීර ගත වේ. මස්,මාලු කොතරම් සේදුවත් ඒවායේ තැන්පත් වන ඝන ලෝහ වර්ග ඉවත් නොවේ. පිළිකා, වකුගඩු රෝග, හෘද රෝග, ඇතුළු බෝ නොවෙන රෝග සීග්‍රයෙන් ඉහළ යාමට මෙයත් හේතුවක් විය හැකියි.

කොත්තු, පරාටා, ෆ්‍රයිඩ් රයිස්, අල චිප්ස්  නිතර කන්න – හර්ද රෝග මාරයාත්  ලං කරගන්න.

හොඳම කෑමක් තමයි අල තෙල් දාලා, පරිප්පු, සැමන් ගොඩාක් ලියලපු බොම්බයි ළුණුයි තක්කාලියි එක්ක කැකුළු හාලේ බත්; එක දවසක් කාලා බලන්න.

අම්මා හදන කැවුම් මිශ්‍රණය අමුවෙන් කන තරම් රසක් කැවුම් බැඳපුවහම නැහැ.

පිනි ජම්බු, වෙරළු ගිනියම් පළතුරු නිසා අපේ ආතා අපට  වැඩිය කන්න දුන්නේ නැහැ. අරළු බුළු නෙල්ලි තමා දුන්නේ, හොඳට විරේක වෙනවා.

මගේ මිතුරෙක් දවසක් දඹදෙනියේ නයිට් කඩයකින් කොත්තු දෙකක් අරන්ගියා  රාත්‍රී ගමන් විඩාවට නිවසට ගිහින් කෑම පිළියෙළ කිරීමට අපහසු නිසා.  රාත්‍රියේ ඒ කෑම එක කන්න හැමෝම පිඟන් අරන් ලෑස්ති වෙලා බලද්දී.  ඔහුගේ පාර්සලේ සම්පුර්ණ කැරපොත්තෙක්.  රෝස්ට්වෙලා.  බඩගින්නේ හිටිය අය අනේ ඕකගේ ඇටකටු හැපෙන්නේ නැහැ කියල කැරපොත්තව විසික්කරලා කොත්තු දෙකම කෑවා. යාළුවා විතරයි එදා බඩගින්නේ හිටියේ. 

ඔහු පසුව මට කීවා ‘කඩේ හොඳ වෙලාවට ලගක නොතිබුනේ, නැතිනම් මම ගිහින් ඒ අයගේ ඔලුවේ හලන්නේ කැරපොතු කොත්තු’ කියා.

මම අහල තියනවා කනකොට බත් පතේ කෙස් ගහක් තිබිලා අහුවුනොත් ගෙදර ගෘහණිය කියනවලු අද ඔයාට කොහෙන් හරි සල්ලි හම්බුවෙයි කියලා.

2000 දශකයේ පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩ කරන විධායක ශ්‍රේණියේ අයට වෙනම කන්න දානවා බුෆේ.  හැබැයි, කිසි වැඩක් නැහැ. චය්නිසි, ශ්‍රී ලන්කන්, සි ෆූඩ්, කෝල්ඩ් මීට්, හැම්, බේකන්, චීස්, ඇපල්, මුද්දරප්පලම් – මේ කිසි දෙයකින් අඩුවක් නැහැ. ක්ලාක්/පියන්  මහත්වරුන්ගේ කැන්ටින් එකේ කෑම වෙනයි, මේ කියන මොනවත් නැහැ; හැබැයි ඒ අයත් සමඟ ඉඳගෙන කන කෑම ටික රසයි.

කතුරු මුරුංගායි  තෙබු කොළයි එකට මලවලා කාලා බලන්න, නියමයි.

සමහර හෝටල වල මාළු හොද්දේ මාළු ඉතුරුකර හොදි ගත්තත්,  ඒ මාළු කැල්ලම ආයි දෙනවා ඊළඟ ‘කස්ටමර්ට’.

මොලයට සුව දෙන, සුව දායක  ග්‍රීන් ටී, සිනමන් ටී, හර්බල් ටි. උනුවට නිතරම බොන්න. කිරි දාන්න එපා.

අලිගැටපේර ඉඳ හිටලාවත්  ආහාරයට ගන්න.  හදවතට ගුණදායකයි.  ශරීරයේ බර අඩුකරගැනීමට,  සමේ පැහැය ඔපවත් කරගැනීමට හා ඇස්වල නීරෝගී බව හා ලස්සන වර්ධනය කිරීමට අලිපේර ඉතා කදිමයි.

එක් ගෘහිනියක්, දවාලට රූපවාහිනියේ තියෙන කේක් පන්ති, රුව අලංකරණය, කොණ්ඩා සැකසීම වැනි දේ නිතරම බලමින් ඉන්නේ. දවසක් ඇයගේ ගෙදරට හොරු පැනලා රෙදි වැලේ තිබුන වටිනා උත්සව ඇඳුම් වගයක් හොරු අරන් ගිහින්. කවුරුවත් වත්තට ඇතුළු වෙනවා දැනුනේ වත් නැද්ද කියල ගමේ කට්ටිය ඇහුවම ඒ බවලති කියලා තියෙන්නේ ගෙදරදී ෆේෂල් එකක් දමාගෙන ඇස් පිපිඥඥා පෙති වලින් වහගෙන පැයක් හිටපු නිසා කවුරුවත් ගෙදරට එනවා දැක්කේ නැහැ කියලා.

ඉදුණු දෙළුම්, මස් ගැලවෙන රඹුටන්, මැන්ගුස්ටින් මොන තරම් රහද?

වැලි අනොදා රසයි  කටුඅනෝදා වලට වැඩිය.

බැදපු කජු,  ලුණු මිරිස් කුඩු ඉහලා ගත්තාම තියෙන හොඳම කට ගැස්ම.   

අපි පොඩිකාලේ (1979) ඉදිච්ච ගල්සියඹලා ගොට්ටක්ම සත 25යි.

ඒ දවස්වල තිබුනා පාට කරපු කොන්ඩ කඩල, ගොට්ටක් සත 25යි. පැණි රසයි ඒවා.

පාසැලේදී ‘කඩලේ’ කියලා අහිංසක දෙමළ මිනිහෙක් එයාගේ පෙට්ටියේ විවිධ කඩල, ඉස්සෝ වඩේ හදාගෙන එනවා, පුදුම රසක්. බිග් මැච් එක දවසේ මිනිහ බීලා කෑ ගහනවා, එදාට කඩල විකුනන්නේ නැහැ.

ඉන්ටර්වල් එකේදී සමහර දඩබ්බර ළමයි කඩලේව වට කරගෙන කඩල ගන්නවා, සමහරු හොරකම් කරනවා.

ටොරන්ටෝ කඩේ ශ්‍රී ලංකා වෙජිටේරියන් කෑම මෙනු එක.  සුද්දා කියනවා එයා කෑවේ  -. රායිස් ෆ්රායිඩ්ස්,  වට්ට – කොක්,  කාර් – වීල්,  ගෝට් – කෝල්, බේබි ජ් ඈක්,  සෑම් – බෝල් කියලා.

බඩේ අමාරු හැදුනම පිළියන්දල ආච්චි හොඳ  වෙන්න දුන්නේ  සුදු බත් එක්ක ලුනුමිරිස් (උම්බලකඩ නැතුව).

මාළු ඩෙවල් රස වෙන්න නම් ලොකු බොම්බයි  ලුනු කෑලි, මාලු මිරිස් සහ තක්කාලි කෑලි ගම්මිරිස් වැඩියෙන් දාලා තියෙන්න ඕනා.

අම්මාට හොරෙන් කුස්සියට ගිහින් සීනි හැන්දක් එක්ක ෆ්‍රිජ් එකේ තියෙන ‘නෝනා මාර්ක්’ මිල්ක්මේඩ් ටින්කිරි හැන්දක් කලවම් කරලා රස බැලුවේ නැති කෙනෙක් වේ නම් එයා ලංකාවේ ඉපදුන කෙනෙක් නෙවෙයි.

හොඳට තුනපහ සමඟ සුදු ලුණු දාලා තැම්බුම් හොද්දක් හදා ගත්තොත් බත් කන්න ඒ ඇතිලූ.

යහළුවෙකුගේ උපන් දින සාදයකදී කිරි සහ මි පැණි සමග අයිස් ක්‍රීම් දාගෙන කෑවා, පස්සේ බලනකොට හැමෝම ඒ දේ කරනවා.

ලොකු අක්කා ඇමරිකාවෙන් ඉඳන් එනකොට පී නට් බටර් ලොකු බෝතලයක් ගෙනල්ලා කඩලා පාවිච්චි කරලා ෆ්‍රිජ් එකේ දාලා තිබ්බා. කවදාවත් මේවගේ රස කෑමක් කා නැති මම දවස් දෙකෙන් පී නට් බටර් බෝතලයෙන් ¾ විතර ඇඟිල්ලේ තවර තවර කාලා ඉවර කළා. මට බනින්නේ  නැතුව අක්කා දුකින් වගේ කිවා ‘මල්ලි මම ආපහු ගිය ගමන්ම ඔයාට පීනට් බටර් බෝතල් 2ක් තැපෑලට දාන්නම් කියලා’.

මගේ දුරින් නැන්දා වෙන කෙනෙකුට නත්තලට පිටරටින් බඩු  පෙට්ටි 2ක් එකම සතිය ඇතුලත එවලා තිබුනා. එයාගේ දුව මැද පෙරදිග ඉඳන් එවපු පෙට්ටියේ තිබුනේ හාල්, සිනි, කඩල පරිප්පු, කිරිපිටි, සබන් කුඩු, එනසාල්, කරාබු නැටි ආහාරයට් ගන්න තෙල් වර්ග,රට ඉඳි, ගිනිපෙට්ටි,ඉටි පන්දම්, සබන්. ඇයගේ පුතා ලන්ඩන් වල ඉඳන් එවපු පෙට්ටියේ තිබුනේ විවිධ චොකලට්, රසකැවිලි වර්ග, බ්ලැක් බෙරී කෝර්ඩියල්, මුද්දරප්පලම්, ඇපල් ජූස්, ස්කීම් මිල්ක්, චීස් පෙට්ටි, පාස්ටා, ස්පැර්ගටී, ටුනා ටින්, ලොකු මයිලෝ ටින්, නෙස් කැෆේ බෝතල්, වෙජිමයිට්, මාමයිට්, පැනඩෝල් සහ පෙන්ලයිට් බැටරි වගේ දේවල්.

මගේ පියාණන් අධික රුධිර පීඩනයට බෙහෙත් ගත්තා. ෆාමසියේ බෙහෙත් දෙන කෙනා මිලි  ග්‍රෑම් 80 පෙති දීල. මට එක වරක් දුන්නු ගමන් වැටහුනා බෙහෙත් සැර වැඩියි කියල වහාම ප්‍රතිකාර නවත්වලා බෙහෙත් ටිකත් අරන් වෛද්‍යවරයා හමුවීමට ගියා.  එතුමා ලියා තියෙන්නේ මිලි ග්‍රෑම් 20යි.  ෆාමසියෙන් දුන්නේ 80. වාසනාවට ජීවිතේ බේරුනේ. මම ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක වුන නිසා එදා තාත්තාගේ ජීවිතය බේරුනා. 

එක්තරා රජයේ ෆාමසියකින් බෙහෙත් අරන් ආවා. බෙහෙත් ටික දෙන තාලෙන්ම මට තේරුනා වැරදි බෙහෙත් තමා මෙයා දෙන්නේ කියලා. හිතුවත් වගේ හරියටම හරි චෙක් කරලා බලපුවහාම. 

අපේ ප්‍රදේශයේ හිටියා රෙමානිස් කියලා හොඳ මේසන් වැඩ දන්න කෙනෙක්.  අපේ ආච්චිලා රේමානියා කියලා කිව්වේ.  මිනිහා වැඩ වෙලාවට නිතරම කණත් හිසකෙසුත් අතර හිඩැසේ පෑන සහ බිඩියක් රැඳවීම පුරුද්දක් කරගෙන හිටියා. පස්සේ මිනිහා ලොකු සල්ලිකාරයෙක් වුනා. දවසක් විවාහ මංගල උත්සවයකට කොළඹ ලොකු හෝටලයකට ගිහින් තියෙන්නෙත් අර පරණ පුරුද්දට පෑනයි බිඩියයි කනේ ගහගෙන.

අඹ යාලුවෝ දෙන්නෙක් කාලෙකට හමුවුණාම කරන්න තියෙන අනිත් වැඩ හැමදේම අමතක වෙනවා.

දවසක් ඇස් පෙනීම අඩු සීයා කෙනෙක් වීදුරුව වහල තියෙද්දී කෙල ගහල බස්එක ඇතුලේ හිටපු කීප දෙනෙක් නෑවිලා ගිහිල්ලා.

පිරිමි රා බොන වෙලාවට ගැහැණු මොනවද බොන්නේ? රණවරා තම්බපුවා හකුරුත් සමඟ.

හවස් කාලෙට කොළඹ රස්නේ කපා ගන්න චීස් කැල්ලක් එක්ක හොඳ කූල් ස්ටවුට් බෝතලයක් බොන්නම ඕනා.

මී පැණි වල ගිල්වපු සුදු ලූනු රසයි, ගුණයි.

කොළඹ උසස් සිනමා හලක ෆිල්ම් 2ක් එක දවසේ බැලුවා පොප් කෝන් කකා. යාලුවෝ කීවා මම පැකට් 6ක් කෑවාලු. 

මගේ හොඳම යහළුවාට ඉස්තරම්ම බ්ලැක් ලේබල් 2ක් අරගෙනමයි හැමදාම එන්නේ සිඩ්නි එයාපෝර්ට් එකෙන්. එකක් ඩොලර් 75, හැබැයි හොඳම බඩු. ඔහු ලැස්ති කරලා තියනවා බයිට් එකට කොක්ටේල් පී නට්ස්, ස්පැනිෂ් ඔම්ලට් සහ ෆ්‍රෙන්ච් ෆ්‍රයිස්.

කුරහන් පිටි තලප  අපි පොඩි කාලේ කෑවේ කිතුල් හකුරු සහ ලුණු මිරිස් එක්ක. රසයි ගුණයි දෙකම තිබුනා.

ඕස්ත්‍රේලියාවේ අපි කැඩ්බරි ෆ්රුට් චොක්ලට්, ක්‍රාෆ්ට් චීස් අඩු නැතුවාට කනවා. ෆූජි ඇපල්, ස්ට්‍රොබෙරිස් , කිවි ෆ්රුට් බහුලව තියෙනවා.  ටැස්මෙනියන් ගාලා ඇපල්, ජෝන් වෙස්ට් ටුනා වගේ කෑම කාලා දැන් ඇති වෙලා. කිසි වැඩක් නැහැ, කටට පුරුදු හෙරලි/ පොල් රස නැති නිසා.

ඕස්ත්‍රේලියාවේ ඉඳලා එවපු බඩු පෙට්ටි වල සෙලෝ ටේප් සීල් කඩලා ආයි වහලා හැලම් වල ඕස්ට්ලක් කාර්ගෝ හොඳ බඩු  සේරම වගේ කොල්ලා කෑවා. හොරු අල්ලන්න තාම හොයනවා, අමාරු වැඩක්. නැතිවූ බඩු අතර ඇඳුම් පැළඳුම්, විවිධ ආහාර පැකට්/බෝතල්, ලැප් ටොප් කම්ප්යුටරයට  අමතරව තවත් වටිනා භාණ්ඩ. ආයි නම් ‘personal effects’ බඩු පෙට්ටි ඒ අය මඟින්  එවන්නේ නැතැයි ශපත කර ගත්තා.

අප දන්නා ජපානයේ ඉගෙන ගන්න ශිෂ්‍යයෙක් ඉන්නවා සම්බෝලයි බතුයි, පරිප්පුයි  , බැදපු කරවළයි  මතක් කරනවලු හැමදාම.

බි ලූනුවලට ඉස්සර කිවුවේ බොම්බයි ලූනු කියලා. ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වන්නේ. සමහරු බිග් අනියනස් කියනවා. සීනි සම්බල් හදන්න නියමයි.

කළටි පොල් සම්බෝලය මෝරපු පොල් සම්බෝලයට වඩා හොඳ වෙන්නේ එහි කිරි ගතිය වැඩි නිසාද?

කොමෝඩ් වැසිකිලියක වාඩිවී මළපහ කිරීම වෙනුවට ඇණ තියාගෙන එම කාර්යය කිරීම සුදුසුයැයි ජර්මනියේ පර්යේෂණකින් තහවුරු වී ඇත.

වතුර පාවිච්චිය නිසා කුඩා මල පහ කෑලි වැසිකිලිය උඩ සහ ඒ අවට බිම  විසිවීමත් ඇණ තියා පාවිච්චි කරන වැසිකිලිවල අඩුයි.

සමහර ටොයිලට් වල අවශ්‍ය තරම් වතුර නැහැ, බාල්දිය පොඩියි. මේවා මඟ හරවා ගත යුතූයි. ටෝයිලට් එක ඇතුලෙම, අතේ දුරෙන්,  හොඳට වතුර එන වතුර ටැප් එක තිබිය යුතුයි, ලොකු බාල්දියක් හෝ දෙකක් තිබිය යුතුයි. ටෝයිලට් බ්‍රෂ් එකක් තිබීම අනිවාර්යයි. මේවා සහ ටොයිලටය නිතරම (දිනපතාම) සෝදා පිරිසිඳු කල යුතුයි. පය්නොල් හොඳ විෂබීජ නාශකයක් වගේම, සැර ටොයිලට් ගඳ කඩලාම  දානවා.

දියුණු රටවල මිනිස්සු වතුර වෙනුවට පාවිච්චි කරන ටොයිලට් පේපර්, වතුර තරම් සනිපාරක්ෂණයක් දෙන්නේ නැහැ. නමුත්, වතුර හැම තැනම විසි කරගෙන ටොයිලට් අපවිත්‍රවිම ඒ මඟින් අඩුයි.  වතුර සහ ටොයිලට් පේපර් දෙකම පාවිච්චි කිරීම යහපත්. 

කරාම ඇර වතුර බාල්දි පුරවනවා වෙනුවට දැන් හෑන්ඩ් බිඩේ පාවිච්චි කරනවා. හොඳට වතුර පාර එන හෑන්ඩ් බිඩේ/ ටොයිලට් පේපර් හොඳ සංයෝගයක්, හෑන්ඩ් බිඩේ පාවිච්චි කරන අය ඒවා සෞක්යාරක්ෂව පාවිච්චි කරනවා නම්.

අපේ සමහර කෝච්චි ටොයිලට් වලින් මළ පහ තවමත් වැටෙන්නේ කෙලින්ම දුම්රිය පීල්ලට. යල් පැන ගිය මේ ක්‍රමවලින් අප ඉවත් විය යුතුයි.

ලොකු සහ පොඩි  ටවුන් වල සමහර තේ කඩ, හෝටල, සිල්ලර කඩවල අඳුරු තැන්වල හැංගිලා ඉන්න තඩි ඌරු මියෝ දැක්කහම ආයි ඒ තැන්වලට යන්න පවා  එපා වෙනවා, මේ සත්තු රාත්‍රී කාලයේදී මේ ස්ථාන රජ කරනවා නේද කියා කී දෙනාද හිතන්නේ.

සමහර සිල්ලර බඩු කඩ රෑට මියෝ බදු අරං.  කිසිත් නොදන්නා අපි  දවල්ට අල, හාල්, පරිප්පු, කරවල වගේ දේවල් මේ කඩවලින් ගන්නවා.  සමහර ආහාරවල මි බෙටි, මි කෙළ ආදිය තියෙන්න පුළුවන්.

මී මුත්‍රා අතේ, කකුල්වල ගෑවුනහම තමා මී උණ හැදෙන්නේ. මැරෙන්න පවා පුළුවන්.

ප්‍රධාන පෙලේ  මහ නගර සභාවකින් (කොළඹ) පාලනය වන ප්‍රසිද්ධ සුපර් මාර්කට් ගොඩනැගිල්ලක් තියෙනවා ‘බොරල්ල සුපර් මාර්කට්’ කියලා. බොරැල්ල හන්දියේමයි පිහිටා තිබෙන්නේ.  කඩ/ඔෆිස්  වලින් එය පිරිලා. නගර සභාවට කුළී ලැබෙනවද දන්නේ නැහැ, මොකද කළින් හිටපු නාගරික මන්ත්‍රීවරු බොහෝමයක් ඒවා ඒ අයගේ ආධාර කරුවන්ට සින්නක්කර පවරන්න කටයුතු කර තිබෙනවා කියා කියනවා. මෙහි අද තත්ත්වය – මිහිපිට අපායක් වගේ.

විශේෂයෙන්ම මස් කඩ පැත්තේ යන්න තියෙන්නේ මඩ පාග ගෙන, නහය වසාගෙන.  ඒ තරමට අපිරිසිඳුයි, දවල්ටත් ඌරු මියෝ එහෙ මෙහෙ දුවනවා. 

මේ මුළු ගොඩනැගිල්ල තුල කඩා වැටුණු විදුලි රැහැන් යටින් බෙල්ල පහත් කරගෙනයි යන්න වෙලා තියෙන්නේ.

පුදුමේ කියන්නේ පාටි දාන්න, සුඛෝපභෝගී යාන වාහන ගන්න, තරු 5 හෝටල් වගේ නිල නිවාස  නඩත්තු කරන්න නම් මේ නගර සභාවට සල්ලි තියෙනවා. 

ජා ඇල, වැලිකඩ, නුගේගොඩ සුපර් මාර්කට් ඉස්සර ඉතා හොඳ තත්ත්වයෙන් තිබුනා. දැන් බොරැල්ල එකේ පැත්තට ඒවාත් වේගයෙන් ගමන් කරනවා.

කොල්ලුපිටිය තාමත් හොඳ තත්ත්වයේ තිබෙනවා.

නගරයේ ගෙවල් දොරවල් පිරිසිදු කරනවානම් මියෝ, කැරපොත්තෝ, මැස්සෝ මදුරුවෝ  ඉන්නේ නැහැ, බොහොම අඩුයි. හැබැයි අල්ලපු ගෙවල්වලින් තමයි ඔය ප්‍රශ්න ගොඩාක් වෙලාවට ඇති කරන්නේ

මියෝ, කපුටෝ, ලේන්නු  කාපු  කෑම  ජාති  තියෙනවනම් ඒවා කපලා දාලා වත් කන්න එපා.

මියන් බොහෝ දුරට ගෙවල්වල බෝ කරගන්නේ අප විසින්මයි.

බොරැල්ලේ ඔලම්ස් පෙදස, කොටා රෝඩ් පාරවල දැන් කුණු ලොරිය එන්නේ සතියකට දවසක් විතර පමණයි එකත් ෂුවර් නැහැ; ඉස්සර සතියට දවස් 3ක් ආවා.

එළවලු පලතුරු වර්ග සෙල්ෂියස් අංශක 1 ක උෂ්ණත්වයේ ගබඩා කළොත් මාස 6 දක්වා කාලයක් නරක් නොවී තබාගන්න පුළුවන්. මේ ක්‍රමය තමා යුරෝපයේ ගිම්හාන කාලයේ එලවලු පළතුරු සීත කාලෙදිත් වෙළඳ පලට එන්නේ, අපිටත් පුළුවන් නිසි ගබඩා පහසුකම් තිබෙනවා නම් අපේ එළවලු පලතුරු කල්තබගෙන පිට රටින් මේවා ගෙන එන එක නවත්වන්න.

දඹුල්ලේ පමණක් නොව මුළු දිවයිනේම මොන තරම් එළවලු, පලතුරු තොග අහක යනවද හොඳ ගබඩා පහසුකම් නොමැතිකම නිසා.

හැබැයි නැවුම් එළවලු, පලතුරු (ෆ්‍රෙෂ්) වගේ නම් නැහැ ශිතකරනවල කල් තියා ගත්ත ඒවා.

ඔය පිටරටින් එන සමහර පලතුරු මාස ගණන් පරණයි; ඇයි, ඒවා  ශිතකරනවල බහා කල් තියාගන්න පුළුවන්නේ.

මම නම් ඔය රටින් එන ඇපල්. මිදී, දොඩම් වගේ පලතුරු කන්න එතරම් කැමති නැහැ. කොච්චර පරණ ඒවාද කියලා කවුද දන්නේ, ඇරත් අපේ රටේ නැවුම් පිරිසිඳු. අති රසවත්  පලතුරු ජාති මොනතරම් තියෙනවද” මෙහෙම කිව්වේ අපේ නැතිවූ මාමා කෙනෙක්.

ලංකාවේ මුල්ම ඒඩ්ස් රෝගියා විදේශ රටක නැවක වැඩකළ නැවියෙක්. ඔහු 1977 පමණ මිය ගියා. අද ඒඩ්ස් (HIV) රෝගීන් 10,000ට කිට්ටුවෙන්න ලංකාවේ ඉන්නවා. 10% පමණ තමයි මැරෙන්නේ. 95%ට රෝගය වැළදෙන්නේ අනාරක්ෂිත ලිංගික ක්‍රියා මඟින්.

මානසික අසහනය (ඩිප්රේෂන්) මේ සියවසේ මිනිස් වර්ගයා විනාශ කිරීමට තරම් වූ දරුණු රෝගයක්. මෙය ඉතා තදින් ලෝකය පුරාම පැතිර යනවා. බොහෝ දෙනෙක් ගණන් නොගන්නා සහ කථා කිරීමට අකමැති මේ රෝග තත්ත්වය නිසා මිනිස් ක්‍රියාකාරිත්වය හින වී සමහරු දිවි නසා ගැනීමට පවා පෙලඹෙනවා.

නිතරම දුකින් සිටීම, හිස්බව, බලාපොරොත්තු නැතිකම, ලැජ්ජාව, ව්‍යාකුලභාවය, කෑම අරුචිය හෝ වැඩිපුර කෑම, නින්ද නොයාම හෝ උවමනාවට වඩා නිදා ගැනීම වැනි තත්ත්වයන් මේ රෝගය නිසා ඇතිවිය හැකියි. 

කුඩා කාලයේදී  දෙමව්පිය ආදරය නොලැබීම, විශේෂයෙන්ම දෙමවිපිය ආදරය සෙසු සොයුරු/සොයුරියන්ට වැඩියෙන් ලැබීම, දුක, ව්‍යසනය, ස්ථානවලදී අඩු සැලකුම් ලැබීම, බාල වියේදී කාම අපරාධ වලට ලක්වීම, විවාහයේ ප්‍රශ්ණ මේ රෝගී තත්ත්වය ඇති වීමට හේතු සාධක වෙන්න පුළුවන්.

දීර්ඝ කාලයක් මේ රෝගයෙන් පෙලෙන්නන්ගේ මොලයේ ‘හිපොකැම්පස්’ ප්‍රදේශය හීනවී යාම නිසා මතක තබා ගැනීමේ හැකියාව සහ හැඟීම් (ඉමෝෂන්ස්) ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ හැකියාව දුර්වල වෙනවා. රෝගය ඇති අය ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් අඩුවී තනිවී, මුලුවී ඉන්න බලනවා. අඩුම තරමින්  ලෝකයේ 7 දෙනෙක්ගෙන් එක් අයෙක්වත් මේ රෝගයෙන් පිඩා විඳිනවා ඇතැයි (බොහෝ විට නිහඬව) උපකල්පනය කරනවා.

ඔබ දන්නා කෙනෙක් මේ කාලකන්නි රෝගයෙන් පිඩාවිඳින්නේ නම් ඒ අයට සැබවින්ම ආදරය දක්වන්න. අවශ්‍ය බව හැගේ නම් මානසික උපදේශකවරයෙකුට හෝ වෛද්‍යවරයෙකුට ඒ අයව පෙන්වන්න.

 ‘මම සියදිවී නසා ගන්නවා’ කියා  කියන අය ගැන ඉතා  වැඩි අවධානයක් දෙන්න. ඒ අය එසේ කියන්නේ ඒ ගැන හිතන නිසායි. ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශ සුළුවෙන් තකන්න එපා. එවලේම නොකලත් කාලයක් ගියාට පසු හෝ කරගන්න බොහෝ ඉඩ තියෙනවා. බරපතල තත්ත්වයක් ඉදිරියේ  දී මතු වෙන්න පුළුවන්, එවිට ප්‍රමාද වැඩියි.  එවැනි රෝගී අයට බොහෝ අවශ්‍ය ආදරය, කරුණාව සහ සැලකිලිවන්තභාවය පෙන්වන්න  ඔවුන් එවිට ‘එලියට’ ඒවී.

සිය දිවි නසා ගැනීම ඉදිරියේදී මුළු ලෝකයටම තියෙන ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයක් වෙනවා. ලංකාවේ ඇති තත්ත්වයන්/වාතාවරණය  අනුව මේ රට ලෝකයේ සිය දිවි නසා ගන්නන්ගේ ප්‍රමුඛතම රටක් වෙනවා.

සිය දිවි නසාගැනීම් අසා හෝ දැක පුරුදු අය එවැනි දේ කරන්න තියෙන බය, චකිතය අඩු වෙනවා.

අද පාසැල් සිසුන් පුදුමාකාර ලෙස සිය දිවි නසා ගන්නවා – දෙමව්පියන් ඇතිකරන ප්‍රශ්ණ නිසා.

එක් 16 හැවිරිදි පුතෙක් බේරුවලදී බෙල්ල වැල දාගෙන සිය දිවි නසා ගත්තා. ඒ අම්මා  මරණේ දා හැඬුවා, සිහි සුන්ව වගේ බිම වැටුනා. හැබැයි, අවුරුද්දේ දානයවත් දුන්නේ නැහැ දරුවට.

ඇය රුපලාවන්‍යාගාරයට නම් හැම මාසෙම වගේ ගියාලූ  (ළමයාගේ තාත්තා ඩිවෝස් වෙලා).

පුළුවන් සෑම විටම සතුටින්, ධනාත්මකව ඉන්න බලන්න; ඩිප්රෙෂන් පරාද කරන්න –  මොලයේ ‘හිපොකැම්පස්’ ප්‍රදේශය ආරක්ෂා කරගන්න.

ඇල්සය්මර් යනු අනාගතයේදී  මේ ලොවම ගොදුරු කරගන්නා මහා අවාසනාවන්ත ව්‍යසනකාරී, වැඩිමහල්ලන්ට හැදෙන ලෙඩක්. බොහෝ  වැඩිහිටි දෙමවුපියන්ට යන්තමින් හරි ඇල්සය්මර් තියෙන්න පුළුවන්. පස්සේ රෝගී තත්වය එන්න එන්න වැඩිවෙනවා. 

අන්තිමට කෑම ටික කන්නත් මතකය නැහැ. දු දරුවන් ඇල්සය්මර් ගැන හිතන්නේ නැහැ. වයස 70ට වැඩි වැඩිමහල්ලන් දිහා විමසිල්ලෙන් සහ පරීක්ෂාවෙන් සිටින්න. 

ආදරනිය දරුවාට ඇල්සය්මර් හැදුනු මව හෝ පියා දෙසැරයක් මැරෙනවා. පළමුව ඒ අයට තම දරුවාව පවා අඳුනා ගන්න බැරි වෙන අවස්ථාව. දෙවෙනුව, ඇත්තටම ඒ අය මැරෙන අවස්ථාව.  පළමුවැන්න, ඒ දරුවන්ගේ පැත්තෙන්, ඉතා ශෝකදායි තත්ත්වයක්.

පරිප්පු වගේ දේවල් 6 – 7 සැරයක් වත් පිරිසිඳු වතුරෙන් හෝදලා උයන්න. බලන්න ඒවායත් එක්ක එන දුවිලි වැනි සියුම් අපද්‍රව්‍ය කොපමණ ඒ සෝදා ඉවතලන වතුරේ තියෙනවද කියලා.  උඩින් පහලින් සැරයක්  දෙසැරයක් හෝදලා මදි , නමුත් සමහර කෑම කඩවල කරන්නේ එහෙමයි.

කඩෙන් ගන්න හාල් වල ගල්, වැලි නැහැ; ඒත් දුවිලි, පස් තියෙන්න පුළුවන්. ගොඩාක් වී වේලන්නේ මහ පාරවල්වල තබා ගෙන පැදුරු උඩවත් නොවෙයි  – වාහන යන තාර පාරවල. හාල් පිරිසිඳු වතුරෙන් 20 සැරයක් වත් හොදාලා මිසක් ලිපේ තියන්න එපා.

කොළ එළවලු, පලා වර්ග ටැප් වතුරෙන් වගේම විනාකිරි වලිනුත් හෝදන්න. මස් මාළු කනවානම් ඒවත් එහෙම හෝදන්න.

පුලුවන් නම් කොන්ඩිස්  වතුරෙන් වුනත් එළවලු සෝදලා උයන්න. විෂබීජ සේරම ඉවරයි.

 සමුපකාරේ/සිල්ලර කඩේ  විකුනන්න තියෙන කරවල/හාල්මස්සන්/වේලපු ඉස්සන්ට එහෙම මැස්සෝ වහනවා නම් හොඳට හොයලා බලන්න-  ගන්න එපා. පුලුවන්නම් ඉඹලත් බලලා, විතරක් මිලදී ගන්න. 

සමහර කරවල හොඳට වේලිලා නැහැ, අමුයි. ගන්න එපා.

සමහර මාළු වෙළෙන්දෝ පරණ/නරක්වූ මාළු විසි කරන්නේ නැතිව ඒවා කරවල හදන අයට විකුනනවලු, වේලලා විකුනන්න.

ලංකාවට ආවාහම හැමදාම ගුවන් තොටුපලේ සිට මීගමු පාරේ ගෙදර යන අතර මගදී තැඹිලි එකක් බිලා  තමයි ගෙදර යන්නේ, කප්පවලා ලොඳත් ඉල්ලගෙන කනවා.

ඇඹිලිපිටියේ කඩේකින් බත් කන්න ගියාහම මුදලාලි මගේ කනට කරලා අහනවා වල් ඌරු මස් සහ ගෝන මස් තියෙනවා, ගේන්නද කියලා; මම එපා කිවුවා.

කෑම කාලා අනිත් අය අයිස් ක්‍රීම් ඉල්ලනකොට මම  සාරවිටක් කාලා ලබන සතුට අපමණයි.

මගේ යහළුවෙක් කියපු කතාවක් – ‘අපේ කාර්යාලයේ අපි ටික දෙනා දවල් කෑම  එකට කන්නේ. එක එක්කෙනාගේ කෑම එකෙන් මාළු ජාති හුවමාරු කරගන්නවා. පියන්ගේ කෑම එකේ නිතරම වගේ තියෙන්නේ බැදපු බොම්බිලි කරවල, කවුරුවත් හුවමාරු කරගන්න කැමති නැහැ. සමහරු නහය වහ ගන්නවා. අපි මිනිහාගේ කෑම එක හැඳින්වුවේ දුප්පතාගේ බත් පත කියලා. දවසක් බොසුත් අප සමඟ එකතු උනා කෑම කන්න. මිනිහගේ කෑම එකෙත් මාළු වලට තිබුනේ බැදපු බොම්බිලි කරවල. මෙන්න බොලේ වෙනදට ඒවා කන්නේ කන්නේ නැති අය හරි රසයි කියා කියා  හුවමාරු කරගන්නවා. කවුරුවත් එදා කිවේ නැහැ දුප්පතාගේ බත් පත කියලා. මම මගේ අසුනට ආවහම ‘අනේ වාසේ’ කියලා කියවුනා’.

හැලප කන්න හරිම කැමති අපේ අයියාට අම්මා දවසක් පිටි ටික කොටන්න කියලා ලඟට ගෙන්න ගත්තා.   පස්සේ කිවා පිටි හලන්න කිවා. ඊට පස්සේ කිවා අනා දෙන්න කියලා. ආයි කිවා  පුතේ පොලුයි, පැණියි මිශ්‍ර කරලා හැලපේ හෙමිහිට හැඳි ගාන්න කියලා.  පස්සේ, ඒ ගුලි කැන්ද කොළවල අතුරලා, ඉඳිආප්ප තම්බනවා වගේ තැම්බෙව්වා. අන්තිමට කිවුවා මයේ සුදු පුතානේ අද හැලප හැදුවේ කියලා. එතකොටයි අයියාටත් තේරිලා තියෙන්නේ.  අයියා අද අප පවුලේ  හැලප එක්ස්පර්ට් වෙලා,  අපි එයාට කියන්නේ  ‘හැලප මැෂිම’ කියලා.

ඉදි අප්පන් 70ක් කිරි හොදි, කොළ පාට සම්බෝලේ සහ තෙම්පරාදු කුනිස්සෝ මැල්ලුම් එක්ක  කාලා මගේ ඥාති සොහොයුරා කැම්පස් එකේ  අක්බාර් නෙල් හෝල් එකේ 1972  තියපු වාර්තාව තාම කඩලා නැහැල්ලු.

බොහෝමයක්ම මානසික සහ ශාරීරික ප්‍රශ්ණ වලට විසඳුම නිතිපතා (දිනපතා නම් ඉතාම හොඳයි) ශාරීරික ව්‍යායාම. කෑම කනවා, වතුර බොනවා වගේ ශාරීරක ව්‍යායාම දිගු නිරෝගී සම්පන්න දිවියකට අවශ්‍යමයි.

හොඳට දහඩිය දාන්න දවසකට පැයක් කොහොමහරි හොයාගෙන ව්‍යායාම කරන්න; දියවැඩියා, හර්ද රෝග, පිළිකා කොහෙන් ගියාද කියලා නැහැ.  මනස පිරිසිඳු වෙනවා පමණක් නොවේ ලස්සන සිරුරකටත් හිමිකම් කාරයෙක් වෙනවා.

මතු සම්බන්ධයි …..

Udaya Gammanpila

Dark Room