දළදා හාමුදුරුවන් ඇත් රජු විසින් ඉමහත් ගෞරවයෙන් වැඩම කරවනු ලැබූහ.
Posted on August 11th, 2026
සරත් විජේසිංහ (ජනාධිපති නීතිඥ), එක්සත් රාජධානියේ සොලිසිටර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ සහ ඊශ්රායලයේ හිටපු තානාපති, ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ හිටපු ලේකම්, සහ එක්සත් රාජධානිය සහ ශ්රී ලංකා තානාපති සංසදයේ සභාපති විසිනි,
නීතිඥ සුගන්ධිකා කේ. හංගිලිපොලගේ සහ ඕලිත ගුණරත්න ගේ පර්යේෂණ සහ සංස්කරණ සහාය ඇතිව.
සරත් විජේසිංහ (ජනාධිපති නීතිඥ), එක්සත් රාජධානියේ සොලිසිටර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ සහ ඊශ්රායලයේ හිටපු තානාපති, ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ හිටපු ලේකම්, සහ එක්සත් රාජධානිය සහ ශ්රී ලංකා තානාපති සංසදයේ සභාපති විසිනි,
නීතිඥ සුගන්ධිකා කේ. හංගිලිපොලගේ සහ ඕලිත ගුණරත්න ගේ පර්යේෂණ සහ සංස්කරණ සහාය ඇතිව.
ඕනෑම රටකට අලියා යනු සුවිශේෂී වත්කමකි; ලොව ඇති සීමිත රටවල් අතරින් ශ්රී ලංකාවට ද අලි-ඇතුන් හිමිවීමේ භාග්යය උදාවී ඇත. අලියා යනු වත්පිළිවෙත්, කෘෂිකර්මාන්තය සහ වෙනත් බොහෝ වාණිජ හා ගෘහස්ථ කටයුතු සඳහා යොදාගන්නා මෙන්ම ඉමහත් ගෞරවයට පාත්ර වන දැවැන්ත සත්වයෙකි. අතිශය බුද්ධිමත් සතුන් වන මොවුන් කෙතරම් නුවණැති සහ අවදියෙන් පසුවන්නන් ද යත්, පෙරහැරේදී ශ්රී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ වැඩම කරවීමේදී තමන් ඉදිරියෙන් ‘පාවඩය’ (පූජනීය සුදු රෙද්ද) එළන තුරු ඉදිරියට ගමන් කිරීම ප්රතික්ෂේප කිරීමට තරම් ඔවුහු සංවේදී වෙති. ඔවුහු එම සම්ප්රදාය කෙරෙහි ඉමහත් ගෞරවයක් දක්වන අතර, පෙරහැරේ ක්රියාකාරී කොටස්කරුවන් වීම පිළිබඳව සැබෑ ආඩම්බරයක් සහ සතුටක් ලබන බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. ශ්රී ලංකාවේදී අලියා බලය සහ ශක්තිය නියෝජනය කරන සංස්කෘතික සංකේතයක් ලෙස සැලකෙන්නේ, අතීතයේදී හමුදාව සමඟ එක්ව රට ආරක්ෂා කිරීමේ පෙරමුණේ ඔවුන් කටයුතු කළ බැවිනි. 1825 සිට 1948 දක්වා කාලය තුළ අලි-ඇතුන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ වාර්තාගත තොරතුරු හමුවන නමුත්, අවාසනාවකට මෙන් මිනිසුන් සහ අලි අතර ගැටුම් සහ ඔවුන්ව මරා දැමීම හේතුවෙන් එම ගහනය ක්රමයෙන් අඩුවෙමින් පවතී. යටත් විජිත සමයේදී යටත් විජිත පාලකයින් විසින් අලි-ඇතුන් 15,000ක් පමණ වෙඩි තබා මරා දමා ඇති බවට ගණන් බලා ඇත. 1681 දී රොබට් නොක්ස් විසින් රචිත ‘An Historical Relation of Ceylon’ (ලංකාව පිළිබඳ ඓතිහාසික විස්තරයක්) වැනි කෘති මගින්, මහනුවර රාජධානියේ දෛනික ජීවිතය සහ සමාජ ක්රමය සමඟ දේශීය සම්ප්රදායන්, කෘෂිකර්මාන්තය සහ රාජකීය නියෝග කෙතරම් තදින් බැඳී තිබුණේද යන්න පෙන්වා දී ඇති අතර, එමගින් අපගේ ඉතිහාසය තුළ මෙම සංස්කෘතික සම්ප්රදායන් කෙතරම් ගැඹුරින් මුල් බැසගෙන ඇත්දැයි මනාව පැහැදිලි වේ.
ක්රි.ව. 310 දී හේමමාලා කුමරිය සහ දන්ත කුමරු විසින් ශ්රී ලංකාවට වැඩම කරවන ලද බුදුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේ නමක් වන ශ්රී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ වැඩම කරවන කරඬුව රැගෙන පෙරහැරේ ගමන් කරන අලියාට ශ්රී ලාංකිකයන් ඉමහත් ගෞරවයක් දක්වයි; මෙය රජවරුන්ගේ කාලයේ සිටම පැවත එන සම්ප්රදායකි. නොක්ස් සිය දශක දෙකක සිරගත කාලය තුළ නිරීක්ෂණය කළ පරිදි, රජුට රාජ්යය කෙරෙහි පූර්ණ බලය හිමිව තිබූ අතර, දන්ත ධාතූන් වහන්සේ සතුවීම රාජ්යත්වයට අත්යවශ්ය කරුණක් වූ බැවින්, මෙම පූජනීය රාජකීය චාරිත්ර හා පෙරහැර පැවැත්වීම රජුගේ බලය සහ තත්ත්වය ප්රදර්ශනය කිරීමේ ප්රධාන සාධකයක් විය. පෙරහැරේ ගමන් කරන අලි-ඇතුන්ගේ සංඛ්යාව මගින් ද ඒ කෙරෙහි දක්වන ගෞරවය ප්රකාශ කෙරිණි. ආරක්ෂාව උදෙසා දම්වැල්වලින් බැඳ තැබුවද, අලියෙකු නඩත්තු කිරීම විශාල වියදමක් වන අතර පුද්ගලික හිමිකරුවන් විසින් අලින් ඉතා හොඳින් බලාගනු ලබන අතර, තවත් අලි වනාන්තරවල හෝ ධනවත් විහාරස්ථානවල ජීවත් වෙති.
ශ්රී ලංකාව ලොව පුරා ප්රචලිතව ඇත්තේ දළදා මාලිගාව, වාර්ෂික ඇසළ පෙරහැර සහ අදටත් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන එන එම දීර්ඝකාලීන සම්ප්රදායන් හේතුවෙනි. සත්ව සුභසාධන පනත් කෙටුම්පතක් පිළිබඳව සාකච්ඡා පවතින අතර, ඇතැමුන් තර්ක කරන්නේ එය විශේෂයෙන්ම දළදා පෙරහැර සීමා කිරීමේ අරමුණින් අලි ඇතුන් ඉලක්ක කර ගනිමින් සකස් කර ඇති බවයි. මෙවැනි නීති සම්පාදනය මගින් සාම්ප්රදායික සහ සංස්කෘතික චාරිත්රවලට හානි සිදුවිය හැකි බවට විවේචකයෝ සිය කනස්සල්ල පළ කරති. පරිපාලනමය සීමා කිරීම් හේතුවෙන් දළදා පෙරහැර පැවැත්වීමට නොහැකි වුවහොත්, රටටත්, එහි සංස්කෘතියටත්, සංචාරක කර්මාන්තයටත් ඉන් අහිතකර බලපෑම් එල්ල වනු ඇත. අතිශයෝක්තියෙන් යුත් කතාන්දර හෝ නූතන අතිශයෝක්ති මත පමණක් යැපෙනවා වෙනුවට, අපගේ උරුමයේ සැබෑ වටිනාකම් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා අපගේ දීර්ඝකාලීන සම්ප්රදායන් දෙස විෂයානුද්ධ ව බැලිය යුතුය. එබැවින්, සතුන්ට හිංසා කිරීමේ සැබෑ සිදුවීම්වලට විසඳුම් සෙවීම සඳහා ඉතා සැලකිලිමත් ලෙස නැවත සලකා බැලිය යුතු බරපතල කාරණයක් මෙය වේ. ආහාර නිෂ්පාදනය හෝ ගොවිපලවල සතුන් මැරීම සඳහා යොදා ගන්නා සම්මත ක්රමවේදයන් දැඩි විය හැකි අතර, අතරමං වූ සතුන් දැඩි නොසලකා හැරීමට ලක් වේ. එක්සත් රාජධානියේ දී, පුරවැසියන් සතුන්ට හිංසා කිරීමේ සිදුවීම් පිළිබඳව ක්රියාකාරීව වාර්තා කරන බැවින් RSPCA වැනි ආයතනවලට සැලකිය යුතු බලයක් හිමිව ඇත.
ශ්රී ලංකාව තුළ, රටේ සංස්කෘතිය සහ සම්ප්රදායන් අගය කරන අය සමබර සහ යථාර්ථවාදී ප්රවේශයක් සොයා බැලිය යුතු කාලය එළඹ ඇත. අලි ඇතුන් හසුරුවන්නන් (ඇත්ගොව්වන්) තම අලි ඇතුන් සමඟ දැඩි බැඳීමක් ගොඩනඟා ගන්නා අතර, දිනපතා ඔවුන් පිරිසිදු කිරීම, නෑවීම සහ රැකබලා ගැනීම සිදු කරති. කෙසේ වෙතත්, විශාල ජනකායක් මැදදී සතුන් බියට පත්වීම හෝ නොසන්සුන් වීම වැළැක්වීම සඳහා ඔවුන්ව දම්වැල්වලින් බැඳ තැබීම අත්යවශ්ය ආරක්ෂක පියවරක් ලෙස පවතී. බෝග විනාශ කරන සතුන් වැනි වනජීවීන්ගෙන් දේශීය කෘෂිකාර්මික ප්රජාවන්ට එල්ල වන දැඩි බලපෑම මෙන්ම, මෙම ප්රායෝගික යථාර්ථයන් ද නූතන සත්ව ක්රියාකාරීන් විසින් සැලකිල්ලට ගත යුතුය. යෝජිත පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් පවතින ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ අලි ඇතුන්ගේ හිමිකරුවන්ට දඬුවම් කිරීමට සහ සිරගත කිරීමට එය මගින් ලබා දෙන පුළුල් විධායක බලතලයි. මෙය පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය සහ විහාරස්ථාන භාරකාරත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම අධෛර්යමත් කිරීමට හේතු විය හැකි අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ශ්රී ලංකාවේ හීලෑ කළ අලි ඇතුන් සංඛ්යාව අඩුවීම සහ වනගත පරිසරයේ මිනිසුන් සහ වනජීවීන් අතර ගැටුම් උග්රවීම සිදුවිය හැකිය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, රටේ ජීවමාන උරුමයේ අත්යවශ්ය අංගයක් අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතී. මෙම තත්ත්වය හමුවේ, රජය විසින් යෝජිත පනත නැවත සලකා බලා ගෘහස්ථ අලින් පාලනය කිරීම සඳහා යථාර්ථවාදී මාර්ගෝපදේශ හඳුන්වා දිය යුතුය. මෙම සිරිත් විරිත් ශ්රී ලාංකේය සංස්කෘතියේ කේන්ද්රීය කොටසක් ලෙසත්, ලොව පුරා ඇගයීමට ලක්වන කරුණක් ලෙසත් පවතී. එක්සත් රාජධානිය වැනි රටවල අශ්වයන් යොදාගන්නා පාරම්පරික චාරිත්රානුකූල සිරිත් විරිත් කිසිදු තහනම් කිරීමකට මුහුණ නොදී ඉදිරියටම යන්නා සේම, ශ්රී ලංකාවේ දීර්ඝකාලීන සංස්කෘතික සිරිත් විරිත් ද ප්රායෝගික ලෙස රැකගැනීමට සුදුසුය.
එබැවින්, පන්සල්, දළදා මාලිගාව සහ පුද්ගලික හිමිකරුවන්ට වගකීමෙන් යුතුව අලින් නඩත්තු කිරීමට ඉඩ සැලසෙන පරිදි යෝජිත ව්යවස්ථාව සලකා බලා අවශ්ය සංශෝධන හඳුන්වා දෙන ලෙස අපි අදාළ අමාත්යවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.