සරත් විජේසිංහ (ජනාධිපති නීතිඥ), එක්සත් රාජධානියේ සොලිසිටර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සහ ඊශ්‍රායලයේ හිටපු තානාපති, ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ හිටපු ලේකම්, සහ එක්සත් රාජධානිය සහ ශ්‍රී ලංකා තානාපති සංසදයේ සභාපති විසිනි,

නීතිඥ සුගන්ධිකා කේ. හංගිලිපොලගේ සහ ඕලිත ගුණරත්න ගේ පර්යේෂණ සහ සංස්කරණ සහාය ඇතිව.

ඉදිරිපත් කර ඇති යෝජනා මගින් නීතියේ ප්‍රමාදයන් සිදුවන්නේ විනිසුරුවරුන්ගේ අකාර්යක්ෂමතාව, නොසිටීම හෝ දැනුමේ හිඟකම නිසා යැයි උපකල්පනය කරන බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. නමුත් සැබෑ තත්ත්වය එය නොවේ. සැබවින්ම සිදුවිය යුත්තේ විනිසුරුවරුන්ට නිසි පුහුණුවක් ලබා දීමයි. විනිසුරුවරුන් සුදුසුකම් ලත් අපේක්ෂකයින් අතරින් තෝරාගෙන ඔවුන්ට නිසි පුහුණුවක් ලබා දිය යුතුය.

සත්‍ය වශයෙන්ම, නීතිය ප්‍රමාද වීම සඳහා අපරාධ සහ සිවිල් නඩුවල පවතින සංවිධානාත්මක පාලන හැකියාවේ සහ කළමනාකරණ ක්‍රියාවලීන්ගේ හිඟකම ඇතුළු තවත් බොහෝ සාධක බලපායි. සිවිල් සහ අපරාධ යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලිය කාර්යක්ෂමව පවත්වාගෙන යාම රජයේ වගකීමකි. ප්‍රමාද වූ යුක්තිය යනු ඉටු නොකළ යුක්තියකි” යන්න වටහා ගනිමින් අනෙකුත් රටවල් මෙම ගැටලුව විසඳීමට ප්‍රායෝගික පියවර ගනී. ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය ලැව්ගින්නක් මෙන් පැතිර යන පිළිකාවක් බවට පත්ව ඇත.

මෙයට විසඳුම් ලබා දීම රජයේ සහ අමාත්‍යවරුන්ගේ වගකීමකි. උදාහරණයක් ලෙස, අපරාධ නඩු පැවරීමේදී, සංවිධානාත්මක කාර්යක්ෂමතාව සහ පැමිණිලි මෙහෙයවන නිලධාරීන්ගේ සිටීම නඩුවල කාල රාමුවට සෘජුවම බලපායි; පැමිණිලි මෙහෙයවීම ප්‍රමාද වන විට, එය අපරාධ නඩුවල දැඩි ප්‍රමාදයන් ඇති කරයි. සිවිල් නඩු දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඇදී යයි. එසේ තිබියදීත්, ඔවුන් මෙම වරද විනිසුරුවරුන් පිට පැටවීමට උත්සාහ කරයි, එය නිවැරදි නොවේ.

ප්‍රධාන හේතුව විසඳීම සඳහා ආර්ථිකයට, අධිකරණයට සහ ජනතාවට බලපාන පැහැදිලි උපාය මාර්ගයක් සකස් කිරීමට අමාත්‍යවරුන්, රජය සහ අනෙකුත් ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩල එකමුතුව ක්‍රියා කිරීම අවශ්‍ය වේ. ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ නිසි අධිකරණ පද්ධතියකි. යුක්තිය රඳා පවතින්නේ අපරාධ මර්දනය කිරීම සහ මුළු රට පුරා පැතිර පවතින විෂ සහිත ජාලය මර්දනය කිරීම මත ය. එහිදී බන්ධනාගාර තුළ සිදුවන දේ පවා පාලනය කිරීමට රජයට නොහැකි වී ඇත.

අපරාධ වැළැක්වීම සඳහා කිසිදු දූරදර්ශී භාවයක්, අරමුණක් හෝ උපාය මාර්ගයක් නොමැතිව බලයේ රැඳී සිටින රජයේ බහුතරයකගේ අකාර්යක්ෂමතාව දැකීම කනගාටුවට කරුණකි. නමුත් වෘත්තිකයන් ලෙස අපි තොරතුරු සහ දත්ත සමඟ සූදානම්ව සිටිමු.

නඩු ගොඩගැසී තිබීම බියජනක මට්ටමක පවතින පසුබිමක, රජය, අමාත්‍යවරුන් සහ අපරාධ වැළැක්වීම සහ නීතියේ හා යුක්තියේ බලතල තුලනය පවත්වා ගැනීම සඳහා වගකිය යුතු වෘත්තීය ආයතනයක් වන ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය (BASL) වැනි ආයතන එකමුතුව කටයුතු කළ යුතුය. මෙයින් පෙනී යන්නේ පද්ධතියේ ධාරිතාව වැඩි කිරීම සඳහා රජය විසින් අනුමත කර ක්‍රියාත්මක කළ යුතු යැයි අප ඉල්ලා සිටින උපායමාර්ගික සැලසුම් හරහා සංකීර්ණ ගැටලු විසඳිය හැකි බවයි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් හරහා විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යන වයස දීර්ඝ කිරීමට රජය උත්සාහ කරන්නේ අන් අය නොසලකා හරිමින් තෝරාගත් විනිසුරුවරුන් කිහිප දෙනෙකුට පමණක් බවත් එමගින් යටි අරමුණක් හෙළි වන බවටත් ජනතාව පවසති.  ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමට සිදු වුවද මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ඉදිරියට ගෙන යාමට රජය තීරණය කර ඇති බවක් පෙනෙන අතර, ජනමත විචාරණයට මුහුණ දී එය ජය ගැනීමට ඔවුන් තීරණය කර ඇති බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, නීතිය අදාළ වන්නේ කිසියම් නිශ්චිත ආයතනයකට හෝ කණ්ඩායමකට පමණක් නොව සෑම කෙනෙකුටම ය. බියෙන් හෝ පක්ෂපාතීත්වයෙන් තොරව තීන්දු ලබා දීම සඳහා අපක්ෂපාතීව සහ ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමට විනිසුරුවරුන් බැඳී සිටී.

අධිකරණ පද්ධතිය සහ රටේ අභ්‍යන්තර පාලනය නිසි මගට ගැනීමට නීතිඥ සංගමය, අමාත්‍යවරුන් සහ අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ සහාය ඇතිව නව පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ කරන ලෙස අපි ඉල්ලා සිටිමු. එසේ නොවුවහොත් අධිකරණ සහ බන්ධනාගාර පාලනයෙන් තොර වනු ඇත, එමෙන්ම පාතාල අපරාධකරුවන් බන්ධනාගාර තුළ සිට පවා මෙහෙයුම් සිදු කරනු ඇත. මෙයින් පෙනී යන්නේ රජය සහ අමාත්‍යවරුන් තත්ත්වය පාලනය කිරීමට සමත් නොවන බවත්, අතිමහත් බලයක් රැස් කර ගනිමින් ඔවුන්ගේ පොරොන්දු කඩ කරන බවත්ය.

මෙම ගැටලුව දේශපාලන වාසි සඳහා යොදා නොගත යුතුය. රජය මෙම පියවරයන් ඉදිරියට ගෙන යාමට තීරණය කර ඇති බව පෙනේ, නමුත් වෘත්තිකයන් විසින් ලබාගත් තොරතුරු සහ දත්ත මෙසේය. එබැවින්, අවදි වී වෘත්තීයමය තීරණයකින් යුතුව කටයුතු කරන ලෙස අපි නොන්-ප්‍රොෆිට් (ලභ නොලබන) සංවිධාන, සිවිල් සමාජය සහ සාමාන්‍ය ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

* Former Ambassador to UAE & ISRAEL
President Ambassador’s Forum, U.K/ Sri Lanka