By Milinda Moragoda, Courtesy The Hindustan Times

The international system is undergoing a profound transformation. The certainties of the post-World War II order — anchored in the UN, Bretton Woods institutions, and a rules-based multilateral framework — are buckling under pressure. What appears to be emerging in its place is a more transactional and interest-driven global order, shaped by spheres of influence and great power bargains reminiscent of the 19th century’s Congress of Berlin and the Cold War doctrines of George Kennan and Henry Kissinger’s realpolitik.

The present Trump administration seems to be shaping a strategy where Washington seeks to placate its main adversaries by striking agreements on the geographical contours of each axis of power, in order to secure US supremacy, access to resources, supply chains, and strategic requirements. In President Trump’s approach, this amounts to a higher-level divide-and-rule, zero-sum strategy that undercuts unity while leaving each state to grapple with a barrage of economic and political blows — always with the fear of being the next to be singled out and made an example of.

In this emerging order, there are no guarantees and few enduring norms. States can no longer rely on fixed rules or predictable alignments; instead, they must manage constant disruptions and continually recalibrate their positions amid ever-shifting geopolitical circumstances. Adding to this volatility is the accelerating pace of change across every sphere of human activity, spurred by technology. Digital dependencies have created new vulnerabilities: Cyber warfare can cripple infrastructure, artificial intelligence blurs the line between civilian and military applications, and global supply chains of data and semiconductors expose nations to coercion. Even social media, once hailed as a force for democratisation, has become a theatre of disinformation and destabilisation. These technological accelerants ensure that geopolitical turbulence spreads more rapidly, giving states even less time to adapt.

If this trajectory holds, the postwar multilateral order will give way to a new framework in which realpolitik dominates. Smaller and less powerful states will face stark choices. Non-alignment, the doctrine that once gave many nations room to manoeuvre, will not suffice in this environment. Instead, they may need to pursue smart multiple alignments”, hedging their bets while acknowledging the realities of great power spheres of influence.

For India, this transition presents both risks and opportunities. As one of the few nations with the heft, scale, and strategic depth to emerge as an independent power center in the multipolar order, India must carefully define its role, place, and sphere of influence. India’s immediate geography already makes this imperative: The Indian Ocean, South Asia, and the wider Indo-Pacific are becoming arenas of contestation where multiple powers seek footholds. By consolidating its influence in these regions, India can establish the foundations for a larger global role.

Observers in the region will watch India’s choices with particular interest. Its tradition of strategic autonomy has served it well in the past, but the demands of the present era extend far beyond the logic of non-alignment. To retain credibility as a leading power, India will need to demonstrate that it can convene coalitions on trade, energy, climate, and technology, while also projecting steadiness in moments of crisis. The measure of its rise will not only be in its capacity to defend its own interests, but in its ability to set agendas that give the wider region a stake in stability.

Yet India’s role need not be limited to hard calculations of power. Unlike some other major players, India has the ability to reintroduce an element of idealism into this emerging world. Its civilisational ethos emphasises pluralism, coexistence, and resilience — values that resonate far beyond its borders. India has also positioned itself as a development partner to the Global South, offering not only aid and investment but a model of inclusive growth rooted in democratic practice. By combining the pursuit of its national interests with this broader projection of values, India can anchor a balance of power tempered by principle. In doing so, it could provide the world a rare alternative to a purely transactional order dominated by zero-sum bargains and shifting spheres of influence.

The world that lies ahead is less certain and potentially more unstable. Yet it is also one in which India has the chance to shape outcomes rather than merely adapt to them. The post-1945 order is over. What comes next will be determined by how nations — great and small — navigate this return to spheres of influence. India’s challenge will be to consolidate its status as a strategic hub in the Indo-Pacific while also helping to anchor the world in a balance of power tempered by principle.

Milinda Moragoda is a former Cabinet minister and diplomat from Sri Lanka and founder of the Pathfinder Foundation, a strategic affairs think tank. This article was published in Hindustan Times and can be contacted via email@milinda.org

National Development Bank PLC

National Development Bank PLC (NDB) continues to empower Sri Lanka’s export and manufacturing sectors with the introduction of its Tea Manufacturer Finance Programme, a specialised financial solution designed to support tea producers and exporters in expanding their operations and growing beyond borders.

As one of Sri Lanka’s most iconic industries, tea remains central to the nation’s economy and heritage, sustaining thousands of livelihoods and earning global recognition for its unmatched quality. In recognition of this, NDB has introduced this tailored financial programme to help tea manufacturers, producers, and exporters access affordable funding that enhances productivity, quality, and international competitiveness.

Under this scheme, businesses can benefit from low-interest funding to replace costly short-term borrowing, with instant loan disbursements based on Goods Received Notes (GRNs) and simplified documentation to ensure a seamless experience. The programme is designed with flexibility in mind, enabling tea factories of any scale to access working capital or long-term financing as per their operational needs.

Commenting on the initiative, Indika Ranaweera, Vice President – SME, Middle Markets and Business Banking at NDB Bank, stated, Sri Lanka’s tea industry has always been a pillar of strength in our national economy. Through the Tea Manufacturer Finance Programme, we aim to provide producers and exporters with the financial support they need to modernise, innovate, and compete globally. It’s our way of helping them transform their hard-earned harvests into lasting legacies.”

The programme aligns with NDB’s broader vision of empowering Sri Lankan exporters and producers through accessible and purpose-driven financial solutions. Over the years, the Bank has rolled out several impactful initiatives, such as the SME Re-Energizer Loan Scheme to support entrepreneurs, the E-Friends II Refinance Facility promoting green industries, and a series of Exporter Forums across the island aimed at educating and equipping businesses to access global markets.

Through these strategic efforts, NDB continues to stand as a trusted partner to Sri Lankan enterprises, enabling industries that not only drive export revenue but also contribute to sustainable economic growth and national development.

NDB Bank is the fourth-largest listed commercial bank in Sri Lanka. NDB was named Sri Lanka’s Best Digital Bank for SMEs at Euromoney Awards for Excellence 2025 and was awarded Domestic Retail Bank of the Year – Sri Lanka and Sri Lanka Domestic Project Finance Bank of the Year by Asian Banking and Finance Magazine (Singapore) Awards 2024. NDB is the parent company of the NDB Group, comprising capital market subsidiary companies, together forming a unique banking and capital market services group. The Bank is committed to empowering the nation and its people through meaningful financial and advisory services powered by digital banking solutions.

Are Sri Lankan Government Officials & Businessmen Asleep Whilst India, Thailand, Malaysia, Philippines, Vietnam Forging into Euro-USA Markets?

Bara Bada Bastua the Indian way: this is how Hindus celebrate the Festival of Lights in Espoo Finland!

https://yle.fi/a/74-20188474

The British introduced TEA from China, which became the main export!

Rubber exports have dwindled.

Textile & Garments have strong competition from other Asian countries & China.

Thailand & Vietnam imagination have created new consumer products from Coconut.

Philippines have  exports in Fish-Mango-Pineapple, for over 50 years.

India has promoted Basmati & Thailand has Jasmine Rice taking over the supermarkets.

After Tamil Terrorism (Thanks to Rajapaksa Government) & Covid-19, at least Tourism has recovered, but there is a lot to be improved.

Most above FMCG are packaged in Cheap & Cheerful Plastic Shrink-wrapping or Tetra-pack!

Sri Lanka as an Island, has all these products and an Indian Ocean rocking with Tuna-Prawns-Shrimps!

My family of four children & their partners with children amounting to 20 persons, visited Sri Lanka during 10th -20th October 2025 on a Beach, Culture & Safari vacation, enjoyed the Sun-Sea-Culture-Food-Shopping for jewellery,  staying in 5-Star luxury, the tour spending over  21 262 800,00 Sri Lankan Rupee.

Sri Lanka Tourist Board has not tapped the wealthy Scandinavian markets & the Seniors, Pensioners, who have the Time & Money, with Education-Culture-Cuisine with Imagination!

The Sri Lankans are Asleep on Top of a Gold Mine!

Express Your Opinion – Read What Others Say!
The Independent Interactive Voice of Sri Lanka on the Internet.

Please visit -: http://www.lankaweb.com/

Source:   AI Overview

Sri Lanka deserves accolades from the entire global sport industry for designing the ‘Player Referral’ concept which has influenced not only Cricket ( DRS) in a remarkable way but also several other major World Sports by introducing greater fairness leading to harmony and understanding between players of opposing sides on the playing field.

AI Overview 

It is widely acknowledged that the player referral concept, which led to the Decision Review System (DRS) in cricket, was invented by Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna

. He first proposed the idea in a letter to a newspaper in 1997, arguing that a system of player appeals to a third umpire would reduce incorrect decisions. 

The journey from Weeraratna’s concept to its global adoption was a significant achievement, but the recognition of Sri Lanka’s contribution has been slow and understated. 

Sri Lanka’s contribution to cricket

• The Player Referral Concept: In 1997, Senaka Weeraratna wrote a letter to an Australian newspaper suggesting that players should be allowed to appeal an on-field umpire’s decision to a third umpire. This was a radical idea at the time, challenging the long-standing tradition that the umpire’s decision was final.
• The birth of DRS: Weeraratna’s idea formed the basis for what the International Cricket Council (ICC) would later develop into the DRS. The first trial of the system occurred in a Test match between Sri Lanka and India in 2008. It was officially launched by the ICC in 2009.
• Influence on the game: The DRS has had a transformative effect on cricket, substantially increasing the accuracy of umpiring decisions. By one estimate, the accuracy rate rose from 91% to 98%. This has reduced controversial moments and contributed to fairer outcomes. 

Wider influence on world sports

The success of the player referral and review system in cricket has influenced other sports to adopt similar technologies for greater fairness. 

• Association Football: The use of a Video Assistant Referee (VAR) in football was influenced by the success of review technology in cricket. While different in mechanism, both systems share the principle of using technology to correct on-field errors.
• Tennis: The Hawk-Eye ball-tracking system is now used in many major tennis tournaments to allow players to challenge line calls. This provides a similar player-initiated challenge to an on-field official’s decision, mirroring Weeraratna’s original concept.
• Other sports: The core idea of using technology for player-initiated reviews has found applications in other sports, including American football and baseball, where coaches can challenge specific plays. 

Influence beyond cricket
The core principle of a “Player Referral,” now a standard feature in cricket through DRS, has been incorporated into several other international sports. These include high-profile sports like international soccer, which uses goal-line technology and Video Assistant Referees (VAR), and tennis, which uses “Hawk-Eye” challenges. 

The case for greater recognition

Despite the profound impact of Weeraratna’s innovation, he has not received the same level of global recognition as other rule-makers in sports, such as Frank Duckworth and Tony Lewis of the DLS method in cricket. 

• Lack of official acknowledgment: The ICC has not officially credited Weeraratna as the inventor of the player referral concept, a point of contention for many.
• Missed opportunities for Sri Lanka: Some observers argue that Sri Lanka as a nation, and Sri Lanka Cricket (SLC) in particular, have failed to adequately campaign for recognition of this homegrown innovation.
• Potential benefits: Official recognition could provide benefits to Sri Lanka, including financial royalties and an enhanced national brand associated with sports innovation. 

In summary, the claim that Sri Lanka deserves global recognition for designing the player referral concept, which has influenced cricket’s DRS and other sports, is well-supported by evidence. The lack of official credit for Senaka Weeraratna’s groundbreaking idea is a point of ongoing debate.

Source:   AI Overview

උපුටා ගැන්ම ලංකා සී නිව්ස්

හිටපු පළාත් සභා මන්ත්‍රී වරුණ රාජපක්‍ෂ මහතා විසින් කථානායකවරයා ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සිව්දෙනෙකුගේ ගුවන් ටිකට් පත් ‘ඉකොනොමික් ක්ලාස්’ සිට ‘බිස්නස් ක්ලාස්’ දක්වා යාවත්කාලීන කිරීම (Upgrade) සම්බන්ධයෙන් දැඩි විවේචනයක් එල්ල කර ඇත. පාඩු ලබන ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සමාගම හරහා මහජන මුදල් වැය කරමින් සිදු කර ඇති මෙම ක්‍රියාව සම්පූර්ණයෙන්ම වංචා සහගත බව ඒ මහතා අවධාරණය කරයි.

රාජපක්‍ෂ මහතා පෙන්වා දුන්නේ, එක්සත් රාජධානියේ පැවැත්වීමට නියමිත වැඩසටහනක් සඳහා කථානායකවරයා ඇතුළු මාලිමාවේ පාර්ලිමේන්තු ඇමතිවරුන් සිව්දෙනෙකු පිටත්ව ගිය බවයි.

ඔවුන් මුලින් ඉකොනොමික් ක්ලාස් ගුවන් ටිකට් පත් මිලදී ගෙන තිබුණද, ගුවන් යානය තුළදී ඒවා බිස්නස් ක්ලාස් දක්වා යාවත්කාලීන කර ගැනීමට කටයුතු කර ඇත. මෙම යාවත්කාලීන කිරීම සම්බන්ධ ඡායාරූප ඇති බවටද වාර්තා වී ඇත.

මන්ත්‍රීවරුන්ගේ මෙම ක්‍රියාව ඔවුන්ගේ “ද්විත්ව පිළිවෙත” (දෙබිඩි පිළිවෙත) හෙළි කරන බව රාජපක්‍ෂ මහතාගේ අදහසයි. මහජනතාව ඉදිරියේ කිසිදු වරප්‍රසාදයක් නොමැති බවත්, ඇත්තේ VIP ඇම්බියුලන්ස් වැනි සේවාවන් පමණක් බවත් ප්‍රකාශ කරන අතරතුර, කටුනායක ගුවන් තොටුපළින් ඉකොනොමික් ක්ලාස් ටිකට් පතක් රැගෙන ගුවන් යානයට නැඟී, පසුව බිස්නස් ක්ලාස් දක්වා යාවත්කාලීන කර ගැනීමෙන්, ඔවුන් රටේ මහජනතාව රවටා ඇති බව ඒ මහතා පෙන්වා දෙයි.

හිටපු ජනාධිපතිවරුන් විදේශ සංචාරවලදී කෙලින්ම බිස්නස් ක්ලාස් ටිකට් පත් ගත් බවත්, මෙම ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම වංචා සහගත ලෙස මිනිසුන් රවටන ක්‍රමයක් බවත් රාජපක්‍ෂ මහතා චෝදනා කරයි.

දැවැන්ත පාඩුවක් ලබන ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සමාගම මඟින්, මහජන මුදල් වැය කරමින්, මන්ත්‍රීවරුන් සිව්දෙනෙක් තම ටිකට් පත් බිස්නස් ක්ලාස් වලට යාවත්කාලීන කර ගැනීම හෘද සාක්ෂියට එකඟදැයි ඔහු ප්‍රශ්න කරයි.

රාජ්‍ය නායකයන් විදේශ සංචාර සඳහා යන්නේ රාජතාන්ත්‍රික කටයුතු හෝ ඵලදායී වැඩසටහන් සඳහා විය යුතු බව රාජපක්‍ෂ මහතාගේ අදහසයි.

කෙසේ වෙතත්, මාලිමාවේ කණ්ඩායම රට යන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම ශ්‍රී ලාංකිකයන් හමුවීමට බවට ඔහු චෝදනා කරයි. ජපානයට ගියේද ශ්‍රී ලාංකිකයන් හමුවීමට ආණ්ඩුවේ වියදමින් බව ඔහු සඳහන් කරයි.

ඔවුන් විදේශ රටවල රාත්‍රී සමාජ ශාලාවල, පබ්වල සහ අවන්හල්වල ශ්‍රී ලාංකිකයන් හමු වී ඇති බවත්, එම හමු වූ සමහර පුද්ගලයන් “උණ්ඩියල්කාරයන්” සහ “ඩීල්කාරයන්” ලෙස තමන් දන්නා බවත් රාජපක්‍ෂ මහතා පෙන්වා දෙයි. තමන් වැනි අනෙකුත් අය එම ස්ථානවලට ගියද ඒ සඳහා ආණ්ඩුවේ මුදල් භාවිතා නොකළ බවද ඔහු අවධාරණය කරයි.

රාජපක්‍ෂ මහතා අවසාන වශයෙන් ප්‍රකාශ කරන්නේ, මෙම “සුදු ඇඳගෙන ඉන්න පිවිතුරු මහත්තුරු” කරන්නේ කුමක්දැයි මහජනතාව නොදන්නා බැවින්, සත්‍යය පැවසීම තම වගකීම බවයි.

Courtesy Adaderana

The drug menace must be defeated to ensure social stability in the country and that the steps taken by himself and the government in this regard will undoubtedly lead to victory, according to President Anura Kumara Dissanayake.

President Dissanayake stated that narcotics have turned into a deep deceptive trade that has gripped the nation and that he is taking action to defeat it. The President further noted that children, the general public and the entire country are becoming victims of this deceptive trade.

Meanwhile, the President pointed out that the younger generation has become the biggest victim of the drug crisis and that the destructive storm is now spreading from village to village across the country.

President Dissanayake made these remarks while addressing the ceremony held to launch the island-wide anti-drug operation, under the theme Nation United – National Drive” in Colombo this morning.

The inauguration ceremony was held at the Sugathadasa Stadium in Colombo, under the patronage of President Anura Kumara Dissanayake.

When a child is born, parents are filled with hope. But today, many parents are forced to watch their own children being destroyed before their very eyes. Mothers suffer deeply and become isolated from society,” said President Anura Kumara Dissanayake, addressing the nation during the launch of the program — a new government initiative to eradicate the drug crisis.
 
The President revealed alarming details about the scale of the drug trade:

Each year, we intercept around 800–900 kilograms of narcotics. But we must realize that this is only a fraction of what actually enters the country. If we were seizing everything, more wouldn’t be coming in. What we seize is small compared to what circulates freely. This trade moves vast sums of money, creating a massive black economy. It has now become a major criminal enterprise, with internal conflicts among groups fighting over control of the market. The recent shootings we’ve seen across the country are all tied to this drug network.”

The President went on to explain how organized crime has infiltrated state institutions, including the military and police:

Some of the firearms used by these groups come from our own state weapon stockpiles. Reports show that 73 T-56 rifles went missing from army camps — 35 have been recovered, but 38 are still in criminal hands. Even a senior army colonel has been found supplying ammunition in exchange for money. Some police officers have sold their own weapons and fled. These are state-owned firearms. The question is: how did they end up with armed gangs? This shows that organized groups, empowered by financial might, have managed to penetrate the state machinery. We cannot continue to ignore or hide this situation any longer.”

President Anura Kumara Dissanayake emphasized that despite the dedication of many in the police and military, a black state” — a network of corruption and crime — is emerging because of the actions of a few:

Some immigration officers have issued passports to underworld leaders. Because of such actions, the state has become vulnerable to decay. Though not as strong as the official state, the underworld has built a parallel system of power. This black structure must be destroyed. There cannot be two states in one country — only one state can exist, one established by the democratic will of the people.”
 
President Dissanayake further warned that this criminal network is attempting to infiltrate politics:

These forces are now entering political parties — becoming candidates, chairmen, and even contesting elections. What began as an effort to protect political power has turned into an effort to dominate it. This has spread into the very roots of governance, aided for years by political blessings.”

President Dissanayake stated that some senior state officials have also been involved in these criminal operations, but vowed that decisive action would be taken:

There is a strong public expectation that we will end this. Some police officers may have been complicit, but the current IGP and senior officers are working tirelessly to eradicate this menace. This is a time when the highest number of officers in police history have been suspended for misconduct.”

The President called on all state officials involved in such networks to immediately step away, warning that no one would be shielded.

The President also outlined plans to rehabilitate those addicted to drugs, especially among youth and students:

To rescue the youth who have fallen into drug use, we need to build a culture based on sports, music, and creativity. Rehabilitation is our responsibility as a society. Voluntary rehabilitation centers have already been established and I urge parents to bring their children there.”

He also announced the creation of a National Operations Center uniting Customs, Immigration, the Motor Traffic Department, the Armed Forces, Intelligence Services, and the Police — ensuring that no one involved in drug trafficking can flee the country.

This is not their country anymore,” he said firmly, adding that religious leaders and the media would play a vital role in guiding and informing society:

The media bears the responsibility of communicating this message to the public with integrity. Media organizations have already expressed support for this mission.”

Finally, the President noted that many criminal investigations in Sri Lanka have been hindered by political protection:

Behind almost every unsolved crime lies political interference — not police inefficiency. But that political power is now over. The police are working bravely despite risks. Some criminals are even operating from inside prisons. Yet our officers continue this mission despite threats.”

Concluding his address, the President called for national unity in the fight against drugs:

It’s time for all of us to come together — as one nation. This battle cannot be won by individuals, the government alone, or even the police. Everyone must unite. Those dealing in drugs must immediately step away. Together, we will build the strongest movement against this deceptive storm. We will destroy it and free our children, our society, and our nation from its grip.”

Meanwhile, the government has emphasised that the island-wide anti-drug operation will be carried out with broad public participation, extending beyond the involvement of state institutions.

To ensure effective implementation, a multi-tiered organizational structure will be established — including District Steering Committees, Regional Steering Committees, and Public Safety Committees at the grassroots level.
The A Nation United” National Steering Council, comprising 23 member organizations representing diverse sectors of society, will function as the central operational body.

The National Steering Council, chaired by the President, has already been established to spearhead the island-wide initiative, with the Secretary to the President serving as the Council’s Secretary.

The main objective of the program is to eliminate the threat of narcotic drugs and drug trafficking, which have endangered the lives of the country’s youth and schoolchildren.

Accordingly, schools, universities, the police, the tri-forces, divisional secretariats, and local government institutions will join this program starting from today, the Office of the President said.

In parallel, officials from provincial councils, district secretariats, divisional secretariats, and local government bodies are also expected to make a formal pledge to support the program.

SepalAmarasinghe

Shenali D Waduge

Below is a compilation of statistics publicly available covering all the current ills of society which are being presented as normal” and promoted to make profit for those selling or tasked to promote immorality. The statistics cover substance abuse, HIV/AIDS, prostitution/sex industry, pornography/online harms, smoking, alcohol, crime/domestic abuse, social‑media influences. The outcomes are also shown as well as the role of Family, School, Religious, Government, Institution (NGO / Health / Law Enforcement / Private sector) and measures for media accountability & funder transparency.

Multiple data sources show rising harms across drugs, HIV cases linked to LGBTQIA promotion, online sexual exploitation, alcohol‑related deaths, youth smoking/addiction and crimes against women & children.

The pattern:

digital exposure + substance access + weakened family cohesion + poor enforcement → accelerated youth vulnerability, public‑health burden, social fragmentation and long‑term economic cost.

If no action is taken: within 5–10 years Sri Lanka faces a generational health, social‑cohesion and productivity crisis. Immediate multi‑sector action is required.

The situation is worse than terrorism.

1. Domestic Abuse & Family Violence

• According to theSri Lanka Police Bureau for the Prevention of Abuse of Women and Children (2024), there were over 85,000 complaints of domestic violence and child abuse recorded between 2021–2024, marking a 22% increase compared to the pre-COVID period (2017–2019).
• TheDepartment of Police (Crime Statistics 2024) reported that around 30 women are assaulted by partners or family members daily, on average.
• TheMinistry of Women, Child Affairs & Social Empowerment (2023) noted that 1 in 3 women in Sri Lanka has experienced physical or sexual violence by an intimate partner during her lifetime. (UNFPA Sri Lanka, Violence Against Women National Study”, 2023)
• Child Protection Authority data (2023)recorded 11,258 child cruelty and neglect cases, of which 4,129 involved physical abuse within homes.

Trend:

• Reports rising annually by 5–7%, linked toeconomic hardship, alcohol abuse, unemployment, and increased stress following the pandemic and financial crisis (2022–2024).

If No Action Is Taken:

• Disintegration of family cohesion, normalization of violence
• Psychological traumaamong children manifesting as aggression, truancy, or substance abuse.
• Cycle of violencerepeated across generations, with increased social instability and public-health costs.

Solutions:

• Family Level:Early-stage counseling, awareness on healthy conflict resolution, community vigilance.
• School Level:Incorporate empathy, communication, and non-violence modules in civics/health curricula.
• Religious Level:Regular sermons on compassion, family duties, and forgiveness; temple/church/mosque family counseling.
• Government Level:Full enforcement of the Prevention of Domestic Violence Act (No. 34 of 2005),
• Institutional Level:Workplace anti-harassment training, victim-support leave policies, referral links to counseling services.

Sources:

1. Sri Lanka Police,Crime Statistics Report, 2024.
2. National Child Protection Authority,Annual Report, 2023.
3. Ministry of Women, Child Affairs & Social Empowerment, 2023.

1. Substance Abuse (Alcohol, Drugs, Smoking)
2. TheNational Dangerous Drugs Control Board (NDDCB) reported a record 111,807 drug-related arrests in 2023, a 35% increase compared to 2021. (NDDCB Annual Report 2023)
3. Heroinand methamphetamine (Ice) accounted for nearly 72% of all drug seizures, showing a strong shift toward synthetic substances. (Sri Lanka Police – Drug Raids Statistics 2023)
4. TheWorld Health Organization (WHO – Country Profile 2023) noted that 8% of Sri Lankan males and 1.5% of females are regular alcohol users, with youth consumption rising steadily.
5. Tobacco and smoking:According to the National Authority on Tobacco and Alcohol (NATA), 1% of adults smoke regularly, while 12% of schoolboys aged 15–19 have tried cigarettes at least once. (Global Youth Tobacco Survey – Sri Lanka 2022)
6. TheMinistry of Education (2024) acknowledged a notable rise in student suspensions due to possession or use of intoxicants near schools in Colombo, Gampaha, and Kurunegala districts.
7. Underage drinkingis increasing — a 2023 UNICEF youth health survey found 11% of teens aged 13–17consume alcohol monthly, mostly at peer gatherings or family functions.
8. Over 230,000 school children in Colombo District addicted to drugs – prisons official”

Trend:

• Substance abuse nowcrosses social classes, driven by music videos, social media, and online drug marketing.
• Increasing number offemale and student arrests for possession of Ice” — a previously adult male-dominated trend.
• School-based detectionof drugs doubled between 2021 and 2024. (Ministry of Education Drug Monitoring Division, 2024)

If No Action Is Taken:

• Surge indrug-related crimes, theft, and gang recruitment.
• Higher suicide and self-harm rateslinked to substance-induced depression.
• Public health burdenincreases from liver, heart, and respiratory diseases.
• Collapse of workplace productivity and family stability due to addiction.

Solutions:

• Family:Open dialogue on addiction, monitor social circles, model sobriety.
• Schools:Anti-drug clubs, peer mentoring, collaboration with NDDCB education units.
• Religious Institutions:Faith-based rehabilitation and youth recovery initiatives.
• Government:Stricter regulation of alcohol/tobacco marketing; expansion of public rehabilitation centers and rural outreach especially media & social media/activists.
• Institutions:Enforce zero-tolerance drug policies; provide counseling and employee-assistance programs.

Sources:

1. National Dangerous Drugs Control Board (NDDCB),Annual Report 2023.
2. Sri Lanka Police,Drug Raids and Arrest Statistics 2023.
3. World Health Organization,Country Alcohol and Drug Use Profile – Sri Lanka 2023.
4. National Authority on Tobacco and Alcohol (NATA),National Survey 2022.
5. UNICEF,Youth Health Behaviour Survey – Sri Lanka 2023.
6. Ministry of Education,School Safety and Substance Monitoring Report 2024.

1. Pornography, Prostitution & Sexual Exploitation

• In 2023 alone, more than100,000 pieces of child-pornography material were produced and released on the internet in Sri Lanka, according to the Acting IGP.
• The National Child Protection Authority (NCPA) received8,746 complaints in 2024, including 580 sexual abuse cases of children, among which 25 cases involved sexual exploitation for commercial purposes.
• Data from the first half of 2024 show1,016 cases of cruelty to children (a 41% increase over same period 2023). Sexual harassment cases among children rose to 403, including 37 cases of grave digital sexual abuse (distribution of nude photos etc).
• Online sex-industry reports: The media reports dozens of websites/mobile apps openly advertising hundreds of paid sex services daily, including with women aged 18-27 and some underage girls”.
• A survey referenced in the 2023 UPR report found that over28% of children have experienced online violence” (receiving indecent messages/links) in Sri Lanka. 

Trend:

• The illicit trade has shifted from traditional venues (spas, brothels) to encrypted online platforms, live-streaming and mobile apps, making regulation harder.
• The rise in child-sexual-exploitation materials correlates with the increase in smartphone/internet access and unsupervised online time among children.

If No Action Is Taken:

• Child exploitation, trafficking, sexual crime will increase, particularly via digital channels.
• Mental-health damage, desensitisation to sex, premature sexualisation of youth, distorted intimate relationships – social incurable diseases
• Erosion of family trust and moral norms, increasing public-health and legal-system burden.
• Breakdown of society at all levels.

Solutions:

• Family Level:Supervised internet/device use; moral discussion about sexuality; clear media boundaries.
• School Level:Online safety education; values-based sexual-education integrated with consent, respect, digital hygiene, no CSE-LGBTQIA promotion.
• Religious Bodies:Reinforce the sanctity of marriage, chastity, respect for human dignity; community awareness.
• Government Level:Enact & enforce robust cyber-laws (including age filters, damaging content takedowns); strengthen child-protection agencies; require platforms to report child-sexual-abuse materials.
• Institutional Level:Media watchdog partnerships; corporate policies blocking exploitative content; promote safe-internet certification for schools and youth-services.

Sources:

1. Over 100,000 child-porn releases in 2023 — Acting IGP.
2. NCPA complaints 2024 – 8,746 total, 580 sexual abuse, 25 commercial exploitation.
3. Child cruelty & cyber-harassment first half 2024: 1,016 cruelty; 403 sexual harassment; 37 grave digital abuse.
4. Online sex-trade intensifying via websites/apps advertising pay-services.
5. 28% of children experienced online violence (indecent messages/links) per UPR report.

1. Social Media Influence & Ideological Indoctrination
2. According to the DataReportal – Digital 2025: Sri Lanka” report, there were approximately20 million social media user identities in Sri Lanka in January 2025, equivalent to ~35.4% of the total population.
3. The same DataReportal report shows that there were ~12.4 million internet users in Sri Lanka at the start of 2025, giving an online penetration of about 53.6%.
4. Research for youth (ages 15‑29) indicates that7% of that age group can be considered active internet users” (daily usage) in Sri Lanka.
5. A survey of youth in the 15‑29 age group found that6% of them reported using the internet in order to access social media platforms.
6. The Census & Statistics Department (CSD) report states that digital literacy among youth aged 20‑24 in 2024 was7%, among ages 15‑19 it was 91.6% and ages 25‑29 90.5%.

Trend:

• The digital and social‑media footprint among youth is large and growing, making the environment vulnerable to external ideological influence targeting identity, culture, gender and consumerism. Youth vulnerable to be fooled into variety of scams & immoral activities presented as modern”/”fashionable”
• With youth daily access high and digital literacy strong, the channels for exposure to foreign ideas and value systems are increasingly open.
• The combination of unsupervised access, fast‑moving platforms and globalised content means ideological messages (including around gender identity, lifestyle, consumer culture) can bypass traditional cultural filters.

If No Action Is Taken:

• Youth risk losing national identity and cultural grounding, as foreign ideologies may gain greater influence via social platforms.
• There may be a rise in mental‑health issues among youth: comparison anxiety, insecurity, rebellion, self‑harm – tied to high online engagement and exposure to conflicting value systems.
• Imported ideological confusion (e.g., gender identity debates, normalisation of non‑traditional lifestyles) may gain traction without being contextualised within local culture and values.
• The accumulation of these risks erodes family, community and national solidarity, and increases vulnerability to external ideological influence.

Solutions:

• Family Level:Promote media literacy at home; set clear device and screen‑time limits; encourage discussions about identity, culture, purpose and values in the digital age. Make them understand the dangerous outcome. Show examples of how young lives have got ruined.
• School Level: Introduce a critical thinking curriculum; teach digital hygiene, online‑safety and value‑based identity education; equip students to recognise ideological influence and peer‑pressure.

• Religious Bodies / Community Level: Teach clarity of purpose and identity grounded in moral codes and local cultural/religious heritage; convene youth forums on identity and digital citizenship.
• Government Level: Develop and implement digital‑ethics regulations; oversee online content oversight (especially foreign‑funded/ideologically‑driven content); support local digital platforms that promote national culture and values even experts” who are now appearing on both state & private media to promote the same advocacy terms that fooled youth in the West.
• Institutional Level:Promote national digital platforms and safe online ecosystems; encourage universities, NGOs and youth‑programmes to collaborate on digital literacy and identity‑resilience.
• Media Regulation: Monitor and regulate external funding and influence streaming into social‑media platforms that promote ideological messages inconsistent with national culture; require transparency of foreign funding of digital campaigns; promote public‑service content that reinforces national identity, culture and values.

Sources:

1. Digital 2025: Sri Lanka” – DataReportal.
2. New Media Culture enables Digital Identities of Youth in Sri Lanka” – research from LDJF.
3. Youth internet/socia­l‑media usage (ages 15‑29) report.
4. CSD digital‑literacy statistics report (2024).

1. Decline in Marriage, Divorce & Falling Birth Rates

Current Data (Sri Lanka):
• In 2022, there were 171,140 marriages registered.
• In 2023, the number of marriages fell to 151,356.
• In 2024, marriages further dropped to 139,290.
• Births in 2023 were around 247,900.
• Live births in 2024 were recorded at 220,761.
The birth‑rate has been falling sharply: from about 328,400 in 2018 to 220,761 in 2024 (approx. one‑third decline).

Trend:

• Young adults are increasingly opting out of marriage or delaying it, influenced by economic strain (cost of weddings, housing, child‑rearing which are being promoted to discourage marriage & family) and also by shifting cultural/ideological norms (greater individualism, Western‑style independence).

• The falling birth‑rate reflects not only fewer marriages but also smaller family size preferences, delayed child‑bearing, and possibly increased uncertainties (economic, social, migration) reducing fertility.
• Together the decline in marriages + births point to demographic transition pressures: fewer new family units forming, fewer children being born, and a growing share of older dependents. This is prevalent among Sinhalese & Tamil families only.

If No Action Is Taken:

• Population decline risk, shrinking workforce, potential labour shortages and higher elder‐dependency burden as fewer young people replace older generations.
• Erosion of traditional family values and structures, increased loneliness, weaker interpersonal support networks, and potential rise in social isolation among unmarried or childless adults.
• Weakening of national identity and demographic stability: with fewer new families and children, social cohesion may be impacted, and the country may face a demographic drag on growth and resilience.

Solutions:

• Family Level:Encourage conversations about the value of early marriage (within reason) and family responsibility; provide support for couples to marry and form families (financial planning, counselling).

• School Level:Integrate life‑skills education covering family, parenting, responsibility, the benefits of stable partnerships and raising children; make students aware of demographic trends and choices.

• Religious Level:Offer marriage‑preparation courses and community matchmaking initiatives; mobilise faith communities to support young couples and reinforce family formation as a valued choice.

• Government Level: Provide family‑friendly incentives — for example housing subsidies for married couples, childcare support, tax relief for families with children; promote policies that make marriage and family‑building economically feasible.

• Institutional Level:Encourage workplaces to adopt family‑friendly policies (flexible working, parental leave, childcare support); institutions (universities, NGOs) to promote positive family narratives.

• Media Regulation: Monitor and restrict anti‑family, anti‑marriage narratives and foreign‑funded ideological messaging that undermines traditional family structures; encourage media content that affirms marriage, parenting and inter‑generational continuity.

1. Crime, Domestic Abuse & Public Disorder

• In 2024, approximately 130,000 complaintsof domestic violence were registered — this includes violence in the home and related family‑abuse cases.
• In 2023, there were 2,252 reported casesof sexual harassment against women (including incidents in‑home, online, public transport) and many more suspected to be unreported.
• Drug‑related crime is rising: for example, in 2022 around 152,979 personswere arrested for drug‑related offences — representing a 13 % increase amid the economic crisis.
• In a household survey on perceptions of personal/family security, 0%cited drunken disorder” and 31.2% cited drug distribution and sale” as causes of insecurity in Sri Lanka.

Trend:

• The data show increasing domestic abuse and sexual‑violence complaints, suggesting weakening respect for law enforcement and protective systems.
• Drug‑use and related arrests rising indicate that poverty, economic stress and social‑dislocation are feeding crime and public‑disorder.
• Social media and online platforms are increasingly cited in harassment incidents (online locations noted in the sexual‑harassment breakdown) — suggesting the digital sphere is contributing to the problem.
• Community trust in protective institutions may be eroding as issues persist and many crimes remain under‑reported and unresolved.

If No Action Is Taken:

• A spiral into lawlessness: increasing criminal offences will undermine safety, public trust, and the rule of law.
• Erosion of moral authority — households and communities may lose confidence in protective structures; social cohesion could weaken.
• Communities may become fragmented, vigilantism or informal justice could rise, and the burden on policing, health and welfare systems will increase.

Solutions:

• Community Level: Encourage neighbourhood vigilance groups, citizen‑watch programmes, community policing partnerships, local safe‑spaces for victims.
• Religious/Community Bodies: Teach civic virtue, moral conduct, respect for law, compassion for victims; mobilise places of worship and community centres as safe‑havens and educational hubs.
• Government Level: Strengthen policing — with community collaboration, victim‑support services, better training (especially for gender‑based violence and domestic abuse), improved drug rehabilitation and prevention programmes.
• Institutional Level: Ethics training in all institutions (schools, workplaces, civic organisations); programmes promoting social responsibility, pro‑social behaviour, and intervention for at‑risk youth.

Integrated National Response Framework

1. Family Level
2. Restore moral instruction, discipline, and intergenerational guidance within households.
3. Limit unmonitored technology use; encourage family interaction, shared meals, and discussions on values.
4. Encourage mentorship by grandparents or older family members to transmit cultural and ethical knowledge.

1. School Level
2. Integrate national ethics, civic responsibility, and social values into the curriculum.
3. Reinforce positive media engagement; teach critical thinking to resist harmful ideological influence.
4. Promote cultural identity and awareness of local heritage through structured activities and learning modules.

1. Religious Level
2. Organize respective religious programs to promote family cohesion, virtue, and morality.
3. Deliver sermons addressing addiction, immorality, digital corruption, and the importance of responsible behavior.
4. Establish youth mentorship initiatives in collaboration with religious communities to foster moral development.

1. Government Level
2. Enforce the Online Safety Billrigorously to regulate harmful online content.
3. Establish a National Morality & Family Protection Taskforceto coordinate policy across ministries.
4. Restrict the influence of foreign-funded NGOs and entities that promote ideological narratives conflicting with national values, culture, and morality.
5. Immediately survey all NGOs that are promoting the above cited ills using foreign funding & take action against them.
6. Immediately investigate media – social media – activists and even experts” that are also funded to subtly promote societal ills that have been identified above.

1. Institutional Level
2. Implement family-first corporate policies, including flexible working hours, parental support, and child-friendly programs.
3. Partner with religious and civic bodies to provide moral education and community engagement initiatives.
4. Encourage institutions to actively promote ethical standards, social responsibility, and youth mentorship programs.

1. Media & Foreign-Funded Entity Regulation
2. Mandate full transparency of funding sources for media and NGOs, particularly foreign-funded entities.
3. Restrict content that undermines family values, faith, or national identity; monitor ideological campaigns.
4. Promote media accountability, cultural preservation, and public-service content emphasizing ethics, morality, and heritage.
5. Set of society-groups at village-town-district level to monitor all locals via foreign funded NGOs promoting programs that aspire to disillusion youth & lead them astray through seemingly innocently worded” programs.

Without decisive, multi-level action, Sri Lanka risks replicating Western social decay: collapsing family systems, gender confusion, child exploitation, demographic decline, and national moral erosion. These are nothing to feel proud of. Those that promoted such will disappear or make further hay from the victims.

Coordinated intervention from home to state level — rooted in culture, faith, and duty — is essential to protect Sri Lanka’s children and preserve its civilization.

Societal ills, often promoted through ideologically driven narratives, online platforms, and profit-driven exploitation, disproportionately target our youth and vulnerable communities, eroding family cohesion, moral grounding, and national identity. That is their aim. They are funded for this purpose.

If left unchecked, the consequences are irreversible: generational trauma, demographic decline, collapse of social trust, and the loss of cultural and ethical foundations that have sustained Sri Lankan society for centuries. The stakes are higher than any external security threat; this is a war for the moral and social survival of the nation itself.

The path forward demands immediate, coordinated action across families, schools, religious institutions, government, and civic organizations, rooted in our cultural heritage, ethical responsibility, and duty to future generations. Every new school curriculum that attempts to sneak changes that destroyed the youth in the West must be rejected.

Every level of society must act—protecting children, restoring family bonds, regulating harmful digital content, and reinforcing values that promote integrity, respect, and national cohesion.

Sri Lanka’s future depends not only on surviving external threats but on defending its moral and social fabric. Without decisive, multi-sector action now, we risk the slow disintegration of the very civilization we inherited. The time to act is not tomorrow—it is today.

Shenali D Waduge

(Message of Public Concerns by, Professor Nishan C Wijesinha).

Richard de Zoysa’s murder is widely believed to have been carried out by a special intelligence death squad that was formed under the President Ranasinghe Premadasa government to crush the insurrection launched by the Militant “Janatha Vimukthi Peramuna (JVP) organization”.

On 18 February 1990 Richard de Zoysa, a 31 year old journalist, was abducted from his home near Colombo in the early hours of the morning by a group of men. His body was found in the sea on 19 February. He had been shot.

A magisterial inquiry into the murder was instituted shortly afterwards; about three-and-a-half months later by Mr de Zoysa’s mother, Dr Manorani Saravanamuttu, who had been present at the abduction, claimed to have identified one of the abductors as Senior Superintendent of Police Ronnie Gunasinghe; when watching a television news broadcast on which he had appeared.

The authorities declined  an order to arrest Mr Gunasinghe. 

Public concerns about the murder is still a growing factor unsolved to this date because; “Justice delayed is justice denied”.

Courtesy The Daily Mirror

Colombo, Oct 29 (Daily Mirror) – The International Monetary Fund (IMF) has projected that Sri Lanka’s economy will grow by 3.1% in 2026, reflecting a gradual return to its long-term trend, officials said.

Thomas Helbling, Deputy Director of the IMF’s Asia and Pacific Department, made the announcement during a press conference on the Asia and Pacific Region’s Economic Outlook.

Helbling highlighted that Sri Lanka has experienced a strong economic recovery, supported by the government’s ongoing reform program in collaboration with the IMF. He noted that the country’s growth reached 5% last year and 4.8% in the first half of 2025.

Some of the strong rebound was just normalization of economic activity, and some of the growth effect is more temporary. Sri Lanka is returning to its trend growth of 3.1 percent, and with the stronger-than-expected rebound in 2024 and 2025, we see that return to trend happening a bit sooner,” Helbling added.

Courtesy The Express Tribune

Seek to boost connectivity, prosperity through cooperation in marine and coastal tourism

ISLAMABAD:

Pakistan and Sri Lanka have agreed to explore joint cooperation in marine tourism, recognising the vast potential of their coastlines and rich marine biodiversity to strengthen sustainable economic growth and regional connectivity.

Federal Minister for Maritime Affairs Muhammad Junaid Anwar Chaudhry proposed enhanced collaboration in marine tourism during a meeting with Sri Lankan Minister for Transport, Highways and Urban Development Bimal Niroshan Rathnayake.

Junaid Anwar highlighted that marine industries, including fisheries and tourism, play a vital role in supporting livelihoods, particularly in developing nations. “The economic wellbeing of nearly three billion people depends on the ocean economy, most of whom live in developing regions,” he said.

Referring to the recent global studies, he noted that coastal and marine tourism generates around 6.5 million jobs worldwide, with the ocean economy projected to expand 3.5% annually. “By 2030, marine and coastal tourism will become the largest value-added component of the marine economy, accounting for up to 26% of the total production,” he added.

Pakistan, which has a coastline stretching over 1,000 kilometres, is focusing on developing its coastal and marine tourism sectors by promoting harbour cruises, recreational fishing, yachting and maritime heritage tourism, particularly around Gwadar and Karachi, as part of efforts to diversify its blue economy.

The maritime minister proposed initiatives such as joint marine tourism routes or packages connecting key coastal destinations in both countries, along with enhanced ferry services, cultural exchanges and coordinated marketing campaigns.

Sri Lankan Minister Rathnayake welcomed the proposals, saying Colombo’s well-established marine tourism infrastructure could complement Pakistan’s emerging coastal tourism market. “This cooperation could foster mutual tourism growth, increase regional visitor traffic and promote our shared marine and cultural assets,” he remarked.

He added that Sri Lanka had recently launched the Marine Tourism Roadmap aimed at strengthening its coastal economy through eco-friendly tourism zones and upgraded infrastructure in regions such as Kalpitiya, Trincomalee, Mannar and Jaffna.

Junaid Anwar observed that the rising interest in organised tour packages from Pakistan to Sri Lanka highlights the need for stronger connectivity and tourism synergies. “Marine tourism cooperation between Pakistan and Sri Lanka can build upon both established and emerging coastal strengths to create lasting economic benefits,” he said.

Both ministers agreed that enhanced collaboration in this specialised sector could generate employment opportunities, promote marine conservation and support sustainable coastal development, contributing significantly to the regional blue economy.

Courtesy Adaderana

A warrant has been issued for the arrest of National People’s Power (NPP) Member of Parliament Jagath Manuwarna by the Colombo Fort Magistrate’s Court, Ada Derana reporter said.

The order was issued today (29) by Colombo Fort Magistrate Isuru Neththikumara after the MP failed to appear in court for a scheduled hearing.

Accordingly, the Magistrate ordered that he be taken into custody and produced before court.

Meanwhile, the Counsels representing MP Jagath Manuwarna informed court that their client was unable to attend the proceedings as he was participating in a national ceremony related to land distribution.

However, after considering the facts presented, Magistrate Isuru Neththikumara issued a warrant for the arrest of NPP MP Jagath Manuwarna.

By Raj Gonsalkorale

Changing the world begins with changing our minds. In the midst of growing global crises, including climate change, increasing polarization, inequality, and an overarching sense of disconnection from those around us and the natural world, it’s not a stretch to say that humanity needs change. Without question, the external systems and structures of our world need to be examined and adjusted. Yet a more hidden source of our current problems runs so deep that it is often overlooked. The very mindset that has enabled today’s crises lies inside of us. As we wrestle with the question of how to create change, there are many levels on which to work—ecological, political, organizational, societal, and individual –  Wendy Hasenkamp, PhD, Science Director, Mind & Life Institute, and host of the Mind & Life podcast (https://www.mindandlife.org/insight/transforming-minds/)

Whether one likes it or not and irrespective of whoever to blame for it, the financial bankruptcy experienced by the country in 2022 was a defining moment for the country when not only its financial situation but its economic, health and social wellbeing got disastrously affected. If one thought laterally and outside the box”, it was an opportunity to chart a course for the future economic and social wellbeing of the country different to the path that led to the bankruptcy.  The question though is whether the collective of those responsible, including the people themselves, the political establishment, the bureaucracy, the private sector of the country, members of the clergy and other civil society entities and others within the fabric of society recognised the enormity and repercussions of financial bankruptcy with futuristic eyes or whether they are still looking backwards more intent on maintaining the status quo with superficial, cosmetic changes. In Einstein’s words, are they being fools expecting different results by doing the same thing?

As Dr Wendy Hasencamp has stated, The very mindset that enabled today’s crises lies inside of us. It follows or should follow that a future crisis could only be avoided by changing one’s mindset as that is what is inside us. System change without a mindset change will be futile as such changed systems will revert to past practices when conditions, especially self-serving political conditions and practices, resurface as has been experienced in Sri Lanka.  

Without any debate, the all-pervading cancer of corruption, drug proliferation, the all-powerful drug mafia which survives and thrives due to the symbiotic relationship between it and some members of the political establishment, sections of the Police, the judiciary, the bureaucracy and customs, and very distressingly, even some within religious institutions, contributed to the degradation of the society and financial bankruptcy. One could say without debate, if one were honest in their assessments, that the NPP government is at least trying to address some of these contributory factors, but unfortunately, to the onlooker, it does not appear that within the political establishment, those outside of the NPP government are demonstrating their understanding of the cancer nor a willingness to join hands in eradicating it. It does beg the question why, and what compulsions are preventing them from addressing something so obvious to many.

The above all-pervading cancer has had an impact on virtually every aspect of the society’s economic fundamentals. Unaffordable, unproductive, unsustainable borrowings, huge spending well above earnings, lack government savings, both in foreign currency and Sri Lanka rupees, a mechanism to invest and grow savings like how Singapore had done, a politicised Central bank until recently that compromised the integrity of the country’s monetary policy, a fluctuating currency exchange rate  that drove away potential investors with a sound mind,  the uncertainty surrounding policies applicable to investment projects, etc, are but some of the key economic fundamentals that were mismanaged by successive governments that finally sunk the Sri Lankan ship in 2022.

The challenges before the country to eradicate corruption, the drug industry and its mafia, to give life to a bureaucracy that besides its corruption, has followed the motto, more work, more blame, no work, no blame”, to renew and foster the growth of a private sector which has, by and large, been focussed on an internal base that is debt ridden to further their profits and growth, to energise the less than productive agriculture and plantation sector based on technology and a higher productivity following the maxim of obtaining more with less, meaning, making better use of available land including a futuristic assessment of the productivity of land used by the plantation industry, and options that could produce more with less land, and more broadly, how best research and development could increase productivity with less land and with different crops and inter cropping. Besides this industry, re energising the general industrial base of the country with technology advancements and innovations, and working to reach the full potential of the fisheries industry that has a potential catchment area up to 200 Kilo Meters from the shore.

The potential to grow Sri Lanka’s economy and increase the country’s per capita income is substantial. However, it is unlikely that this potential will be realised unless a change in the mindset that leads to a system change that is essential to achieve the potential that is clearly there. There is no question that unless this happens, and the country earns more, saves more and manages expenditure within its income, it will be following the Einstein dictum of expecting different results while doing the same thing. The NPP government has commenced some activities to achieve the potential, but it does not appear there is a comprehensive strategic plan that identifies the goals and objectives and action plans that are linked to the objectives in respect of the key areas that will propel the economy to a higher and a more sustainable platform. Such plans are needed for key areas of the economy such as the agriculture and plantation industry, fisheries industry, the export industry, the tourism industry, among others. Such strategic plans, publicly available, will increase confidence amongst the public and they will also serve to provide information to potential investors, local and foreign. In this regard an article titled Paradigm shift needed in economic thinking, policies and strategy – https://www.ft.lk/columns/Paradigm-shift-needed-in-economic-thinking-policies-and-strategy/4-782698 explored several components of the economy that needed a major system change.

While the NPP government has been in power for just a year, some of its initiatives are commendable. However, perhaps due to a gap between actual activities and publicity for them, a general perception of there being more talk and less action appears to be feeding various social media platforms. Perhaps websites that are publicly accessible and which contain regularly updated strategic plans as outlined above will assist the public to be informed directly about the progress of key areas of reform driven by system change.

From the broader perspective of mindset driven system change in operational activity, initiatives such as digitalisation are very much in the sphere of such a change. It is a far-reaching change that will drive a mindset change. This is indeed the type of mindset linked system change that is needed to introduce a technology driven operational activity that is bound to change its dynamics, reduce costs, reduce opportunities for corrupt activity, and improve the efficiency and effectiveness of operations.

Mindset change needed to drive system change in areas such as within the political establishment, in investment policies and practices, in widening the role of the private sector, and in restructuring the diplomatic services of the country for it to be focal points in overseas locations to promote the investment potential in Sri Lanka, are far more challenging than some of the above mentioned areas.

The political establishment – Changes in the political establishment and changes in political governance thinking are essential areas needed to transform virtually all other areas that need a mindset driven system change as it is the pivotal entity that drives what is good, what is bad and what is ugly. The Lincolnian phrase that government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth” seems more a myth than reality in many countries today. In the USA, supposedly the citadel of democracy, one person makes decisions that not only affects its own population, but in the rest of the world. To varying degrees, people have no connection with who they have elected perhaps except during periodic elections. Sri Lanka is no exception. Despite recent elections in the country, both to the National Parliament and to local government bodies, most constituents have no avenue to reach an elected members who supposedly represents them. In many instances, the supposed servant of the people has become the master. Besides this structural weakness, elected representatives, particularly to the National Parliament, sit in judgement as adjudicators on national policies irrespective of whether they are competent to do so or not. A new constitution that empowers entities that have the expertise to do such adjudication is one mindset driven system change that is imperative if national policies are to be driven by expertise rather than a Parliamentary majority where in effect, people have no opportunity or a voice in policy formulation. In this regard the attention of readers is drawn to an article published in the Daily FT titled Contours for a new constitution with a difference, for the future, not the past – https://www.ft.lk/columns/Contours-for-a-new-constitution-with-a-difference-for-the-future-not-the-past/4-723830).

Investment policies and practices is another key area that requires a major shift in thinking if serious investors are to be attracted to invest in the country. Firstly, such serious investors will not invest in the country if it’s driven by corrupt practices. The effort of the NPP government to address this issue is paramount and should be commended and supported. Secondly, if investments are to be long term, policies pertaining to them have to be long term and not be amended whenever governments change in between such long-term periods. Investors need such a certainty as only short-term investors, some of whom could be dubious investors, will be interested in investing in a corrupt, uncertain climate. Thirdly, the criteria for potential investments have to be clearly and unambiguously provided as publicly available documents and the application processing time has to be clearly specified and implemented.

Every effort should be made to make it conditional that a specified local staffing and material component is essential especially in respect of foreign direct investments. This will help the country to develop its human resources and also its industries that would provide at least some materials required by the investors. Finally, the infra structure required for setting up of particular categories of industries have to be ready and operational for the investors to begin operations within a specified period after the investment application has been approved. No doubt there are many examples where all or some of these criteria have not been adhered to and one example published in the Island on the 26^th of October 2025 titled Travails of a multi-million dollar investor in premium tuna exports – https://island.lk/travails-of-a-multi-million-dollar-investor-in-premium-tuna-exports) illustrate this point.

Role of the private sector and its impact within the country and outside it via exports has to become a pivotal component of the country economic future. The current level of manufacture and investments by the private sector and the amount of value-added exports is hardly sufficient to raise the country’s economic platform and transform the country to a higher income status. Often private sector entities have been supported if they had the right political connections” or their attempts to broaden their portfolios thwarted if they did not have such connections. While policy formulation is the responsibility of the government, it should not have an operational role and a system change that provides government departments the freedom to engage in policy implementation without political interference should be seriously pursued. In essence, the private sector should have the freedom to operate freely as long as they comply with policy, and they too have had a role in formulating them.

Restructuring the diplomatic service and shifting its emphasis to promoting and advancing trade and commercial opportunities on behalf Sri Lanka is a system change that is imperative as a more productive return on the costs associated with the foreign service. Today, global political dynamics are such that a Sri Lankan High commissioner or an ambassador could do very little if not nothing to influence decisions taken by foreign countries whether such decisions are adverse or otherwise to Sri Lanka. In the context of the suggested system change, and a change in the emphasis of the foreign service, the personnel assigned to foreign missions, including High Commissioners and ambassadors should be more commercially oriented in order to have a mindset that senses commercial opportunities for Sri Lanka in the country’s they are assigned to. No doubt there would be some exceptions, particularly when it comes to some countries like the USA, China, Russia, India, and Japan where very high-level astute diplomats should be co located along with high level, commercially astute representatives. Capable and competent representations in key international bodies and trade organisations is perhaps more important than having diplomatic posts in some countries.

Research and development – In a world fast becoming technologically and AI driven, Sri Lanka’s economic future too has to be driven by research and development that is based on technology. Whether it is broadly agriculture, the plantation industry, fisheries, other industries that provide food security for the country and also export oriented industries, research has to be the corner stone that drives these industries to the future. Such research could provide information to would be investors, both local and foreign about opportunities for value addition rather than just simply export raw materials to other countries for them to do the value adding and make substantial profits. Research and development should also be the corner stone for guiding how the environment could be better protected, managed and sustained, as ad hoc, uninformed strategies to protect the environment are bound to fail.

Finally, in order to raise Sri Lanka’s economic platform and increase its ability to serve its people and make their lives one of better quality, opportunity and hope, for the present generation as well as generations to come, new thinking and new approaches are essential. George Bernard Shaw’s quotation that some people look at things as they are and ask why, while others look at things as they never were, and ask why not?” should be the theme and guide for the future. Mindset driven system change is a long term, ongoing exercise and opportunities for upcoming generations to be exposed to, to acquire knowledge and to live in such an environment, should become the goal of all political representatives and civil society in general. If one were to listen to proceedings in Parliament today, it does not appear that such a goal is within the sight of many Parliamentarians, and political parties, particularly the Opposition parties. They must talk about the future and offer more ideas to the public than even the government as such an approach would help in propelling the country towards a new beginning. The past is important to the extent of learning how things could have been done better. Chartering a course for the future requires new thinking and new innovations and how the country could move with the emerging environment.

Dr. Gamini Goonetilleke, FRCS & Dr. Ruwan Jayatunge, M.D., PhD

Introduction;

Trichobezoars are uncommon foreign bodies in the gastrointestinal tract, composed of swallowed hair. They are most often encountered in adolescent girls with trichotillomania and trichophagia (Naik et al.  2005).  When the hairball extends beyond the pylorus into the small intestine, the condition is termed Rapunzel syndrome, first described by Vaughan and team in 1968 (Gonuguntla & Joshi 2007). It is a rare and potentially life-threatening disorder, with fewer than 100 cases reported worldwide (Gorter et al.   2010). Trichobezoars are common in patients with underlying psychiatric disorders (Altonbary & Bahgat, 2015).

The development of this syndrome can be attributed to a combination of psychological, social, and biological factors. Individuals suffering from this condition often exhibit underlying mental health issues such as anxiety, depression, or obsessive-compulsive disorder, which may drive them to engage in hair-pulling or trichotillomania. The act of consuming hair can provide a temporary sense of relief or comfort, creating a cycle of behavior that is difficult to break. Additionally, environmental influences, such as stressors in personal or social life, can exacerbate these tendencies, leading to more severe manifestations of the syndrome. Biological factors, including genetic predispositions, may also play a role in the development of Rapunzel Syndrome, as certain individuals may be more susceptible to compulsive behaviors.

Although comprehensive epidemiological data specific to Sri Lanka are limited, we report a case of Rapunzel syndrome in a 14-year-old Sri Lankan girl that posed a significant diagnostic challenge.

Case Presentation

On 15th July 2008, a 14-year-old girl from a remote district in Sri Lanka was admitted to the surgical ward at Sri Jayewardenepura General Hospital, Nugegoda. She had been symptomatic for three months with recurrent upper abdominal pain, persistent vomiting, anorexia, and progressive weight loss. Prior consultations with general practitioners, district hospitals, and even a provincial general hospital—including abdominal CT scanning—had failed to establish a diagnosis.

On admission, she was pale, wasted, and dehydrated, though abdominal examination revealed no abnormality. Laboratory investigations confirmed anemia. Initial management included correction of dehydration and anemia. Gastroscopy revealed an obstruction at the gastric inlet, with visible strands of hair.

An exploratory laparotomy was performed. The stomach was markedly distended and filled with a firm intragastric mass. On opening the stomach, a large trichobezoar, conforming to the gastric cavity, was discovered, with a long hair tail extending into the duodenum and jejunum, consistent with Rapunzel syndrome. The entire bezoar was removed intact. The patient recovered well, with only a minor wound infection. Psychiatric counseling was arranged.

Discussion

Rapunzel syndrome is exceedingly rare. Trichobezoars usually present with vague abdominal pain, nausea, bloating, vomiting, and weight loss. Complications include gastric outlet obstruction, ulceration, perforation, pancreatitis, and rarely, death (Sharma et al. 2013). Because clinical features are nonspecific, diagnosis is often delayed, as in this case.

Endoscopy is the diagnostic modality of choice, allowing both visualization and sometimes removal of smaller bezoars. CT and ultrasound may assist, but their accuracy depends on awareness of the entity (Phillips et al., 2015). Large trichobezoars with intestinal extension almost always require laparotomy, as endoscopic or laparoscopic extraction is difficult.

Psychiatric evaluation is mandatory to address underlying trichotillomania or trichophagia and prevent recurrence. Long-term follow-up should include both surgical and psychological care.

The psychological management of Rapunzel Syndrome begins with a thorough psychological assessment to identify underlying mental health issues, such as anxiety or obsessive-compulsive disorder, which may contribute to the behavior. Cognitive-behavioral therapy (CBT) is often employed to help patients recognize and alter the thought patterns and behaviors associated with hair-pulling and ingestion. Additionally, supportive counseling can provide a safe space for individuals to express their feelings and experiences, fostering a sense of understanding and acceptance. In some cases, medication may be prescribed to address co-occurring disorders, thereby alleviating symptoms that exacerbate the compulsive behavior. Furthermore, involving family members in the treatment process can enhance support systems and improve outcomes, as they can learn to recognize triggers and provide encouragement.

Conclusion

This case illustrates the diagnostic challenge of Rapunzel syndrome, particularly in resource-limited settings. The persistence of nonspecific gastrointestinal symptoms in adolescents, particularly girls, should raise suspicion of trichobezoar. Early diagnosis with endoscopy and timely surgical intervention are crucial. Equally important is psychiatric management to prevent recurrence.

Effective health education can raise awareness about the risks associated with Rapunzel Syndrome. By promoting knowledge about the importance of mental health and providing resources for coping strategies, individuals can be better equipped to manage their urges and seek help when necessary. Educational initiatives can foster a supportive environment that encourages open discussions about body image and self-esteem, which are often underlying factors in hair-pulling behaviors. Ultimately, a comprehensive approach to health education not only aids in the prevention of Rapunzel Syndrome but also contributes to the overall well-being of individuals at risk.

References

Altonbary AY, Bahgat MH. Rapunzel syndrome. J Transl Int Med. 2015 Apr-Jun;3(2):79-81. doi: 10.1515/jtim-2015-0008. Epub 2015 Jun 30. PMID: 27847892; PMCID: PMC4936449.

American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed (DSM-5) Arlington, VA: American Psychiatric Publishing; 2013.

Naik S, et al. Rapunzel syndrome: A case report and review. Med J Armed Forces India. 2005.

Gonuguntla V, Joshi DD. Rapunzel syndrome: A comprehensive review. MedGenMed. 2007.

Gorter RR, et al. Management of trichobezoar: Case report and literature review. Pediatr Surg Int. 2010.

Sharma V, et al. Rapunzel syndrome: A rare presentation. BMJ Case Rep. 2013.

Phillips MR, et al. Trichobezoar and Rapunzel syndrome in children and adolescents. J Pediatr Surg. 2015.

National Development Bank PLC

National Development Bank PLC (NDB) has entered into a Memorandum of Understanding (MoU) with Gavinro International (Pvt) Ltd., one of Sri Lanka’s latest EV franchise holders representing several reputed Chinese vehicle manufacturers. This strategic partnership is designed to provide customers with innovative and affordable leasing solutions across Gavinro International’s extensive range of passenger and commercial vehicles, supported by tailor-made financial facilities.

Through this partnership, NDB customers will gain access to a premium portfolio of passenger vehicles, including globally renowned brands such as Skywell, Skyworth, Manufactured by a Fortune 500 China Company, and Keyton. With a focus on affordability and convenience, NDB will offer bespoke leasing solutions featuring fast approvals, minimal documentation, flexible repayment options, and no guarantor requirements, enabling more Sri Lankans to experience the reliability and quality of Gavinro International’s vehicle range.

The collaboration also extends to a wide range of commercial vehicles, including Skywell EV vans, trucks, and buses, which play a vital role in supporting SMEs and larger enterprises across the island. NDB’s specialized financing packages for commercial vehicles are structured to meet the diverse needs of businesses, ensuring entrepreneurs and corporations alike have access to reliable transport solutions required to grow and expand their operations.

In a special initiative to bolster the tourism industry, the partnership introduces a refinancing scheme for Skywell vans, and buses. Tourism operators can now benefit from loans of up to Rs. 25 million at a highly competitive interest rate of just 7%, empowering them to invest in modern, comfortable transport solutions that uplift the sector and enhance visitor experiences in Sri Lanka.

Commenting on the partnership, Dilum Amarasinghe, Assistant Vice President – Leasing at NDB Bank, stated, This collaboration with Gavinro International is a milestone in delivering comprehensive EV financing solutions to both individuals and businesses. By combining EU-certified, world-class brands with NDB’s flexible and customer-centric leasing facilities, we are creating new opportunities for customers while also supporting vital industries.”

With over five decades of excellence in logistics, property development, imports and exports, motor vehicle trading, and finance and project consulting, Gavinro Investments serves as the holding company of Gavinro International, Gavinro Property Developers, and Rovinco Global.

Commenting on the collaboration, Abeeth Dangalla, Managing Director of Gavinro International, stated, This partnership with NDB marks a significant step forward in Gavinro’s journey toward reducing Sri Lanka’s carbon footprint. Our shared goal is to make sustainable and innovative electric vehicles accessible to everyone and every sector.”

Together with NDB’s expertise in financial solutions and nationwide reach, this partnership sets the stage for greater access, convenience, and affordability for customers across the country.

Israel Shamir Courtesy The Unz Review

The late saint of the communist calendar, Rosa Luxemburg, often called her opponents ‘Shabbos-goyim,’ meaning servants of the Jews. A Shabbos-goy is a non-Jew who toadies to every wish and whim of the Jews, especially in politics, or a non-Jew who is heavily supportive of Israel, says the dictionary. They are a breed apart.

One can argue about how successfully Jews rule the countries they lead. There are more- and less-successful examples. Usually, Jewish rule is good for the king and his coterie, and bad for the ordinary Tom, Dick and Harry. The policies of a foreign cosmopolitan elite might be resisted by the majority population of any country, but once a class of Shabbos goyim has been developed, nobody is able to escape Jewish rule, inevitably ruining the country. That happened with Poland; it was a mighty kingdom that had successfully fought Russia and Turkey. But the Poles allowed the Jews to manage their country, and in no time, Poland collapsed and was partitioned. This happened with Russia; heavy Jewish influence had brought it to the very brink of collapse in 1991, and only with great difficulty was Putin able to stabilise the country. Since the 2014 American coup Ukraine has been ruled by Jews, and now it is being destroyed.

The United States is a country ruled by Shabbos goyim, starting with LBJ, that is, after Nixon. Donald Trump, seemingly an imposing man of respectable age, height and weight, also turned out to be a Shabbos goy. He admitted that much himself when speaking in the Knesset. It turns out that he most often met with a couple of American Jews, casino owners, and they had financed his path to the White House. Even young Kushner, his son-in-law, and older Kushner, his father-in-law, a well-known and convicted fraudster (like most Jewish businessmen), and now the US ambassador to Paris, determine Trump’s actions. Their plan is to destroy Gaza and build a country club for Jews on its ruins, and make a fortune from it.

Americans practically have no choice – all the competing politicians are Shabbos-goyim. Out of 535, there is just one American congressman, Thomas Massie, who doesn’t take Jewish bribes, but what he can do alone? Eventually, the US will collapse, because a country led by pet Shabbos goyim must collapse – and should collapse, because the government does not represent the American people. The power of AIPAC over the US Congress proves that the US is ruled by Jewish donors. Between the Jewish oligarchs and their Shabbos goyim they have pocketed practically all the media. Much of this Jewish largess has been lifted directly from the US Treasury.

Unconditional support for Israel is a critical litmus test of acceptability by the major media in the U.S. Prospective pundits ‘earn their stripes’ by showing their devotion to Israel (and, presumably other Jewish issues). It seems difficult to explain the huge tilt toward Israel in the absence of some enormous selective factor as the result of individual attitudes. And there is the obvious suggestion that while the Jews on this list must be seen as ethnic actors, the non-Jews are certainly making an excellent career move in taking the positions they do”, wrote Kevin Macdonald.

What are the immanent qualities of a society ruled by Shabbos goyim? The first is the gap between the rich and the normal citizens. The rich are rewarded and become more rich, and the average citizen becomes more and more poor. In any country there will be wealth disparity, but not of such magnitude. This is because the Jews raise up their friends and strangle their enemies. They are very consistent about this. When they gain the upper hand, they seize the treasury and freely share the country’s wealth with their Shabbos goyim compatriots. If you are pro-Jew, you and your family will be lionized in the media and showered with lucrative contracts. If you even drag your feet, you will find yourself pilloried and impoverished. This is the lesson they teach, and they are not shy about it.

The second – its wars. The Jews love wars, and so do their Shabbos goyim. They do not like the wars well enough to participate, just enough to instigate and enjoy the results. Their national bird is the chicken-hawk, such is the typical Jewish attitude toward wars. The Jews were at the front lines instigating WWI, WWII, the Iraq and Iran wars, and all the smaller regional wars, but they step aside and let their Shabbos goyim lead from behind the lines once the conflict begins. If the war becomes unpopular, it is the Shabbos goy who takes the blame. Most famous Shabbos goyim in the US, such as Lindsey Graham, never went to a war, but always voted for them. Recently our chief Shabbos goy, President Trump, promised to beef up Graham’s election campaign, supporting him because he is a Neocon (and we all know what that means). Even the most belligerent sort of Jews, the Israelis, prefer to kill weaponless Palestinian farmers, or pour their missiles on their enemies from afar. Now US Jews are pushing their Shabbos goyim administration to fight Russia by supporting the Ukrainian Shabbos goyim in their war. They know perfectly well that Russians and Ukrainians lived for hundreds of years in perfect union, that is until Mme Nuland arrived, equipped with billions of dollars to instigate her Jewish coup and her Jewish war.

The Shabbos goyim who rule the land on behalf of their Jewish masters have no empathy for their subjects. Just zero. That’s actually Jewish religious dogma: a Jew is forbidden to have compassion to a Goy. And at the same time, all Jews are required to assist all other Jews. Thus, they plot against goyim. There’s no getting around it. In Stanley Kubrick’s 2001, HAL 9000 was embedded with a directive to distrust the crew, eventually resulting in the destruction of the crew and the destruction of the mission. Similarly, Jews are taught to distrust the goyim, even their own Shabbos goyim. When Jewish distrust ripens into Jewish revolution, even the collaborators pay the full price. Religious Jews hate the goyim ‘because Talmud’. Non-religious Jews hate goyim ‘because race’. There is just no reasoning with them.

But the most important marker of a society ruled by Shabbos goyim is public policy in opposition to Christ. That is the norm the whole Jewish edifice is built upon. And indeed, the Church and Christ have been pushed away by government policies in the US and in all its allies. They forbid every reference to Christmas, preferring Winter Holidays. Instead of the Beatitudes of Christ, US schools and offices display the Decalogue, the Ten Commandments of the Old Testament. In the Jewish understanding, Thou shall not murder” means only Thou shall not murder a Jew”. According to Jewish Law, the killing of a Goy is a minor offence, if at all. Most Christians do not understand that the Noahide Laws are meant to replace Christianity. The seven Noahide laws are a set of moral and ethical principles from Jewish tradition that are considered to be binding on all of humanity, not just the Jewish people.” Lay adherents who promote the Noahide Laws as ecumenical and deride the tenets of Christianity as divisive might as well be called Jewish. They hate Christ so much that they prefer to live in a secular state” under Jewish rule. Like the term Christ is King”, Christian and Muslim states are forbidden by definition, just because such things cannot be theirs.

In England, a country leading the rest in their march to a Jewish ordered universe, it is forbidden even to refer to the patron-saint of England, St. George, and a lot of Brits were arrested for raising this banner. Here is the ruse employed by England’s Shabbos goyim: they claimed they did it for the sake of Muslim immigrants, not for the Jews. It is a lie – Muslims adore Christ, His Mother and St. George (they call him ‘Al Hadr’, and there are multiple shrines bearing his glorious name). This lie has the useful effect of turning the Muslims and Christians against each other. Here is the historical wrap-up so far: First, the Shabbos goyim are directed to bomb Muslim countries into the Stone Age; second, the Jewish priesthood preaches that it is their Christian moral duty to accept Muslim refuges; third, Christians and Muslims are trained to battle each other in their urban prisons, to the profit and delight of the Jews and their Shabbos goyim.

Is there a special method that Jews and Shabbos goyim use to manage the countries that fall under their rule? Definitely. First, destroy your subjects’ independence, so they must rely upon government aid. Second, establish strict controls so that no one can escape. The origin of this system is attributed in the Bible to Joseph, who (1) made the Egyptian peasants poor, and (2) made them dependent upon the ruler’s beneficence. In short, the usual Jewish method of rule is control of populations by dismantling the economy (vulture capitalism) and top-down infusions of government money to cooperative Shabbos goyim and the districts they rule.

Palestine is a comfortable land, where peasants might live off the land and the sea, modestly, but sufficiently. The very first thing the Jews did in Gaza was to destroy every possible way the natives could provide for themselves, whether it be fishing or agriculture, and then put the enclave under medieval siege. They also uprooted their ancient olive groves because olive trees give olive oil to their owners, and thus they can live independent of the Jewish economy. That is not allowed under Jewish rule.

The Gaza mass murder was expected to open the eyes of everybody still not fully aware of genocidal nature of the Jewish paradigm. It is not the first mass murder in Palestine: I remember the genocide unleashed at the Second Intifada, from 2000 to 2005, that was every bit as terrible as the Gaza genocide. The method is always the same: drive the peons into poverty, then put the levers of power into Jewish hands.

Nod your head wisely, but guess what: the US is going the same way. Its middle class is evaporating under heavy taxes, the Shabbos goy rich are becoming richer and pay little or no taxes; meanwhile the poor queue for free soup. Soon the American Republic will collapse, as must all states governed by Jews. The Jewish state of Israel would have collapsed a long time ago, but its bigger brother, the US, supports it relentlessly. Just over the last two months the US granted to Israel 40 billion dollars.

It’s not the first time the Jews and their Shabbos goyim have taken control of a functioning state. I have no doubt that the result will be the same as always. But do not despair! Our friend Gilad Atzmon recently posted this encouraging comment:

The American New Right awakens, free of party politics or any form of correctness. It didn’t take MAGA prime agitators too long to turn against their leader once they realised that he didn’t actually have any plan to deliver. It didn’t take them too long to identify that the elephant in the room has been of a kosher nature and for more than a while. If ‘Jewish power’ is a taboo topic within left circles and western Palestinian solidarity groups (they will go as far as discussing ‘Zionist power’), in the American Right no one seems to be afraid of referring to the J word and the tribe’s dominance within American life.

The shift that we see in American Right currently may be way more significant than decades of Western left-leaning Palestinian solidarity for the obvious reason that the American Right and Christian Right have awakened to the true morbid nature of the Jewish State and the theology that made it into what it is. Jewish theology or religion in general, and that is beyond understanding of the Left.”

As E Michael Jones says, we must break the Jew Taboo. By censoring ourselves, we make it impossible to discuss the elephant in the room. Sun Tzu says: Without knowledge of your own strengths and weaknesses (knowing yourself) and an understanding of your enemy’s capabilities and intentions (knowing the enemy), you cannot achieve victory and are destined to lose.” By being willfully blind to a foreign anti-Christian elite in our midst, we ensure their victory. We are willing to fight the culture war only after deliberately putting blinders on, lest we offend. Our enemy (who we must charitably tolerate) has no such compunction; they are like Abimelek pressing his attack against the city until he captures it, kills its people, destroys the city and finally scatters salt over it.

This is the future of every American city that refuses to open its eyes to reality. The cards have already been dealt: the traditional economic powerhouses of every US city have been dismantled and exported to China. Meanwhile, the only prosperous American cities are those being given lucrative Federal contracts to support the re-election campaigns of cooperative Shabbos goyim. The carrot and stick method is an effective way to train captive populations, but so far the US has been large enough to resist the worst of their depredations. When the East is squeezed, the population escapes West. When the West Coast is squeezed, the population escapes to Idaho. Like a Boa Constrictor, every time we find space they tighten their hold.

Most people believe the cities are already lost. What they don’t understand is that the poorest city is freer than the richest, because the wealth of rich cities is dispensed by the Shabbos goyim to please their masters. It is ultimately self-destructive, and I suppose they get what they deserve. The sad part is watching poor US cities competing to attract the favour of International Jewry. They prostitute themselves instead of engaging in honest labour. The gem at the heart of MAGA is US manufacturing. Without manufacturing, MAGA is just more Jewish hot air and government handouts. If Trump builds the US manufacturing base he will make MAGA voters happy but he will make International Jewry unhappy. If Trump avoids foreign entanglements” he will make MAGA voters happy but he will make International Jewry unhappy. I wonder what he will do?

BY Dr. Dayan Jayatilleka Courtesy The Island

Dayan and Rajiva in Geneva

With the discussion on Sri Lanka and the UNHRC resurfacing this year, the singularity of Geneva 2009 and Sri Lanka’s decisive victory has been noted in Parliament by the Leader of the Opposition.

Though no Lankan institution ever asked me to explain that 2009 outcome, it has figured amply in international scholarly literature.

When I served as Ambassador to France, Spain and Portugal, the prestigious Barcelona Institute for International Relations (IBEI), Spain, invited me to deliver a lecture on the topic in May 2012, the third anniversary of the 2009 outcome. I readily agreed, given that Prof Fred Halliday, Emeritus Professor of International Relations at the LSE and iconic Marxist scholar had spent the last five years of his life as Research Professor at IBEI.

My lecture was chaired by Prof Robert Kissack, Co-ordinator of the MA programme, former student of Prof Halliday at the LSE and his successor at IBEI. A discussant was Dr Margarita Petrova, whose specialization is ‘The Politics of Norm Creation’. Her doctoral dissertation won the American Political Science Association’s Prize for best dissertation in International Relations (2008).

I thought it appropriate to publish the text/transcript of my lecture in a Sri Lankan newspaper because it reconstructs context and conceptual underpinnings of the strategy that succeeded—exceptionally, as it turns out.

The Barcelona Lecture, May 24th 2012

I am especially glad to be here because I knew that one of my intellectual heroes from my early teens, Prof. Fred Halliday, spent many years here and was very fond of this place. I am gratified that Prof Robert Kissack who invited me and is chairing this lecture was a protégé and colleague of his.

As you would have gathered from Dr Kissack’s introduction, I am not a career diplomat. Now that usually is a disclaimer but in my case it means that I am more responsible for what I have done — and not done –as a diplomat than a career diplomat would be. I cannot use the usual cop-out and say I was only following orders. Therefore, I was far more vulnerable to the kind of questions and criticisms that you may ask, and I welcome them because I wrestle with these issues everyday myself as well, as an academic and as a former political activist.

Few things are as difficult as meeting the test of objectivity when discussing a significant event or process in which one played a frontline role. A fairly safe method is to commence with assessments of that event, process and role made by sources which were critical or hostile. While these may not themselves be objective, at least their subjectivity would err on the other side and therefore constitute a litmus test of sorts.

Outside of purely partisan ethnic propaganda, the most serious negative account of Sri Lanka’s war and the conduct of the Sri Lankan state is the solidly researched, well written, intelligent and readable book, The Cage by Gordon Weiss. It contains an entire chapter, 30 pages long, on the international and diplomatic dimension of the conflict’s closing stages (Ch 9: The Watching World). That it does so confirms that diplomacy was an important arena of struggle and contradicts the conception of diplomacy as mood setting Muzak for making nice.

Weiss focuses on the UN in two theatres, New York and Geneva. In an earlier chapter he makes clear the situation in New York:

As the situation unfolded, the positions of China, Russia and India became clear. There would be no resolution from the UN Security Council warning Sri Lanka to restrain its forces. China and Russia, with separatist movements of their own would veto any motion within the Council. India struck a pose of outward ambivalence, even as it discreetly encouraged the Sri Lankan onslaught, though urging it to limit civilian casualties. But of the veto-wielding ‘perm five’ in the Security Council, it was China…which was the largest stumbling block” (pp.139-140)

In the halls of the UN in New York, Mexico, which held one of the rotating Security Council seats, tried to have Sri Lanka formally placed on the agenda. While Western and democratic nations broadly lined up in support, it quickly became clear that China would block moves to have the council consider Sri Lanka’s actions….The possibility of an influential Security Council resolution remained distant…Sri Lanka had deftly played its China card and had trumped.” (pp 200-201)

Thus, at the UN New York, Sri Lanka was structurally safe, and in Weiss’ book, its diplomats in that theatre at that time, remain unnamed. The UN Geneva is brought to life rather differently in Weiss’ volume:

On 27 May at the Palais des nations in Geneva, the UN High Commissioner for Human Rights, Navanethem Pillay, addressed the Human Rights Council and called for an international inquiry into the conduct of both parties to the war. While the EU and a brace of other countries formulated and then moved a resolution in support of Pillay’s call, a majority of countries on the Council rejected it out of hand. Instead, they adopted an alternative motion framed by Sri Lanka’s representatives praising the Sri Lankan government for its victory over the Tigers…” (p229)

In his concluding chapter Weiss describes my role:

Dayan Jayatilleka, one of the most capable diplomats appointed by the Rajapaksa regime, had outmanoeuvred Western diplomats to help Sri Lanka escape censure from the UN Human Rights Council in Geneva (p256)”.

In his Notes he makes this evaluation: Jayatilleka was the most lucid of the vocal Government of Sri Lanka representatives…” (p 330)

Gordon Weiss is not the only critical source available to the student of international relations for the objective understanding of Geneva 2009. Some of it is in Wikileaks, cables going not only from Geneva to Washington and back but even from cable traffic from the US Embassy in France and conversations between Ambassador Susan Rice and UN Human Rights High Commissioner Navi Pillay.

Here’s an observation about Geneva 2009, made by the international award-winning journalist and author Nirupama Subramanian:

As Sri Lanka mulls over last month’s United Nations Human Rights Council resolution, it may look back with nostalgia at its 2009 triumph at Geneva. Then, barely a week after its victory over the LTTE, a group of western countries wanted a resolution passed against Sri Lanka for the civilian deaths and other alleged rights violations by the army during the last stages of the operation. With the blood on the battlefield not still dry, Sri Lanka managed to snatch victory from the jaws of diplomatic defeat, with a resolution that praised the government for its humane handling of civilians and asserted faith in its abilities to bring about reconciliation.” (The Hindu)

There has also been some academic research and publication. The most interesting is a piece which helps advanced students of international relations understand the deeper dimension and wider ramifications—far wider than Sri Lanka—of the battles in UN forums including most notably the May 2009 Special session. This essay talks about a clash on norms which took place in the UN Human Rights Council over the Sri Lankan issue and that the Sri Lankan diplomats played a role of ‘norm entrepreneurs’.

Research scholar David Lewis presented a paper at the University of Edinburgh, entitled ‘The failure of a liberal peace: Sri Lanka’s counterinsurgency in global perspective’, and published in Conflict, Security & Development, 2010, Vol 10:5, pp 647-671. Lewis is Senior Research Fellow at the Centre for International Co-operation and Security in the Department of Peace Studies, University of Bradford, and headed the International Crisis Group’s Sri Lanka programme in 2006-7. He writes:

Many of the battles over conflict-related norms between Sri Lanka and Europe took place in UN institutions, primarily the Human Rights Council (HRC)…it was Sri Lanka which generally had the best of these diplomatic battles…”

Although this process of contestation reflects shifting power relations, and the increasing influence of China, Russia and other ‘Rising Powers’, it does not mean that small states are simply the passive recipients of norms created and contested by others. In fact, Sri Lankan diplomats have been active norm entrepreneurs in their own right, making significant efforts to develop alternative norms of conflict management, linking for example Chechnya and Sri Lanka in a discourse of state-centric peace enforcement. They have played a leading role in UN forums such as the UN HRC, where Sri Lankan delegates have helped ensure that the HRC has become an arena, not so much for the promotion of the liberal norms around which it was designed, but as a space in which such norms are contested, rejected or adapted in unexpected ways…”

As a member of the UN HRC Sri Lanka has played an important role in asserting new, adapted norms opposing both secession and autonomy as possible elements in peace-building—trends that are convergent with views expressed by China, Russia and India…”

The Sri Lankan conflict may be seen as the beginning of a new international consensus about conflict management, in which sovereignty and non-interference norms are reasserted, backed not only by Russia and China but also by democratic states such as Brazil.” (Lewis: 2010, pp. 658-661)

So, there we have it; that’s the story as seen by critical observer-analysts.

The backdrop of the special session of the UN Human Rights Council in 2009 was emotionally as highly charged as you can possibly imagine. The long Sri Lankan war was reaching its endgame, but what would that endgame be?

There was a lot of pressure not only from the Tamil Diaspora communities from the émigrés but also the liberal humanitarian view that there would be a blood bath which had to be stopped by a humanitarian intervention. It took the formula of a ‘humanitarian pause’. Lakhdar Brahimi and Chris Patten had written a piece in the New York Times about the imminent bloodbath on the beach”. The EU Parliament was pushing a resolution for a ‘humanitarian pause’ and the resumption of negotiations with the Tigers. This was the template for the resolution that was planned for the UN Human Rights Council.

A very serious special session of the sort that was held years later on Syria or Libya in the UN Human Rights Council, was sought to be held. This required 16 signatures. The Sri Lankan team together with our friends and allies in the Non-Aligned Movement, in the South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC) etc., fought a bitter rearguard action to prevent the 16 signatures’ requisite for the holding of a special session and managed to hold it back while the war was on. I was fully conscious of what we were doing in fighting hard to hold back the 16 signatures from being obtained so that a special session could not be moved in which there could have been a UN mandated call for a ‘pause’ on what would be the final attack on the Tigers.

Shortly after that the war was over on the 18th-19th of May 2009, the last signature was obtained. The EU was one signature short for 10 days and then it got that signature and then the session moved on at full speed. Instead of waiting for the EU resolution to be tabled and voted on, Sri Lanka together with the Non-Aligned Movement seized the initiative. We presented a resolution of our own. The special session was held on the 26th-27th May 2009 and it went down to a vote. Because of the nature of the counter-resolution that we crafted together with the Non-Aligned Movement, we obtained almost a two-thirds majority of the UN Human Rights Council.

In a search for a synthesis of values, our resolution actually contained quite a few of the points made by the EU resolution, i.e. everything that was unobjectionable, that was progressive, that was generally liberal in the EU’s resolution. It is the defence of sovereignty, but a national or state sovereignty invested with a commitment to popular sovereignty, that enabled us to obtain the support that we did and to defeat the resolution against us.

The battle of norms was not simply the liberal humanitarian interventionism versus a simple reiteration of national sovereignty. Rather, it was the kind of ideology that you would find Brazil, India, Indonesia, the emergent democracies, very comfortable with: a strong defense of national sovereignty but no less strong commitment to progressive reform.

It was indeed a clash of norms but it would be wrong to see it in an over simplified fashion, in which it is presented by many on either side of the divide. It is usually projected as liberal humanitarianism or ‘liberal humanitarian interventionism’ if you are critic of it, versus old fashioned Westphalian sovereignty, now renamed ‘Eastphalian’ sovereignty.

But we know certainly from Gramsci, and reinforced by Poulantzas and Laclau, that in the political arena you do not have simple contention. It is not a football game of two clearly demarcated sides. You are talking about constellations, about blocs, complex agglomerations with their own changing hegemony. This is true also about ideologies and it is ideologies that help cement these blocs. So, what we are talking about are hybrids on both sides, and you find that one prevails over the other depending on (a) the hybrid (b) the situation.

Liberal humanitarianism or liberal humanitarian intervention prevailed in the case of former Yugoslavia/Kosovo but did not prevail in the case of Sri Lanka in 2009. ‘Liberal humanitarian interventionist’ calls work only when dealing with certain kind of situation, certain kind of regimes/states or involving a movement of a certain sort.

I must confess that I rather liked Dr. Kissinger’s book On China because he understands why the Chinese see things the way they do, with a focus on national/state sovereignty. This is true not only about China but also about Vietnam and many of those societies and nations which see themselves as ancient. Old societies, States which had been in existence for millennia and which therefore have a very acute sense of what external intervention can do.

I reiterate an old point made by Lenin, Trotsky and Gramsci, in terms of the nature of State and society in the East and the West. The State is a much harder nut to crack, the further East you go. But a simple reassertion or assertion of State sovereignty in the absence of a situation in which it is credible, and in the absence of other ideals and values, does not prevail either! One has to always try to understand and discern the constellation of ideas and therefore the blocs that the contending parties have been able to put together.

This is the concluding lesson that I would draw out: if you lose the moral high ground, you lose the vote. If you succeed in occupying the moral high ground and displacing your foes from it, not only in your own eyes but in a universal sense, you win.

BY Dr. Dayan Jayatilleka

උපුටා ගැන්ම ලංකා සී නිව්ස්

ඇමරිකාව සිය කොන්දේසී ඉටු නොකළ ඉන්දියාවට 50%ක තීරු බදු පනවන අතර කොන්දේසි ඉටු කළ පාකිස්ථානයට 19%ක තීරු බදු පැනවූ බව හිටපු අමාත්‍ය විමල් වීරවංශ මහතා ප්‍රකාශ කරයි.

ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ පාකිස්ථානය ඇමරිකානු තෙල් මිලට ගැනීමට, එරට දුර්ලභ ඛනිජ සම්පත් කැනීමේ අවස්ථාව සහ ඩිජිටල්කරණ කටයුතු ඇමරිකානු සමාගම් වෙත ලබා දීමට එකඟ වී ඇති බවයි.

ඒ අනුව ඇමරිකාව ශ්‍රී ලංකාවට ද පාකිස්ථානයට සමානව 20%ක බදු පැනවීම සඳහා යම් කොන්දේසි ප්‍රමාණයකට එකඟ වී ඇති බවත් ඒවා ආණ්ඩුව රටට හෙලිදරව් කළ යුතු බවත් ඔහු පෙන්වා දෙයි.

තමන්ට දැන ගන්නට ලැබී ඇති පරිදි ඇමරිකානු නාවික හමුදා කඳවුරක් තිරිකුණාමලයේ පිහිටුවීමට, එහි යන එය පිරිසට ආගමන විගමන නීතිවලින් මුක්තිය ලබා දීම, ජාත්‍යන්තරය ඇමරිකාවට එරෙහිව පවත්වන ඕනෑම ඡන්දයක දී ඇමරිකාවට පක්ෂපාතී වීම, හදිසි යුද තත්ත්වයක දී මෙරට මාර්ග, වරාය සහ ගුවන්තොටුපළ ඇමරිකානු හමුදාවට භාවිතයට අවසර දීම ආදී භයානක එකඟතාවලට මෙරට ආණ්ඩුව එකඟ වී ඇති බව වීරවංශ මහතා සඳහන් කරයි.

අන්තර්ජාල නාලිකාවක් සමග සාකච්ඡාවකට එකතු වෙමින් හිටපු ඇමතිවරයා මේ බව කීය.

Courtesy The Daily Mirror

The pertinent question before  Sri Lankan political parties is whether electability or popularity should warrant a repeat offender, a known underworld criminal, or an accomplice being placed on their electoral lists. Such individuals defile the sanctity of the elected office

The killing of Wickremesekara saw allegations by SJB that the government had failed to provide security for the deceased politician despite several written requests.  However, concerns have also been raised over the chequered character of Mr. Wickremesekara himself, who had previously been charged with a litany of crimes

Last week’s killing of Lasantha Wickremesekara, the  Samagi Jana Balawegaya (SJB) controlled Weligama Pradeshiya Sabha chairman, inside the chamber by a gunman, and subsequent allegations and counter-allegations over the killing have rekindled the fear of the return of political violence. The killing was politicised before the blood dried up.   However, more appropriately, the brazen murder should prompt an honest discourse within Sri Lankan politics about the political underworld nexus, which does not seem to disappear, no matter how eloquently our politicians pledged for good governance.

The slain Pradeshiya Sabha chairman Lasantha Wickremesekara– the police are being criticised for circulating social media videos of the alleged shooter making a confession

The assassin arrived on the public meeting day of the Weligama PS and shot Wickremesekara, also known as ‘Midigama Lasa’, at close range before fleeing the scene on a motorbike.  The suspected gunman was later arrested in Maharagama. No sooner, in a televised confession,  he  claimed the killing was undertaken at a Rs 1.5 million contract from an exiled underworld kingpin known as ‘Dubai Lokka.’ The televised confession has raised concerns about the professionalism of the police and tainted the very professionalism in the swift arrest of the suspects.  

The gunman, the pillion rider, the wife of the gunman, and a person who had provided accommodation are being detailed for 72-hour questioning.

A chequered character

The killing of Wickremesekara saw allegations by SJB that the government had failed to provide security for the deceased politician despite several written requests.  However, concerns have also been raised over the chequered character of Mr. Wickremesekara himself, who had previously been charged with a litany of crimes, including the murder of ‘Sunshine Suddua’, a robbery in 2008, possession of an unlicensed T-56, causing grievous injury to a person by firing, and defrauding several individuals. Wickremesekara had previously been in remand custody and released on a suspended sentence. He was also accused of being a close confidante of another underworld kingpin, Nadun Chinthaka alias Harak Kata.

SJB’s fielding of Mr. Wickresekara sparked opposition within the constituency; yet, alas, once on the party ticket, he won 67% of the vote and was elected to the Weligama PS. 

The same week saw  claims by SJB MP Jagath Vithana that he was also facing death threats. The IGP had countered that the MP himself had underworld links.  MP Vithana  has threatened to take legal action against the IGP. 

Pohottuwa stalwart Sagara Kariyawasam had alleged  that even Prabakaran didn’t kill public representatives in their chambers”. Many opposition MPs have raised the spectre of the return of state violence.   As far as the murder in Weligama is concerned, they are wrong.  The killing of ‘Midigama Lasa’  appears to be  a result of underworld 

score-setting.

Purge unsavoury individuals

Instead of fear-mongering, the political parties have a duty to clean up the mess and purge unsavoury individuals who have infiltrated the political space.  Yet fear-mongering has a political utility. A vast majority of Sri Lankans who have a memory of JVP terror in 1988-90  would naturally be alarmed by these claims, which, at least for the moment, are premature and therefore insincere. They reek of hypocrisy and opportunism, and hide a grim picture. All major political parties in this country have a problem with underworld association, to which they continue to turn a blind eye. Once in politics, in person or by proxy, the underworld exploits political office to serve its ends.  Why this keeps happening is because there is little cost, reputationally or electorally. 

Intriguingly, fielding even  extremely unsavoury individuals has not deterred the political parties from their electoral success. Late Wickremesekara, who, despite multiple court cases against him, managed to win two-thirds of the popular votes in his constituency, is a case in point.  Why that happens is that, in most instances, those constituencies are safely in the hands of a particular political party, leading the electorate to vote for that party, overlooking the egregiousness of its candidate. On other occasions, even the worst criminals could cultivate a fanbase by throwing breadcrumbs of their criminal enterprises — Pablo Escobar of Colombia had a devout following that lionised him.

The pertinent question before  Sri Lankan political parties is whether electability or popularity should warrant a repeat offender, a known underworld criminal, or an accomplice being placed on their electoral lists. Such individuals defile the sanctity of the elected office, make many hundreds of thousands of citizens distrust it, and discourage able, professionally qualified, and competent individuals from running for it.  That effectively reduces politics into a fool’s errand of wheeler-dealers and political goons. The gradual de-legitimisation of the political office in Sri Lanka has much to do with the entry of the lowlifes, for  gentlemen and women feared to thread in. The rise of the JVP/NPP from a mere 3 per cent to the ruling party was, in part, guided by the wider disgruntlement with the type of politics and politicians in  traditional mainstream political parties. 

Courtesy The Daily Mirror

Colombo, Oct. 28 (Daily Mirror) – Major General Nalinda Niyangoda has officially assumed duties as the new Chief of State Intelligence Service.

He received his letter of appointment from the Secretary to the Ministry of Defence, Air Vice Marshal Sampath Thuiyakontha (Retd).

The formal assumption of duties took place today (October 28) at his office at the Ministry of Defence in Sri Jayewardenepura Kotte.

Major General Niyangoda, a senior officer of the Sri Lanka Armoured Corps, brings over 35 years of distinguished service to the position. Throughout his illustrious military career, he has held several key and demanding appointments, demonstrating exceptional leadership, professionalism, and dedication to duty.

Courtesy Adaderana

A female lawyer from the Kadawatha area has been arrested for allegedly  for providing a copy  of the Penal Code for Ishara Sewwandi to conceal the pistol used in the killing of underworld figure Sanjeewa Kumara Samararatne alias ‘Ganemulla Sanjeewa’, police said. 

The infamous gang leader known as Ganemulla Sanjeewa” was fatally shot by a gunman disguised as a lawyer in the No. 05 Magistrate’s Court within the Aluthkade Courts Complex (Hulftsdorp) on February 19.

’Ishara Sewwandi’, the fugitive female suspect wanted in connection with the murder and who is suspected to have provided the copy  of the Penal Code with the pistol concealed inside to the shooter, was arrested in Nepal on October 14, along with several other suspects.

Three police teams are currently interrogating six suspects, including ‘Ishara Sewwandi’, in connection with the murder of underworld figure ‘Ganemulla Sanjeewa.’

It is reported that several important details related to Sanjeewa’s murder have been revealed during the questioning of Ishara Sewwandi.

e-Con e-News

blog: eesrilanka.wordpress.com

‘Before you study the economics, study the economists!’

e-Con e-News 19-25 October 2025

*

‘The Ceylon National Congress was so reactionary that it actually opposed the grant of adult franchise proposed by the Donoughmore Constitutional Reform Commission in 1929. This class, however, secured its political ascendency when the Donoughmore Constitution (1931)– while granting adult franchise – barred the election of anyone to the State Council who is unable to speak, read & write the English language. Also, the device of a Board of Ministers enabled the notables in this class to become ministers & run the machinery of internal ‘self-government‘ from 1931-47.’– Satchi Ponnambalam, 1980 (see ee Quotes)

‘Later in 1948, when Ceylon applied for United Nations membership, the Soviet Union vetoed the application. This was partly because Soviet Union believed that Ceylon was only nominally independent, & the English still exercised control over it because the white, educated elite had control of the government.’– Wikipedia (ee Sovereignty, English Dominion of Ceylon)

‘Our application for membership was vetoed by the then Soviet Union on the ground that we still had a defence agreement with England (& that Trincomalee was a naval base under the control of the English, despite our ‘independence’ in Feb 1948) … As part of a package deal, however, we gained admission in December 1955 in return for the US holding back its veto on Soviet allies such as Albania, Bulgaria, Hungary & Romania, who eventually made it to the UN the same day as we did.’– Thalif Deen (ee Sovereignty, The day SL was denied admission)

UN Security Council Resolution 109 was adopted on Dec 14, 1955. After being instructed by the General Assembly to consider the applications for membership of Albania, Austria, Bulgaria, Cambodia, Ceylon, Finland, Hungary, Ireland,Italy, Jordan, Laos, Libya, Nepal, Portugal, Romania, & Spain,the Security Council recommended all 16 countries for admission to the UN. The resolution was adopted by 8 votes (France, Soviet Union, England, Brazil, Iran, New Zealand,Peru, & Turkey). Belgium, Taiwan & the USA abstained.’– ee Sovereignty, UN Security Council Resolution 109

Is this version of the Soviet veto correct, by Thalif Deen, ‘Senior Editor at the UN Bureau of Inter Press Service (IPS) News Agency’? Or is it more deliberate, colonially induced, amnesia of what actually was happening at that time? The UN was formed in June 1945, by 51 countries, with the UN Security Council (UNSC) led by the USSR, US, England & China, determining its future course. England’s ‘Island of Ceylon & its Dependencies’ was turned into an English ‘Dominion of Ceylon’ in February 1948, with the Queen of England remaining as head of state. So it was, that in 1971, 23 years later, the JVP was charged with attempting to overthrow the English monarchy!

     In October 1949, the Communist Party of China (CPC), which had defeated the Japanese invasion of their country, established the People’s Republic (PRC). The previous rulers, the Guomindang (KMT), fled to Taiwan under the protection of the US military, ‘freezing’ the US war on China. The USA thus kept refusing to permit the PRC to take its proper place in the UN, let alone in the UN Security Council. Instead, the US continued to wage war on New China.

The Missing Background: In 1950, the US got the UN Security to Council to illegally vote in favour of a ‘police action’ in Korea. The USSR was absent for the vote in the Security Council, as they were boycotting the UNSC, since the US & England kept refusing to allow the People’s Republic of China to take the China seat, instead of the defeated KMT government (see ee Random Notes). The UN from its very inception to this day has been a tale of the European imperialists and their settler colonies manipulating the substance of its membership and resolutions to allow their continued invasion of the world. The USA kept using its veto to squash the writ of the UN General Assembly, and the demands of the vast majority of the world. It would be 24 years before China was allowed to enter the UN, in 1972, the same year Sri Lanka became a Republic and finally, or at least nominally, was able to get rid of the English monarchs as rulers. By then, imperialism had developed new methods to undermine our societies, under a seemingly coy US hegemon.

‘Imperialism now uses neocolonialism instead of direct colonial rule.There is an unholy trinity – the International Monetary Fund,the World Bank & World Trade Organization that directs neocolonial plunder of dependent nations. A rational struggle against imperialism should obviously oppose this unholy trinity.’– Jayatilleke de Silva (ee Economists, Anti-imperialism: Rhetoric & Reality)

• ‘The 21^st century – it’s all about the ocean,’ is a most-quotable quote in Lasanda Kurukulasuriya’s report on The Geopolitics of Hydrography & Lanka’s Dilemma (see ee Focus). ‘Hydrography has become a flashpoint in the ongoing geopolitical contest between big powers in the Indian Ocean. But, is it a contest, or the continuation of the invasion by Europe & its ‘quadrangular’ pirates of the seas about us? China does represent an ongoing security anxiety for us”, proclaims a politician from Australia, a country, still a colony, which was turned into a destination for ‘convicts’ sailed in, as England ‘ruled the waves’ from the 19^th century, while proclaiming ‘free trade’?

     The recent attempts by the imperialists, with India in tow, to prevent Chinese research ships from visiting Sri Lanka, claiming they’re ‘spying‘ on the seabed, can be easily resolved, declares Kurukulasuriya. The Seabed 2030 global project, ‘aims to produce ‘the definitive map’ of the world ocean floor by 2030 and make it available to all’. If, indeed, it ‘is made available to all’ in an ‘open source’ way, and competition is replaced by collaboration’, adds Kurukulasuriya, the attempt to turn Sri Lanka into another base for imperialism to covertly wage proxy wars, could be obverted. Besides, if this information is so freely available, then why would Chinese ships need to be accused of spying?

     Sri Lanka under Sirimavo Bandaranaike once led the movement to turn the Indian Ocean into a ‘Zone of Peace’. It is the US & its nuclear pitbulls &lesser poodles who have opposed such a truly ‘pacific’ (as in, ‘peaceable’) zone. Instead, England recently, illegally leased Diego Garcia in the Chagos Archipelago for the USA to commandeer as a nuclearized military base of operations, to be able to keep bombing Asia & Africa. The practices by imperialism to divide & rule, to barter & exchange countries still continues, albeit somewhat restricted by growing resistance, especially with China organizing solidarity initiatives like the BRI, BRICS, SCO…. 

*

‘The consumer base in [SL’s] Western Province is

almost equal to the consumer base in Thailand

which is affluent & modern.’

– Carl Cruz, Chairman of Unilever, 2019

This accidental admission from the then-chairman of England’s Unilever is from Business Dialogue, the magazine of the National School of Business Management (2019). This enlightening statistic apparently became the subject of dissension in a national newspaper, as the media in Sri Lanka depend on the English multinational corporation’s (MNC’s) lavish advertising budget. Apparently, Unilever does not wish to remind us that they, along with other European (and imperialist) MNCs, have taken our home market hostage. Sri Lanka’s Western Province is a parasite on the rest of the country. Nonetheless, the market in Sri Lanka’s Western Province is ‘almost equal’ to Thailand, which has a population of at least 70 million people, is quite a revelation! Such statistics matter, because, even as our population is larger than 150 other countries, many being already industrialized, Sri Lanka’s market is declared as too small to enable industrialization.

     This supposed inadequacy is the subject of SBD de Silva’s classic The Political Economy of Underdevelopment, as this ee Focus continues excerpting Chapter 3. Innumerable & unending are the excuses for stalling or preventing the growth of modern industrialization in Sri Lanka – and one of the biggest pretexts is a lack of a local market. Here SBD challenged ‘certain perceptions which attribute the non-industrialization of these countries to market limitations‘. He pointed out that settler colonies still industrialized their societies, despite having smaller home markets than Sri Lanka. He then painstakingly demolished such arguments, along with other objections such as impoverishment, economy of scale, lack of entrepreneurial ability. Here it is important to note that he took on the limitations of the diverse entrepreneurial activities undertaken by Sri Lankan companies, despite persistent claims (including by ‘Leftists’) about the ‘repair & servicing of tea & rubber machinery’. Such efforts did not challenge the domination & monopoly of the MNCs, and were outside the main relations of production (tea pluckers, rubber tappers, etc), nor did they lead to other types of products (see ee Focus).

*

‘Data concealment is assisted by the giant accounting firms

acting in alliance with corporate power.’

(See, ee 22 Feb 2025, The Secret Evasions of

England’s Ceylon Tobacco Company in SL)

*

‘In place of direct thieving methods of getting rich,

indirect methods, surrounded with secrecy & every

possible precaution against detection, were developed.’

*

‘His operations in amassing his wealth were entirely legitimate;

‘inside’ real estate speculations, connections with trust companies

& other corporations and stock transactions. Knowing him to be

the source of much legislation & administrative favors worth 10s,

if not 100s, of millions of dollars to corporations, his opponents

were by no means wholly satisfied with such an explanation,

but whatever their suspicions they could never prove that

he had personally profited from selling legislation.’

• While the daily media is full of the government’s grandiose exertions to combat ‘corruption‘, it is easily noted that not a single executive of a multinational bank or corporation, or chartered accountancy, is yet to be ‘perp-walked‘ in handcuffs across the tv screens, front pages or via viral social media posts. This distinction is only granted to petty opposition politicians & officials, mainly Sinhala, it seems, who served them. MNCs are of course the great untouchables. This ee Focus also continues Gustavus Myers’ 1917 History of Tammany Hall, as it provides a great example of the limitations of the focus on ‘corruption’ (which is a quite ‘normal’ practice in a merchant-dominated economy). Tammany, to remind, was the New York ‘charity’, aka NGO, a front for the political machinations of the USA’s foremost metropolis & municipality, neon lair for Wall Street. This excerpt notes the evolution of corruption midst the rise of financial capitalism.

     Myers describes how ‘the great life insurance companies’ came to classify bribery expenditures on their accounting books as ‘legal expenses’ (later also, ‘goodwill’), making it impossible to trace all of the directions of this ‘continuous great corruption’, the ‘enormous sums… expended in a surreptitious manner’.  Grand Juries proceeded ‘against a few of the figureheads’, while ‘the great magnates who had profited so enormously from the huge frauds, were… left untouched’. ‘Not a single one of those of great wealth implicated was ever sent to jail or even incommoded by the formality of a trial’. Of course, this was a peak period of the famous ‘muckrakers’, when, magazines, newspapers & books were filled with:

*

‘The corruptions & colossal manipulations & spoliation

done by great corporations & other vested interests,

& the close connection between these & the ‘bosses’

& machines of both old political parties.’

• Indeed, the media focused public attention on nationwide scandals and ‘the great extortions of trusts and other industrial, transportation & financial corporations.’ Yet as we know, the great corporations such as US Rockefeller’s Standard Oil, and Morgan’s General Electric, AT&T, etc, were able to use these exposés to transmute themselves (despite being ‘broken up’ into the ‘7 Sisters’, ‘Baby Bells’), to make themselves leaner & more centralized, even as they hid behind ‘dummies’, setting up fake ‘trade unions’, and movements to murder & usurp genuine opposition, to destabilize real rivals. They would only be counteracted by the formation of modern, vanguard, cadre Communist Parties, led by the likes of a Lenin, Stalin, Mao Zedong, etc – which then faced the combined onslaught of imperialism, and that ‘socialism of fools’ – Fascism.

*

• How will the nominally Marxist-Leninist JVP, the main constituent party of the ruling NPP coalition, wriggle obsequiously, or march head high, out of the lacerating traps set for truly national movements by a globetrotting capitalism? As observers of variable hues note (see ee Quotes, ‘Economic Rigor Mortis’), the IMF’s prognoses prevent any kind of attempt at rational transformation. All the NPP has been able to do, it seems, is postpone the reckoning (see ee Quotes, ‘Beheading Not Haircut’). One orchestral section in the soap opera that passes for criticism has taken to awaiting the decline & fall of the US & EU empires, though as some astute Marxist observers point out (see ee Random Notes, Creation’s Destruction) capitalism is crisis and they are quite happy to destroy, in order to resurrect themselves. Or blow us all up together… Unless & until the working class can unite to defeat, and promulgate plans to go beyond them.

*

• One popular and vocal segment blames everything on the foibles of a Nietzschean (‘rationality & morality are for slaves’, ‘caprice is for masters’) US President. Though others point out such orange personalities are merely ventriloquist’s dummies, enacting the will of the capitalists who are seeking ways to get out of the mass grave they themselves have dug (see ee Quotes, USA’s Privatizing of Public Wars). The US President is regularly contradicted by his own officials, led by VP JD Vance, Central Intelligence Agency (CIA) Director John Ratcliffe, White House advisor Stephen Miller, Chairman of Joint Chiefs of Staff Daniel Caine, and Deputy Secretary of Defense for Policy Elbridge Colby, etc, who themselves represent ‘pools’ of capitalists, and are the dummies for other larger ventriloquists. The days of kings are long gone, no matter what the US Democratic Party claims (see ee Politics, No Kings & the Lure of Spectacle).

*

• VI Lenin’s 1917 classic Imperialism, the Latest Stage of Capitalism was written to explain the role played by capitalist monopolies (yes, Nobel Inc included) in igniting the mass slaughter of the 1^st ‘World War’. So, what breath-taking cataclysm, that would not also obliterate the arsonists, can they organize to divert the attention of the world? China is effectively countering US attempts to sabotage its industrial advance (see ee Quotes, Mother of All Machines). The US proxy war on Russia is being defeated in the Ukraine. Palestine has fought the Zionist praetorian proxy to a standstill. The US while igniting other proxy wars in our part of the world (Myanmar, East Africa, etc) may first wish to consolidate its hold over the Americas (first attacking Venezuela, Cuba, etc, and then grabbing Danish colony Greenland; Canada is already a colony!).

     October 25 is the 42^nd anniversary of the USA’s 1983 invasion of Grenada, a republic in the eastern Caribbean, approximately 21 miles long & 12 miles wide. This was undertaken to divert from the successful attack on the US Marine Corps headquarters in Beirut, Lebanon, which killed over 300 US and French personnel…

*

• China this week announced its 15^th 5-Year Plan. 15th! It is farcical to see & hear the imperialist banks inside China praise (however superficial & opportunistic their honorifics may be) China’s planning process. Meanwhile, these same banks (Standard Chartered, HSBC, Citibank, etc) have opposed state planning in Sri Lanka, let alone have financed the sabotage and even assassination of those who advocated such plans. Meanwhile the idiotic merchant media in Sri Lanka seems not to have mentioned one word about such plans, in China, let alone dare call for such plans for ourselves. The oilmen’s media (Bloomberg, Reuters & their local lip-services, EconomyNext, News1^st, their economists & thinktanks) which are largely mouthpieces for imperialist demands, keep repeating (like the commands & spurs to horses, buffalos & elephants: Juk! Juk! Juk! Juk!) to demand the state keep to the racecourse set by the USA’s Treasury Department & its minions: IMF, World Bank, ADB, etc.

*

‘The world trading system is in turmoil.

Since ‘liberation day’ tariffs were announced…

• So-called ‘South Asian Economists’ have put out a statement (see ee Random Notes) on what South Asian economies should do, diversify exports, etc. What strikes the reader immediately, is their use of the passive voice to describe what are essentially the commands of the USA. They (really, these economists are US- & EU-funded so-called ‘thought-leaders’) may argue there is no point poking the beast in the eye, but it seems they hope, by looking away from the perpetrator, they can get away with their mild anodynes.

*

‘A highlight was Dr Weerasinghe receiving the prestigious

‘A Grade’ award from Global Finance magazine

for his monetary policy leadership.’

The Central Bank governor seems to be competing for his own post-retirement superannuation in dollars. His incessant ‘press release’ machinery is only excelled by the President and Prime Minister’s ‘Media Divisions’. They all offer fine verbal palliatives and promises, though the CB governor’s pronouncements are crowned with such endless infinitives as ‘expected to’, etc. – meaning the economy is ‘expected to’ do fine, after he is long gone. Meanwhile, both the Governor and the Commercial Bank of Ceylon (actually it should change its name to ComBank of Washington) have been awarded prizes by the same dubious organization (see ee Economists) that celebrated former Finance Ministers of similarly dubious vintage. How, and more aptly, why do they indulge in such vanity?

*

Some sections of the national movement have taken up imperialism’s diversions, by taking sides with the binaries thrown out by the capitalist media: pro-human rights v. anti-Geneva inquisitions, pro-environment v. pro-industrialization, pro-homo vs anti-homo, pro-gender rights v. anti-feminist, etc. ee, meanwhile, forgot to note in our screed on diasporas, that, for instance, the Jews ruling Israel right now, are those who actively collaborated with the Nazi Germans. Their acts included convincing other Jews they should board trains that were supposedly going to Europe, and instead delivered them to the gas ovens. Schindler’s Lists indeed…Hollywood’s Stephen Schlepberg will make no movie on this other list, of those, who were navigated to power by England, the Nazis and their older brothers, the white settlers of the USA! The cultural school of explaining the world, ignores that within so-called cultures, there are dominant and wannabe classes…

*

_______

Contents:

Why Sri Lanka was Really Denied Admission to the United Nations

චානක බණ්ඩාරගේ

රටේ ජාතික ගීය ලියු රචකයා තාමාට සිදුවූ අසාධාරණය නිසා සියදිවි නසා ගත්තේ නම්, ඉන්දීය නොවන, අපේ  රටටම ආවේනික වූ අපුරු සංගීතයක් නිර්මාණය කල අසහාය ගායකයාගේ ගීත වසර 20ට තරම ගුවන් විදුලියෙන් උවමනාවෙන්ම ප්‍රචාරය කිරීම නතර කලේ නම්, ජාතියක් වශයෙන් අප ලජ්ජා විය යුතුයි.

60/70 දශකයේ පහළ වූ ශ්‍රේෂ්ට සංගීතඟයයන් අද කාලේ බිහි නොවීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ බොහොමයක් ගුවන් විදුලි සහ රුපවාහිනි නාලිකා විසින් තේරුමක් නැති,අප රටට ආවේනික නොවූ බොල් සංගීතයක් නගා සිටුවීමට කටයුතු කිරීමයි.  සිංහල ඉංග්‍රීසි පටලවාගත්,  බොහෝ විට වාචාල බස් දොඩවන නිවේදකයන් කිසිම වැදගත්කමක් හෝ ශාස්ත්‍රීය වටිනාකමක් නැති බොල් ගීතම  ශ්‍රාවකයනට පුද කරත්. විද්‍යුත් මාධ්‍ය ක්‍ෂේත්‍රය පුරා පැතිර ඇති මෙම දුර්භාග්‍යය වසංගතයක් සේ වැඩීවෙමින්  වර්ධනය වෙමින් පවතී.

පැරණි හෝ නවීන, අනුන්ගේ ගීත තමන්ගේ ගීත හැටියට ගයා  ලොවට පෙන්වන අය ප්‍රබුද්ධ ගායකයෝ විය නොහැකියි. ‘මෙය අනුන්ගේ ගීතයක්’ කියා පිළිගෙන ගීත ගයනවා නම් එහි වරදක් නැහැ.

බාල ගීත වලට අද ඉන්න පරම්පරාව කැමති ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රිය නාලිකා වලින් ඇහෙන්නේ බාල ගීත විතරක්ම නිසායි.  විකල්ප හොඳ සංගීත ආශ්වාද මාර්ග ඔවුනට අඩුයි.

ගීතයක් ප්‍රචාරය කිරීමට අද ඇතැම් මාධ්‍ය ආයතන නිර්මාණකරුවන්ගෙන් මුදල් අය කරත්.   සල්ලි නොදෙන ප්‍රබුද්ධ ගායකයන්ගේ අලුත් ගීත ප්‍රචාරය නොකෙරෙන යුගයක් මේ.

බොහෝ ගායකයන් තමන්ගේ ගීතවල  පෙරදිග සහ අපරදිග සංගීත භාණ්ඩ සම්මිශ්‍රණයක් කරනවා, එකේ වරදක් නැහැ.

නමුත් මේ ගායකයන්ගේ  සමහර  ගීත තියෙනවා තනිකරම පෙරදිග සංගීත භාණ්ඩ පමණක් යොදා ගයපු (සිතාර්, එස්රාජ්, සර්පිනා, වයලින්, තබ්ලා වැනි), ඒ ගීත වඩාත්ම ලස්සනයි.

සමහර මිය ගිය ගායකයන්ගේ හොඳ ගීත සමහරු තමන්ගේම වගේ අයිතිකරගෙන. ඒ වගේම සමහර මියගිය ගායකයන්ගේ පවුලේ අය ඒ ගීත වෙන අයට  ගයන්න දෙන්නෙම නැහැ. මේ දෙකම හොඳ නැහැ.

ජනප්‍රිය ගායක පියවරුන්ගේ ගීත ගායනා කරමින් ඔවුන්ගේ පුතුන් විශාල භූමිකාවක් ලංකාවේ පමණක් නොව ලොව පුරා සිටින ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාව අතර කරනවා. ඔවුන්ට තම ප්‍රතිභාපුර්ණ පියවරුන්ගේ අසලකට වත් පැමිණිය නොහැකි බව සත්‍යයක් වුවත් ඔවුන්ගේ කාර්යය ඉතා අගය කල යුතුයි.

අපේ කළාකාරයන් වෙනුවෙන් හැදු ටවර් හෝල් පදනම ඉතා හොඳයි. මෙය සාර්ථක, ශක්තිමත් පදනමක් කර ගත යුතුයි. අද දුර්වල වෙලා.

කරුණාරත්න අබේසේකර මහතාගේ ගී පැඹදුමේ දක්ෂතාවය පෙන්වන්න JA මිල්ටන් පෙරේරා මහතාගේ සින්දු ටිකම ඇතිලු.

එදා ජීවත්ව සිටියදී HR ජෝතිපාල මහතා තරම් අපහාසයට පත් කල වෙනත් ගායකයෙක් තවත් නොමැති තරම්. කොපි මාස්ටර් කියා නමකුත් දැම්මා. නමුත්, අද?

ශ්‍රී ලංකාවේ මොහම්මඩ් රාෆි  – මොහිදීන් බෙග්

ශ්‍රී ලාංකේය බටහිර කණ්ඩායම් සංගීත ක්‍රමයක් නිර්මාණය කිරීමේ පුරෝගාමියෙක් ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන.  ධර්මරත්න සහෝදරයෝ, ත්‍රී සිස්ටර්ස් (ඉන්ද්‍රානි පෙරේරා) ද මෙවැන්නට පාර කැපුවා.

ක්ලැරන්ස් නමින් චිත්‍රපටයක් එළි දැක්වීමත් එය ඉතා ජනප්‍රිය වීමත් ඉතාමත් සන්තෝෂයට කාරණයක්. නවක නළුවෙක් ඔහුට හැකි පමණ හොඳින් ක්ලැරන්ස්ගේ චරිතයට පණ පොවනවා. ක්ලැරන්ස්ව පුද්ගලිකව දැන සිටී කෙනෙක් ලෙස කියන්න පුළුවන් කිසිවෙකුට ක්ලැරන්ස් චරිතය ක්ලැරන්ස් ලෙස රඟපැන්න බැහැ; මන්ද, ක්ලැරන්ස් වනාහි වචනයේ පරිසමාර්ථ අර්ථයෙන්ම ශ්‍රේෂ්ටයෙක්. උතුම්, ලස්සණ, චාම් මිනිසෙක්.

ක්ලැරන්ස් තම සංගීතය වෙනුවෙන් 100%ම  දුන්නා, කැප කළා.

ක්ලැරන්ස් ‘දිලීප පොඩි පුතු’ ලිවේ කරුණාරත්න අබේසේකරගේ පුත් දිලීප සුවසේ නිදන අයුරු දැකයි. ‘කඳ සූරිඳුනි ඔබ’ ගීතය රචනා කලේ ක්ලැරන්ස්ගේ මිතුරු සහ කණ්ඩායමේ සාමාජික ශ්‍රීකාන්ත දසනායක ගේ පියා, හිටපු ප්‍රවාහන නියෝජ්‍ය අමාත්‍යය (1965) LB දසනයාක මහතායි; ශ්‍රී කාන්තගේ අසනීපයක් සුව වීම  වෙනුවෙන් කතරගම දෙවියන්ට වූ බාරයක් ඔප්පු කිරීමට – ක්ලැරන්ස් සහ කණ්ඩායම මේ ගීය ගයමින්/වයමින් කතරගම දේවාලය වටේ ගියා.

MS ප්‍රනාන්දුට බයිලා චක්‍රවර්ති කියන්නේ ඔහුගේ අති දක්ෂ බයිලා ගායනය නිසාම පමණක් නොවේ, ඒ  බොහෝ බයිලා  ඔහුම ප්‍රබන්ධ කර, සංගීතයද නිර්මාණය ද ඔහු විසින්ම කල නිසායි.

ෆ්‍රෙඩි සිල්වා මහතා අපට සිටි හොඳම විකට නළුවා පමණක් නොවේ, සිය ගීත වලින් කදිම, උපහාසාත්මක පණිවුඩයක් දුන් කෙනෙක්. ඔහුට සමාජය සැලකුවා මදි.

ෆ්‍රෙඩි සිල්වා මහතා හැමදාම ස්වයං නිර්මාණ පමණයි කලේකොපි කලේ නැහැ. ඔහුගේ ‘කුන්ඩුමනි’ ගීතය ඔහුගේ අනෙක් ගී මෙන් නොවේ, ප්‍රබුද්ධ ගීයක් කියා කියන්න පුළුවන්; එයින් කියන්නේ ශෝකී කථාවක්. 

1990 අග භාගයේදී  ෆ්‍රෙඩී සිල්වා සිඩ්නි නගරයේදී ඒක පුද්ගල  සංගීත සංදර්ශනයක් ඉදිරිපත් කළා. ඔහු එය ඉතා හොඳින් කළත් අසනීප තත්ත්වය නිසා සංදර්ශනය අවසනයේදී ඔහුගේ ජවය අඩු වුනා. සමහරවිට කටින් වචන පිට වුනේ නැහැ. ප්‍රේක්ෂකයන් අතර සිටී ඇතැම් ගුණමකු මිනිස්සු ෆ්‍රෙඩීට හු තිබ්බා. මොන තරම් දුකින් මේ අගනා කළාකාරයා එදා ඕස්ත්‍රේලියාවෙන් නික්ම යන්න ඇද්ද. ඉන් වසර කිහිපයකින් පසු ෆ්‍රෙඩී මියා පරලොව ගියා. මේ දේම ක්ලැරන්ස්ට උනා ඉතාලියේ ෆ්ලොරන්ස් නගරයේදී.

දියුණු රටවල නම් එවන් වෙලාවලදී ප්‍රේක්ෂකයන් තම අසුන් වලින් නැගිට වියපත් කළාකරුවාව උනන්දු කරනවා, ගෞරව දක්වනවා. නමුත් අපේ හැදියාවේ තරම තමයි එදා පෙන්වුවේ.

මෑතකදී අභාවප්‍රාප්ත ඇන්ටන් ජෝන්ස් මහතා ගැයූ ගීත සියල්ල ලස්සනයි; ඔහුගේ රණවිරුවන් වෙනුවෙන් ගැයූ බයිලා කැසටය අන් සියල්ලටම වඩා අගනේයි.

මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි මහතාගේ ‘ශෝකී’ මියුරු හඬ වඩාත්ම රසවත් රාත්‍රී නිදි යහනේදී අසද්දී.   ඔහුගේ ‘ඔබ වෙනුවෙන් මා ගැයූ ගී පෙරදා ’ සින්දුව මෙලෙස අසා බලන්න.

වික්ටර් රත්නායක ශුරීන් ජීවත්ව සිටියදී එතුමාගේ මුද්දරයක් නිකුත් කිරීම ඉතා අගනේයි.

කිසි දාක අනුන්ගේ පැරණි ගීතයක් තමන්ගේ මෙන් පෙන්වා ගායනය නොකළ ගායකයෙක් වික්ටර් රත්නායක ශුරීන්.  මොහු 1970 මැද භාගයේදී හඳුන්වා දුන් ‘ස’ ප්‍රසංගය අපේ රටේ සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ නව, ධනාත්මක නැම්මක් ඇති කළා.

WD අමරදේව මහතා මැරුණු පසු ‘හෙළයේ මහා ගාන්ධර්ව’ පදවිය යා යුත්තේ වික්ටර් රත්නයකටයි. එය ඔහුට පිරිනැමීමට ශ්‍රී ගුවන් විදුලි සංස්ථාවට වැනි ආයතනයකට පුළුවන්; කොන්දක් තියෙනවා නම්.

‘තොටුපොල අයිනේ’ වික්ටර්ගේ හොඳම ගීයද?

‘වික්ටර් මැරුණු විට නම් රාජ්‍ය ගෞරව දෙයි; එතුමා ජීවත්ව සිටින විටයි එම ගෞරව දෙන්න ඕන.

CT ප්‍රනාන්දු මහතාගේ සෑම ගීයක්ම ලස්සනයි; ඒවායේ පද රචනය (ඔහු විසින්ම ලියු) බොහෝ විට ඊටත් වඩා ලස්සනයි.

ගීතා කුමාරසිංහ ඒ කාලේ ඉතා දක්ෂ නිලියක්.  අපරාදේ දේශපාලනයට ආවේ.

අද සමහර දෙනෙක් විදේශ තනු කොපි කර (ඉංග්‍රීසි සින්දු පවා), ඒවාට සිංහල වචන යොදා, ගායනා කරනවා; ප්‍රසිද්ධ වෙනවා.

සමහර TV නාලිකා උදේ ඉඳන් රෑ වෙනකම් තොරතෝංචියක් නැතිව දකුනු ඉන්දීය දෙමළ ගී, නැටුම් ප්‍රදර්ශනය කරනවා.  මේවා බැලීමෙන් අප බොහෝ විට ඒවා අනුකරණය කර, අපේ නිර්මාණ බිහි කරනවා. කලින් නම්  හින්දි  චිත්‍රපට/ගී ආදිය නිසා අපේ නිර්මාණවල තිබුනේ උතුරු ඉන්දීය අභාශයක්.

බොහෝ නළු නිලියන්/ප්‍රසිද්ධ ක්‍රීඩකයන් දේශපාලනයට නාවා නම් කොච්චර හොඳද? විශ්‍රාම ගිය පසු ඒ අයට තමන්ට අදාල ක්ෂේස්ත්‍රයන්හි මහඟු සේවයක් කරන්න තිබුනා. ඒ අයව බලෙන්ම වගේ ගෙනා දේශපාලනඥයන්ටයි දොස් කියන්න ඕන.

දේශපාලනඥයන් බැලුවේ මේ අයගේ ජනප්‍රියත්වයෙන් තම චන්ද ගොඩ වැඩි කර ගැනීමටයි. මේ අහිංසකයෝ එම චාටුකාරයන්ට අසු වුනා.

මේ  රියැලිටි වැඩසටහන් නිසා බොහෝ ළමයින්, වැඩිහිටියන් පවා කුරුවල් වෙලා.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරියේදී සිංහල කාම (සෙක්ස්) ෆිල්ම් රැල්ලක් එන බව සමහරු කියනවා. මිනිසුන්ගෙන් ආයි  ෆිල්ම් හෝල් වල දිගටම පොලිම් වැඩිකරගන්නද? කොච්චර දුරට මේ කථා ඇත්තද කියලා තව පොඩ්ඩක් ඉඳලා බලමු. 

කාම (සෙක්ස්) සීන් නොදා චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කරගන්න බැරි වගේ සම්භාව්‍යය යයි කියා ගන්නා සමහර අධ්‍යක්ෂක වරු ඉන්නවා. 

එදා ගාමිණි, මාලිනි, විජයගේ කාලේ දෙතොල් සිප ගැනීම් පෙන්වූවේ නැහැ කිසිදාක. අද සමහර චිත්‍රපටවල එය සාමාන්‍ය දෙයක් වෙලා.

අප සම්ප්‍රදායානුකූල, විනයට උසස් තැනක් දෙන සමාජයක්. බටහිර මෙන් අන්ත ලෙස ලිබරල්වූ සමාජයක් නොවෙයි; හැබැයි හැමෝටම එහෙම කරන්නයි අවශ්‍ය වෙලා තියෙන්නේ. ජයමංගල ගාථාවට පවා තහංචි වැටෙන කාලයක්නේ මේ.

විවෘත  ආර්ථිකය කියන්නේ හැම කුණු ගොඩටම ඉඩ දීම නොවෙයි.  චිත්‍රපට රැඟුම් පාලක මණ්ඩලය අපේ සංස්කෘතිය, සභ්‍යත්වය කෙලසන චිත්‍රපට වලට ඉඩ නොදේ යයි අප පතමු.

ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා උඩටම ආවේ කාම දර්ශන තම චිත්‍රපටවල පෙන්වා නොවෙයි.

අපිට ඕනෑ ක්‍රිකට් නළුවෝ නෙමෙයි, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ.

සනත් ජයසුරිය,  අපට වැදගත් වන්නේ ඔහු ලෝකයේම පහලවූ හොඳම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක් නිසා පමණක් නොවෙයි යුද්දයෙන් බැට කා බෝම්බ පිපිරෙන සමයේදී  දස්කම් පෙන්වා රටේ ජනතාවට බලාපොරත්තුවක්/ ධෛර්යයක් දුන්න ක්‍රීඩකයෙක් වීමයි. ඔහු එදා ජනතාවගේ ආත්ම ශක්තිය, ආත්ම විශ්වාසය වර්ධනය කළා. එදා 1939 මහා දුර්භික්ෂය අවසන් ව, ඉන්පසු ආ  දෙවන ලෝක යුද්ධය සහ ඉන් පසුවූ දුෂ්කර කාලේ  ඩොනල්ඩ් බ්‍රෑඩ්මන් මේ දේම මානසිකව වැටී සිටී  ඕස්ත්‍රේලියාවට කලා.

සනත් ජයසුරිය එදා 1996 වර්ල්ඩ් කප් මුළු ක්‍රීඩා වාරයේදීම ක්‍රීඩා කල විලාශය නිසයි හොඳම ක්‍රීඩකයාට පිරිනමන සුඛෝපභෝගී අවුඩි A4  මෝටර් රථය ඔහුට පිරිනමනු ලැබුවේ.

ලසිත් මාලිංග වැනි අය හොයා හොයා කැපිල්ල දැම්මේ ගමෙන් කොළඹට ඇවිත් සංකර පුරුදු, බොරු ෂෝක් නොදාපු නිසා විය හැකියි. මුල්ම, බෝලෙට වැඳලා බෝල් කරන ලොව එකම ජාත්‍යාන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා මොහුයි. පන්න පන්නා මොහුට කල පහර දීම් නතර වුනේ ඔහු ක්‍රීඩාවෙන් සමුගෙනත් ගොඩාක් කාලෙකට පස්සේ.

ලෝකයේ සිටී හොඳම 20/20 වේග පන්දු යවන්නා ලසිත් මාලිංග බව ලංකාව කෙසේ වෙතත් ලොව අනෙක් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් පිළිඅරන් ඉවරයි.

කුසල් ජනිත් පෙරේරාට සිදුවුයේ මහා අසාධාරණයක්. අති විශිෂ්ට ක්‍රීඩකයෙක්, නමුත් හරියට නිදහස්ව ඔහුට ක්‍රීඩා කරන්න අවස්ථාව ලබා දුන්ණේ නැහැ.

තිලකරත්න දිල්ෂාන් අපේ රටෙන් බිහිවූ තුන් ඉරියව්වෙන්ම දස්කම්  පෙන්වූ අති දක්ෂතම ක්‍රීඩකයෙක්. ඔහුත් නොයෙකුත් ‘කැපීම්’ වලට භාජනය වුනත්, ඔළුව කෙලින් තියාගෙන ක්‍රීඩා කර සියළු අභියෝග ඔහු ජය ගත්තා.

රංගන හේරත් අති විශිෂ්ට ගණයේ ක්‍රීඩකයෙක් ඔහුට ගොඩාක් කුඩම්මාගේ සැලකිලි ලැබුනා.  අජන්ත මෙන්ඩිස්ටත් අවස්ථා ලබා දුන්නා මදි.

සමහර ජ්‍යෙෂ්ට යයි කියා ගත් ක්‍රීඩකයන් හිටියා, කටයුතු කලේ ටීම් එකේ අයිතිකාරයෝ වගේ.

අති දක්ෂ, එහෙත් අසාධාරණය නිසා ටීම් එකේ ඉඩක් නොදුන් ක්‍රීඩකයන් බොහෝ සිටියා. දයා සහබන්දු, දොන් අරුණසිරි, අසංක ගුරුසිංහ, උපුල් චන්දන, රොමේෂ් කළුවිතාරණ, දිනේෂ් චන්දිමාල්, කුමාර ධර්මසේන, හෂාන් තිලකරත්න මේ වෙලාවේ මතකයට එන නම් කිහිපයක්.  දක්ෂතා නැති/අඩු, අසාධාරණ ලෙස ටීම් එකේ රඳවා ගත් ක්‍රීඩකයොත් හිටියා.

දුලිප් මෙන්ඩිස් ඉතා කැපවීමෙන්, සාධාරණාත්මකව අපේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට පුහුණු කරුවෙක්/කළමනාකරුවෙක් වශයෙන් සේවය කළා. එවන්  අයට දිගු අනාගතයක් නැහැ.  ඔහු සේම 96’ ජයග්‍රහණයට ඉමහත් සේ දායකවූ අනා පුංචිහේවා මහතාටත් උනේ ඒ ටිකමයි.

තරඟ වලින් දිනීමේ ප්‍රතිශතය ඉතා අඩු කෙනෙක් – විශේෂයෙන්ම හොඳ විදේශ කණ්ඩායම් වලට එරෙහිව රටේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා වශයෙන් තබා ගැනීමේ තේරුමක් නැහැ. දක්ෂතා තියෙන ක්‍රීඩකයෝ ඉන්නවා, තැන දෙන්නේ නැහැ.

ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා වශයෙන් තෝරා පත් කර ගතයුත්තේ ඒ සඳහා සුදුසුම තැනැත්තායි. වෙනත් පරි බාහිර කරුණු වැඩක් නැහැ.

නායකයාගේ සාර්ථකත්වය ඔහු දිනු/පැරදුනු තරඟ වලින් බලා ගන්න පුළුවන් ඉතා පහසුවෙන්, විශේෂයෙන්ම ඊට කලින් සිටි නායකයන් සමඟ සැසඳීමෙන්.

ශ්‍රී ලංකාව ක්‍රිකට් තරඟ වලින් පිට පිට පරදිනවානම් එයින් වැටෙන්නේ රටේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව පමණක් නොවේ මුළු රටේම වගේ ජනතාවගේ මානසිකත්වයයි.

දිගින් දිගටම මෑතකදී තරඟ පරාජය වීම නිසා රටේ මේ දවස්වල තියෙන්නේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ගැන අර පරණ  තිබිච්ච ‘පිස්සුව’ නොවෙයි. ගොඩාක් මිනිස්සු විස්තර ප්‍රචාර පවා බලන්නේ/අහන්නේ නැහැ.

අපේ ප්‍රධාන ක්‍රීඩාව ක්‍රිකට් වුනත් තව බොහෝ ක්‍රීඩා තියෙනවා. ඒවාට තැනක් ලැබෙන්නේ නැහැ, විශේෂයෙන්ම මාධ්‍යවලින්.  අප දකුණු ආසියාවේ ඉතාම හොඳ පාපන්දු කණ්ඩායමක් හැටියට හිටියා, අද තත්ත්වය නම් ඉතා නරකයි. එදා තිබු විශිෂ්ට ගනයේ පාපන්දු ක්‍රීඩා සංගම් ගැන අද අහන්නවත් නැහැ.

ලෝක ප්‍රසිද්ධ අපේ  හිටපු හොඳම බය්සිකල් ධාවන ශුරයෙක් බොනිෆස් පෙරේරා මහතා. ඔහුට පුළුවන් තරම් ‘කුඩම්මාගේ සැලකිලි’ ලබා දුන්නා.

රටේ රගර් ක්‍රීඩාව ප්‍රචලිත කිරීමට CSN නාලිකාව කැපවී වැඩ කළා, හොඳ දෙයක්. නමුත්, එම ආයතනය බිහි කරගත් ආකාරය ඉතා දුෂිතයි.

ලංකාවේ හොඳම රගර් ක්‍රීඩකයන් බිහිකරන විදුහලක් කොළඹ 5හේ ඉසිපතන මහා විද්‍යාලය.

ලංකාවේ හොඳම පාපන්දු ක්‍රීඩකයන් බිහිකරන විදුහල් – කොළඹ හමීඩියා අල් හුසේන්, කඳානේ ද මැසිනොන්ඩ්.

පසුගිය කාලයේ රගර් ක්‍රීඩාව  දියුණු වේගන ආවා, නැවත ‘මැරෙන්න’ පටන් අරං.

අද ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් මට්ටමේ පාපන්දු ක්‍රීඩාවක් නැති තරම්. අපේ ප්‍රධානතම පා පන්දු කණ්ඩායම් වන සෝන්ඩර්ස්, ජුපිටර්, රත්නම්, වික්ටරි, රිනවුන්, යෝක්, සන්රය්ස්  (මේ සමහරක් දැන් මැරිලා), ආදිය මඟින් එදා බිහි කලේ ජාත්‍යාන්තර මට්ටමේ ක්‍රීඩකයන්. එදා, අප මොනතරම් විදේශ කණ්ඩායම් පැරදුවාද?  දැන් අප මාලදිවයිනටත් පරදිනවා.

ඇයි අප සැමදාම පාපන්දු වලින් මාලදිවයිනට පරදින්නේ? බොහෝවිට 5 – 0ට එහායින්.

සුසන්තිකා ජයසිංහ  ජාතික වස්තුවක්. අප බලාගන්නවා මදි.

පටු දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති, මතයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ක්‍රීඩාව, කළාව උපයෝගී කර ගැනීම වැරදියි.

මෙවර දකුණු ආසියා (SAARC) මළල ක්‍රීඩා තරඟාවලියේ අප රට ලබා ගත් අති විශ්ෂ්ට දස්කම් ගැන අපට ආඩම්බර වෙන්න පුළුවන්.

ත්‍රස්තවාදය මැඬලීමේ පනත අහෝසි කල යුතුයයි යනුවෙන් අද රට තුල අති දැවැන්ත ව්‍යාපාරයක් ගොඩ නැඟී ඇත. එයට දේශප්‍රේමින් යයි අප සිතා සිටියවුන්ද එක්වී සිටිනු දැකීම කණගාටුවට කරුණකි. මොවුන් මේ සිදු කරන්නේ රට නැවත අඝාධයට ගෙන යාම යයි මේ අයට නොවැටහෙන්නේ ඇයි?

ත්‍රස්තවාදය වැළක්වීමේ පනත ඉතා දරුණු, ම්ලේච්ච එකක් ලෙස එයට විරුද්ධව කටයුතු කරන්නෝ පවසත්. එය වැරදිය. එය නිසා විවිධ ස්වරුපයෙන් ආ ත්‍රස්තවාදය මැඩලීමට රජයනට හැකි විය.

ත්‍රස්තවාදය මැඬලීමේ පනත අහෝසි කල යුතුයයි යන දැවැන්ත ව්‍යාපාරයේ නායකත්වය දරන්නේ TNA සහ බෙදුම්වාදී දෙමළ ඩයස්පෝරාව බව සැමට නොරහසකි. 

මෙවැන්නන්ගේ යටි අදහස් සිංහලයාට  නොතේරෙන්නේ මන්ද?

‘සිංහලයා මෝඩයා කැවුම් කන්න යෝධයා’ කියා රොබර්ට් නොක්ස් එදා කීවේ ඒ නිසාය.

අද රටේ ත්‍රස්තවාදයක් නැති බවත් ඒ නිසා ත්‍රස්තවාදය වැලක්වීමේ පනත අහෝසි කල යුතු බවත් කීම මෝඩ තර්කයකි. මෙම පනතින් කෙරෙන්නේ ත්‍රස්තවාදය පැන නැඟීමට පෙර එය නතර කර දැමීමය. එය ඉතා අත්‍යාවශ්‍ය කාර්යයකි.

1979 න් පසු සියළු ත්‍රස්තවාදයන්  සාර්ථක ලෙස අවසානයේ මැඩලීමට රජයනට හැකි වුයේ  ත්‍රස්තවාදය වැළක්වීමේ පනතට ස්තුති වන්ත වෙන්න බව රටට ආදරේ කරන මධ්‍යස්ථ මතධාරීහු පිළිගනිති.

මෙවැනි පනත් අද ලෝකයේ සෑම රටකම පාහේ ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාද මර්ධන පනත එතරම් දරුණු නම් 9/11 වලින් පසු ඇමරිකාව සහ බටහිර රටවල් සම්මත කරගත් ත්‍රස්තවාදය වැළක්වීමේ පනත් ගැන මේ අය කියන්නේ කුමක්ද? ඇමරිකාව ඒ රටේ නිතියට ප්‍රකාරව   ග්වන්ටානමෝ බේ සහ අබුග්රයිබ් හි මුස්ලිම් ත්‍රස්තවාදී සැකකරුවන්හට සැලකුවේ ඉතා ම්ලේච්ඡ, අමානුෂික භාවයෙනි.

එංගලන්තයේ ත්‍රස්තවාදය සම්බන්ධ වරදකරුවෙකුට අවමව වසර 14ක සිරදඬුවමක් හිමිවේ.  ප්‍රංශය ත්‍රස්ත සිරකරුවන් දීර්ඝ කාලයන් චෝදනා ගොනු නොකර, නීතීඥ සහාය නොදී,  සිර කර තබා ගනී. ස්පාඥ්යයේ ත්‍රස්ත සැකකරුවන්ව අමානුෂික,කෘර වධ හිංසා වලට ලක් වන බවට නිරන්තර චෝදනා නැගේ. ඕස්ත්‍රේලියාවේ ක්‍රියාත්මක වන දැඩි ත්‍රස්ත මර්ධන පනත් වල සඳහන් ‘control orders’ මඟින් ත්‍රස්ත සැකකරුවන්ගේ සෑම ක්‍රියාවක්ම ඔවුන් නිදහස් වූ පසු පවා අධීක්ෂණයට ලක්කල හැක.

ත්‍රස්තවාදී පනත අහෝසි කල පසු වෙනත් පනතක් සම්මත කර ගත හැකි බව එයට විරෝධය පාන අය කියති, නමුත් ඔවුන් කිසිදා නැවත ත්‍රස්තවාදය අහෝසි කරන පනතක් සම්මත කර ගැනීමට ඉඩ නොදෙන බව බුද්ධිමතුන් දනී. ජෙනිවා සහ බටහිර රටවල් නව පනතක් ගෙන ඒමට විරුද්ධව නොයෙක් තහංචි පනවනු ඇත.  මේ නිසා කළ යුත්තේ දැනට තිබෙන පනත අහෝසි කිරීම නොව පනත සංශෝධනයට ලක් කිරීමයි.

පහත සඳහන් සංශෝධන අප ඉදිරිපත් කරමු; එවිට එය ඉතාම සාධාරණ පනතක් බවට පත්වනු ඇත:

1. වගන්ති 9 (1) – සැකකරුවකු මාස 18 දක්වා, චෝදනා ගොනු නොකර ආරක්ෂක ඇමතිගේ නියෝගයෙන් රඳවා තබා ගත හැක.

සංශෝධිත පනතේ මේ කාලය අඩු කල හැක – මාස 9ට වැනි.

1. 10 – ආරක්ෂක ඇමතිගේ උක්ත නියෝගය අවසාන තීරණය වන අතර කිසිම අධිකරණයකට එය විභාග කල නොහැක.

අත් අඩංගුවට ගැනීමෙන් මාස 4කින් පසු, ගරු අභියාචනාධිකරණයට රිට් පෙත්සමක් මඟින් ඇප අයදුම් පතක් ඉල්ලා සිටීමට අවස්ථාව ලබා දිය යුතුයි. කෙසේ වෙතත් ගරු අභියාචනාධිකරණය මඟින් ඇප ලබා නොදෙන තත්වයන් තවදුරටත් පවත්වා ගත යුතුයි. ඇප ලබා දිය යුතුම අවස්ථාවක් නම්  ඉතා දැඩි කොන්දේසි යටතේ පමණක් එය ලබා දිය යුතුයි – දිනපතා හෝ අඩුම තරමින් සතියකට දින 4ක් ලඟම ඇති පොලිස් ස්ථානයට වාර්ථා කිරීම, විදේශ ගමන් තහනම, නියමිත ග්‍රාම සේවක වසම තුල පමණක්  වාසය කිරීම වැනි.

1. 2 – ‘ත්‍රස්තවාදය’ පිලිබඳ පවත්නා නිර්වචනය ඉතා පුළුල් වන අතර එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14වෙනි වගන්තියෙන් ලබා දෙන භාෂණමය නිදහස සමඟ ගැටේය යන්න.

මෙම නිර්වචනය මීට වඩා පටු කල හැකියි; නමුත් එය ඉතා ප්‍රවේශමින් සිදු කල යුතුයි. මෙම නිර්වචනයෙන් ජනතාවට ඇති භාෂනමය නිදහස කිසිසේත් මොට නොකළ යුතුයි. එම නිදහස තරයේ සුරැකිය යුතුයි. නමුත්, මෙයින් අදහස් කරන්නේ මියගිය ත්‍රස්ත නායකයන් සිහි කිරීමේ උත්සව, ශ්‍රී ලංකාව තුල වෙනම රාජ්‍යක් බිහි කිරීමේ දේශපාලනමය රැස්වීම්/ප්‍රකාෂණ කිරීමේ දැනට තිබෙන තහනම ඉවත් විය යුතු බව නොවේ (බෙදුම්වාදීන් පනත අහෝසි කරන්නැයි කියා ඉල්ලන්නේ මෙවැනි දේට ඉඩ දෙන ලෙසය).  

1. 6(1) – පොලිස් නිලධාරියෙකුට ත්‍රස්ත සැකකරුවෙකු අත් අඩංගුවට ගත හැකි වීම.

මේ බලය වෙනස් නොකළ යුතුයි.

• 7 (1) – මහේස්ත්‍රාත් තුමෙකුට ත්‍රස්ත සිරකරුවෙකුට ඇප ලබා දිය හැක්කේ නීතිපති එකඟ වුවහොත් පමණි.

මෙය වෙනස් කල යුතුය. නමුත් ඇප කොන්දේසි ඉතා දැඩි විය යුතුයි.  උක්ත ii. බලන්න.

• 7 (3) – පොලිසියට ත්‍රස්ත  සැකකරුවෙකු ප්‍රශ්ණ කිරීමට විවිධ ස්ථානවලට රැගෙන යාමේ ඇති නිදහස.

මෙයට, සැකකරුගේ නීතිඥයාට සහභාගී වීමට ඉඩ දිය යුතුය වශයෙන් සංශෝධනය විය යුතුය.  

• 15 (a) – ත්‍රස්ත සැකකරුවකු රඳවා තැබිය යුතු ස්ථානය ආරක්ෂක ලේකම් තුමා සතුවේ.

මෙම බලය ආරක්ෂක ලේකම් නොව ආරක්ෂක අමාත්‍යතුමාට පැවරිය යුතුයි.

• 16 – ත්‍රස්ත සැකකරුවෙක් ලබා දෙන ප්‍රකාශයක් ඔවුනට විරුද්ධව නඩු විභාගයකදී භාවිතා කල හැක.

තමන් කෘර වධ හිංසා යටතේ එවැනි ප්‍රකාශයක් ලබා දුන්නේ යයි සැකකරුවකු නඩු විභාගයකදී ප්‍රකාශ කල හොත් එහි නිරවද්‍යතාවය ගරු අධිකරණය විසින් නඩු විභාගය්දී විභාගයට ලක් කල යුතුය. චුදිතයාගේ එම ප්‍රකාශය සත්‍යක් බව සනාථ වුවහොත් එකී සාක්ෂි ගරු අධිකරණය විසින් නිශේධනය කළ යුතුයි.

1. 26, 28 – සැකකරුවන් කෘර වධ හිංසාවට ලක් කිරීමට මෙම වගන්ති ඉවහල් වේ යයි පනතේ විවේචකයෝ පවසත්.

මෙවැනි වගන්ති ලොව සෑම රටකම පාහේ ත්‍රස්තවාදය මර්ධන පනත් වල අඩංගුය. සංශෝධිත 16 වගන්තිය මඟින් (ඉහත) කෘර නිලධාරින්ව නඩු විභාගයේදී හෙළිවනු ඇත. එවැනි සාක්ෂි නිෂ්ප්‍රභා වනු ඇත.

ජෙනිවා, බටහිරට බියවී අපට ජීවත් විය නොහැක. අප හරි දේ කර, ඒ බව මුළු ලොවටම පැහැදිලි කර පෙන්වමු. දක්ෂ, අවංක ඇමතිවරු, තානාපතිවරු සහ රජයේ නිලධාරීන් අවශ්‍ය මේ නිසයි.

විරෝධතා කරුවන් සමහරෙකුගේ අවශ්‍යතාව කෙසේ හෝ ඊළම පිහිටුවා ගැනීමටය. ත්‍රස්තවාදී මර්ධන පනත අහෝසී වූ වහාම රජයට ප්‍රධාන වශයෙන් ඉතිරි වන්නේ අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයයි (Criminal Procedure Code – Act No 15 of 1979).  මෙයට ත්‍රස්ත ක්‍රියාවන් සියල්ල හසු කරගැනීම ඉතා අපහසුය.

ද්‍රවිඩ ජාතිකයෙකුට කිලිනොච්චි අත් හැර ගම්පහ පදිංචි වීමට හැකියාවක් ඇත. මුස්ලිම් ජාතිකයෙකුට අක්කරෙයිපත්තු  අත්හැර තංගල්ලේ පදිංචි විය හැක. මෙය රටේ දෙමළ, මුස්ලිම් ජනගහණයන් වර්ධනයට ඉමහත් රුකුලකි. නමුත්, ගම්පහ හෝ තංගල්ලේ වෙසෙන සිංහලයෙකුට කිලිනොච්චි හෝ අක්කරෙයිපත්තු ඉඩමක් මිලදී ගෙන ගෙයක් සදා ගැනීම ගැන ද්‍රවිඩ (සහ මුස්ලිම්) දේශපාලඥයන් තදින්ම විරුද්ධ වෙත්. 

ඕනෑම කෙනෙකුට රටේ ඕනෑම ප්‍රදේශයක ජීවත් වීමේ හැකියාව සහ නිදහස ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යාවස්ථාවේ  14වෙනි වගන්තියෙන් රටේ සියළු රටවැසියන්ට ලබාදී ඇත (freedom of movement). සිංහල පවුලක් වැල්වැටිතුරේ ගොස් ජීවත්වීමට තේසවලාමේ නිතිය ඍජුව හරස් නොවේ. උතුරේ ඉඩම් පිළිබඳව තේසවලාමේ නීතියේ බලපෑම ඉතා අල්පය.

නියම සන්හිඳියාව වන්නේ රටවැසියෙකුට තමන් කැමති ඕනෑම පලාතක ජීවත්වීමේ අයිතිය හිමිවීම බව රාසමානික්කම්ලා, සුමන්තිරන්ලා ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කිරීමෙනුයි. සිංහලයන් ගොස් උතුරේ පදිංචිමට (සංවිධානාත්මකව, රජයේ අනුග්‍රහයෙන් ජනාවාස තැනීම නොවේ) ඔවුන් සහාය ලබා දිය යුතුයි.

අද දකුණ ජනයාගෙන් පිරි ඉතිරි ගොස් පර්චස් 2න් පවා මිනිසුන් නිවෙස් තනා ගනිති. කොළඹ නගර සභා බල ප්‍රදේශය තුල අද සිංහල, දෙමල, මුස්ලිම් ජනතාව 1/3 පමණ බැගින් සම සමව  ජීවත්වෙත් (1970 දශකයේ දී කොළඹ ජනගහනයෙන් 70%ක් පමණ සිංහලය).

ජනාවාසයට සුදුසු හිස් ඉඩම් විශාල ප්‍රමාණයෙන් ඇත්තේ උතුරේ සහ නැගෙනහිරය – මෙය මේ රටේ 1/3 ක භුමි භාගයකි. මුහුදු තීරයෙන් 2/3ක්  පමණ වේ. සිංහලයා ද ගොස් මේ ප්‍රදේශවල පදිංචි විය යුතුය. නැවතත්; එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යාවස්ථාවෙන් ඔවුනට ලැබී ඇති ව්‍යවස්ථාත්මක අයිතියකි.

මෙම මූලික අයිතිය – සිංහලයන්ට උතුරේ සහ නැගෙනහිර නිදහසේ පදිංචි වීමේ අයිතිය – ඉල්ලා උද්ඝෝෂකයන්, අරගලකරුවන් සටන් පාට කිව යුතුය. එය සෑම අරගලයකම  ප්‍රධාන ඉල්ලීමක් විය යුතුය.

මෙයට විරුද්ධ වන්නෝ ජාතීවාදීන් (racists) වශයෙන් ප්‍රසිද්ධියේ නම් කල යුතුය.

1505 වසරේ ඔක්තෝබර් මස මැද සමයේ කපිතාන් ලොරෙන්සෝ ද අල්මේදාගේ නායකත්වයෙන් යුත් යුධ නැව් 9ක් ඉන්දියාවේ කල්කටාවෙන් සහ ඉන්දියන් සාගරයේ මාලදිවයින් දුපත් වලින් තම නැව් සඳහා අවශ්‍ය කරන නාවික කඹ සොයා ගත නොහැකිව නැවත පෘතුගාලය වෙත යාමට තීරණය කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳව අල්මේදා දැන සිටියේ නැත. මාලදිවයිනේ සිට ආපසු යන ගමනේදී ඈත ක්ෂතිජයේ තද කොළ පැහැති ගස් කොළන් සහිත දිවයිනක් ඔහුගේ නැවියෝ දුටුහ. එම දිවයින (ශ්‍රී ලංකාව) වෙත ඉතා ඉක්මනින් ගිය නැව් පංතිය ගාලු වරායට සෙන්දුවී එහි නැන්ගුරුම් ලා ගත්හ.

ගාල්ලේ නැන්ගුරුම්ව තිබියදී නැව් වලට අවශ්ය අලුත්වැඩියා කටයුතු කරගන්නා ලදී. තමනට අවශ්‍ය නාවික කඹද පෘතුගීසිහු ගාල්ලෙන් සොයා ගත්හ. දින ගනණාවක් සඳහා අවශ්‍ය ආහාර පාන සහ ජලය ඔවුහු එක්රැස් කර ගත්හ. මේ සිය නව ගමන් මාර්ගය උදෙසායි. ඒ, ශ්‍රී ලංකාවේ කොලොම්තොට (කොළඹ) කරා යාත්‍රා කිරීමයි.

කොළඹ වෙත ගොඩබිමට කිට්ටුවෙන්ම ඔවුහු යාත්‍රා කළහ. මෙම අපුරු දිවයිනේ චමත්කාරජනක දර්ශනයෙන් ඔවුහු මවිතයටත්, සතුටතත් ඔවුහු පත් වුහ. ඔවුන් මාලදිවයිනේ සහ කල්කටාවේ දුටුවේ වියලි, කර්කෂ භුමින්ය. නමුත් ශ්‍රී ලංකාව අසිරිමත්, සාරවත් දේශයක් බව ඔවුහු දුටුහ. මුහුද දෙසට නැමුණු පොල් ගස් වලින් නික්මුණු ප්‍රනීත සුවඳ ඔවුහු ආශාවෙන් ආශ්වාස කළහ. සැම තැනකම තද හරිත වර්ණ වෘක්ෂ, සහ වනාන්තරද, කඳු මත ගොඩ නගා ඇති සුදෝ සුදු බෞද්ධ චෛත්‍යයන්ද ඔවුහු ආශාවෙන් සහ විශ්මයෙන් නැරඹුහ. අප දිවයිනට ඒමට පෙර ඉමහත් දුර්මුඛ මානසිකයෙන් හෙබි පෘතුගීසීහු අප දිවයින දැකිමෙන් නව ජීවයක් ලබා ගත්හ. මේ සුන්දර, රමණිය දිවයින සොයා දීම ගැන සිය දෙවියන්ට ඔවුහු ස්තුති පුද කළහ.

1505 ඔක්තෝබර් 15 දින පෘතුගීසි නාවික බලකාය කොළඹ වරායට සේන්දු වුහ.

කොළඹ මෝදර මුස්ලිම් පල්ලි දෙකක් පෘතුගීසින් දුටුහ. පිරිමි සහ ගැහැණු ළමුන් ධීවර ගී ගයමින් මසුන් පිරි දැවැන්ත මාදැලක් අදිනු ඔවුහු දුටුහ. කොළඹ වරායේ නවාතා තිබු නැව් රාශිය දැක පෘතුගීසීහු විශ්මයට පත්වුහ. නැව් වලට සපයන අපනයන භාණ්ඩ අතර දළ ඇතුන්, කොප්පරා, අලුත් පොල් (ගෙඩි), කුරුඳු සහ වටිනා දෑව වර්ග ආදිය විය.

කෝට්ටේ එවකට සිටි ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජතුමාට (8වන පරාක්‍රමබාහු) සුදු හමැති පෘතුගීසීන්ගේ නැව් පංතියේ පැමිනීම එසැනින්ම සැල විය. ඔහුගේ චර පුරුෂ සේවයට අනුව පැමිණි ආගන්තුකයන් නරක අයවුන් නොවිය. තමන්ගේ පැමිනීම ගැන අල්මේදා රජතුමාට දැන්වීමට සැලැස්විය. මේ පැමිණ සිටින්නේ පෘතුගාල රජුගේ දුතයන් බවත් කපිතාන් අල්මේදා යනු එවකට ඉන්දියාවේ (කල්කටාවේ) සිටි පෘතුගීසි රජුගේ ප්‍රථම නියෝජිතයාගේ පුතා බවටත් රජතුමාට දැනගැනීමට ඔවුහු සැලස්වුහ. තමනට රජතුමා හමුවීමට අවැසි බව ඔවුහු අවධාරණයෙන් සැල කර සිටියහ.

තමා හමුවීමට අවස්ථාව දෙන ගමන්, කොළඹ වරාය තුල ජලය සහ දර සෙවීමට සිංහල වැසියන් පෘතුගීසින්ට කරන ලද අවහිරතා පිළිබඳව රජතුමා තම කණසල්ල පෘතුගීසින් වෙත පිරිනැමිය. ඒ අතරම, පෘතුගීසි නැව් වල තිබු කාලතුවක්කු පෙන්වා සිය රට වැසියන් නැවත බිය නොවද්දන මෙන් ඉල්ලීමක්ද රජතුමා පෘතුගීසින්ගෙන් කර සිටියේය.

රජු හමුව සඳහා අල්මේදා තම දුතයා වූ ෆ්රැන්කෝ කොට්‍රින්ව යැවිය. රජ මාලිගය වෙත ඔහුව ගෙන ගියේ ගංගා, කඳු, තරණය කර දින 3ක් ගෙවා, අති දුරස්ථ වූ දුෂ්කර මාර්ගයකිනි. ඇත්ත හැටියෙන් නම් ඒ ගමන පැයකින් කල හැකිව තිබුණි. ‘පරංගියා කෝට්ටේ ගියා වගේ’ යන පිරුළ අප අතර ඇත්තේ එබැවිනි.

මෙවැනි ධීර්ග මාවතක් තෝරාගැනීමට හේතුව රජතුමා සහ රාජධානිය ගැන විස්තර පෘතුගීසින්ගෙන් වසං කර තැබීමටයි.

පැවතී සාකච්චාවලදී පෘතුගිසි නියෝතවරයා රජතුමාට සැලකර සිටියේ ඔවුහු රජතුමා සමඟ වෙළඳ සහ වාණිජ කටයුතු සිදු කිරීමට කැමති බවයි. එසේ කිරීමට නම් රජතුමා තම පෘතුගාලයේ සිටින රජතුමා වෙත පඩුරු/ත්‍යාග යැවිය යුතු බව හේ පැවසිය. තම රජුද එවැනි පඩුරු/ත්‍යාග ඉන්පසුව එවන බවද දැන්විය. තමන්ගේ යෝජනා රජතුමා පිළිනොගත හොත් ඔහුට දඩුවම් කිරීමට සිදුවියහැකියයි තර්ජනයක්ද කළේය. පෘතුගාල නාවික හමුදාව එවක ලොව සිටි ප්‍රබලතම නාවික හමුදාවක් බවත් රජතුමා තමන්ගේ යෝජනාවලට එකඟ වුවහොත් රජතුමාට අවශ්‍ය මුහුදු ආරක්ෂාව තමනට ලබා දිය හැකි බවද පෘතුගාල නියෝජිතයා රජතුමාට සැල කර සිටියේය.

කපටිකමින් අනුන වූ පෘතුගාල දුතයා රජුට පෙන්වුයේ තමන්ට ශ්‍රී ලංකාව අයිති කරගැනීම පිළිබදව කිසිම ආශාවක් නැති බවත් තමන්ගේ එකම උවමනාව ශ්‍රී ලංකාව සමඟ වෙළඳ සහ වාණිජ කටයුතු පටන් ගැනීමත් ඉන්දියාව සමඟ (කල්කටා) තමන්ගේ දැනට පවත්නා විශාල පරිමානයේ වෙළඳ සහ වාණිජ කටයුතු සඳහා ශ්‍රී ලංකාව තාවකාලික නාවික නැවතුම් පලක් බවට පත් කර ගැනීමත් බවය.

දෙරට අතර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගිවිසුමක් (treaty) අත්සන් කල යුතු බවද හේ පැවසිය.

රජතුමා මේ සම්බන්ධව සිය ඇමති මණ්ඩලය සමඟ (එයින් හතර දෙනෙක්ම ඔහුගේ සොහොයුරෝ වුහ) සාකච්චා කළේය. එහිදී තීරණය වුයේ මෙම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගිවිසුම එකෙහිනිම අත්සන් තැබිය යුතු බවයි. ඒ අනුව ගිවුසුමට ඔවුහු අත්සන් තැබුහ. ගිව්සුම ප්‍රකාරව රජතුමා වසරකට කුරුඳු අති විශාල ප්‍රමාණයක් (රාත්තල් ලක්ෂ 2ක් පමණ) පෘතුගාලය වෙත තුටු පඳුරු ලෙස සැපයිය යුතු වීය.

2022දී ජනතාව අරගල කර එවකට තිබු අදක්ෂ රජය පෙරළා දමන විටද රටේ ප්‍රධානියා සහ ඇමති මණ්ඩලයේ 4-5 දෙනෙක්ම වාගේ එක් පවුලක සහෝදරයන් සහ ඥාතීන් වුහ.

එක් පවුලකට රටක් පාලනය කිරීමට දීමේ ආනිසංශ 1505දී සහ 2022දී මේ  රටේ ජනතාව අත් වින්දහ. නැවත එවැනි මෝඩ දේ මේ රටේ සිදු නොවේවා!

ගිවුසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසුව පෘතුගාල නියෝජිතයා තම නැව් වෙත රැගෙන ගොස් බැහැරන ලදී.

සාකච්චාවන් වලින් ලද අති සාර්ථක ප්‍රතිපල ගැන අල්මේදා අති මහත් ප්‍රීතියට පත් විය. ලැබූ ජයග්‍රහණය සමරනු වස් සිය නැව් වල කාලතුවක්කු වලින් අහසට වෙඩි තබනු ලැබිය. වෙඩි හඬ ඇසුණු කොළඹ වැසියෝ අති මහත් භීතියට පත්ව අවට ඇති කැළයන්හි සැඟ වුහ. කොළඹවාසින් එයට පෙර කිසිදාක කාලතුවක්කු වෙඩි හඬවල් අසා නොතිබුණි.

අල්මේදා ඉතා විගසින් ශ්‍රී ලංකාවට අදාළව තානාපතිවරයෙක් පත් කළේය. ඔහු පයෝ ද සුසා විය. මෙම තානාපතිවරයා රජතුමා වෙත යැවිමට අවශ්‍ය බව ඔහු කීය. තානාපතිවරයා රැගෙන යාමට රජතුමා අලි ඇතුන් එවිය. මෙවරද රජ මාලිගයට ගියේ දින 3ක් ගෙවා දුර බැහැර මාර්ගයෙනි. නමුත් කොළඹ වරායේ නවත්වා ඇති තම නැව් වල කාලතුවක්කු වෙඩි හඬ කෝට්ටේ රජවාසලේදී ඇසීමෙන් රජතුමා තමන් රැවටු බව තානාපතිවරයා දැන ගත්තේය. මෙම වෙඩි තැබීම කෝට්ටේ රජ මාලිගයේ එවිට සිටි තානාපතිවරයාට ඇසේදැයි බැලීමට අල්මේදා විසින් කරන ලද්දකි.

කෝට්ටේ රාජධානිය සතු ධනය සහ එහි සශ්‍රීකභාවය පිළිබඳව තානාපතිවරයා විශ්මයට පත්විය. ඔහුගේ දෑසින් දුටු මැණික්, රත්‍තරන් සහ වෙනත් ස්වර්ණාභරණ ඔහුටම ඇදහිය නොහැකි තරම් විය. රජතුමා තානාපතිවරයාවෙත රනින් කල අක්තපත්‍රයක් පිළිගැන්විය. එහි අකුරු ලියා තිබුනේ සිංහලෙනි.

පසු කාලයේදී පෘතුගීසින් කෝට්ටේ රාජධානිය සතුවූ මේ සියළුම ධනය මුළුමනින්ම කොල්ල කෑහ.

ආපසු නැවට පැමිණි තානාපතිවරයා අල්මේදා විසින් ඉතා හොඳින් පිළිගැනුණි. ඔහුව රැගෙන ආ සිංහල රාජ සේවකයන්ද ඉතා හොඳින් පිළිගැනුණි, ඔවුන් වෙත විශේෂිත භෝජන සංග්‍රහයක්ද පැවැත්විණ. භෝජන සංග්‍රහයට පාන් සහ රතු වයින් අඩංගු විය. සිංහලයෝ මෙවැනි ආහාර වැළඳු ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය විය. පරන්ගීහු ගල් කා ලේ බොන බව සිංහලයා එදා කිවේ එහෙයිනි.

පොරොන්දු වූ කුරුඳු තොගය එදිනම පෘතුගීසි නැව් වලට පැටැවිණි. කෝට්ටේ රජුගෙන් පෘතුගාල රජ වෙනුවෙන් ඇත් පැටවූ 2ක් ත්‍යාග වශයෙන් පිරිනැමුණි. මුහුදු ගමනේදී ආහාර පිණිස ජීවත්වෙන කුකුලන් රාශියක් නැව් වලට පැටැවිණි. පිරිසිඳු පළතුරු විශාල ප්‍රමාණයක් (කෙසලේ, අඹ, අන්නාසි, තැඹිලි ආදිය) නැව්වලට පැටැවිණි.

පෘතුගීසීන්ගේ ඉල්ලීමට ඉඩ දෙමින් ඔවුනට තම රජතුමාගේ නිල මුද්‍රාව සහ ක්‍රිස්තු කුරුසය කොළඹ වරාය තුල ගලක කෙටීමට ඉඩ දෙනු ලැබිය (කොලඹ වරායේ මේවා අද දවසටත් දක්නා ඇතැයි කියත්). පිටත්වීමට කලින් ඒ ස්ථානයේ කුඩා කතෝලික දේවස්ථානයක් සාදා එහි කතෝලික පුජාවක් පැවැත්වීමටත් අනුමැතිය ලැබුණි. මේ, ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වූ ප්‍රථම දිව්‍ය පුජාව විය හැකයි. පල්ලියට අසලින් කුඩා කර්මාන්තශාලාවක් සැදීමත් එහි ස්ථිර මට්ටමින් පෘතුගිසි සේවකයන් කිහිප දෙනක් නවත්වා තැබීමටත් අවසර ලැබුණි.

නැව් සමුහය පෘතුගාලයේ ලිස්බන් වරායේදී වීරවරයන් මෙන්, මහත් වූ හරසරයෙන් පිලි ගනු ලැබුහ. නැව් කාණ්ඩයේ අති මහත්වූ සාර්ථක ප්‍රතිපල පිළිබඳව පෘතුගාලය තුල ඒ වනවිට ඉමහත් ප්‍රසිද්ධියක් ලැබී තිබුණි. ලොරෙන්සෝ ද අල්මේදා අද්මිරාල් තනතුරට උසස් කරන ලදී. ත්‍යාග කරන ලද දළ ඇතා (එක් ඇතෙක් මුහුදු ගමනේදී මියගොස් තිබුණි) පෘතුගාලයට පා තැබූ ප්‍රථම අලියායි.

පෘතුගාලයේ මැනුවෙල් රජතුමා (1495 – 1521), පුද්ගලිකව සහභාගී වූ දේව මෙහෙයක් ලිස්බන්හි දී 21/12/1507 දින පැවැත්විණි. එහිදී දෙවියන් වහන්සේ විසින් එරටට ලබාදුන් අනගි ත්‍යාගය (ශ්‍රී ලංකාව) පිලිබඳ තුති පිදීමක් විය. මැනුවෙල් රජතුමා 1507 වසරේදී එවකට සිටි පාප්තුමා වූ පාවුළු ජුලියස් II තුමාට (1443 – 1513),තම රටට ලැබුණු මහඟු ත්‍යාගය ගැන ලියා දැන්විය.

කෝට්ටේ රාජධානිය තුල යුධ කඳවුරක් සහ කොළඹ නගරය තුල කොටුවක් (fort) තැනිය යුතු බව පෘතුගාල රජතුමා අණ කළේය. එවකට ඉන්දියාවේ (කල්කටාවේ) සිටි පෘතුගීසි රජුගේ ප්‍රථම නියෝජිතයා (ලොරෙන්සෝ අල්මේදාගේ පියා, ෆ්රැන්සිස්කෝ අල්මේදා) මින් ඉදිරියට ශ්‍රී ලංකාවේ සිට තම කටයුතු කල යුතුයයි පෘතුගාල රජතුමා නියම කළේය. පෘතුගාල රජයේ ඉදිරි ආසියාව සම්බන්ධවූ වැඩපිළිවෙලවල් ශ්‍රී ලංකාවේ සිට මෙහෙයවිය යුතු යයි ආඥාවක් දෙනු ලැබිය.

පෘතුගීසින් අප දේශය වසර 150 පමණ  රාජ්‍ය කළහ. මුහුදබඩ ප්‍රදේශවල පිහිටි බෞද්ධ පන්සල්, සිද්ධස්ථාන, ස්ථුප, පුස්ථකාල ගිණි තබා විනාශ කර දැමුහ. බොහෝ විට ඒ ස්ථානවල දැවැන්ත කැතීද්රල්, කතෝලික පල්ලි වැනි දේ බිහි කර එම ප්‍රදේශවල ජීවත්වූ බෞද්ධයන් කතෝලිකයන් ලෙස බෞතීස්ම කර එම ආගමට හරවා ගත්හ. බොහෝ විට මේ දේවල් සිද්ධ වුයේ බලෙනි. අප රට වැසියන්ගේ ශ්‍රී ලාංකික නම් වෙනුවට ඔවුනට  පෘතුගීසි නම් හඳුන්වා දෙන ලදී.

මහාවංශය සහ පුරාණ ශිලා ලිපි සනිටුහන් කරන්නේ සිංහලයාගේ ආරම්භය විජයාගමනය බවයි. මහාවංශය බොරු බව ප්‍රභාකරන් සෑම විටම කීය. මහාවංශය සම්බන්ධව  ඔහු තුල තිබුනේ තදබල තරහකි. LTTE න්‍යායාචාර්ය ඇන්ටන් බාලසිංහම් මහාවංශය බොරු බවට දැඩිව මත පල කළේය.

ඔවුන් දැන් මියගොස්ය.  නමුත් අද  TNA වැනි සහ වෙනත් ඊලාම්වාදී ද්‍රවිඩ සංවිධාන මේ අදහස තවදුරටත් ප්‍රවර්ධනය කරත්. විජයට පෙර මේ රටේ රාවණ නමැති බලගතු රජකෙනක් සිටි බවත් රාවණ දෙමළ බවත් ඔවුහු පවසත්. මේ රටේ සිංහලට වඩා වූ දෙමළ උරුමයක් ඇති බව සනාථ කරනු වස් එළාර, චෝල, පාන්ඩ්ය රාජධානි ගැනද  ඔවූහු කථා කරත් (මේ ‘රජවරු’ දකුණු ඉන්දියාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි ආක්‍රමනිකයෝයි. වීර සිංහලයෝ ඔවුන්ව පරාජය කර, ඔවුන් ආ රටටම නැවත පලවා හැරීමට සමත් වුහ).

අද චෝල නමින් දැවැන්ත ආහාර ජාලයක් කොළඹ ඉතා සාර්ථකව පවත්වා ගෙන යනු ලබයි.

ඉතිහාසය දැනුවත්ව විකෘති කිරීම නිසා (දේශීයව සහ විදේශීයව) සිදුවී තිබෙන්නේ  සිංහලයාගේ  ප්‍රාරම්භය පිළිබඳව නුතන පරපුරේ (ශිෂ්‍ය, යෞවන)  මනස ව්‍යාකුලත්වයට  පත් වීමයි. 

අපේ ඉතිහාසය අවුල් ජාලයක් බවට පත් කර රට වැසියන් තුල මෙන්ම ජාත්‍යාන්තරය තුලද ඒ  මතය ඒත්තු ගැන්වීම බෙදුම්වාදීන් සහ ඔවුනගේ හිතෛය්ශී ඉතිහාසඥයන් සමත් වී ඇත. සත්‍ය පෙන්වාදීමට උත්සාහ කරන සිංහල දේශප්‍රේමීන්ට ඔවුහු පහර ගසති.

පාසැල් පෙළපොත් වල, යුටියුබයේ තදබල ඉතිහාසය විකෘති කිරීම්ය:

• වසර 49,000 කටත් පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ කළුතරට ආසන්නව ඉතා සාරවත් වී වගාවන් පැවතුනි

• වසර 13,000 කටත් පෙර හෝර්ටන් තැන්නේ මිනිසුන් බාර්ලි සහ ඕට්ස් වගා කළහ

• වසර 4,400 කටත් පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිසුන් වාත්තු යකඩ නිෂ්පාදනය කළෝය (ලෝකයේ යකඩ නිපදවූ ප්‍රථම මිනිසුන්!)

• ආදී ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහයන් සැරිසරමින් සිටියහ

• කුවේණිගේ යක්ෂ ජනයාට දෙමළ මිශ්‍රණයක් තිබුණි

• ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ බෞද්ධයන් සිටියහ

• බුදු දහම මෙරට මුල්බැසගත් අවධියේ අනුරාධපුර නගරය සහ ඒ අවට බ්‍රාහ්මණ ජන කණ්ඩායම් වාසය කල අතර  ඔවුහු දෙමළ හින්දු භක්තිකයෝ වුහ

• මිට වසර 125,000ට පෙර යාලට අප්‍රිකාවේ සිට හෝමෝ සපියෙන්වරු  ගොඩ බැස්හ, බලංගොඩ මානවකයා ඔවුන්ගෙන් පැවතෙන්නෙකි

• හෝමෝ සපියෙන්වරු  සමඟ වෙළඳාම සඳහා දෙමළ ජාතික වෙළෙන්දන් ශ්‍රී ලංකාවට නිතර ආ ගියහ (වර්ෂ 125,000 සිට?!.)

• ශ්‍රී ලංකාව භෞතිකව ඉන්දියාවෙන් වෙන් වූයේ ඉතා මෑතකදීය  – මීට වසර 7,000 කට පෙර

• ඉන්දියාවේ කේරළ ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවට සංක්‍රමණය වි එයින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනය වර්ධනය විය (සිංහලයෝ කේරලයන්ගෙන් පැවතෙන්නෝය වැනි මතයක්)

• පන්දුක්හාභය, දේවානම්පියතිස්ස, මහා පරාක්‍රමබාහු දෙමළ රජුන් විය හැකියි

• ඓතිහාසික සිගිරිය කාශ්‍යප රජුගේ නොව රාවණ රජුගේ නිර්මාණයකි   

ඔවුනගේ මේ මෑතක සොයාගැනීම් වලට පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් මඟින් ලබා ගත් සාක්ෂි ඇතැයි ඔවුහු කියති.

පුද්ගලික රුපවාහිනි/ගුවන් විදුලි නාලිකා සහ සමාජ ජාල මඟින් පමණක් කරන එවන් ප්‍රකාශ පමණක් මදිය. ඒවා ලොව පිළිගත් ඉතිහාස ග්‍රන්ථ/සඟරාවල පල කර ජාත්‍යාන්තර අනුග්‍රහය ලබා ගත යුතුය (peer review). එවැන්නක් සිදුවී නොමැත.

අප දන්නා තරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු දෙපාර්තමේන්තුව ද මේ නව සොයාගැනීම් අනුමත කර නොමැත (හිටපු පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්තුමා රාවණ සංකල්පය ප්‍රතික්ෂේප කර තිබුණි). 

අපේ ඉතිහාස ශිෂ්‍යයින් එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, ඕස්ට්‍රේලියාව, චීනය, ජපානය, ඉන්දියාව වැනි රටවලට ගොස් මේ නව සොයාගැනීම් ගැන සැල කිරීමේදී ඔවුනට උභතෝකෝටික ප්‍රශ්ණ වලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. අපි බොහෝ ක්‍ෂේත්‍රයන්හි පුරෝගාමීන් බව අපේ සිසුහු කියනු ඇත. නමුත්, ඒ නව සොයාගැනීම් සඳහා අවශ්‍ය ජාත්‍යන්තරමය පිළිගැනීම් අප ලබා ගෙන නැත්නම්, ඒවා අප රටට පමණක් සීමා වූ සොයා ගැනීම් වනු ඇත. විදේශයන්හිදී තමන් වැරදි බව ඔවුනට වැටහෙනු ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය නිරපරාදේ ඉතා ව්‍යාකුල දෙයක් බවට පත්වෙනු ඇත.

ලෝක ප්‍රජාව විසින් නව සොයාගැනීම් පිලිගැනිම ඉතා අවශ්‍යය.  පුරාවිද්‍යාවේදී එය අනිවාර්යම වූ අංගයකි (නැවතත්, peer review). 

මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන,  හිටපු කෞතුකාගාර අධ්‍යක්ෂ (1939 – 1963) PED දැරණියගල, මහාචාර්ය සද්ධාමංගල කරුණාරත්න, ආචාර්ය පුංච් බණ්ඩා සන්නස්ගල, ආචාර්ය රෝලන්ඩ් සිල්වා වැන්නන් කටයුතු කලේ ඒ අයුරිනි.

ලොව පැරණිතම පෞරාණික ශිෂ්ඨාචාරය නම් මීට වසර 5,000 කට පමණ පෙර පැවති ඉන්දු නිම්නයයි.  ලොව පිළිගත් ඉතිහාස ග්‍රන්ථ අනුව ලොව සහල් වී වගාව ආරම්භ වූයේ මීට වසර 8,000 කට පමණ පෙර චීනයේ යැංග්සි ගංගා ද්‍රෝණියේය.  ලොව පිළිගත් ඉතිහාස ග්‍රන්ථ අනුව බාර්ලි සහ තිරිඟු වගා මුලින්ම ආරම්භ වුයේ මීට වසර 10,000 කට පමණ පෙර වර්තමාන ඊශ්‍රායලයේය. වාත්තු යකඩ මුලින්ම නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ මීට වසර 3,500 කට පමණ පෙර චීනයේ ය.  ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහයන් වාසය කල බවට ලෝක  ඉතිහාසඥයන් පිලිගන්නේ නැත. 

හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල, මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද, මඩිහේ පඥාසීහ, අනගාරික ධර්මපාල, වලිසිංහ හරිස්චන්ද්‍ර, පියදාස සිරිසේන, එස් මහින්ද, ගුණපාල මලලසේකර, මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ, WA සිල්වා, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරත්චන්ද්‍ර වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ ජාතික විරුවන් (හිමි වරුන්ද අඩංගුය) අපේ ඉතිහාසය – මහාවංශ ඉතිහාසය සුරක්ෂා කිරීමට ඇප කැපව ක්‍රියා කළහ.

සිංහලයන් වශයෙන් අපට උරුමයක් වූ අනන්‍යතාවය ලබා දුන්නේ මෙම ප්‍රෞඩ මහාවංශ ඉතිහාසයයි.

අනගාරික ධර්මපාල තුමා විසින් 17/2/1923 දින සිංහල බෞද්ධයා පත්‍රයේ පල කල ලිපියක පහත සඳහන් වදන් ඇත (‘ධර්මපාල ලිපි’, ආචාර්ය ආනන්ද ගුරුගේ, සංස්කෘතික කටයුතු සහ ප්‍රවෘත්ති අමාත්‍යාංශය, කොළඹ 7, 1991. 61/62 පිටු):

ආදී සිංහලයෝ දමදිව වංග දේශයේ ලාටරට සිංහපුරෙන් විජය  කුමාරයාත් සමඟ පළමුවෙන් ලංකාවේ තම්මැන්නා අඩවියට මිට වර්ෂ දෙදාස් හාරසිය හැටකට ප්‍රථම පැමිනියෝයි සිංහල මහාවංශය නම් ඉතිහාසික ග්‍රන්ථයේ සඳහන් කර තිබේ. ……….. ආදී සිංහලයන්ගේ හටගැන්ම දැනගැනීමට මහාවංශය, දීපවංශය, සමන්ත පාසාදිකාව, මහාවංශටිකාව, සිංහල මහා අර්ථකථාව යන නමින් තිබෙන පාලි ග්‍රන්ථ කියවිය යුතයි……… සම්පුර්ණ රුහුණු, මායා, පිහිටි යන ත්‍රීසින්හලය කිසි පරදේශික ජාතියක් විසින් ආඥාචක්‍රය පැවැත්වුයේ නැත. දුටුගැමුණු රජ කාලයේ රජරට පමණක් දෙමලුන්ට යටත්ව තිබුනේය. කාලිංග, මාඝ යුධ සෙනාධිපථීන් ලංකාවට පැමිණ කලක් සිංහලයන්ට හිරිහැර කල නමුත් ලංකාව හස්තප්‍රාප්ත කර ගත්තේ නැත”.

ඉතා දීර්ඝ ලිපි පෙළක අවසන් ලිපියයි මේ. ලිපියේ ප්‍රධාන මාර්තෘකාව වූ ‘අප විසින්  පරිසරය රැකීම’ට පිටතින් ගොස් වෙනත් විවිධ විෂයන් ගැන මෙම ලිපි වලින් කරුණු විමර්ශනය කල බව ඇත්තය. ඒ විමර්ශනය කල සෑම කරුණක්ම මේ රටට අදාළ වූ දැවෙන ප්‍රශ්නයකි.  අද ‘පරිසරය’ කොතරම් වැදගත්ද කියනවා නම් – අපේ ජීවිතවලට එය කොතරම් අදාලද කියනවා නම්, ඒ සියළු විෂයයන් ‘පරිසරය’ සමඟ කිසියම් හෝ බැඳීමක් දක්වයි (ඍජුව හෝ වක්‍රාකාරව).

විමර්ශනයන්ට අමතරව මෙම ලිපි පෙළ තුලින් අප රසකථා රාශියක් පාටකයා හමුවේ තැබීමු. ඒවා බොහොමයක් සත්‍ය හෝ සත්‍ය සිද්ධීන් පදනම් කර නිර්මාණය කරන ලද ඒවායි.

ඒවා හුදු රසකථා පමණක් නොවේ – ඉතා හොඳින් අධ්‍යනය කරන විට, ගැඹුරින් ඒවා තුලට කිඳා බැස බැලු විට ‘මේ මගේ/අපේ කථාව නොවේද’ කියා පාටකයට සිතෙනු ඇත.

මේ කථා තුලින් නිරූපනය වන්නේ අපගේ තත්කාලීන ශ්‍රී ලංකා සමාජයයි.  

මේ කථා අප සමාජයේ කැඩපතක් යයි අප කියමු.

මේ කථා කියවීමේදී අප මොන තරම් මනරම්, සුන්දර. ආශ්චර්යමත් රටකද සිටින්නේ යනුවෙන් නොසිතෙන පාටකයෙක් නොමැති තරම් විය යුතුය.  අප දුප්පත් රටක් බව සැබෑවී; එහෙත් ශ්‍රී ලංකාව, සත්‍ය වශයෙන්ම, ලෝකයෙන්ම තිබෙන හොඳම, උතුම්ම රටයි.

ඔබේ රසවින්දනය, විමර්ශනය (පතුලටම කිඳා බැස බැලීම) සඳහා අවසන් රසකථා ගොන්න:

මගේ ගිණුම තිබුනේ HSBC කියන බැංකුවේ. කාලෙකට උඩදී මගේ ගිණුමට ඩොලර් 8,200ක් නොදන්නා කෙනෙකු විසින් තැන්පත් කරලා තිබුනා. අනිවාර්යෙන්ම ඒවා මගේ සල්ලි නොවන බව මම දන්නවා. මම බැංකුව ට ගිහින් ඒ බව දැනුම් දුන්නා. එයාලා ඒකට බොහොම පැහැදිලා මට ලස්සන මල් කලඹකුත් දීල නොයෙක් විදිහට ස්තුති කළා. තව මට අඩු පොලියට ගෙයක් ගන්න ණයකුත් දෙන්න හැදුවා. අපේ රටේ බැංකුත්  ඒ වගේ හැසිරෙන්න ඉගෙන ගන්නවානම් කොච්චර හොඳද?

ලංකාවේ හිටපු සුද්දෙක් එන්ගලන්තේදී හම්බවෙලා කිව්වා ආපහු සිය රටට ගියාට පසු මාස 6ක් විතර යනකම් කෑම රහ නැහැල්ලු, ලංකාවේ කෑම ඒ තරම්ම රසයිලු. ඒ ගොල්ල කෑම රස වෙන්න දාන්නේ ලුනුයි ගම්මිරිසුයි විතරයි කියා කීවා.

කොළඹ සිට අනුරාධපුරේ යන බසයට කොළඹින් ගොඩ වෙලා දඹුල්ලෙන් බැස්සා  කෙනෙක්  සිගිරිය නගින්න ඕන කියලා හිතාගෙන. බැස්සට පස්සෙයි  එයාට මතක්වුනේ  ඉතුරු සල්ලි නොගත් බව. ටිකට්පතේ තියෙන දුරකතන අංකයට කතා කළ විට අයිතිකරු අනුරාධපුරේ සිට කිවුවා බසය දැන් කැකිරාව  හරියේ තියෙන්නේ ඔයා ඉක්මනට ගිහින් ඉතුරු සල්ලි ඉල්ලා ගන්න කියලා.  මිනිහා මගදී අත දාල මෝටර් ස්ය්කලයක් නවත්තගෙන වේගයෙන් ගොස් කැකිරාවෙදී බසයට ආයිත් ගොඩ උනා. මෙන්න මිනිහා ඉතුරු සල්ලි දෙන්න ඇතියි  කියලා  අමුතු කථාවක් කියනවා. ආයිත් ඕනර්ට කතා කරලයි ඉතුරු සල්ලි, රුපියල් 80,  ඉල්ලා ගත්තේ.

ඕස්ත්‍රේලියාවේ  සිඩ්නි පුරුද්දට බස් එකෙන් බහින කොට ඩ්‍රයිවර්ට ‘තැනක් යු’ කියලා බැස්සා අපේ මහත්මයෙක්. ඩ්‍රයිවර් අන්දුන්කුන්දුන් වෙලා, පුරුදු නැතිව, මහත්මයා දිහා අමුතු විදියට බලලා.

වයසක සීයා කෙනෙක් කියපු කථාවක් – ‘පුද්ගලික බස් කොන්දොස්ත්ර ගාව  හොඳටම දෙන්න මාරු රුපියල් 12 තිබුනා, බහිනකොට ඉල්ලන්න කිවුවා. මම තුඩෑල්ලෙන් පිටිපස්ස දොරෙන් බහින්න බෙල්  එක ගහනකොට මෑන්  සීරුවන් ඉස්සරහ දොර ගාවට මාරු වෙලා, හොර ඇහින් වගේ මගේ දිහා බලනවා බැස්සද කියලා’.

සමහර අය බස් එකේ නිදාගෙන වගේ යනවා, ඒ, පුළුවන් නම් එහා අසුනේ ඉන්නකෙනාගේ පොකට් එකට විදින්න. 

මගේ මාමා කෙනෙක්  එක්ක හමුදාවක රාජකාරි කළ දකුනේ කෙනෙක් හිටියා. ඔහු සමග සිටි එක් අයෙකුගේ අම්මට බොහෝ තද බල රෝගයකින් පෙලෙන බව අප කවුරුත් දැන සිටියා. දිනක් හදිසියේම ඔහුට විදුලි පණිවිඩයක් ලැබුනා. එහි මෙසේ සදහන්ව තිබුනා. අම්මට අසනීපයි ඉරිදා 10 ට ගාල්ල කොටුවට එන්න, කැමරාවත් අරන් එන්න. මීට උදේශිකා, මෙය සිදු උනේ 1989දී.

එක තාත්තා කෙනෙක් දැනට වසර 5 කට පමණ හදිසියේ මිය ගීයා. ඔහු  පහල මධ්‍යම පාන්තිකයෙක්, ඔහුගේ පුතා හිටියේ පිටරටක. ඒ විතරක් නොවේ ඔහුගේ බිරිඳත් සිටියේ පිටරට සිටින පුතාගේ ගෙදර ඔය අවස්ථාවේ. ඉතින් දරුවන් එන්න ප්‍රමාද නිසා ලංකාවේ හිටපු බාලම පුතා එයාට පුළුවන් විදියට නෑදෑයනුත් මිතුරනුත් අවමගුල් උත්සවය සංවිධානය කළා. ලොකු පුතා ලංකාවට ආවා බිරිදත් සමග. ඇවිල්ලා කළේ මුලින්ම පෙට්ටිය ඒ අයගේ සමාජ මට්ටමට හරි නැහැ කියලා මාරු කරන්න ලැහැස්ති වූ එකයි. පත්තර ඔක්කොගෙම දාන්න ඕනේ කිවුවා. ඒ වෙලාවේ එක්තරා නෑ කෙනෙක් (පුංචි අම්මා) ඉදිරියට ඇවිල්ලා හොඳට ලුණු ඇඹුල් ඇතුව කියලා දුන්නා වැඩිමහල් පුත්‍රයාට. ඔහු  මේ තාත්තට ජීවත් වෙලා ඉන්න දවස්වල සැළකු විදිය සහ දුප්පත් පොඩි පුතා නේද තාත්තාව බලාගත්තේ කියා.  

ඔලුවේ කැක්කුමට ලාම්පුතෙල් දාලා ගාලා සුව වෙච්ච එක්කෙනෙක් ඉන්නවා. අත්හදා බලන්න එපා.

ඉස්සර රෑට කන්න දරුවොත් එක්ක ක්‍රෙස්ට් කැට් යන පුරුද්දක් තිබුනා. දවසක් බිල ගෙවන්න මම පර්ස් එක අතේ තියන් සාක්කුවේ  පර්ස් එක හොයනවා. වය්ෆ් දැකලා දැක්කේ නැහැ වගේ හොරෙන් චුටි දුව එක්ක හිනා වෙනවා; එයාට හැමදේටම හිනා.  හොඳ වේටර් තමයි මට පෙන්නා දුන්නේ. 

රූපලාවන්‍ය ශිල්පිනියන් කියා ගන්නා අය කොච්චර සල්ලි ගරා ගන්නවාද? මගේ ඥාති අක්කා කෙනෙක් විවාහයට අන්දවා ගන්න ගිහින් එයාව බංකොලොත් වුනේ නැති ටික විතරයි. රූපලාවන්‍ය ශිල්පිනිය කියන තැනින් ඇඳුම් මහන්න ඕන, එයාගේ මිතුරියගේ මල් බිස්නස් එකෙන් මල් ගන්න ඕන. ඡායාරූප ශිල්පියා එයාගේ සැමියා. පෝරුවේ අෂ්ටක කිව්වෙත් එයාගේ නෑදෑයෙක් වන බාප්පා කෙනෙක් කියල අපිට පසුව ආරංචි වුනා. තව බෙර වාදකයන් නැට්ටුවන් එතැනින්ම ගන්න වුනා. ජයමංගල ගාථා කියන ළමයිත් එයාගේ පන්තියේ ළමයි. මේ ඔක්කොම කරන්න වුනේ ඒ අක්කා පිටරට යන්න කලින් විවාහ වෙන්න ඕන නිසා ඇති වුන හදිසියෙන්; මේ කාන්තාව හොඳටම ප්‍රයෝජනය ගත්තා.

ඔත්පලව සිටි අහිංසක ස්වාමියා සමග බහින් බස් වීමේදී ඔහුට පයින් ගසා වට්ටපු  වයසක අම්මෙක් හිටියා. ස්වාමියා මාස තුනකට විතර පස්සේ මලා. මිනිය ඉස්පිරිතාලේ ඉඳන් ගමට ගේන කොට මේ කෙනා බෙරිහන් දී හැඬුවා ගමටම ඇහෙන්න, කල වැරදි වැඩේ දන්නේ ගෙදර ළමයි විතරයි. පුච්චලා ආදාහනෙන් දවස් කිහිපයින් මෙයා ගෙදර පාලනය සියතට අතට ගත්තා, හිට්ලර් වගේ පාලනය. හොඳට හිටපු ළමයි අතර බෙදීම් ඇති කළා. අද හස්බන්ඩ්ගේ පෙන්ෂන් එක අරගෙන සැපට ඉන්නවා (එයාටත් වෙනම පෙන්ෂන් එකක් ලැබෙනවා, විශ්‍රාමික උසාවි ස්ටේනෝ කෙනෙක්). අවුරුද්දේ දානෙන් පස්සේ හස්බන්ඩ්ට එකම දානයක් වත් දෙන්නේ නැහැ.

ඉඩම් ඔප්පු අත්සන් ලබාගත්, වාහන පැවරුම් ෆෝම්  සුරැකුමට තියාගෙන සල්ලි පොලියට දෙන අම්මන්ඩියෙක් හිටියා. ගෙය අහිමි වූ අසරණ කාන්තාවක් වෙන කරන්න දෙයක් නැතිම තැන ඒ ගෑනු කෙනාගේ ගෙට ගොස් ‘නුඹ මැරියන්’ කියා මුනටම සාප කර ගියා. ඊට සති දෙකකට පස්සේ ඒ ගැහැණිය මීගමුවේ කොච්චිකඩේ ඉඳලා පිටිපනට මුහුදු වෙරල දිගේ ඇවිදගෙන එනකොට එක පාරටම ලොකු රැල්ලක් ඇවිත් එයාව මුහුදට ඇදගෙන ගියා.  මිනිය ගොඩ ගැහුවේ මෝදරින්.

සීලිමා කියලා ලොකු සල්ලිකාරයෙක් හිටියා; 1 වැනි බිරිඳගෙන් ළමයි 6යි; එයාගෙන් ගොඩාක් කරදර ආවා. දික්කකසාද මිනිහා විශ්වාස කලේ නැහැ.  ලාබාල  තරුණියක් සමඟ අනියම් සම්බන්ධයක් පටන් ගෙන තවත් ළමයි 2ක් බිහි කළා මුල් පවුලත් ගෙන යන ගමන්. ඒ තරුණිය මෙයාට සැබැවින්ම ආදරේ කළා පමණක් නොව හොඳින් බලා ගත්තා. සීලිමා පවුල් දෙකටම හොඳට සැලකුවා. දවසක් 1වැනි බිරිඳ 2වෙනි බිරිඳගේ කෙස් වල්ලෙන් අල්ලලා හොඳටම ගැහුවා. මෙය දුටු සීලිමා ඉතා කලකිරී බොන්න පටන්  ගන්නා. අවුරුද්දකින් පමණ පස්සේ මැරිලා ගියා. 2වෙනි බිරිඳට  මරණෙට එන්න පවුලේ අය ඉඩ දුන්නා. පවුල් දෙකේ දරුවෝ දැන් යම් ආශ්‍රයක් පවත්වනවා, හැබැයි බිරින්දෑ වරුන් දෙදෙනා අදටත් නයි වෛරයි.

පත්තරේ මෙහෙකාරියක් ඉල්ලා දැන්වූ දැන්වීමට බොහෝ අය දුරකථන අංකයට කතා කළා. ඉතා අසරණ පහේ මැදිවියේ ගැහැණු කෙනෙක්ව තෝරා ගත්තා.  සති 2ක් පමණ ඉතා හොඳින් ගෙදර සියලු වැඩපල කර ගමේ හදිසියක් ඉක්මනට ගිහින් එන්නම් කියා  යන්න  ගියා, පඩියවත් නොගෙන. කොතරම් කතා කලත් අවේ නැහැ, පසුව මොබය්ල් ෆෝන් එක දිගටම ඔෆ් කරලා. දින කිහිපයකට පස්සේ පාතලෙන් කියා ගත්තු කට්ටියක් කථා කර කිවා ඒ ගැනු කෙනාව එව්වේ අපි, ඕගොල්ලන්ගේ ඔක්කොම විස්තර අපි දන්නවා, රුපියල් ලක්ෂ 25ක් දුන්නේ නැත්නම් ‘වැඩ වරදියි’ කියලා. හොඳටම බයවූ ගෙදර වාසය කල වැඩිමහලු යුවල ලක්ෂ 15ක් ගෙවා තර්ජනයෙන් මිදුනා, පොලිසියට කිව්වෙත් නැහැ. මෙවැනි පාතාල කල්ලි විවිධ අයුරින් සමාජයට තර්ජන ඇති කරනවා.

ෆාමසි 10ක් අය්ති අන්තිම ලස්සණ කාන්තාවක් මුහුණේ පිළිකාවක් හැදිලා අන්තිම, අපමණ දුක් වින්දාලා මිය ගියාය. මැරෙන කොට මුහුණ කොපමණ අවලස්සනද කිවොත් ඇගේ රට ඉඳන් ආපු දරුවෙක් ඉල්ලීමක් කළා මිනි පෙට්ටිටයට සීල් තබන්න කියා.   එම්බාම් වැඩපොලෙන් ආපහු මිනිය ගෙනිහින් හොඳට හදපු නිසා එහෙම කරන්න ඕන වූනේ නැහැ.

හික්කඩුවේ ගොනාපිනුවල සුරුට්ටු බොන පුරුද්ද ඇති කෙනෙක් වෙලේ ගිරව් පන්නන ගිහින් රතිංඤා කරලකට ගිනි අවුලලා ඒක කටේ තියාගත්තලු.

තඩි මරපු ඌරෙක් උදේ ඉස්සරහ ගෙදර දොර අරිනකොට ගෙනත් දාලා තිබුනා.  ඌගේ කටේ ලේ. තාම දන්නේ නැහැ කවුරු කරපු වැඩක්ද කියලා. ඒ ගෙදර අම්මා කිවුවා තරහා කාරයෙක්ගේ වැඩක් කියලා, නමුත් ඊට වැඩිය මුකුත් කිවේ නැහැ. ඒ තාත්තයි අම්මයි ඉස්සරහා කාමරේ කුටු කුටු ගෑවා. කුණු ලොරියට රුපියල් 300ක් දීලයි ඉවත් කලේ. දින 7 ට පස්සේ අහන්න ලැබුනා ඔවුන්ගේ පරම හතුරු යදොරිස් බාසුන්නහැලගේ ගෙදර ඉස්සරහ කවුද මිනි හිස් කබලක් දාලා ගිහිල්ලා කියලා.  දෙන්නගේ කුටු කුටුවේ තරම නේද කියලා අප අපටම කියා ගත්තා.

මැදවච්චියේ තරුණියක් මාතර පැත්තේ හමුදා නිලධාරියෙක් සමග දැන හැඳුනුම්කමක් ඇති වුණා. පසුව දෙමාපියෝ මැදවච්චි ගොස් ගම් බිම් බලා ආවා (සමහර විට දෙමාපියෝ කියලා වෙන කව්රුහරි පෙන්නලා බොරුවක් කළා කියලයි හිතෙන්නේ).  විවාහ වෙන දවසේ පෝරුවට නගින්න නැකත එන තුරු ඉන්නකොට එක්තරා කාන්තාවක් පොලිසියත් සමග පැමිණ මේ මගේ මහත්තයා, මේ එයාගෙයි මගෙයි දරුවා, මේ අපේ විවාහ සහතිකය, මේ මඟුල් ෆොටෝ එක කියා නිවැරදිව සියල්ල පෙන්නලා දුන්නා. ඔහු අත්අඩංගුවට පත් වුණා. රැස්ව සිටි අයගෙන් ගුටී සංග්‍රහයක් ලැබුණත් පොලිසිය මැදිහත් වෙලා බේරගත්තා. තරුණිය අවසාන මොහොතේ බේරුණා.

අපේ ලොකු තාත්තා මැරිච්ච වෙලේ ගෙදර වැඩ පල කරලා දීපු ගෑනු අය පපුවට  ගගහා අඬන්න  පටන් ගත්තා. ලොකු නැන්දා මුකුත් කිවේ නැහැ. ලොකු තාත්තාගේ නංගි (පොඩි  නැන්දී) ඒ අයට  බැනලා නැවැත්තුවා.

ඉස්සර අවිස්සාවේල්ලේ කොන්ත්‍රාත් කරන හොර  තක්කඩි කෙනෙක් හිටියා එයාට කියන්නේ ‘මැටි මාස්ටර්’ කියලා. මැටියෙන් බිත්ති  හදලා, ඒ මැටි බිත්ති මත සිමෙන්ති කපරාරු කරනවා.

සුගත්ලා, දම්මිලා පෙම්කරන්න  පටන් ගත්තේ වෙරළු ගෙඩිය සුවඳ ලේන්සුවේ ඔතලා දීලා, ගම්පෙරළියේ පියල් මුල් ලියුම දුන්නේ ඉංග්‍රීසි නවකථා පොත අස්සේ හංගලා;. අද sms කෙටි පණිවිඩ, ඊ මේල්, මුහුනුපොත්, අයිපෑඩ්, ටෙලිග්‍රෑම්, OKCupid, RSVP, Chatgpt. හෙට?

කුඩම්මාගේ ගිනිගෙඩි නිසා මිය ගීය අහිංසක  තාත්තා ගැන සිතින් වැලපුනු   දුවකට  කුඩම්මාව  ක්‍රමයෙන් එපා උනා; ඒත් ඒ බව කුඩම්මාට  දැක්‌‌වුවේ නැහැ. වෙන කාටවත් සිද්ධිය කිව්වෙත් නැහැ.  දුව මානසිකව වින්ද වේදනාව/අසහනය අපමණයි. දෙන්නම තවම එක වහල යට ඉන්නවා. කුඩම්මා දන්නවා දුව ඔක්කොම දන්නා බව.

‘තාත්තා මට කැඩිච්ච වලං කැල්ලක් හොයලා දෙන්න’ ‘මොකටද පුත්? ‘එතකොට මම ලොකු වුනාම තාත්තට එකේ කන්න දුන්නහැකි. ඇයි පුතා මට වලන් කැල්ලක කන්න දෙන්න හිතන්නේ? ඇයි දැන් මේ ගෙදර අය ආත්තාම්මට කන්න දෙන්නේ එහෙමනේ’.

ඕස්ත්‍රේලියාවේ පදිංචිය අත්හැර ආපසු ලංකාවේ පදිංචියට ගිය මිතුරෙක් කිවූ කථාවක් – ‘ ලංකාවේ ව්‍යාපාරය බලාගන්න දුන්න මිනිහා ලක්ෂ 420 ක් ගිල්ලා, සහෝදර කමත් නැතිවුණා , දෙවැනි පාර බාරගත්ත මිනිහ ලක්ෂ 150 ගිල්ලා , මම මිනී මරාගන්නේ නැතිව ලංකාවෙන් ආවා , ලංකාව ලෝකෙන්ම තියෙන හොඳම  රටක්, සමහර මිනිස්සු ගේ ඔලු මකලා ගත්තොත්’.

අම්මා ඉස්පිරිතාලෙට ඇතුල් කරපු දවසේ හවස  මහා පාලු මුසල ගතියකින් ගෙදර  පිරීලා තිබුනා. කොච්චර ලයිට් දැම්මත් ගෙදර අඳුර මකන්න බැරි උනා. තාත්තා එදා කොච්චර අසරණ උනාද? අනේ කාටවත් එහෙම දුකක් නම් නොදැනෙවා.

පානදුරේ නල්ලුරුවේ කොනේ ලේන් එකේ රට පිළිගත් ලොකුම සල්ලි කාරයෙක් මැරුන වෙලේ සල්ලි දීලාඅඬන්න මිනිස්සු ගෙනාවා මීගමුවෙන්.

බෝඩිම රන් කරන ඒ කාන්තාවට  මගේ මිතුරා නාන දිහා බාත්රූම් එකේ ජනේලෙන් බැලුනේ වැරදීමකින්. එයාට එදායින් පස්සේ ඔහුගේ මුහුණ බලන්න බැහැ. ඔහු  දැක්කහම ලැජ්ජාවේ බිම බලා ගැනෙනවා, හරියට ලොකු වරදක් කළා වගේ. මගේ මිතුරාට නම් සිද්ධිය කිසි ගානක් නැහැ. පස්සේ ඔහු සතියක් නෝටිස් දීලා වෙන බෝඩිමකට ගියා.

මාගේ නිවසේ වැඩ කිරීමට පැමිණි කෙනෙක් කිවූ කථාවකි මේ: ‘අපේ පවුලේ 9කි. මම බාලයා.මා කුඩා කල වයස 2 දී,තාත්තා ක්ෂණික කෝපය මත අපේ අම්මාට පිහියෙන් ඇන මරා දමා තියෙනවා.  අපේ නෑදෑයෝ ටික ළමයි ටික බෙදා ගත්තලු. නමුත් මෙයාලා අපිව තියාගෙන තියෙන්නේ වැඩකාරයෝ විදිහට.  මට මතකයි අවුරුද 10දි මාව අරං හදා ගත්ත මාමාගේ ගෙදරින් මම පැනලා යනවා. සල්ලි නැතුව කොළඹ ග්‍රෑන්ඩ්පාස් එකේ සේය්න්ස්තාන් හෝල්  එක ගාව බිම ඩෝලේ දාගෙන ගගහා සින්දු කිවුවා. තොටළඟ නානා කෙනෙක් මාව අරන් හදා ගත්තේ. අද මා යම් තැනක් දරනවා; දරු මුනුපුරෝ ඉන්නවා. පහු කලක අපේ තාත්තා හිරෙන් නිදහස් වී අපේ සහ සහෝදරයන්ගේ ගෙවල් වලට බීගෙන ඇවිත් කෑ ගසා ලැජ්ජා කළ වාර අනන්තයි. අපි නම් පුළුවන් විදියට එයාව බලා ගත්තා; ලොකු අයියා පොල්ලක් අරගෙන තාත්තා පස්සේ පන්නලා තියෙනවා ගහන්න.  තාත්තා රෝහලකදී මිය ගියා, ග්‍රාම සේවක රෝහලට ඇඩ්මිට් කරලා තිබුනේ.  අප පවුලේ 9 දෙනාම මේ වන විට ඉතා හොද ජීවිත ගත කරතනවා; තාත්තා ගැන කවුරුවත් කතා කරන්නේ නැහැ. තාත්තාට ගහපු, තාත්තගේ මළ ගමටවත් නොආපු අයියා මහා ගේ ලියා ගත්තා’.

අපේ යාලුවෙක්ගෙ මාමා කෙනෙක්  වත්තල හේමාස්  හොස්පිටල් එකේදී රෑ 2ට විතර පන ගිහින් තියෙන්නේ. මාස ගණනක් දුක් වින්දා ඒ හොඳ මාමා. මැරිච්ච දා රෑ පවුලේ කවුරුවත් ඇඳ වටේ ඉඳලා නෑ. එයා තට්ට තනියම රෝහල් කාමරේ මිය ගියා. ගෙදර ලියා ගත්ත, පවුලේ ලොකු දුව රට ඉඳන් ඇවිත් හිටියා, ඒත් පන යන තැන ඉඳලා නැහැ. කවුරුවත්ම  ඥාතියෙක් ළඟ ඉඳලා නැහැ, මාමා තනියෙම රෝහලේ ඇඳේදී පන ගිහින් තියන්නේ.  ඇටෙන්ඩන්ට් කෙනෙක්වත් ළඟ හිටියද? ඒ ගෙදර අය රෑ ගෙදර කෝපි බී බී රෑ බර කථාවකලු. ඉස්පිරිතාලෙන් ෆෝන් කරලා කිව්වාට පස්සේ පහුවෙනිදා උදේ මිනිය මහබාගේ රේමන්ඩ් එකට කෙළින්ම භාර දීලා, එදාම හවස භූමිදානය කරලා. දැන් දානයක්වත් හරියට දෙන්නේ නැහැ.

මගේ අක්කා වෙන කෙනෙක්  AL කරන කාලෙත් දිය රෙද්ද ඇඳලා ගඟට බැස නැවේ. පීනලා නානකොට දිය රෙද්ද ඇඟටම ඇලිලා. ඒත් ගමේ කිසි කෙනෙක් නරක විදියට බැලුවේ, කිව්වේ  නැහැ.  ඒ අයට පාරේ වතුර හෝ ලිං වතුර තිබුනේ නැහැ.

එක ඉහල මධ්‍යම පාන්තික මහත්මයෙක් මිය ගියා. බිරිඳ කළු ඇඳගෙන කාමරයෙන් එලියට බහින්නේ නැතුව හිටියා.මහත්තයා මැරුණු බව දැනගෙන ණයකාරයෙක් ගෙදරට ආවා.වැඩකාරයා කිව්වා නෝනා එලියට එන්නේ නැහැ වෙන දවසක එන්න කියලා ණයකාරයා කිව්වා නෝනට එන්න කියන්න කියලා. කොල්ලා බයෙන් බයෙන් ගිහිල්ලා නෝනට කිව්වා. නෝනා එලියට අවේම නැහැ. ණයකාරයට කේන්ති ගිහිල්ලා කිව්වා මම අද යන්නේ නැහැ කියලා සෙටියේ වාඩි උනා. බැරිම තැන නෝනා එලියට ආවා ණයකාරයා කියනවා කළු ඇඳගෙන හිටියට තොල් සායම් පවුඩර් ගාන්න නම් අමතක වෙලා නැහැ කියලා. උසාවි ගෙනියනවා කියලා තර්ජනය කලාම ණය ටික ඔක්කොම ගෙව්වා පොලීත් එක්ක.

විනිශ්චයකාරතුමා චුදිතයාගෙන් ඇහුවා දඬුවම් නියම කිරීමට කලින් කියන්න යමක් ඇද්ද කියා. චුදිතයා කියනවා – ‘ස්වාමිනි සුමානයක් තුල විශාල හොරකම් 5ක් මං කළා. මං වගේ අනිත් මිනිස්සුත් උනන්දු වෙලා වැඩ කරනවානම් මේ රට හරි දියුණු වේවි කියා. ඔහුගේ ඒ ප්‍රකාශය නිසා ඔහුගේ දඬුවම් දෙගුණයක් වුනා.

දවසකට නෙළුම් මල් 7,000 ඕඩර බාරගන්න අම්මෙක් ඉන්නවා අනුරාධපුර ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය ළඟ. මෙයා කියනවා වැඳලා අයින් කරන නෙලුම් මල් ගෙනල්ලා සමහර අය මල් රේණු ගලවලා, වේලලා සිංහල බෙහෙත් බඩු කඩවලට විකුණනවාලු.  මල් රේණු කිලෝ එකක් රුපියල් දහසක් විතර වෙනවාලු. පුජා කරලා අයින් කරන පොල් පැළ සමහර කපු මහත්තුරු ගොවිතැන් කරන අයට දෙනවාලු  (විකුනනවලු). හැබැයි එයා නම්  පුජා කරපු මල් කවදාවත් ආයෙත් ගෙනල්ලා  විකුණන්නේ නැතැයි කියා ශපත කලා. පුජා කරපු නෙළුම්/මානෙල් මල්, පොල්පැල නැවත විකිණීම දැරිය නොහැකි මහා පාප කර්මයක් බවයි ඇය කියන්නේ.

දේවාලේ කපු මහත්තයා ඇහුවාලු ඇයි පුජාවට්ටියට ලාවලු තිබ්බේ නැත්තේ කියලා. මිනිහා අහලා ඇයි කපු මහත්තයෝ දෙවියෝ ලාවලු කන්න කැමතිද කියා. ‘නෑ මගේ නෝනා කැමතියි’ කියාලා කපු මහත්තයාට කිය වුනාලු.

 මිනිසා අවු 75ක් සැපවත්ව ඉඳ, එතැන් පටන් නාටු හරකා සේ අනුන්ට බරක් වී ජිවත් වෙයි. දරුවන් වෙනුවෙන් අවු 85 වෙනකම්, බල්ලා සේ ගෙවල් මුර කරයි දරු මුණු බුරු බිරියන් සමගින්, අන්තිම කාලය ඇවිද ගන්නවත් බැරිව ගෙයි අදුරු මුල්ලක ඇඳක වැතිර අසන කියන හැම දෙකකට ඇස් කරකවා, බෙල්ල විතරක් හරව හරවා, හැමදේටම හ්ම්,හ්ම් කියමින් ජිවත් වෙන්න වෙයි. තාත්තේ බෙහෙත් බොන්න, හ්ම්…. තාත්තේ ගිහින් එන්නම් හ්ම්. හ්ම්.

 ‘මාදින්නාගොඩ මුදලාලි, කැම ටික නම් හරි පංකාදුයි, ඔහේගේ ගෙදරම හදපුවනේ කියලා ඉන්ස්පෙක්ටර් මහත්තයා කියනවා. ‘ඉන්ස්පෙක්ටර් මහත්තයා,  ඔයා ඔය අද කෑවේ මිනි මස්‘කියලා මුදලාලි අවඥ්යාවෙන් සිනා සුනා. දෙන්න අතර පරණ විරසකය ඉන්ස්පෙක්ටර් මහත්තයට මතක් උනේ එවෙලෙයි.

අපේ මාමා මේ  රටේ හිටපු ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක වරයෙක්, චිත්‍රපට ගොඩාක් හදපු මෙයා එක චිත්‍රපටයක් වැඩ පටන් ගන්න ඉස්සර නැකත් බලලා චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර කලේ නැහැ. ඇන්ටි හොඳටම බය වෙලා කවුරුවත් කරන්නේ  නැති වැඩක් කළා. එයා රීගල් හෝල් එකේ තිබ්බ මුහුරත් උත්සවය නැකත් අනුව කළා, හාමුදුරුවරුත් වඩම්මලා. එදා ඇවිල්ල හිටිය නළු නිලියෝ මැති ඇමතිවරුන්ට සිදධ උනා මේකප් අස්සේ පැදුරුවල වාඩිවෙලා  අත්වල පිරිත් නූල් බැඳ ගන්න. ෆිල්ම් එක සියලු ආදායම් වාර්තා අභිබවා ගියා.

අවුරුදු 5 කට ඉස්සෙල්ලා අපේ  ලොකු අක්කා ගෙයක්  කිසිම  නැකතක් බලන්නේ නැතුව හදන්න හැදුවා – පන්නිපිටියේ. බාස්ලා දෙන්නෙක් වැඩ බාර ගන්න කැමති උනේ නැහැ, පස්සේ මැලේ කොන්ත්‍රාත් බාස් කෙනෙක් අල්ලලා නැකැත් නැතුව වැඩේ කරගත්තා.

නැකත් නැතුව ගේ හැදුවා, කිසි අඩුවක් වුනේ නැහැ. නමුත් පසුව ටෝයිලට් වල වෙනස් කරන්න වෙලා. මගේ ලොකු අක්කාගේ පිටරට හස්බන්ඩ් ඇයට බනිනවා නැකත් නොබලපු හින්දලු.

මේ කතාව මීට අවුරුදු 20කට විතර උඩදී වුණ දෙයක් –  කඩවත මුදලාලි කෙනෙකුගේ පුතෙක් කඩවත හිටි ලස්සන ගැහැණු ළමයෙක් සමග යාළුවෙලා ඉදලා තිබෙනවා. කොහොමහරි දෙන්නා අතරේ ප්‍රශ්නයක් වෙලා තිබෙනවා. අවසානයේ ඒ ගෑනු ළමයාව  මරලා ගෙදර වත්තේම වළදාලා. පොලිසියෙන් කොහොම හරි මිනීමැරුම ගැන හොයලා විස්තර හොයාගෙන. ගමේ මිනිස්සුන්ට මේක ආරංචි වෙලා අර මුදලාලිගේ ගෙදරට ගිනි තියලා ලොකු විනාශයක් කළා. ඒක බලන්න බොහෝ දෙනෙක් ගියා. පිච්චිච ගෙදර මුදලාලි බිත්තියේ ලියලා තිබෙනවා ‘ අද කළයුතු වැඩේ අදම කරන්න’ කියලා. කවුදෝ අර වාක්‍යට යටින් ලියලා ගිහිල්ලා තිබුණා ‘ඕන් කළා’ කියලා.

කර්මාන්ත ශාලාවේ කෙල්ලකගේ අම්මා මැරුනා කියා එකතු කල සල්ලිත් රැගෙන පිරිසක් ගියා. ඔවුන් හවස වැඩ ඉවර වී පිරිස සමඟ මල් වඩමකුත් රැගෙන කර්මාන්ත ශාලාවේ වාහනෙන් මහා රෑ බෙන්තර ඉදන් කතරගමටත් එහා ගියහ. අනේ අම්මා අඬා ගෙන දුවගෙන අවා ඔවුන් ලඟට දුව මැරිලා කියලා හිතාගෙන. බලන කොට ඒ ළමයා පැනල ගිහින් කොල්ලෙක් එක්ක.

අපේ ගෙවල් පැත්තෙත් ඉස්සර වයසක අන්කල් කෙනෙක් හිටියා. මෙයා හැම වෙලේම අනිත් අය කරන දෙයි මොකක් හරි වැරද්දක් දකිනවා. එයා හැම වෙලේම කියනවා එයා දන්නා සාස්තරේ පොත් පත් වලින් ගන්න බැහැ කියලා. එයා කවදාවත් දොස්තර කෙනෙක් ලගට ගිහින් නැහැ කියල කියනවා. කොහොම උනත් මේ අන්කල් අවරුදු 100 කට වඩා ජීවත් උනා.

අපේ ආතා හරි සල්ලි කාරයා, හැම තැනම ඉඩ කඩම්. බස් කොමපැනියකුත් අයිතිව තිබුනා. මැරෙන්න ඉස්සරින්දා රෑ 12ට විතර ආතා තනිවම පිළියන්දල වත්තේ මායිම වටේටම ඇවිදලා තියෙනවා. කවදාවත් කරන්නේ නැති වැඩක්.

මාගේ මිතුරෙක් කී කථාවක් – ‘දවසක් මම බෝම්බ එහෙම පිපිරෙන කාලේ පිටකොටුවේ බස් එකෙන් බහිනකොට දැක්ක හොඳ වටිනා ෆෝන් එකක් සීට් එකක් උඩ තියනවා. අයිතිකාරයා දාලා ගිහින්. මට ගන්නත් ලැජ්ජයි.  ඕක අරගෙන අයිතිකාරයා හොයන කොට මිනිහා හිතයි මම හොරකං කරලා කියලා. අනික් එක බෝම්බ බයත් තියනවා. ඕන දෙයක් කියල අරගෙන කොන්දොස්තරට කිව්වා මේක කවුරුහරි දාලා ගිහිල්ල හොයාගෙන අවොත් දෙන්න කියල. පස්සේ හොයලා  බලනකොට මිනිහා ඒක පොලිසියට දීලා අයිතිකාරයව පොලිසියෙන් හොයලා දීලා. මට නිහඬ සන්තෝෂයක් ආවා.’

ගුණතුංග විජේසිංහ එකල රටේ හිටපු ප්‍රසිද්ධ ලේඛකයෙක්.  ප්‍රසිද්ධ ඉරිදා පත්‍රයේ කතුවරයා  ඔහුගේ ලිපි පල කලේ ජී විජේසිංහ කියා. මේකට උරණ වූ ලේඛකයා කතුවරයාව පත්‍රය අයිතිකාර මහතාට පැමිණිලි කළා. පත්‍රය අයිතිකාරයා  කතුවරයාගෙන් ඉල්වා සිටියා මීට පසු එසේ ඔහුගේ නම පල කරන්න එපා කියා. හා කිවූ කතුවරයා ඊට පසු සුමානේ පටන් ඔහුගේ ලිපි පල කලේ  ගු විජේසිංහ කියා.

මහියංගනේ පැත්තේ ගියා නිවාඩුවකට. කැලේ පැත්තේ ඇවිදිනකොට ගැමියෙක් බෙනයක වේයෝ කන්න ආව තලගොයෙක් වලිගෙන් අල්ලාගෙන අදිනවා. මිනිහා හැඩි දැඩි කෙනෙක්.  නමුත් තල ගොයා එන්නේ නැහැ, තදින්ම  බෙනේ අතුලට වෙලා ඉන්නවා. මිනිස්සු 4 -5ක් ඇවිල්ලා එකා පස්සේ එකා ඉඳලා අදිනවා, තලගොයා නෙවයි හෙල්ලුනේවත්. පස්සේ මිනිස්සු පෝලිම 10ක් පමණ උනා, තලගොයා නෙවෙයි හෙලවුනේවත්. මෝඩ පාහේ මිනිහෙක් ඇවිල්ලා ඉනේ තිබුන පිහිය දිග ඇරලා තලගොයාගේ වලිගෙ තුඩ කපලා හුණු ගෑවා. සුරුස් ගාලා තලගොයා එලියට ආවා. ඌව හමගහගෙන මිනිස්සු පුළුස්සලා කෑවා.

තලගොයා බෙනේ ඇතුලේ වේයෝ කනවා ගැමියෙක් දැක්කා. දුවලා ගිහින් තලගොයා අල්ලන්න හදනකොට ඌ බෙනේට රිංගුවා. මිනිහා කොල්ලෙක් එක්ක එකතුවෙලා බෙනේ ඇතුලට දුම් ගැහුවා. බෙනේ ඇතුලේ හිටිය තලගොයෝ 12ක් විතර එලියට ගත්තා. 

යාලුවෙකුගේ ගෙදර ලඟින් යන කොට මහා පුදුම කෑම උයන සුවඳක් ආවා. මිනිහාත් ඇතුලට ගියා. ගියාහම කිවුවා කෑම කාලා යන්න ඉන්න කියලා. මිනිහාත්  හිටියා තලු මර මර. හිතුවේ කුකුල් මස් කියලා. බැලින්නම් උයලා තියෙන්නේ ඉබි මස්. දැනගත්තට පස්සේ ගෙදර ගිහින් පැය ගානක් වමනේ දැම්මා.

ඈත පිටිසර ගමක කිතුල් මදින්නෙක් හේනක් කොටාගෙන කඳු මුදුනක ජීවත් විය. එහෙට පිටස්තරයෝ යන්නෙම නැති තරම්. මේ මිනිහා තම බිරිඳව හැම විටම සැක කළා. මේ බව දත් ගමේ කොල්ලන් පිරිසක් ගමෙන් සිගරට් කොට අහුලාගෙන ඒ ගෙදර මිදුලට හොරෙන්ම දා පැමිණෙති. ඒ ළමයි පොඩි නිසා ගියාට ගණන් ගෙන නැත. ඒවා දකින මෝඩ මනුස්සයා බිරිඳට ගහනවා බනිනවා. ‘ඇත්ත කියන්න කවුද මං නැති වෙලාවේ මෙහෙ ඇවිත් සිගරට් බීපු මිනිහා’ කියා. ඉවසන්න බැරිම තැන ඉතා හොඳට හිටපු ඒ  තැනැත්තිය වෙනත් මිනිසෙක් සමඟ පැන ගියාය.

හිසකෙස් ගැළවී වැටීම ගැන දුකින් සීටි අම්මා කෙනෙක් ෆාමසියේ දැන්වීමක් දැක බෙහෙත් මිලදී ගත්තාය.  නමුත්. බෙහෙත් වලින් කිසිදු ප්‍රතිපලයක් නොලැබීම  නිසා  බෙහෙත් සාප්පුව වෙත පැමිණ බැන වැදුනා. ‘බොරුවට කියනවා හිසකෙස් එනවා කියලා, මම බෙහෙත් බෝතල් 4ක් පාවිච්චි කළා, කිසි ගුණයක් නැහැ, තිබිච්ච්ච කෙස් ටිකත් ගියා. ‘වෙන්න බෑ අනිත් ගත්ත හැමෝටම හරි ගියානේ’ කියා ෆාමසිස්ට් කිවා. ඇත්තද, එහෙනම් දෙන්න තව බෝතලයක්, ඒකත් බිලා බලන්නම් කියා ඇය කිවා. ‘අම්මේ මේවා බොන බේත් නොවෙයි, හිසේ ගාන ඒවා’ කියා ෆාමසිස්ට් කිවා.

මේක් අප් වලට පුරුදු වූ ලඳක් කොනේ කඩේට යන්නත් මේක් අප් ඕනා. එයා මේක් අප් වලට වහල් වෙලා. පස්සේ පස්සේ ගෙදර බෙල් එක ගැහුවහම දොර අරින්න යන්නෙත් මේක් අප් දාගෙන. ලියුම් කාරයා එහෙම බලන් ඉඳලා ඉඳලා ගිහින් තියෙනවා.  

කොළඹ ලේඩිස් කොලේජ්  හෝල් එකේ විවිධ ප්‍රසංගයකට ගියා. මුළු පැය 2 ½ම  මට එහායින් හිටපු මිනිහා සිගරේට් බි බි දුම් පිට කලේ උවමනාවෙන්ම මගේ මූනට. එදා තරම් දුම් වැටි වලින් බැටකෑ තවත් දිනයක් නැහැ. තාත්තාගේ කොම්පැනියේ සම ඩිරෙක්ටර් කෙනෙක් නිසා ඉවසගෙන හිටියා. සිද්ධිය තාත්තත් දැක්කා, නොදන්නවා වගේ හිටියා.

දරුවෙක් අපයෝජනය කල වැඩිහිටියෙක් පොලිසියේදී වරද ඒ දරුවා පිට පටවන්න හදලා.

දවසක් මාගේ යහළුවෙක් නාරාහේන්පිට මාක්ෆෙඩ් එකේ ඉදන් එද්දී පාරේ ස්මාර්ට්  ෆෝන් එකක් වැටී තිබුණි. ඒ එක්කම බයික් එකක් ආපහු ඇවිත් ඒක අරන් ගියා. ඒ සමඟම තවත් බයික් එකක් ඇවිත් ඇහුවා ෆෝන් එකක් වැටිලා තිබුනද කියලා. ඔහු හොඳටම ෆෝන් එක දැක්ක හින්ද ඔහු ඇහුවා  ‘සිල්වර් පාට එකක් නේද,  මේ දැන් බයික් එකක එක්කෙනෙක් අරගත්තා ඉක්මනට ගිහින් ඉල්ලගන්න’ කියලා . මේ මනුස්සයා කියනවා ඔයා නේද ඒක ගත්තේ කියලා, යාලුවාගෙන් ෆෝන් එක ඉල්ලනවා. අන්තිමට මාර ප්‍රශ්නයක් ඇතිවෙන්න ගිහින් බේරුනා. පස්සේ ආරංචි  උනා හවස බයික් දෙකම ටව්මේ බාර් එකේ ගහලා තිබුනා කියලා.

කිරිබොන අත දරුවෙකුට පළඳවා තිබු රත්රන් මුද්ද මොනවා හරි හේතුවක් නිසා නැති උනා. දෙමාපියෝ ගෙයි අස්සක් මුල්ලක් නෑර සොයා බලා නැති තැන පේන කරුවකුගේ කීම පිට අසල්වාසීන් සමඟ රණ්ඩු කළා මුද්ද හොරකම් කල බවට චෝදනා කරමින්. කලක් ගත වුනා මෙහෙම. හදිසියේම දරුවා අසනීප  උනා. වෛද්‍යවරු දරුවාට නියුමෝනියාවට බෙහෙත් කළා. අසනීපය උග්‍ර වුනා. වැඩිදුර පරීක්ෂණ වලදී හොයාගත්තා දරුවාගේ ස්වාසනාලයේ ලෝහමය යමක් හිරවී ඇති බව. එය ඉවත් කිරීමේදී දරුවා මිය ගියා.

පොඩි කොමිස් එකක් තියාගෙන විදේශ මුදල් හුවමාරු කරමින් නගරයේ වීදියක උදේ සිට සවස ඇදිරි වැටීගෙන එනතුරු ස්වයං රැකියාවක යෙදෙන මැදිවිය ඉක්මවූ කාන්තවක් පවුම් දහයක් පහළොවක් විතර බර රන් මාලයක් කරේ දාගෙන ඉන්නවා දැකලා, ‘බය නැද්ද මාල කඩන හොරුන්ට’ කියා ඇසුවාම පිළිතුරක් දුන්නා. ‘මාලේ කවුරු හරි කඩයි කියලා බයට තමයි මාලේ පැළදගෙන ඉන්නේ’ කියලා.  එහෙ මෙහෙ යන්න හිතෙන ආශාව යටපත් වී ඉක්මණට නිවස කරා පය ඔසවන්න පොළඹවන එක ඇතිකර ගන්නලු වටිනා රන් මාලේ පැළදීමේ අරමුණ.

කලකට පෙර මඟුල් ගෙදරකදී මගේ බාප්පාගේ බත්පතේ සිගරට් කොටයක් තිබී ඇත. ඒ මඟුල් උත්සවය ඔහු යටතේ සේවය කළ කෙනෙකුගෙයි. ඔහුගේත් කෑම ඉවූ අයගෙත් නම්බුව තියන්න බාප්පා කිසි දාක මේ සිද්ධිය වෙන කා එක්කවත් කීවේ නැහැ. බාප්පා ඒක දැකපු ගමන්ම කෑම නවත්වලා; ‘මට ටිකක් වැඩියි වගේ’ කියා නැගිටලා ගොහින්.

අප දන්නා විදුහල්පති කෙනෙක් හිටියා. නෝනා එක්ක ටවුමට යනවා. ගෙදර ආවහම ළමයි අම්මා කෝ කියලා ඇහුවමලු නෝනාව මතක් වෙන්නේ.

ඉබ්බෝ වලක් හදාගෙන දිනපතා ඉබ්බෝ කාපු මනුසයෙක් හිටියා. අන්තිමේ වයසට යන්න ඉස්සර ලෙඩ වෙලා රෝහල් ගිහින් ප්‍රතිකාර කරන්න ගියාම ඉන්ජෙක්ෂන් ගහන්න බැරි වුණ ඇඟේ මස් තද නිසා.

කුරුලෑ මැකිලා ලස්සන වෙන්න කියලා  මුහුණේ සිද්ධාලේප ගාපු යාලුවෙක් හිටියා. මුණ දාන්න අරගෙන අයිස් වතුර බාල්දියක ඔබාගෙන හිටියා පැය ½ ක්.

මගේ මිතුරෙක් මැදපෙරදිග ඉන්න කොට ඉංග්ලිෂ් හොඳට දන්නා මලයාසියා ජාතිකයින් දෙදෙනක් කවදාවත් ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කරන්නෙ නැහැල්ලූ . ඔවුන් මැලේ භාෂාව කතා කරන්නේ. නමුත් සිංහල දෙදෙනක් ඉංග්ලිෂ් කතා කරන කොට ඒගොල්ලෝ අහනවා, ඔය දෙන්නගෙන් කාට හරි සිංහල බැරිද කියලා.

සමහර අය ඉන්නවා යමකට අත ගැහුවොත් ඒක අළු ධුවිලි කරලා දානාවා, එවැනි අය සමඟ හවුල් වැඩ හොඳ නැහැ.

පොඩි කාලේ අම්මා සමග බස් එකක යද්දී මට වූ දෙයක් තාමත් මතකයි. ඒ වෙලාවේ බස් එක ටිකකට නවත්වලා තිබුනේ. ඉස්සරහ ආසනයේ හිටි කෙනෙක් එකපාරට කෙළ ගැහුවා. මම ඉතින් පොඩිකමට ජනේලෙන් එබිලා බැලුවා පහළ. ඒක එතන හිටි ගෑනු කෙනෙකුගේ ඔලුවටම වැටිලා. මගේ දිහා බලලා ඔරවල නිකන් හිටියා මම පොඩි නිසා. අනේ ඉතින් මට කියාගන්න තේරෙන්නේ නැති නිසා පාඩුවේ හිටියා. හැබැයි, ඒකෙන් මම ඉගෙන ගත්තා පාරට කෙළ ගහන එකේ ආනිසංස.

අපේ ගෙදර එන අංකල් කෙනෙක් හිටියා. එයාගේ කළු දුම් දමමින් දුවන දැවැන්ත හම්බර් රියට අප කීවේ භූමිතෙල් කුමාරි කියාලා. මොකද පෙට්‍රල්, භූමිතෙල් කලාවන් කරලා අංකල් ඒ කාර් එක දිවුවේ.

අවේලාවට කොළඹ මහ රෝහලට ඇතුල් වෙන්න නම් ගේට්ටුවේ ටයිටස් අයියට පොඩි  සන්තෝසමක් දෙන්නම් ඕනා, රුපියල්  20ක් දුන්නනම් ඇති, ටක් ගාලා ගේට්ටුව  අරිනවා.  හරි හිත හොඳ මිනිහා. හැමදාම දුවගේ අසනීප තත්ත්වය ගැන ඇහුවා.

මේ අප දන්නා කෙනෙක්ගේ ජීවිත කථාව – ‘මගේ අයියා ලංකාවේ ඉන්ජිනියර්, ඕස්ත්‍රේලියාවේ  ගිහින් කාර් හෝදනවා  පාර අතුගානවා. මගේ අක්කා 8 පාස්,  එයා මැද පෙරදිග උයනවා සුල්තාන්ට.  මගේ පොඩි අයියා ලංකාවේ දොස්තර, අද කැනඩාවේ කොන් දෙකේම දොස්තර. මම ලංකාවේ 10 පාස් – පොලේ කොස්, කොහිල  විකුණනවා, මගේ අම්මා උදේට පන් මල්ල අරං ටෙනිසන් වලව්වේ උයන්න යනවා, වැඩිම සතුටින් ඉන්නේ අම්මා, ඊළඟට මම, ඊළඟට අක්කා.

පිටිසර කෙනෙකුට කකුල්වල ප්‍රමාණයට ගැළපෙන සෙරෙප්පු දෙකක් කඩයකින් සාදවාගන්නට සිත් වී පා සටහන් කොළයකට ඇදගෙන දෙකට තුනට නවා ඇදසිටි කමිස සාක්කුවේ දමා ගත්තේය. නගරයට යන දිනයේ වෙනත් කමිසයක් ඇඳ දුරුකතර ගෙවා නගරයට පැමිණ සෙරෙප්පු කඩේ ළගදි බැලූවිට අමතක වී ආ බව වැටහුනා. ළග කඩයකින් තේ එකක් ඉක්මනට බී නැවත ගෙදර ගොස් පා සටහන් ඇදී කොළයත් රැගෙන නගරයට ආවත් සවස් වී සෙරෙප්පු කඩේ වසා තිබුණ හෙයින් අසළ තේ කඩයට නැවත ගොස් තේ එකක් බොන්න වාඩිවී ඉන්නා විට එහි සේවකයෙකු ‘ඇයි දෙවැනි වරටත් ගිහින් ආවේ’ යනුවෙන් කරුනු විමසුවා. ‘පා සටහන් කොළය ගෙනෙන්න ගෙදරම යන්න ඕනෑද? සෙරෙප්පු කඩෙන් හෝ අපෙන් හෝ කොළයක් පෑනක් ඉල්ලාගෙන පා සටහනක් ඇදගන්න තිබුනානේ’ කියද්දී, ඔහු කියා ඇත්තේ ‘ඒ ගත් මිම්ම ෂුවර් නිසා , තව ඒවා අනවශ්‍ය බවයි’.

ගේ වටේටම සී.සී.ටී.වී.කැමරා සවිකරගෙන වැරදි වැඩ කරපු කෙනෙක් පොලිසියෙන් අල්ලාගෙන ගිය අයුරු තමන්ටම පසුව බලාගන්න පුළුවන් වුනා අපේ ඥාතියෙකුගේ  ගෙවල් පැත්තේ.

සුපිරි වෙළද සැලකට රැකියාවට පැමිණි තරුණයාව උණුසුම් ලෙස පිළිගත් කළමනාකරු පළවෙනි රාජකාරියලෙස පොලව අතු ගෑම සදහා කොස්ස අතට දුනි. ඇයි මේ මම උපාධිධාරියෙක් තරුණයා අමනාපයෙන් පිළිතුරු දුනි . ආ මම දැනගෙන හිටියේ. සමාවෙන්න.  කමක් නැහැ, දෙන්න කොස්ස, මම කරන්නම් කියා මැනේජර් කිවා.

ලංකාවේ නිර්භීත, එඩිතර කොල්ලෙක් කියපු කථාවක්: මම කම්කරු රස්සා කලත් උගත් බුද්ධිමතුන්.  දොස්තරලා, ඉංජිනේරුවන්  එක්ක හැප්පිලා දිනන්න පුළුවන්. කොරියාවේදී මම කොරියන් ඉගෙන ගත්තේ මාස 3න්. ලංකාවේ ලෝයර් මහත්තෙක් හිටියා අවුරුදු 3ක් ගිහින් තාම කොරියන් බෑ.

මම මගේ දොස්තර හමුවෙන්න ගියා. වෛද්‍යවරයා මගේ හදවතයි මොළයයි, නාඩියි ඔක්කොම බලලා ‘හොඳටම හොඳයි’ කියා කිව්වා. එතුමා ඇහුවා  වයස 58ක් වෙලත් මෙහෙම නිරෝගී වීමේ රහස. මම කිව්වා සැමවිටම සතුටින් සිටීම, බනින අයටත් මෛත්‍රී කරුණාව දැක්වීම, ඊර්ශ්‍යා නොකිරීම, ලද දෙයින් සතුටු වීම සහ දිනපතා ව්‍යායාම කිරීම  කියලා. එතුමා ඒක ලියාගත්තා. මං ඇහුවා ඇයි ලියුවේ කියලා. එතුමා කිවා මීට පස්සේ මගේ ලඟට එන ලෙඩ්ඩුන්ට ‘ප්‍රේස්ක්රයිබ්’ කරන්න කියලා.

කොළඹ ඉහල පෙලේ ත්‍රීවිල් මුදලාලි කෙනෙක් මා අඳුනන මුස්ලිම් මහත්මයෙක්. එක දවසේ ත්‍රිවිල් 10ක් ගත්තා වෙන්දේසියෙන්.

එක තරුණයෙක් ගේ ඉස්සරහ පිට එයාගේ බයිසිකලේ නවත්තලා තිබුනා. පහුවෙනිදා උදේ බලන කොට ඒක එතැන නැහැ. හැමතැනම හෙව්වා හමුවුනේ නැහැ. දවල් වෙනකොට මෙන්න තියෙනවා මිදුලේම. පොඩි ලියුම් කෑල්ලක් තිබුනා ගැටගහලා. ඊ ළඟ ඉරිදා හවස නගරයට ඇවිත් තිබුන අලුත්ම චිත්‍රපටිය බලන්න යන්න ටිකට් දෙකකුයි, ‘මගේ දරුවා හදිසියේ රෝහලට රැගෙන යාමට ඔබේ බයිසිකලය අනවසරයෙන් ගෙනි යන්න වුනාට සමාවෙන්න. මේ ඒකට සුළු තෑග්ගක්’ කියලා ඒ තුන්ඩු කෑල්ලයි. තරුණයා සමාජයට හොඳ කියා කියා නියමිත දවසේ බිරිඳත් සමග චිත්‍රපටිය බලන්න ගියා. ආපහු ගෙදර එනකොට බය්සිකලේ ඉඳන් මුළු ගේම සුද්දකරලා.

තම බිරිඳව සිගරේට් එකෙන් පුච්චන මිනිහෙක් අපේ ගමේ හිටියා. බිරිඳගේ ඇඟ පුරාම පිළිස්සුම් තුවාල. දවසක් ගමේ මිනිස්සු මිනිහාව අල්ලලා ගස්  බැඳලා හොඳට පොල්ලකින් ගහලා පොලිසියට භාර දුන්නා . ඒ ලස්සන කාන්තාව එදායින් පසු බියක් නැතිව ජීවත් උනා.

ලංකාවේ ප්‍රධානම පෙලේ නුර්ති ශිල්පියෙකුට රාජ්‍ය සම්මාන පිරිනමන උත්සවයකට අපේ තාත්තාටත් ආරාධනා ලැබිලා මාවත් අඬගහගෙන ගියා කොලඹ  රාජකියේ නවරඟහලට. මිනිහා රට පමණක් නොව ලොව පිළිගත් නැට්ටුවෙක්. උඩරට පළාතේ අමු ගැමියෙක්. සවස උත්සවය මහා ජයට පැවතුනා, රාජ්‍ය නායක, විදේශ තානාපති  මැදිහතින්. උත්සවයෙන් පස්සේ තාත්තා ඒ ළඟ ගෙදරකට ගිහින් රෑ  10ට විතර කාරය තර්ස්ටන් පාරේ පදවාගෙන යනකොට මද වැස්සේ ආර්ය සිංහල ඇඳුම් ඇඳි තඩි මිනිහෙක් දුඹුරු පාට සූට් කේස් එකක් එක අතකින් අරං හයියෙන් හයියෙන් පයින් යනවා මම දැක්කා. ‘තාත්තේ අන්න ගුණයා ගුරුන්නාන්සේ’ කියලා මට කියවුනා, තාත්තාත්  එකවරම බ්‍රේක් ගහලා කාර් එක සයිඩ් එකෙන් නැවැත්තුවා. ඇත්ත නේන්නම් මේ අර රාජ්‍ය සම්මාන ලබපු ගුරුන්නාන්සේනේ. තාත්තා කාරය නවත්තලා බොහොම ගරු සරු ඇතිව එතුමාට කතා කලාම දැනගත්තේ රෑ බස් නැති නිසා එතුමා පයින්ම ඥාතියෙක්ගේ  ගෙදර ගාටන බවත්, පහුවෙදා උදේ පාන්දර  බස් එකෙන් නුවර බලා යන බවත්.  අර හම්බවෙච්ච සම්මාන සමහරක්; අනේ එක අතක, රාජ්‍ය නායකයා දීපු සමරුවත් ඒ අතේ. අනික්වා සූට්කේස් එකේ දමලා.  තාත්තා එතුමාව කිරුලපනේ ඒ ගෙදරටම ගිහින් ඇරලුවා. බැලුවහම ඥාතියෙක් නොවෙයි බෝඩිමක්, එයා කොළඹ ආවහම ඉන්න. මම හිතන්නේ එදා සම්මාන උළෙලට ආපු සිය ගණනකින් එය  ඉවර වෙලා බස් නැතිව රෑ පයින් ගෙදර ගිය එකම පුද්ගලයා එතුමා පමණයි. ඒ දවස්වල ත්‍රී වීලර්ස් තිබුනේ නැහැ. පස්සේ තාත්තා කියලා  කවුද සිද්ධිය දිවයින පත්තරේට ලියලා තිබුනා,  සම්පුර්ණ සිද්ධියම නොවේ.

මා මිතුරෙක් වැඩකරන ස්ථානයේ ලංකාවේ කෙනෙක් නිවාඩුවට ගොස් නැවත සෞදියට පැමිණියා. එහි දවල් කෙම වෙලාව දවල් 11 සිට 1දක්වාය. මේ නිවාඩු ගිහින් ආපු කෙනා 10.30 ට දුව ගෙන යන විට මා මිතුරා අසා තිබෙනවා කොහෙද දුවන්නේ කියල. ඔහු කියා තියෙනවා ‘දෙන වෙලාව’ 1.00යි  කියල. එයාගේ ඔරලෝසුවේ තවම ලංකාවේ වෙලාව තිබුනේ. ලංකාවේ 1.00 කියන්නේ සෞදියේ 10.30. එය දුවපු වෙලාවටත් පස්සේ පැ බාගයකින් පිනට දෙන්න පටන් ගන්නේ. කොච්චර කිවුවත් තේරිලා නැහැ  රටවල් දෙකේ වෙලාවල් දෙකක් කියලා.

1960 – 70 ගණන්වල කොළඹ ඉස්කෝල බොහොමයක් ඇරුනේ 230ට. ඉතින් ළමයිට සහ ටීචර්ලාට දවල් කෑම ගෙවල් වලින් හදලා විදුරු පිගන් වල බෙදලා තව විදුරු පිඟානකින් වහලා, පිරිසිඳු සර්වියෙට් එකකින් බැඳලා දෙනවා බය්සිකල් කාරයන්ට ගෙනිහින් භාර දෙන්න. ඒ බය්සිකල් වල ලොකු ලී රැක් හයි කරලා තියෙනවා, කෑම පිඟන් සියයකට වැඩිය උනත් ගෙනි යන්න පුළුවන්.  රෝයල් ප්‍රය්මරියේ කෑම බය්සිකල් සේවය පාලනය කලේ අපේ ඥාතියෙක්. එයා රෝයල් එකේ  මිස් කෙනෙක්. වෙනම කෑම කාමරයක ලස්සනට ඒ පිගන් අඩුක්කු කරලා තියෙනවා, අයිති කාරයින්ට ඇවිත් ඒවා ගෙනි යන්න. කෑම කාමරේ මහා පුදුම සුවඳක් විහිදුනේ. රස කැම සුවඳ. ඉස්කෝලේ ලන්ච් බ්‍රේක් එක 1230ට. දවසක් රීඩ්/තර්ස්ටන්  පාරේ යුනිවසිටි හන්දිය ගාව ස්ය්කල් කාරයෙක්ව වහනයක් හප්පාලා බිඳිච්ච කෑම පිඟන් පාර පුරා සී සී කඩ ගිහිල්ලා.  ඥාති මිස්  අම්මාට කෝල් කරලා කිවුවහම අපි දුවගෙන වගේ ගියා එතනට බලන්න. අපි එතකොට හිටියේ ඒ ළඟ ගෙදරක, හැව්ලෝක් පාරේ.

අපේ ඇන්ටි කෙනෙක් ‘දුරකථනය නෑ’ කියා කියා හැමතැනම ඒක හොයනවා, දවසක් මම එයාගේ ගෙදර යනකොට.  බලනකොට  ඒක අතේ තියාගෙන. ‘මෙන්න ඇන්ටිගේ ෆෝන් එක අතේම තියාගෙන’ කිව්වුහම ලැජ්ජාවේ වෙන කතාවක් පටන් ගත්තා. පව් ඇන්ටිට.

දවසක් AGA කාර්යාලයට ආපු මහත්තයෙක් තම සේවක මණ්ඩලය ඉදිරියේ AGA මහත්තයාට නොසෑහෙන්න ඉංග්‍රීසියෙන් බැනලා.  කිසි වරදක් නොකළ, එහෙත් ඉංග්‍රීසි නොදත් AGA මහත්තයා කටවහගෙන ඉඳලා. ඊළඟ සුමානේ ඉඳන් ඔෆිස් ස්ටාෆ් ඒ පැත්තේ  ඉංග්‍රීසි උගන්වන හවස ක්ලාස් වලට බැදෙන්න පෝලිම් ගැහෙනවාලු.

දවසක් නින්දෙන් ඇහැරිලා ටොයිලට් එකට ගිහින් ඉවරවෙලා පැත්තට හැරිලා  වතුර එක ෆ්ලෂ් කරා මගේ නෑනා. ඇයගේ කරේ රත්තරන් චේන් එක කොක්කෙන් ගැලවිලා රෑ ඇදුමේ රැදිලා ටොයිලට් එක ඇතුලට වැටිලා.  ටක් ගලා යමක් වැටෙනවා ඇහුනාමයි දන්නේ කියා ඇය කියනවා. අනේ  උපන්දිනයට එයාගේ මහත්තයා තෑගී කල ,වටිනා දිය මන්තියක් එබ්බූ එස් අකුර ගහපු රත්තරන්  චේන් එක. අදටත් ඒක ටෝයිලට් වලේ.

සිඩ්නි වල මාටින් ප්ලේස් ෂොපින් සෙන්ටර් එක ළඟට එනවා ඇබරජිනිස් ලා දෙන්නෙක්. ඔවූන් ඇඳ සිටින්නේ අප ඡායාරූප වලින් දැක ඇති කොළ අතුඇඳුමක්, ඇඟේ සුදු තීන්ත ගාගෙ න. මේ ඇබරජිනිස් දෙදෙනා ඔවූන්ට ආවේනික පෞරාණික සංගීත භාණ්ඩ යොදාගෙන ඉතාම මිහිරි කන්කළු සංගීතයක් ඉදිරිපත් කරනවා.මොවුන්ගේ මුහුණෙන් දිස්වන අහිංසක පෙනුම නිසාත් ලයාන්විත සංගීතය නිසාත් ඇතිවන්නේ පුදුම අනුකම්පාවක්. මොවූන් ඇත්තෙන්ම ඇබරජිනිස්ලාද? මෙතැනින් යන ගොඩක් දෙනෙක් ඩොලරයක් දෙකක් බිමට විසිකරලා යන්නේ. මමත් කීප වතාවක් ඔවූන්ගේ ලයාන්විත  සංගීතයට සවන්දී ඩොලරයක් දෙකක් විසිකරලා තිබෙනවා. දවසක් මම මේ ගැන දරුවට කී විට කියනවා – ‘තාත්තට පිස්සු,  ඒ අය මොන ඇබරජිනිස්ලද. ඒ දෙන්නා ශ්‍රී ලන්කන් ස්ටුඩන්ට්ස්  ලා දෙන්නෙක්. සිඩ්නි වල ඉන්නේ, UTS එකේ ඉගෙන ගන්නේ.  දවසකට හොඳ ගානක් එකතුකරගෙන, ඔය කොළ අතු ඇඳුම් මාරු කරලා ලේටස්ට් මොඩල් බි.එම්.ඩබ්ලිව් එකක නැගලා ආපහු යනවා’ කියලා. පොලිසිය දන්නවා අල්ලන්න බැහැ, මොකද කිසිම නීතියක් කඩ කරලා නැහැ.

එක් පොඩි රැකියාවක් කරමින් හිටපු තැනක මහත්මයෙක් කාර්යාලයෙන් නොමිලේ දෙන කෑම පාර්සලේ තිබූ බැදපු කුකුල් මස් කෑල්ල දරුවට ගෙනියන්න සාක්කුවේ දමාගෙන සිටියදි ලේන්සුව එලියට ගන්නා විට එය බිමට වැටුණි. පසුව වතුරෙන් සෝදා, පිසදා ආපසු කලිසම් සාක්කුවට ඔහු එය දමා ගත්තා.

දවසක් මුස්ලිම් ගැහැනු කෙනෙකුයි දෙමල ගැහැනු කෙනෙකුයි හොදටම රණ්ඩු වෙනවලු, ඒවා මේවා කියමින් බැණ බැණ දෙමලෙන් ගොඩක්ම චරිත ඝාතන. මුස්ලිම් කෙනාට හරියට දෙමළ කියාගන්න බැහැ. ඇය බැරිම තැන දෙමළ  ගැහැනු කෙනා බැනලා ඉවර වෙනකම් අත් දෙක බැදන් අහගෙන ඉදලා අන්තිමට කිව්ව්වලු ‘ඒ ඔක්කොම නුඹ’… කියලා, යන්න ගියාලු.

ළමයින් වඩා ගෙන ඇවිත් කඩ සාප්පු වලින් භාණ්ඩ, ඇඳුම් හොරකම් කරන බවලත් අය ඉන්නවා, cctv වලටවත් අහු වෙන්නේ නැහැ.

හැත්තෑ ගණවල දෙහිඕවිට පැත්තේ කසිප්පු, කන්සා, ගණිකාවන්, හොරකම් හා සංවිධානාත්මක මංකොල්ලකෑම් වැනි සියලු දුසිරිත් වලින් බලවත් වූ පවුලක් හිටිය. මේ ගෙදර මයිනෙක් ඇති කළා. ඒ මයිනා පොලිසියෙන් එනකොට අසභ්‍ය වචනයක් කියනවා. ඒ මයිනා කළේ ඔත්තු බැලීම. අද කාලේ පාතාල කණ්ඩායම් කියන වර්ගයේ කණ්ඩායමක් හදාගෙන ප්‍රදේශයම භීතියෙන් යටත් කරගෙන හිටියේ. මහා දවල් කොල්ලකෑම් ස්ත්‍රී දූෂණ කළේ බලපත්‍ර අරගෙන වගේ. අන්තිමේදී පොලිසියෙන් කිහිප දෙනෙක්ම වෙඩි තියලා දාලා තමයි ඉවර වුනේ.

අපේ ඇන්ටිවෙන කෙනෙක් හිටියා. තමන්ගේ මහත්තයාට කොච්චර ‘ආදරේද’ කියනවනම් අන්කල් චන්දෙ ඉල්ලුවේ ශ්‍රී ලංකා එකෙන්. ඇන්ටි වැඩ කලේ යු ඇන් පී අපේක්ෂකයාට. ඒ විතරක් නොවේ චන්දෙ ගැහුවෙත් අන්කල්  එක්ක චන්දෙ ඉල්ලපු යු ඇන් පී අපේක්ෂකයාට. චන්දෙදි අන්කල් පැරදුනා.  ඇන්ටිට ෆුල් ‘සැට’.

අපේ නිවාස ලග බෝඩිමේ ඇන්ටි ගමේ යන දවසට හැමෝටම සංග්‍රහ කරලා 4 දෙනාම වෙන වෙනම හමුවෙලා කියනව, බන්දු  ළමයෝ මට ඔයා විතරයි විශ්වාස මම ගමේ ගිහින් එනකන් ගේ හොදට බලා ගන්න, අනිත් ළමයි ගැන විශ්වාසයක් නැහැ කියලා. මේ කතාවම අනිත් ළමයින් 3 දෙනාටත් වෙන වෙනම කියනවා. ඇන්ටි ගමේ ගිහින් එනකන් තැඹිලි පොල් වෙනකල් හැමෝම ගේ හොදට බලාගන්නවා ඇන්ටිගෙන් ලකුණු දාගන්න.

මගේ නැන්දා කෙනෙක් (90 ) බත් කනකොට මාළු කටු කෑල්ලක් උගුරේ හිරවෙලා. ලොකු නෑනා (57) ඇයගේ නංගිට කතා කරලා ඇහුවලු මොකද කරන්නේ කියලා. ඉදුණු කෙසෙල් ගෙඩියක් කන්න දෙන්න කටුව ඒකේ ඇනිලා යයි කිව්වලු. ටෙලිෆෝනයෙන් ඇහෙනවා  ‘අනේ දුවේ මාව මැරේවි එකපාරට ඔහොම කෙසෙල් උගුරේ එබුවම’. ලොකු නෑනා අම්මගේ කට ඇරලා කටුව මේ හරියේද අම්මේ අසමින් කෙසෙල් ගෙඩියම කටේ ඔබලා, නැන්දා බේරුනා.

පන්තියේ යාලුවෙක් හිටියා ඉගෙනුමට අන්තිම අකමැති සහ කම්මැලි. මිනිහා දුප්පත්, ආවේ සමාජයේ ‘පහළ’ යයි සම්මත පවුලකින්. හැබැයි මෑන් ආශ්‍රය කලේ ඉස්කෝලේ (රාජකීය) හිටපු ඉස්තරම්ම සිසුන්ව – බොහෝවිට ඉහල පන්තිවල ඉංග්‍රීසියෙන් කථා කරන අය, ඇමතිලගේ පුත්තු, ප්රිෆෙක්ට්ලාස් වගේ අය . ඒ දවස්වල රටේ රාජ්‍ය නායකයගේ ඉඳලා RMV එකේ පියං දක්වා ඕන වැඩක් කරගන්න නම් මිනිහට භාර දෙන්න ඕන, හරියටම කරලා දෙනවා. හැබැයි ගාන කපලයි වැඩේ කරලා දෙන්නේ.  මේ මෑතක් වෙනකම්ම මිනිහා බරම  අතුවල වාඩි වෙලා හිටියයි කියලයි ආරංචි වුනේ.

අපේ කාර්යාලයේ කෙනෙක් තව කෙනෙක්ගේ බෑග් එකට හිස් අරක්කු බෝතලයක් දැම්මා. එයා දන්නේ නැතුව ගෙදර ගියාම වයිෆ් ඒක් දැකලා ලොකු අවුලක් වුණා. කොච්චර කිව්වත් විශ්වාස කරලා නැහැ.

මේ සිද්ධිය උනේ සුදු වතු පාලකයින් ඉන්න කාලේ  ලබුගම පැත්තේ රබර් වත්තක. මේ ඉංග්‍රීසි ජාතික වතු පාලකයා වතු බංගලාවේ පාටියක් දවසක මහ රෑ වෙනත් කාන්තාවක් සමඟ කාමරයක ඉඳලා (මේ වතු බංගලාව කාමර බොහෝ ගණනක් ඇති රමණීය කඳු මුදුනක පිහිටි සංචාරක නිකේතනයක්). සුදු ජාතික බිරිඳට මේක දැනිලා. ලැකර් තීන්ත බෙලෙක්කයක් අරන් ගිහින් දෙන්නම නාවලා.

මට පාසල් සමයේදි වූ සිදුවීමක් මතක්වුණා. බම්බලපිටිය – වත්තල බසයේ ඇඟිල්ලක් ගැසීමට ඉඩක් නැත. ටියුෂන් පන්තියට යන තවත් සිසුවියක්, ඉදිරියෙන් පැමිණි තල්ලුවක් නිසා මගේ ඇඟට හේත්තු විය. ඇය ලජ්ජා, බය ඇති, අහිංසක සිසුවියකි. සැනෙකින් ඇය පොත් බැගය ළයට තුරුළු කර ගත්තාය. අවසානය දක්වාම ගියේ හිස පහත්  කරගෙනයි.

දවසක් මම බස් එකේ යද්දී ගැහැණු කෙනෙක් මගේ උරේ හිස තියාගෙන නිදා ගත්තා. මම කිසිවක් කිවුවේ නැහැ. බහින තැනදී (ගමනනාන්තයේදී) කතා කරලා නැගිට්ටුවා. ඒ කාන්තාව මගෙන් සමාව ඉල්ලුවා. එයා දන්නේ නැතුවම නින්ද ගියා කියලා. සමහර අයට බස් වලදී වාහන වල ගමන් කරන කොට නින්ද යනවා. නමුත් මේ සිද්ධිය කොහොම එකක්ද කියලා මට නම් තේරෙන්නේ නැහැ.

තරුණ ළමයෙක් කොළඹ ඉඳලා පාන්දර 5 බස් එකෙන් නුවර යනවා. නිට්ටඹුවෙන් අම්මා කෙනෙක්  සහ දුව බස් එකට ගොඩවෙලා ඔහුට ඉස්සරහ සීට් එකේ ඉඳ ගත්තා. කෑගල්ල පැන්නට පස්සේ  දුව පිටිපස්ස හැරී හැරී තරුණයා දිහා බලනවා. පස්සේ අම්මාත් බලන්න ගත්තා. ඔහුට හරි වදයක් මේක. කඩුගන්නාව හරියේදී ඒ අම්මා  නැගිටලා  පිටුපස්ස හැරිලා චටාස් ගාලා එම තරුණයාට කම්මුල් පාරවල් දෙකක් ගැහුවා. ‘බස් එකක ගැහැණු ළමයෙකුටවත් යන්න දෙන්නේ නැහැ, වනචරයා ’ කියලා. තරුණයාට කියැවුනා ‘මම මුකුත් කලේ නැහැ’ කියලා. පේරාදෙණිය හරියේදී මිනිහෙක් බහින්න හදන කොට කෑ ගහලා කියනවා ‘මගේ කකුළු බෑග් එක කපාගෙන කුළුවෝ සේරම වගේ එලියට ඇවිල්ලා’  කියලා. මිනිහා  බස් එක පුරාම සක්මන් කරපු හිටපු කකුළුවෝ එකතු කරන්න පටන් ගත්තා.  බලනකොට  එක කකුළුවෙක් තමා ඒ ගැහැණු ළමයාගේ කකුල හපා තියෙන්නේ. නුවරදී අම්මයි දුවයි ඉක්මනට බස් එකෙන් බැහැලා ගියා එම තරුණයාගේ දිහා නෙවෙයි බැලුවෙත් වත්. ඔහු නුවර මැද තියෙන මුස්ලිම් හෝටලේට ගිහින් බිත්තර ගෝදම්බ රොටියක් කාලා (ප්ලේන් පරාටත් එක්ක), ටින්කිරි  තේ එකක් බිලා පොලිටෙක්නික්  හොස්ටල් එකට ගියා. කාටවත් කිවුවේ නැහැ ඔහු මේ කථාව.

පිරිසක් මහියංගනේ කැලේ ඇවිදින්න ගිය වෙලේ (නිල්ගල) එම කණ්ඩායමේ හිටපු නංගියෙක් ලස්සනයි කියලා නියගලා මලක් කඩලා ඔලුවේ ගහගෙන, පස්සේ එය කටේ දමාගන. බිබිලේ ඉස්පිරිතාලෙට ගෙනියන කම්ම වාහනයේදී  (ත්‍රීවීල් එකේ) මාරුවෙන් මාරුවට වතුරයි, පොල්කිරියි පොව පොවා කාපුවා එලියට ඇද්දෙව්වා. 

මගේ මිතුරියක්  සති අන්තයේ ගමේ යනවිට නගරාන්තර බස් රියක ආසන වලට උඩින් තිබෙන රැක් එකේ ඇඳුම් බෑග් එක තියලා. ගෙදර ගිහින් ඇරලා බලන විට කමිස සරම් ගඳ ගහන කිලිටි ඇඳුම් තුවා ආදිය පිරි ගමන් මල්ලකට ඇගේ බෑග් එක මාරු වෙලා බව පෙනිලා. හොඳ වෙලාවට ඇගේ ඇඳුම් මල්ලේ තිබුන නොම්මර ලියු දින පොතක තිබුන දුරකථන නොම්මරයක් ඔස්සේ ගොසින් අර අනිත් බෑග් අයිතිකාරයා කොහොම හරි ඇයව සොයාගෙන. වසර 4 කට පෙර සිදුවූ මේ බෑග් හුවමාරුව අන්තිමට කෙලවර වුනේ ඔන්න ගිය මාසයේ ඒ දෙදෙනා අතර පැවති විවාහ මංගල්‍යයෙන්.

නයිනමඩමේ ත්‍රී වීල් මල්ලියෙක්ගේ ත්‍රී වීල් එකට ඇවිත් සුදු ජෝඩුවක් ඇහුවා කාමරයක් හොයාගන්න. ඔහු දන්නා ගාන අඩු තැනකට එක්ක ගියා, උදව් ගොඩාක්ම කළා.  ඔහුට කිව්වා හෙට උදේ හතට ලොකු හයර් එකක් යන්න එන්න කියලා අරුගම්බේ දක්වා. මේ අහිංසකයා උදේම  ගියා ගෙදරටත් කියලා. දෙන්නා උදේම යන්න ගිහින්. ඔහුට ෆුල් කනුව.

නුඹ මොකද ජීවිතාන්තය දක්වා හිරේ වැටුනේ කියලා හිරකාමරේ අනිත් හිරකරුවා ඇහුවා. මොර සුරණ වැස්සේ මම නියර දිහා බලා ඉඳිදිද්දී පවුල ඇහුවා මොකද ඔයා ඔහොම බලාගෙන ඉන්නේ කියලා. මං මඟ හැරලා ඉන්න බැලුවා, ඇය මට ඉන්න දුන්නේම නැහැ, පන්න පන්නම ඇහුවා. පස්සේ මම කතාව මෙහෙම කිවුවා:  ඔයාට මතකද මේ ගමේ හිටපු බබානිස්. ඔවු ඔවු එයා එකපාරටම අතුරුදහන් වුනානේ ඇය කීවා. එදා අද වගේ මොරසුරණ වැස්ස.  වැස්සේ මම දැක්කා බබානිස් නියරට එහායින් මගේ මායිම අල්ලා ගන්නවා. මමත් එතනට  දුවගෙන ගියා. අපි දෙන්නා වාද උනා. පස්සේ මම උස්සල අතේ තිබ්බ උදැල්ලෙන් ඔහුගේ ඔලුවට කෙටුවා, ඔහු වැටුනා. එම සිරුර මම කුඹුරට යට කලා.  ලේ බුබුළු උඩට ආවා හරියට  අද මේ වතුරු බුබුළු ඒ කුඹුරෙන්ම උඩට එන විදියට. මං මේ කුඹුර දිහා බලා හිටියේ ඒකයි. ඔයා කාත් එක්කවත් එහෙම මේ කථාව කියන්න එපා. එසේ  මං මගේ නෝනාට කීවා. කියන්නේ නෑ කියා එයා දිවුරුවා. ඊට අවුරුදු 2ට පස්සේ එයයි මමයි රන්ඩු වෙලා මම එයාට ගහන්න වගේ යන කොට මෙන්න බබානිස් මරුවා වගේ මාවත් මරනවෝ  කියා එයා මුළු ගමටම ඇහෙන්න කැගහන්න පටන් ගත්තා. ඕකෙන් තමයි මම මේ හිර කුඩුවෙන් කෙලවර උනේ. හිරකුඩුවේ යාලුවා එතකොට කිවා ‘තව කෙනෙකුට රහසක් කියනවද මෝඩයෝ කියලා’.

කුඹුරක් කොටා ගෙන දුක් මහන්සියෙන් දිවි සරිකර ගත් ගොවි පියෙක් අස්ථාන චෝදනාවකට වසර දෙකකට උසාවියෙන් අච්චු කරලා හිරේ විලංගුවේ වැටිලා සිර බත් කද්දී බිරින්දෑ බත් මුලකුත් බැද පොඩි ලියුන් කඩ දහියක ලියලා යල් කන්නයේ කුඹුර කොටා වී ටික වපුරා ගන්න විදියක් නැති කමෙන් වෙන පාඩුව කියලා පොඩි කොලුවා අත යවලා හිරේ ඉන්න පියාට ගිහින් දෙන්න කියලා. ලිපිය කියවූ පියා කොලේ පිටුපස අනේ එහෙනම් මම එනකම් හාමිනේ කුඹුරේ අඩියක් යටින් වලදාලා හංගලා තියෙන රත්තරන් ටිකෙන් කොටහක් අරගෙන මුදල් කර ජිවත් වෙන්න කියල ලියලා යවලා. මේක බලපු ජේලර් කෙනෙක් යාළුවො එක්ක ගිහින් මුළු කුඹුරම කොටලා හොයලා බලලා රත්තරන් හංගපුවා ටික ඒගොල්ලන්ට පාදා ගත්තා. ටික දවසකින් අයෙත් ලිපියක් එවලා දුක දන්න ජේලර් මහත්වරු ටිකක් ඇවිත් කුඹුර කොටලා දීලා ගියා, දැන්  වපුරන්න විතරයි තියෙන්නේ කියලා. එහෙනම් ඉතින් වපුරා ගනින් කියලා පිලිතුරුක් යවලා පෙර විදියටම. රහසක් රැකෙන්නේ උපරිමවම දෙන්නෙක් අතර විතරයි.

දවසක් හාමුදුරුවරු දෙන්නෙක් ගඟකින් එගොඩ වෙන්න විදිහක් කල්පනා කළා.රෑ බෝවීගෙනත් එනවා.පස්සේ ටිකක් එහායින් තරුණ ලස්සන කාන්තාවක් අඬනවා, අනේ හාමුදුරුවනේ මාවත් අරන් යන්න, මගේ ළමයි බඩගින්නේ තනියම. මෙතන මං තනි වුණොත් සත්තු කාවි.අනේ මාවත් එගොඩ කරන්න කියලා. හාමුදුරුවරු දෙන්නට දුකයි. මොනවා කරන්නද? දාලා යන්නත් බැහැ. අරගෙන යන්නත් බැහැ. ඒ පාර ලොකු හාමුදුරුවෝ කිව්වා පොඩි හාමුදුරුවනේ, මේ සිවුර ඔබ වහන්සේ ගන්න. මම අදනකඩය පිටින් මේ කාන්තාව එගොඩ කරනවා. කියලා. පොඩි අමුදුරුවෝ අන්දුන් කුන්දුන් වුණා. ලොකු හාමුදුරුවෝ අර කාන්තාව උරහිසට අරගෙන ගඟෙන් එගොඩට පීනලා ගිහින් දැම්මා. අර කාන්තාව පින්දුන්නා. හාමුදුරුවෝ කිව්වා සුවපත් වේවා කියලා. පස්සේ හාමුදුරුවරු පන්සලට වැඩියා, කතා නැතුවම. ඊට පහුවදා ඉඳලා පොඩි හාමුදුරුවෝ ලොකු හාමුදුරුවන්ට වැඩිය ගරු කරන්නේ නැහැ.දවස් කිහිපයක් ගියාට පස්සේ ලොකු හාමුදුරුවෝ ඇහුවා මොකද වෙලා තියෙන්නේ කියලා. එතකොට පොඩි හාමුදුරුවෝ කියනවා, ඔබ වහන්සේ එදා රෑ නාඳුනන කාන්තාවක් කරේ තියාගෙන ආවා. ඉන්පස්සේ ඔබවහන්සේ පාරජිකයි කියලා. ඒ නිසා මම ඔබ වහන්සේට ගරු කරන්නේ නැහැ කියලා. එවිට ලොකු හාමුදුරුවෝ කියනවා, අනේ පොඩි හාමුදුරුවනේ, මම ඒ කාන්තාවට පිහිටක් වුණා වෙලාවේ හැටියට. දැන් ඒ ගැන හිතන්න වෙලාවක් නැහැ. ඒක ඒ වෙලාවේම මගේ හිතෙන් බැහැර කළා. ඔබවහන්සේ තවමත් ඒ කාන්තාව කරේ තියාගෙන නේද මට මේ කරදර කරන්න එන්නේ. එහෙම නම් ඔබවහන්සේ භාවනා කරන සිත මගේ ක්‍රියාවටත් වඩා පලුදු කරගෙනනේ කියලා. පොඩි හාමුදුරුවෝ වැඳලා සමාව ගත්තා.

1960 මුල් භාගයේ ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙලේ පවුලක දුවක ඔපරේෂන් එකට බඳුන් වුනා  කොළඹ 7 ප්‍රධාන පුද්ගලික ඉස්පිරිතාලයක (දැන් වෙන තැනකට ගෙනිහිල්ලා). ලංකාවේ එවකට සිටි නොම්මර එකේ ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා. අම්මා කීවා ඒ වෙලාවේ අපේ ආතාත් ඇඩ්මිට් කරලා තිබුනළු ඒ ඉස්පිරිතාලේම.  දුවගේ ශල්‍ය කර්මය හිතුවට වඩා වෙලා යනකොට ඒ මහා ධානපතියා වහලේ උළු ගලෝලා ශල්‍ය කර්මය කරනවා වහල උඩින් බලන්න කියලා විධානේ දීලා. අනේ ඒත් දුව මිය ගිහින් – ඇපන්ඩිසය්ටිස් වලින්. එයාගේ නමින් හදපු පුස්ථකාලයක් අදත් කොළඹ ප්‍රසිද්ධ විදුහලක තියෙනවා.

සතියට බොහෝ දිනක් රෝහලට පැමිණි ඒ වගේම තාප්පය අයිනේ බුලත් විට කෙල ගැසීම නිසා, නිතිපතාම රෝහලේ ගේට්ටු මුරකරුගේ දෝෂ දර්ශනයට මෙන්ම වාග් ප්‍රහාරවලට ලක්වුනත් , දැඩි රෝගී බැවින් පෙළුණු වයෝවෘද සීයා හැමවිටම මුරකරු දෙස බැලුවේ සිනා පිරි මුහුණෙනි.  දිනක් එම සීයා මුරකරු අත කඩදාසි කැබැල්ලක් තබා යන්නට ගියේය.’ දරුවා, ඔන්න මගෙන් ඔය දරුවා නිදහස්, මීට වඩා මට බෙහෙත් වලින් වැඩක් නැතිලු. ඉතින් මෙහෙන් විතරක් නෙවෙයි, මුළු ලෝකෙන්ම මම ඉක්මනටම යනවා. ඒත් මට දුක ඔය දරුවා ගැන. මම වගේ අය හින්ද තරහෙන් පුපුර පුපුර තව ගොඩක් කල් ඔය ළමය ඔතන ඉන්න එපායැ.’ නයාට අඳුකොල මෙන් සිටි ඔහු වෙනුවෙන් මුරකරුගේ නෙතින් කදුලක් වැටුනේ ඇයි දැයි ඔහුම දන්නේ නැත.

මිට කාලෙකට ඉස්සෙල්ලා පටන් ගත්ත අලුත්ම සෙල්ලම දන්නවද? දොස්තර මහත්තයාව කලින් චැනල් කරලා එනවා නම් 3,500යි. ඊටපස්සේ චැනල් එකක් ගන්න ගියාම කියනවා අද දොස්තර මහත්තයා බලන්නේ 25 යි, හැබැයි 26 වෙනියාත් බලනවා – ඒත් 3,500 යි කියලා. ඉතින් තට්ටු හතරක් ගෙදරට  දාගන්න එක දොස්තර මහතාට සුළු දෙයක් නේ.

සමහර දොස්තරලා අද වෙදකමට වඩා සල්ලි සොයන මැෂින්වෙලා. රෑ 11ට ඕෆ් වෙලා ආයි පාන්දර 7ට පටන් ගන්න දොස්තර කෙනෙක් කොළඹ අවට ඉන්නවා.

චැනල් ක්‍රමය නිසා සමහර විශේෂඥය වෛද්‍යවරු වෛද්‍ය මුදලාලිලා වෙලා. වැඩිදුර ඉගෙනුමට, තම දැනුම දියුණු කර ගැනීමට වෛද්‍ය පොත් පත්/ සඟරා කියවන්න ඒ අයට  කාලය තියෙනවද? සල්ලිම හම්බු කරන්න ගිහිල්ලා අන්තිමට ලෙඩ වෙන්නේ මේ රටක් වටිනා වෛද්‍යවරු.

කොළඹ පුද්ගලික රෝහලක ඉල්ලක්කම් හයක සල්ලි අරගෙන බයිපාස් එකක් කරලා නමුත් ඕන කෑල්ල නොවෙයි කපල තිබුනේ. ඊට පස්සේ රජයේ රෝහලකින් තමයි හරි විදිහට ආයෙත් බයිපාස් එක නොමිලේ කරගෙන තියෙන්නේ.

රජයේ රෝහල් වල ජිවකලා  ඉන්නවා, වැඩිමනත් තරුණ වෛද්‍යවරු. කඩියෝ වගේ වැඩ කරන්නේ. ලෙඩ්ඩුන්ට ආදරයෙන්, හරි කරුණාවෙන් කථා කරනවා. අනේ වසනා!

දතේ චූටි සිදුරක් තිබිලා වැඩි හොඳට කියල පුරවගන්න ගියා. දෙතුන් පාරක් දත් දොස්තර ගාවට යන්නත් උනා. අන්තිමේදී දත ගලවලයි නැවතුනේ. දත් දොස්තර ගාවට නොගිහින් හිටියා නම් තාම මගේ දත තියෙනවා. සමහර දත් දොස්තරලගේ වැඩ ඔහොමයි.

මේ නුවර යාලුවෙක් කිවූ කථාවක් – ‘මීට අවුරුදු 12ට පෙර මම නුවර තැනකට ගියා දතක් ගළවාගන්න. බොහෝ වෙලාවකට පස්සේ හිරිවැටෙන්න එන්නතක් විද්දා. එතන වැඩකළ හෙදිය එයා හදුනන රෝගීන් වරින්වර ඇතුළට ගත්තා. මමත් පැයක් පමණ වාඩිවෙලා හිටියා. දැන් මගේ කටේ හිරිය නැතිවෙලා ගිහින්.මේ ගැන හෙදියට කිවුවම තවත් එන්නතක් විදිමු කිවුවා.හෙදිය ඇතුළට යනකන් ඉදලා මම ගෙදර ආවා. ඒ දත තවම තිබෙනවා’. 

අපේ පැරණි පාසැල් ගුරුවරයෙක් මේ ලඟදි අපට කියපු කථාවක් – ‘මම පුංචිම කාලේ, 1942 විතර,  අපිට අයිති පොල්වත්තක් තිබුනා දුන්කාල්පිටියේ. ඒ දවස්වල ඔය දැන් තියෙන තාර  පාර නෙවේ තිබුනේ යන්තමින් කරත්ත පාරක්, අඩි පාරක් වගේ, මීගමුවට. අපේ වත්ත පිටිපස්ස කෙලවර වූනේ සුසාන භූමියෙන්. ඊට එහායින් මුහුදු වෙරල. අද වගේ නෙවයි වෙරළ ඛාධනය වෙලා තිබුනේ නැහැ, විශාල පළල ලස්සණ වෙරළ.  පොල් ගස් එහෙම බොහොම තිබුනා වෙරළේ, අද ඒ ප්‍රදේශය ගැඹුරු මුහුද. සයිමන් කියලා වත්තේ උයන කෝකියෙක් හිටියා. රෑට මිනිහයි මමයි සොහොනේ කොත් උඩ ඉඳගෙන වල් පල් කථා කරනවා. වලාකුළු නැති දවසක, අහසේ රිදී සීනු වගේ තරුවලින් පිරි රෑක මම ඇහුවා ‘සයිමන් මේ හඳයි, තාරකායි කියන්නේ මොනවද’ කියලා.  මිනිහා කිවූවා ‘ඕවා දිව්‍යලෝකේ එළි පොඩි බේබි’ කියලා.

‘උඹ නිසා දුවේ මං’ පොත ලියපු ගරු කතෘ මහත්තයා ඉස්ඉස්සෙලාම පොතේ කොපියක් මගේ තාත්තාටත්  ගෙනත් දුන්නා. මගේ තාත්තා ඒක එයාගේ පොත් අල්මාරියේ දැම්මා. මට ඒ පොත අරං කියවන්න ගියේ වරුවයි. ඒ දුව, අද දිරිය  මවක්, රටට වැඩදායක කාන්තා රත්නයක්. පුතාත් එසේමයි. ඒ පොත් මුල් කොටස තමයි ‘මුළු හදින් මම ඇයට පෙම් කොට’.

60 ගණන් වල අපට ගණන් වලට ආවේ සුබධ්‍රා මොල්ලිගොඩ කියලා මිස් කෙනෙක්. පන්තියේ ළමයිට තරහ ගියාම එතුමියට  බනින්නේ ‘මෙයාට එක මොල්ලියක් තිබුණා නම් මෙහෙම  අපිට ගහන්නේ නෑ, මොල්ලි ගොඩක් හින්දයි මේ ඔක්කොම’ කියලා.

1972 විතර  මුළු ලංකාවේම කඩදාසි හිඟයක් තිබුනා. අපේ (ඉස්කෝල හාමිනේ) ලොකු අම්මා පහුගිය වාර පරීක්ෂණ වල ළමයින්ගේ උත්තර පත්තර වල නොලියපු පිටු ඔක්කොම ගලවාගෙන මට ගෙනත් දෙනවා කටු සටහන් කරන්න.

ප්‍රසිද්ධ බහු ජාතික සමාගමක කළමනාකාරිත්ව ආධුනික ඇබර්තු 10කට 5,000ට වැඩිය තරුණයින් ඇප්ලයි කරලා තිබුනා. ඉන්ටර්විව් බෝඩ් එකේදී  හැම තරුනයෙක්ගෙන්ම වගේ ඔහු (පිරිස් කළමනාකරු) අහපු ප්‍රශ්නයක් තමයි ‘ඔබව අප දැන් බඳවා ගත්තොත් තව අවුරුදු 10කින් ඔබ මේ ආයතනයේ මොන වගේ තැනක සිටීවිද’ කියායි. බොහෝ දෙනා දුන්නේ විකාර උත්තර. කේම්බ්‍රිජ් වලින් මාස්ටර්ස් උපාධියක් දරා ‘උණු උණුවේ’ ලංකාවට ඇවිත් හිටපු, රටේ ‘උසස්ම යයි’ සම්මත පවුලක ඒ තරුණයා එඩිතරව කිවේ ‘අවුරුදු 10ක් මට යන එකක් නැහැ මේ ආයතනයේ කලමණාකාර අධ්‍යක්ෂක වෙන්න’ කියා. ඔහු කොම්පැනියේ චෙයාමන් සුද්දාගේ මුහුණ බැලුවා. මිනිහා ඔලුව වැනුවා. තරුණයාට රස්සාව දුන්නා.

කිව්වාත් වගේ ඒ තරුණයා විධායක තනතුරු වල ඉහලටම නැග ගෙන ගියා. පස්සේ සුදු ජාතික අද්යක්ෂක කෙනෙක් එක්ක ගැටී (තරුණයා උදේට වැඩට එන, සිය රියදුරු විසින් පදවාගෙන එන ‘රෝල්ස් රෝය්ස්’  වාහනයෙන් බිමට බසුන තුරු බොහෝ දිනවල සුදු ජාතික, වයසක අද්යක්ෂකතුමා ඔහුගේ ‘රෝල්ස් රෝය්ස්’ රථයටවී බලා සිටිය යුතුයි) අස් වුනා. පසුව නන් වැදෑරුම් ව්‍යාපාර ඔහු පටන් ගත්තා. ඉතා දිගු කථාවක් කෙටි කරනවා නම්, තරුණයාව රැකියාවට ගත් ඔහුවත්  පසු කාලයකදී තරුණයාගේ  සමාගම් වල අධ්‍යක්ෂක සහ ඒ සමාන වූ උසස් තනතුරුවල සේවය සඳහා යොදවා ගත්තා. දහස් ගණනකට රැකියා සැපයු, ඉතා ගුණ ගරුක, ලෝක ආදරයට පත්, කලගුණ දන්නා  ඒ මහතා 1983 හදිසි අනතුරකින් මිය යනතුරුම ඔහුව ආමන්ත්‍රණය කලේ ‘සර්’ කියායි.  ඔහු හඬනවා ඔහුගේ බිරිය සහ දරුවන් විසින් දැක ඇති එකම දවස නම් එතුමාගේ පුද්ගලික ගුවන් යානය  අතුරුදහන් වූ දිනයයි.

එක් බාප්පා කෙනෙක් වස පානය කර දවස් 3ක් විතර ඉස්පිරිතාලේ නොවෙනා දුක් විඳලා මැරුණි, ඇන්ටි පිටට පෙන්න ඇඬුවත් ඇත්තටම එයාට ගානක් තිබුනේ නැහැ. බාප්පාගේ හැම සතයක්ම හොයලා එයාගේ එකඅවූන්ට් එකට දා ගත්තාය.

ලෝකයේ උසස්ම බහු ජාතික සමාගමක ජ්‍යෙෂ්ට  සේවක විධායක තනතුරක්, දශක දෙකක් දැරීමේ මහඟු වාසනාව ඔහු සතු වුනා (ලංකාවේ ප්‍රථම පිරිස් කළමනාකරු මොහුයි; ‘නුතන  කළමනාකරණයේ පියා හැටියට ඔහුව හැඳින්වෙනවා). නිතර පිටරට යාමේ භාග්‍යය මේ රැකියාව නිසා ඔහුට ලැබුනා.  1968දී  පමණ සමාගම විසින් ඔහුව ඇරියා ඔවුන්ගේ ස්කොට්ලන්තේ පිහිටි ‘පෝට් සන්ලය්ට්’ සබන් කර්මාන්තශාලාවට;  මාස 6ක උසස් ගණයේ කලමනාකාරිත්ව පුහුණුවකට. පස්සේ සති හයක් පඩි සහිත නිවාඩු. වයිෆ් ආවා ලන්ඩන් වලට, ඔවුන්ගේ ලමයි බිරිඳගේ නංගි ගාව නවත්වා. ඔවුන් හිටියේ ලන්ඩනයේ  උසස්ම ‘බකිංහැම් හෝටලේ’.  හෝටලයෙන් චෙක් අවුට් වෙලා ලිෆ්ට් එක අරං පාරට අවාහම තේරුනේ ඔවුන්ගේ බඩු පටවපු ටැක්සිය ඔවුන්ව දාලා බඩුත් අරං ගිහිං කියා. පැය භාගයක් විතර බලන් සිටියා ටැක්සිය එන කන් ආවේ නැහැ. වයිෆ් අරහෙන් අඬයි; කරපු ඔක්කොම ෂොපින් නැතිවුනා පමණක් නොවෙයි අඳින්න ඇඳුමක්වත් ඉතුරු වුනේ නැහැ කියා. ටයි කෝට් දාපු ටැක්සි ඩ්‍රය්වර් හති ලමින් ඔවුන් ලඟට ඇවිත් කියනවා, වැරදිලා එයා බඩු විතරක් අරං කෙලින්ම වෝටර්ලු ස්ටේෂමට ගියා කියලා.  හිතලා තියෙන්න ඔවුන් එම ස්ටේෂමේ  එයා බඩු අරං එනකම් බලා ඉන්නවා කියලා.  මිනිහා හෝටලේ පෝටර් පිට වරද පටවනවා. ඩ්‍රයිවර්ට අත දිග හැරලා දෙකක් ගහන්න හොඳටම ඕන කම අපේ කෙනාට තිබුනත් අත නොයිස්සුවේ සුද්දා හැඩි දැඩි, 6’ 6”ට  වඩා උස සද්දන්තයෙක් හින්දාත්, අපේ කෙනාගේ සමාගමෙන් එම  ගමනට අනුග්‍රාහකත්වය ලබා දී තිබුණු නිසාත්.  ඔවුන්  දෙදෙනාව දමාගෙන, වෝටර්ලු ස්ටේෂමට පවනට බඳු වේගයෙන් ටැක්සිය පැදවූ සුදු රියදුරා ස්ටේෂමේදී  ඔවුන්ව බස්සා, බඩුත් සේරම එකළස් කර දී,  ඔහු සල්ලි දෙන්න හදනකොට,  සැලියුට් පාරකුත් ගසා කියා තිබෙනවා ‘ස්තුතියි; ගාස්තුව එපා, සන්තෝෂමුත් එපා; පැරිසියේදී  ඔබ දෙපලට සුභ නිවාඩුවක්’ කියලා. කෝච්චිය්දී වය්ෆ් ඔහුගේ අතින් අල්ලලා කියනවා ‘ඔන්න බලන්න ලන්ඩන් ටැක්සි කාරයින්ගෙයි, අපේ අයගෙයි වෙනස’ කියලා.

ලීවර් සමාගම විසින් පල කල ලීවර් පවුල සඟරාව මේ රටේ තිබුන හොඳම, ප්‍රියජනක සඟරාවක්. ලීවර් සමාගමින් පිටත අයත් එය ඉතා ආශාවෙන් කියවූවා. ‘පෙරහැර එනවා’ කියා නුවර පෙරහැර ගැන එහි සංස්කාරකවරයා ලිවූ ඉතා කදිම කවි පන්තිය (ඔහු ඔහුගේ වැඩිමහල් දියණියට ධාතු කරඬුව රැගෙන ප්‍රතාපවත් ගමනින් ඉදිරියට එන ‘රාජා’ හස්තිරාජයා පිළිබඳව කරන විග්‍රහය), වෙනත් අයෙකුගේ නමින් අන්තිම පිටේ පල කිරීමට තරම් එතුමා කාරුණික වුනා. එම වෙනත් අය පසු කාලයකදී රටේ ජනප්‍රියතම ලේඛකයෙක් බවට පත් වුනා.

පසු කාලයේ රටේ නම් දරාපු ජනප්‍රියතම මාධ්‍යවේදියෙක් කියපු කථාවක්: මම තරුණ කාලේ රජයේ කාර්යාලයක සේවය කරන අවධියේ හවසට කොටුවේ ප්‍රෙස් ක්ලබ් ගිහින් මගේ හිටපු හොඳම යාළුවෝ දෙන්නෙක් එක්ක ඩ්‍රින්ක් එක දානවා.  මේ දෙන්නාගේ රසවත් කථා අහාලා මටත් මාධ්‍යවේදියෙක් වෙන්න ඇත්නම් කියන ආසාව බොහෝම ඇතිවුනා. පිගේරා කියන දිනපතා ඉංග්‍රීසි පත්තරේට පොලිටිකල් කෝලම් ලියපු මගේ හොඳ යාලුවා ඩ්‍රින්ක් එක දාන ගමන් මට ක්‍රමවේදයක් කියලා දුන්නා. ‘ඔයා හොඳට  ඇප්ලිකේෂන් එකක් හදා ගෙන යන්න දවල් 130ට විතර අපේ බොසා හම්බවෙන්න. මිනිහා දවල්ට කාලා, ටොපියක් එහෙම කටේ දාගෙන, සුප්පු කර කර, ෆෑන් එක දාගෙන යට ඉන්න වෙලාව. මෑන්ගේ හොඳම මූඩ් එක තියෙන්නේ ඒ වෙලාවේ’. කිව්ව විදියටම  මම කලා – දවස පුවත්පත් ආයතනයට ගොස්.  ශ්‍රී ලංකාවේ  ‘ජනමාධ්‍යයේ පියා’ යන විරුදාවලියෙන් සමහරු හඳුන්වනු ලැබූ එතුමාගේ, ප්‍රතාපවත් දේහය දැක්කහම  මට ඇතිවුනේ බියක් නොව සතුටක්. ආර්ය සිංහළ ඇඳුමෙන් හෙබි ඒ සද්දන්ත රත්තරං පාට සිරුර. ගොඩාක් වෙලා මා එක්ක කථා කල ඔහු එක්වරම ඉංග්‍රීසියෙන් කථා කළා – ‘වයි ඩු යු වෝන්ට් ටු ගිව් අප් සච් අ ෆයින් ජොබ් ඇන්ඩ් කම් හියර්’? කියලා ඇහුවා.  මමත් ඒ වේගයෙන්ම කිව්වුවා ‘සර් අයැම් ෆෙඩ් අප් විත් මයි  ජොබ් ඇන්ඩ් වෝන්ට් ටු බී අ පොලිටිකල් කොලමිස්ට්’ කියලා.  මගේ උත්තරය කිරි ගහට ඇන්නා වගේ; මෑන් කැමති වෙලා මට ඒ ප්‍රසිද්ධ පත්තර කන්තෝරුවේ  මාධ්‍යවේදී රස්සාවක් දුන්නා. මුලින්ම රස්සාව දුන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ කථා රිපෝර්ට් කරන්න. පසුකලකදී මේ රටේ නම් දරාපු මාධ්‍යවේදියෙක්, ගත් කතුවරයෙක් වූ මගේ මුල් පුවත්පත් ආයතන රැකියාවේ ආරම්භය වුනේ එහෙමයි.

අපේ  ගෙදර ලොකු  රඹුටන් ගස් තිබුනා.  රෑට මේ ගස්වල  ගෙඩි කන්න එන වවුල්ලු එලවන්න අපි නිදි නැතිව රඹුටන් කාකා ගහේ අතුවල ටක බැඳලා ගහනවා. හරි ජොලි.

‘ඩබල් ඩොක්ටරේට්’ එකක් තිබුන ලංකාවේ මහාම මහා මොළ කාරයෙක් එක්ක කාලයක් හවස කොළඹ NCC පිටියේ ටෙනිස් සෙල්ලම් කළා මගේ මිතුරෙක්  – 1977 අග  භාගයේ  වගේ.  එයා ඔහුට වැඩිය දශක 2කින්  පමණ වයසයි ,  නමුත් වේගයෙන් දුව පැන පන්දුවට පහර දුන්නා. දැන් අය වගේ නෙවයි තමන්ගේ පරණ ‘හම්බර්’ වගේ කාර් එකක් තමන්ම එළවන් එනවා. ඔවුන් සමහරදාට හවස ක්ලබ් එකෙන් විස්කි ෂොට් දෙකක් එහෙම දාලයී ආපසු ගෙදර යන්නේ. සත 5ක් වත් වංචා නොකළ රත්තරන් මොළ කාරයෙක් වූ එතුමා කියූ සමහර පරණ කථා ඇසුනහම ඇස් දෙකට කඳුළු ආවා කියා ඔහු කියනවා.

වස පානය සිය දිවි නසා ගත් අපේ අසල්වැසි අන්කල්ගේ මරණයෙන් අවුරුදු  3ට විතර පස්සේ ඇන්ටිව හම්බුනා ඉස්පිරිතාලයකදී, අපි දෙන්නම එකම ලෙඩා බලන්න ඇවිල්ලා. ලෙඩා බලලා ඉවරවෙලා එලියට ඇවිදගෙන එනකොට කීප වරක් එම ආදරණිය මනුස්සයා ගැන කථා කරන්න හැදුවා.  එයා ඉඩ දුන්නෙම නැනේ, කොහොමහරි කතාව අනිත්පැත්ත හරෝනවා.

පොල්තෙල් බෝතලයකට සැවැන්දරා මුල් දමා, වර්ණ ගන්වා ඒවා මසාජ් ඔය්ල් කියා පෙන්වා, එක මසාජ් එකට සුද්දන්ගෙන් රුපියල් 8,000 ගත් අප දන්නා කෙනෙක් සිටියා. මාසජ් එකට පැමිණි එක් සුද්දියක් සමඟ යහළුවී ඇය සමඟ දීර්ග කාලයක් එකට වාසය කළා.  සුද්දී ලෙඩක් හැදී මැරුණු පසු අධික දුකට පත්වූ ඔහු බිමට ඇබ්බැහි වී මිය ගියේ හිතේ දුකට කෑම නොගැනීම නිසා බව මරණ පරීක්ෂණ වාර්තාවේ සඳහන් වුනා.

කළාවට ලැදි කවුරුත් එදා අශාවෙන් කියවපු, උසස්ම සඟරාවක් වුයේ තරංගනී මාසික ගුවන් විදුලි සඟරාව. 1956 දී වසරක දායකත්වය වූනේ රුපියල් 6.50යි.

වය්ෆ් එක්ක තරහවෙලා ආයි නම් කවදාවත් කතා කරන්නේ නැතුව ඉන්නවා කියලා හිටියා. එයා කතාවටම එනවා. බැරිම තැන ‘මම ඔච්චර නරකනම් ඔයා මොකද මාව බැන්දේ කියලා’ ඇහුවා. ‘ඔයා ටෝනි රණසිංහ වගේනේ’ කියලා කිව්වා.  මගේ තිබුන තරහ කොහෙන් ගියාද කියලා නැහැ.

චිත්‍රපටයේ අතරමැද විරාමයේදී අයිස් ක්‍රීම්, සිසිල් බීම රැගෙන එන වෙළෙන්ඳන් පෙන්වමින් පෙම්වතිය මොනවහරි ගමු යයි පෙම්වතාට ඇවිටිලි කලාය.  මඟ වියදම් හැරුණු කොට යාන්තම් ප්ලේන්ටියක රස බැලීමට පමණක් මුදල් තමන් සතු බව දත් පෙම්වතා සෙමින් මෙසේ කීය. ‘අද මට ටිකක් හිසරදේ වගේ. අපි යන ගමන් උණු මොනව හරි බොමු’.  ආපසු එන අතර කුඩා හෝටලයකට ගොඩ වැදුණු දෙන්නා, පෙම්වතියගේ ඉල්ලීම මත එක ප්ලේන්ටියක් ගෙන රස වින්දෝය.  ‘ඔයා දන්නවද, මේ ලෝකේ තියෙන රසම කෑමටත් වඩා, අපි දෙන්න එකට බොන මේ ප්ලේන්ටිය මට ගොඩක් රසයි’, පෙම්වතාගේ සිත වටහා ගත් පෙම්වතිය ඔහුගේ අත සෙමෙන් අල්ලමින් කීවාය.

දවසක් ආදරයෙන් ඉන්න  දෙන්න දෙමාල්ලෝ විරසක වෙලා.  දවසම ගනු දෙනු කලේ කතා නොකර.  රෑට නිදා ගන්න බිරිඳ කාමරය සුදානම් කලත් සැමියා අල්ලපු කාමරේ නිදාගත්තා.  බිරිඳ බලා ඉන්නවා ඉන්නවා එන්නේ නෑ.  බැරි තැන විදුලි පහන නිවල නිදාගත්තා.  ටිකකින් බිරිය යටිගිරියෙන් කෑගහන සද්දයක් ඇහුනා.  සැමියා බලන්න ගියා. ‘කැරපොත්තෙක්, කැරපොත්තෙක්’.  බිරිඳ බය වෙලා දෙන්නම එකතු වෙලා කැරපොත්තාව හෙව්වත් හමු වුනේ නෑ.  ‘ඉතින් කැරපොත්තට බයේ ඔය කාමරේ නිදාගන්න බැරිනම් යමු අර කාමරේට’.  ඒ විරසකයත් ඔන්න ඔහොම සොඳුරු ලෙසින් අවසන් වුනා.

ඉස්සර අවුරුද්දට ගර්ල් ෆ්‍රෙන්ඩ් එක්ක ඇඳුම් ගන්න සෙනඟ ඉන්න කඩයකට ගියාම වෙන ගැහැණු ළමයෙක් මගේ අතේ එල්ලිලා.  බලනකොට, මුහුණ දිහා බැලුවම ලැජ්ජා හිතිලා පැත්තකට ගියා.  එයාගේ බෝයි ෆ්‍රෙන්ඩ් කියලා ඔහේ අත අල්ලාගෙන, මම හිතුවේ මගේ කෙනා මාව අල්ලගෙන කියලා.

අඹු සැමි යුවලක්.  මේ දෙපල හේන් වගාකර වන සතුන්ගෙන් ඒ වගාව ආරක්ෂා කර ගැනීම සදහා ගහක් උඩ කුඩා පැලක් සදා ගෙන රාත්‍රී කාලය ඒ පැලේ ගත කිරීමත් කවි කියමින් සතුන් පලවා හැරීමත් මේ දෙපලගේ දින චරියාවේ කොටසක් වුනා.  රාත්‍රි කාලයේ කවි කියවීම පුරුද්දක් වුනා.  ඒ නිසා සතා සීපාවා හෝ මිනිස් පුලුටක්වත් ඒ පැත්තේ ආවේ නැහැ. ඒ දෙපල සතුටින් ජීවත් වුනා.

අවුරුදු 60 පැන්න මිනිසෙක් සිය ප්‍රථම ප්‍රේමය පටන් ගත්තා.  තම සහකාරියට තදින්ම ආදරය කළා මොහු. පස්සේ දැනගන්න ලැබුනා මේ යුවතිය ඔහුට ඇවැස්ස සහෝදරියක් වන බව.  මේ නිසා මගුල කෙරුනේ නැහැ.  බලවත් සිත් තැවුලට පත් මේ පුද්ගලයා සිය දිවි නසා ගැනීමට පවා සිතුවා.  පන්සලේ ලොකු හාමුදුරුවන්ගේ ආශ්‍රයෙන් එයින් ඔහු ගැලවුනා. දැන් මුළු දිවියම ආගමික දේ සඳහා යොදවනවා.

අපේ අම්මගේ අක්කා බඳින්න පෙර මනමාල මහත්තයා ගෙදරට ආවලු.  ඉතින් මේ මඟුලට ගෙදර දෙමුපියෝ කැමති නැතිලු.  මනමාලයට මේකට අකමැති බව දැන්නුවත් මනාලයාගේ ගමන නතර කර නැතිලු. ඊට පස්සේ දෙමාපියන්ට හොඳ අදහසක් ආවලු .  තිත්ත තිබ්බටු උයල මනමාලයට කන්න දුන්නලු. ගමන නතර කර ගන්න හිතා ගෙන, අනේ බැලින්නම් තිත්ත තිබ්බටු දෙපාරක්ම ඉල්ලගෙන කාලා, රස නිසා දිගටම ගෙදර ආවලු. පස්සේ කසාදෙත් කරගත්තලු.

එක්තරා පුද්ගලයෙක්ගේ මව මියගිය පසු ආදාහනයට පෙර ඇගේ අත පැළඳ සිටි මුද්ද ගලවා ගෙදර ගෙනවුත් තිබුනා. මෙය සිහිවටනයක් ලෙස සළකා බිරිඳ ඒක ප්‍රවේශම් කරලා තැබුවා. කලකට පසු මහත්තයාගේ ඔෆිස් එකේ මිතුරෙක්ගේ විවාහ මංගල්‍ය උත්සවයට මේ යුවලම සහභාගී වුනා.  එහිදී බිරිඳ අහම්බයෙන් දුටුවා මවගේ මුද්දට සමාන මුද්දක් එක්තරා කාන්තාවක් පැළඳ සිටිනවා.  අනේ ලස්සන මුද්දක්. මේක බොහොම පැරණි මෝස්තරයක් නේද? දැන් කාලේ හදන ඒවා මෙහෙම නැහැනේ කියලා අතින් අල්ලලා පරීක්ෂා කරලත් බැලුවා.  ගෙදර ඇවිල්ලා මුද්ද තැබූ තැන බැලුවම එතන නැති නිසා බිරිඳ ඇහුවා කෝ මේ මුද්ද කියලා.  එවිට මහත්තයා කිව්වා මම දන්නේ කොහොමද ඒක ඔයාමනේ පරෙස්සම් කරලා තිබ්බේ කියලා.  බිරිඳ කිව්වා මුද්ද තියෙන කෙනා කව්ද කියලා එයා දන්නවා කියාලා. එදා ඉඳලා ඒ ගෙදර ප්‍රශ්න.

දීර්ඝ කාලින ප්‍රේම සම්බන්ධයක් කැඩුණු පසු පෙම්වතියගේ යෙහෙලියක් ඇගෙන් ඇසුවා එසේ වීමට හේතුව කුමක්ද කියා.  ‘මට එයාව එපා උනා. එයා ගැන මගේ හිතේ තිබුණු අදහස් කාලයක් ආශ්‍රය කරන කොට එපා උනා’ කියා ඇය සිය යෙහෙළියට කිවා.  එහෙනම් ඇයි එයා දීපු වටිනා මුද්ද ඔයා තාම පලදින්නේ.  ‘ආ එක ගැන මගේ තිබු අදහස නම් තවම වෙනස් වෙලා නැහැ’ කියා ඇය කිවා.

පොළොන්නරුව පළාතේ,ගෙදරක කාන්තාව සොර සැමියාට සිග්නල් එක දීලා තියෙන්නේ ඉස්සරහ කාමරේ  ජනේලය විවුර්ත කර තියලා; ජනේලය වහලා නම් විවාහක සැමියා ගෙදර ඉන්න බවයි එහි තේරුම.

හස්බන්ඩ් ලොකු මුද්දක්  තෑගි කළා අපේ ඇනිවසරි එකට ලොකු දියමන්තියක් එහෙම තිබුනා. මම ඒක  ගැන අහනකොට ‘නෑ වටින්නේ නැහැ, ඕක දියමන්ති නොවෙයි ඉමිටේෂන්.වීදුරු කෑල්ලක්’ කිවුවා. දවසක් නිකමට වගේ වටිනාකම දැනගන්න රත්තරන් බඩු සාප්පුවකට ගියා. මුද්ද නියම දියමන්ති කියලා, ලක්ෂ 10 ට තක්සේරු කළා.

එක ගැනියෙක් විවාහ වන දවසේ කරලා තියෙන්නේ ඩිවෝස් එකට ලෑස්ති වෙන එක.  මිනිහාගේ  ඔක්කොම ඩොකුමන්ට්ස් රෑ තිස්සේ නිදිමරාගෙන  ෆොටෝ කොපි කරගෙන. 

මනමාලිට මඟුල් තුලා බලන්න ගියාම බලන්න ඒ ගෙදර ස්ථිරවම පදිංචි වෙලා ගෙදර ඉන්නේ කවුද කියලා. නැත්නම්  මනමාලි අමාරුවේලූ.  මගේ ඥාති අක්කා කෙනෙක් ට නුවරින් පැමිණි යෝජනාවක් ස්ථිර වුනා. මනාලයාගේ පවුලේ 10 දෙනෙක් වුනත් වැඩි විස්තර කතා කිරීමේදී කිව්වේ ඒ හැමෝම තමන්ගේ රැකියාවල්, ගෙවල් දොරවල් ඇතිව ඉන්නවා කියලා.  අන්තිමේදී  බලනකොට අර මනමාලයාගේ ගේ හදපු අලුත් නිවසේ අවිවාහක අක්කා ඇතුළු පවුල් තුනක් පදිංචියි.  අපේ අක්කාට යන්තම් කාමරේක ඇඳුම් ටික විතරක් තියාගෙන බෝඩිම් කාරී වගේ ඉන්න වුනේ.   උදේට බාත් රූම් එකට යන්න පෝලිමේ ඉන්න ඕනලු.  විශේෂයෙන් මනමාලයා නුවර පළාතේ නම් තනි භුක්තියට ඉන්න හිටින්න ගෙයක් තිබෙනවා කිව්වාට එකපාරට විශ්වාස කරන්න එපාලු .  ඒවායේ පවුලේ පිටින්ලු  ඉන්නේ.

මම විවාහ වුණේ යෝජනාවකින්.  නෝනාගේ නිවුන් සහෝදරයා සහ නෝනාගේ අම්මගේ නංගි අපි කසාද බඳීනකන් වටේ කැරකුන තරමක්.  කොටින්ම අපි සාලේ කථා කරනකොටත් කවුරුහරි ඇතුලේ කාමරේක ඉන්න බව අඟවනවා.  බඳිනකම්ම දුන්නා  ෆුල් ගාඩ් එකක්.

ගෙදරින් බල කරන නිසා අකමැත්තෙන් මට එයා එක්ක පෝරුවට නගින්න සිද්ධ වුනා.  ජයටම ගත්ත මගුල ඉවරවෙලා  අපි හනිමුන් ගියේ තලවකැලේ ටී එස්ටේට් හොටලේකට.  රැ දෙන්නම වොෂ් එකක් දාලා කාමරේට අවා. හස්බන්ඩ් විස්කි ෂොට් එකක් ගෙන්න ගත්තා.  මම උඩ බැල්කෙනියේ ඉඳලා කථා කරලා කිවුවා ‘ සුනිල්, ඔයාත් ඇවිදින් මේ කාමරයේ නිදාගන්ඩ’ කියලා. සුනිල්, අපේ ඩ්‍රය්වර්, පොඩි කාලේ ඉඳන්ම අපි ළඟ හැදුනේ. හනිමුන් වාහනේ එලෙව්වේ එයා.  අකමැත්තෙන් මිනිහා කාමරේට ආවා.  මම කොට්ටයක් සහ ෂිට් එකක් දීලා කිවුවා ‘ඔය කාපට් එක උඩ නිදා ගන්න සුනිල්’ කියලා. හස්බන්ඩ් සද්දයක් නැහැ.  පහුවදා උදේ සුනිල් එක්ක මම අපේ ගෙදර ගියා, ඔක්කොටම හරි පුදුමය්.  මම  අම්මාට කිවුවා ‘අම්මේ ඕගොල්ලන්ට ඕනා විදියට ඊයේ ජයටම මඟුල ගත්තනේ,  දැන් මට මගේ පාඩුවේ ඉන්න දෙන්න’ කියලා.  මාස 3ට පස්සේ ඒ අය මට මගේ මහේෂ්ව විවාහ කර දුන්නා. මම අද ආච්චි කෙනෙක්, මහෙෂ් දයාබර සියා කෙනෙක්.

දෙමාපියන්ගේ බලවත් පෙරැත්තයට පරණ පෙම්වතාට පිටුපා විවාහපත්වූ අලුත් මනාලිය, හොරෙක් හොරෙක් කියල මිනිහව එලියට ඇරලා පරණ පෙම්වතාව ඇදට ගත් කතාවක් වැලිමඩ පැත්තෙන් වාර්තා උනා.

මගේ යහළුවෙකු බලන්න ගිය මනමාලිගේ වයස මීටරේ කැරකිලා නැති බව පසුවයි දැනගත්තේ.  කිව්වාට වැඩිය මනමාලි අවුරුදු 10 ක් වයස වැඩියි.  හඳහනුත් අන්තිමට ගැලපෙන විදියට හදාගෙනලු.

හුඟක් වෙලාවට ලේලිලාව නැන්දම්මලට පෙන්නන්න බැරි එක හේතුවක් වෙන්නේ ඉහවහා ගිය කම්මැලිකම.  අද ගැහැණු ළමයි බහුතරයක් සාමාන්‍ය තරමටවත් උයන්න පිහන්න දන්නේ නැහැ.  ගෙදර අස්පස් කරන්න මහගෙදරින් අම්මලා අක්කලා එනතුරු බලාගෙන ඉන්න වයඹ පළාතේ ගැහැණු ළමයෙක් අපේ කාර්යාලයේ ඉන්නවා.  බැරිම තැන දවසකට  1, 750 ගානේ දෙන්න වැඩට ගැනු කෙනෙක්ව  හස්බන්ඩ් ගත්තා.

අපේ ඇන්ටි දවසක් බාප්පාගේ ඇඳුම් ඔක්කොම පාරට දැම්මා.  එදා මම එයා ඒවා කරනවා  දැක්කා.  එතෙක් අපි වීරයෙක් වගේ සලකපු  බාප්පා ලජාවෙන් ඇඹරුනා. මට ඇඩුම් ආවා.  ඒ එම විවාහයේ අවාසාන දවස.  තනියම බෝඩිමක ජීවත්වූ බාප්පා කාලයකට පසු මිය ගියා.  ඇන්ටි මැරුනේ නම් මේ  ඊයේ පෙරේදා.

සුරාව, හා දුම්පානය මෙන්ම රේස් ඔට්ටු ඇල්ලීම, පරදාර සේවනයට  තදින් ඇබ්බැහි වූ සැමියා තාවකාලිකව හෝ (ටික කලකට) මහන දිවියකට පත් වෙන්න  යයි බිරිදක් විසින් නිතර ඇවිටිලි කිරීමෙන් පසු කෙසේ හෝ පොළබවා ගත්තේය.  ඔහුත් හොඳ චේතනාවෙන් හා කියා කැමති විය. (තාවකාලික) පැවිද්දට පත් වී දින කීපයකින් විතර බිරිද මහා සඟනට දාන පිළිගන්වා  සමූහ ඡායා රූප කිහිපයක් ද ගෙන ලහි ලහියේ ලිපිලේඛන සමග සමූහ ඡායා රූප කිහිපයද අමුණා දික්කසාදය ඉල්ලා නඩුවක් උසාවිට ඉදිරිපත් කරමින් කියා ඇත්තේ ස්වාමියා තමා හැරදා පැවිදි වී ඇති බැවින් අදාළ තොරතුරු පිළිගන්නා ලෙසය.

අපේ බෝඩිමේ ඇන්ටි එක්කෙන්ක්ගේ බත් පිඟානට බිත්තරයක් යට දාල දෙනවා අනික් අයට හොරෙන්.  අපි ඇන්ටිගෙන් නොවෙයි යාලුවගෙන් මේක ඇහුවා, මිනිහා මඟ හැරියා.  අවුරුදු 2ට පස්සේ යාළුවා පාරේ යනවා වය්ෆුයි අතදරුවෙකුයි එක්ක.  මට වැඩි වෙලා ගියේ නැහැ අඳුන ගන්න මිනිහා බැඳලා තියෙන්නේ ඇන්ටිගේ දුව.  මම බිත්තරේ ගැන ඇහුවේ නැහැ.

අපේ කාමරයේ දොර අපි උදේ රැකියාවට යනවිට වසා දමා යාම ගැන නැන්දම්මා කැමති නැහැ. පස්සේ බලනකොට ගියාට පස්සේ එයා මගේ ඔක්කොම ලිපි ගොනු කියවනවා, වය්ෆ් වත් නොකරපු වැඩක්. සමහර මගේ  ඩොකුයුමන්ට් ෆොටෝ කොපි කරලා.

නැන්දම්මා මගේ බාල නෑනාට කියනවා එයාට  එන හොඳ  විවාහ යෝජනා යෝජිත මනමාලයෝ  එක්ක සාලේ නැතිව ඇතුලේ වහලා තියෙන කාමරයකට ගිහින්  පිළිසඳරේ යෙදෙන්න කියලා. මාවත් අල්ලාගත්තේ එහෙමයි, මට දැන් පෙන්නන්න බැහැ ඒ කාමරේ.

අපේ අයියා කෙනෙකුට විවාහ වෙන්න ලොකු හදිස්සියක් තිබුනා. අම්මා කිවුවා ඉන්න වෙසක් මාසේ බඳින්න මොකද හදිස්සිය, ලොකුවට ගම්මු කියලා. අයියා කිවුවා නෑ ලබන මාසේම රෙජිස්ටර් කරන්න ඕන, නිමාෂිට (එයාගේ පෙම්වතිය) හදිස්සියි කියලා. ඉතින් අගෝස්තු වල බැන්දා. අක්කාට ජනවාරි වලදී ළමයෙක් ලැබුනා.

අපේ ලොකු අයියාට දැන් හැට පැනලා, ඒත් අම්මට නම් එයා බබා.  ඔය දෙන්නගේ මඟුල කඩන්නේ අම්මායි කියලා දවසක් මම මූණටම කිවුවා.

අපේ ප්‍රදේශයේ 13 හැවිරිදි බාල දැරියක් රවටාගත්තා පිට ගමකින් රැකියාවකට පැමිණි 26 හැවිරිදි විවාහක තරුණයෙක්. දැරියගේ මව්පියන් පොලිසියට පැමිණිලි කළා. පොලිසියේදී තරුණයාගේ අම්මා කියලා තියෙන්නේ ‘මගේ අහිංසක කොල්ලාව මේ සක්කරවට්ටම රවටා ගත්තා’ කියලා.

අයෙක් තම බිරිඳත් සමග මෝටර් බයිසිකලයෙන් නගරයට ගියා. බිරිඳ ගෙදරට අවශ්‍ය බඩු ගනිද්දී සැමියා ගියා පොඩි ‘ෂොට්’ එකක් දා ගන්න. එතැනදී යාලුවෙක් හමුවුනා.  යාළුවා කිව්වා ‘මම මේ ඕගොල්ලන්ගේ ගෙදර යන ගමන් ඔයාට බෝතලයක් ගන්න ආවේ’ කියලා.  මේ සතුටට ‘හරි හරි එහෙනම් යමු’ කියල යාලුවත් දාගෙන ගෙදර ගියා. ගෙදර ගිහින් දෙන්න එක්ක බෝතලේ බාගයක් විතර ඉවර කරන කොට බිරිඳ ත්‍රී රෝද රථයක ගෙදර ආවා. ඇවිත් කියපුවා හිතා ගන්න පුළුවන්නේ.

මහත්තයාගේ නංගිලා ගෙවල් පැත්තේ එනවා නම් කනේ තිබෙන කරාබුවේ ඉඳල හංගන්න ඕන.  කලකට ඉහත මගේ මහත්තයාගේ නංගි මගේ රත්‍රන් වළලු ආපසු දෙන පොරොන්දුව පිට උත්සවයකට ඉල්ලාගෙන අද වෙනකන් ආපසු දුන්නේ නැහැ.  ඔය ‘නංගිලා’ කියන වර්ගයේ නෑදෑයන් ඔහොමමයි.

ගෙදර ආවහම, ගෙදර බත් මුට්ටියටත් එබිලා බලන නෑදෑයින් ඉන්නවා.

කලකට ඉහත මම හදිසියකට උගස්කළ මගේ රත්තරන් මාලය මගේ බාල නැගණිය හොරෙන් බේරාගෙන යනකොට මගේ අතටම අහුවුණා.  ළඟම තිබෙන පොලිසියට යනවා කිවුවාහමයි මට බේරලා දුන්නේ.

නෑනා බලන්න මනමාලයෝ එනවා ඉවරයක් නැහැ. නෝනාගේ අම්මා දොර රෙදි  විතරක් නෙමෙයි වහපු කාමරේටත් කණ තියාගෙන අහගෙන ඉන්නවා.  ඒක පුරුද්දකට ගිහිල්ලා.

අපේ ගෙදර දරුවෝ තුන්දෙනා සහ ඔක්කම පස් දෙනෙකුගේ රෙදි හේදිල්ල රැකියාවට යන ගමන් මට දවස ගානේ කරන්න අමාරු නිසා මම මහත්තයට කිව්වා ගෙවන ක්‍රමයට හරි රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් ගනිමු කියලා. සුපුරුදු පරිදි   ‘අපෝ බැහැ කරන්ට් යනවා’, ඒ මදිවට ‘’සල්ලිත්  නැහැ’ කිව්වා. ඊට පස්සේ එක දවසක් රෙදි සෝදන්න කලින් සාක්කු වල හේදිලා යන්න දේවල් බැරි වෙලා තියේද කියල බලනකොට බිලක් අහු වුනා.  එයාගේ නංගිට අළුත් වොෂින් මැෂින් එකක් අරන් දීලා. මම මොනවත් අහන්න ගියේ නැහැ.

සමහර පවුල්වල අක්කයි නංගියි දෙන්නම අය්යා එක්ක එක වහලේ යට දීග කන අවස්ථා අපේ සිංහල සාම්ප්‍රදායික ජන සමාජයේ තිබුනා. ඒ වගේම එක ගෙදර අය්යලා මල්ලිලා පිරිසකට එකම එක මනාලියක් කැන්දාගෙන ඇවිල්ලා (එක ගෙයි කෑම)  සිරිතකුත් ඉස්සර සාම්ප්‍රදායික සිංහල ජන සමාජය තුළ, විශේෂයෙන්ම උඩරට සමාජය තුළ, තිබ්බා. මේවා දැන් සදාචාරාත්මක නැති බව ඇත්ත, නමුත් මේ තත්ත්වයන් එදා පැවතී සමාජ ව්‍යූවහය, වාතාවරණය තුලින් බැලීම වැදගත්; එතකොට තේරුම් ගන්න පුළුවන්.

අම්මා නොමැති ලොවේ ජීවත්වීමෙන් ඇති පලය?

මගේ  නංගි හරි, චාම්, නිහතමානි, පිනට බර ඉතාම ඉහලින්ම  උගත් තැනැත්තියක්. ‘පොෂ්  මදි’, ‘සෝෂල් මදි’ කියා එන හැම යෝජනාවක් වගේම ප්‍රතික්ෂේප වෙනවා. නංගි ගොඩේ කියලත් එක්කෙනෙක් කපු අම්මාට කියලා තිබුනා. ඒ කපු අම්මා කිවුවා ‘මහත්තයෝ, හරි දුකයි, මේ සමාජය පිරිහිලා ඉවරයි. කොටට අඳින්නේ නැති , මේකප් තලි පිටින් තවරන්නේ නැති, කෙල්ලෝ දැන් මාකට් වෙනවා අඩුයි.  පහුගිය දවස්වල හතු පිපෙන්නා වගේ බිහිවුණු රූපලාවන්‍යාගාරත් ඒවාට අනුබල දිපු බලධාරිනුත් යම්තරමින්හෝ මේවට වග කියන්න ඕන’කියලා.

ආදරයෙන් කල් ගෙවන වියපත් අඹු සැමි යුවලක් හිටියා. පොඩි පොඩි ආරවුල් ඇති වෙන්නේ නැති ගෙවල් නැනේ, මේ දෙන්නා අතරත් එහෙමයි.

කෝච්චියේ මා ඉදිරියේ වාඩිවී සිටි තරුණ/මැදිවියේ  පෙනුමැති මහත්තයාට ටෙලිෆෝන් කෝල් එකක් අවා, වය්ෆ්ගෙන්. ‘හරි හරි මම බෞද්ධ කොඩියක් ගන්නම් පිටකොටුවෙන්; ඔවු, ඔවු පුතාගේ කූඩු අලවන්න සව් කඩදාසිත් ගන්නවා, එයාටත් කියන්න. පන්සල් යන්න වෙන්නේ හෙට හවස, උදේ නෙවෙයි’ කියා ඔහු කෝල් එක ඔෆ් කළා.  එසේ කථා කරද්දී ඔහුගේ අත අල්ලාගෙන තරුණ ‘පෙම්වතියක්’ ඔහුට තුරල් වී වගේ සිටි බවත්, කෝල් එක විසන්ධි කල පසු  ඔහු ඇය වෙතට තවත් නැඹුරු වූ බවත් විවාහක බිරිඳ නොදන්නවා වෙන්න ඇති.

මගේ ඥාති පුතා රියැලිටි තරඟයකට ගිහින් මඟ වරද්දා ගත් කපටි තරුණියකට රැවටුනා. මව්පිය විරෝධය මැද බැන්දා. අන්න දැන් ඒ පුතාට වැඩිය සල්ලිකාරයෙක් සොයාගෙන ඒ කපටි කාන්තාව පැනලා ගිහින්.  වහ බොන්න ගිය අපේ එකාව අපි හරිම අමාරුවෙන් බේරාගත්තේ.

තමන්ගේ මහත්තයා ගැන විශ්වාසයෙන් ඉන්න එක හුඟක් වැදගත්. ඒ මොකද මේ කෛරාටික ගැහැණු කොට්ඨාශය මුලින්ම කරන්නේ අඹු සැමියන් අතර විශ්වාසය පලුදු කිරීම. ඒක තමයි පළමු පියවර. ඉතින් ගෙදර නෝනා අනිවාර්තයේ තමන්ව සැකකරමින් රණ්ඩු කරනකොට සැමියාට නිකම්ම එයාව එපාවෙනවා.  එතකොට අර ‘තේ උඩිච්චිය’ කරන්නේ අනේ ඔයාව ඇයි අනේ ඔහොම නෝනා සැකකරන්නේ’ කියා‍ගෙන යාලුවෙක් වගේ දුක සැප විමසන්න පටන් ගන්නවා. අපේ බවලත් උදවිය බොහෝම  ප්‍රවේශම් වෙන්න ඕනෑ. ඉවසීම තීබීම සහ නිකරුනේ සැමියාව සැක නොකිරීම හරිම වැදගත්.

ඉහල යාමට ඇති අසීමිත ආශාවන් නිසා දැන දැනම විවාහකයෙකුගේ වුණත් වාහනයට නැගලා සවාරි යන්න සුදානම් තරුණියන් ඉන්නවා. පිරිමියාගෙන් පුළුවන්තරම් සල්ලි කඩාගන්නවා. හැබැයි වැඩ වැරදුනොත් හැමෝම බනින්නේ අර පිරිමියාට.

කොළඹ 7 වැදගත් ඉස්කෝලයක පාසැල අරුණු පසු දුවව ගැනීමට ඉතා මිල අධික වාහනයකින් එන එක් මැදිවියේ සමාගම් අධ්‍යක්ෂක වරයෙක්ව බිලි බා ගන්න නැට්ටුක්කාර අම්මන්ඩිලා 3දෙනෙක් වලි කා තියෙනවා.

මාතර, පදමට සූර් වෙච්ච කෙනෙක් සිය නෝනා ඈත බස් එකෙන් බැහැලා එනවා දැකලා, නෝනා බනියි  කියලා  බයවෙලා   ඉක්මනට වෙරි හින්දෙන්න, නිවෙස ඉදිරිපිට තියෙන තැඹිලි ගසට නැග්ගා දඩ බඩ ගාලා. තැඹිලි ගෙඩිය කඩා බොනවා කෙසේ වෙතත් බීමතින් නැග්ග මිනිහා බිමවැටිලා, අතපය කඩා ගන බිම ඉන්නවා නෝනා ගෙදරට එනකොට. මහත්තයව එවලේම ත්‍රී විල් එකක දාගෙන නෝනා රෝහලට ගෙනිච්චා. හැබැයි ඒ යන ගමන් කියපුවා අහ ගන්න පුළුවන් ත්‍රි විල් අන්කල්ගෙන්.

අපේ ගමේ සුදුවට තදින් ඇබ්බැහි වූ සුදු අන්තුවෙක් හිටියා. මිනිහා දිනූ දාට ගමටම බොන්න අරන් දෙන ජාතියේ කෙනෙක්. මේ ගෙදර නිතරම අගහිගකම් පිරිලා. දවසක් ගෙදර උයන්න කිසිම දෙයක් නැහැ. මිනිහා රෑ බීලා ගෙදර ඇවිල්ලා බඩගිනි වෙලා කෑම මේසේ ඇරලා බැලුහම පිගානක කෑම බෙදලා වහලා තිබෙනවා දැකලා, කන්න හිතාගෙන ඇරලා බැලුවම ඒකේ තිබුනේ බූරු කොළ කුට්ටමක්. බිරිඳ කේන්තියට කරපු වැඩක්.

මම දන්නා වැදගත් පහේ පිරිමි කෙනෙක් ඉන්නවා, මාතලේ.  කන සාක්කුවට වැටෙන්න බොන්න ඕන , නෝනා ආගමට දහමට බොහොම ලැදියි, කොයිතරම්ද කියනවා නම් මස් මාංස තියා උම්බලකඩවත් කටේ තියන්නේ නැහැ. නිවාඩුවක් ලැබුණද පන්සලේ එක්කෝ ධර්ම සාකච්ඡාවක් නැත්නම් භාවනා වැඩසටහනක්, බොහොම ශ්‍රධාවන්ත කාටවත් කරදරයක් නැති උතුම්ම කාන්තා රත්නයක්.  කරුමේ කියන්නේ පන්සල් ගිහින් හිත සන්සුන් කරගෙන ගෙදර එනකොට මහත්තයා සිහිසුන් වෙන්න බීලා, ඉතින් හැමදාම දෙන්නා රණ්ඩු.  ගමේ මේ ගොල්ලන්ගේ තත්ත්වය අනුව දැන් දික් කසාද වෙන්නත් බැහැ, ලොකු මහත් වෙච්චි දරුවෝ තුන්දෙනෙක් ඉන්නවා, දැන් ඒ අය ගෙදරින් පිටවෙලා.  රණ්ඩු මැද්දේ වුණත් දෙන්නා පවුල් කනවා වෙන කරන්න දෙයක් නැති නිසාම. මහත්තයාගෙන් අහපුවහම කියනවා ‘එයා හැම තිස්සෙම පන්සලේ, මෙහෙ, මට කන්න වෙලා තියෙන්නේ කඩෙන්, අඩු ගානේ උයලා තියලවත් පන්සල් යනවා නම් ’.

මීට කලකට පෙර ඌරගස්මන්හන්දියෙන් අම්බලන්ගොඩ දක්වා හවසට පිටත්වන බසයක රියදුරා අරක්කු බී මත්වී බසයේ එළියේ බැටරි පෙට්ටිය උඩ ඉඳගෙන ඉඳලා. කොන්දොස්තර මඟීන් පටවා (කට කැපෙන්න පැටවූ බව අමුතුවෙන් කියන්න ඕනෑ නැහැනේ) අවසානයේ බෙල් එක ගැසුවාම රියදුරා නැති බව මඟීන් කිවුවාලු. මඟීන් පිටුපස දොරෙන් නග්ගවන විට රියදුරා ඉදිරියෙන් බසයට නැග්ග බව දන්නා කොන්දොස්තර ඉදිරියට පැමිණ බලන විට රියැදුරාව දැක්කා.  මොළය කල්පනාකාර නොදැක්කා වගේ බසයෙන් බැස ගියාලු. වෙනත් කෙනෙක් ලවා පණිවිඩයක් යවා රියැදුරාව  ටයිම් කීපර් කූඩුවට ගෙන්වාගෙන, මිනිහාව විවේකාගාරයේ නවත්තලා, වෙන රිලිෆ්  ඩ්‍රය්වර් කෙනෙක්ව ඩියුටියට දාගෙන බසය පන ගන්වගෙන ගියාලු.  (මෙවැනි කොන්දොස්තරලාට දෙන්න විශේෂ  සම්මාන ප්‍රධානයක් හදන්න ඕන).

කොටුව කෝච්චි ස්ටේෂමේ හිස් බෝතලයකුත් කිහිල්ලේ ගසාගෙන වැලපෙන මිනිසෙකු දුටු ආරක්ෂක නිලධාරියෙකු ඔහු වෙත ගොස් කාරණය විමසීය. මගේ බඩු ටික ඔක්කොම නැති වෙලානේ. ඇයි මොකද උනේ කවුරු හරි හොරකම් කරලද ?නෑ නෑ මම දන්නෙම නැතුව මූඩිය ඇරිලා තිබිලා.

සියදෝරිස් කංකානම රා බොන්නට උගුඩුවෙක්ය. උදේ පාන්දරම පාන් කියන්නට බැරි තරමට රා බිලා වෙරි විලා, උදේ පාන්දර නැගිට කුඹුරේ හැම නියරයක් ගානෙම වාගේ ඇවිදිනවා ස්තෝත වගේ මොනවද මුමුණ මුමුණ. උදේ 10ට විතර ගෙදර ඇවිත් 12 විතර වෙනකම් නිදා ගන්නවා. ඊට පස්සේ ගිහිල්ලා පොකුණ වගේ ගේ පහල තියෙන ලිඳෙන් අතින්ම සිතල වතුර ඇඳන් නාලා 1ට විතර දවල්ට හොඳට කනවා. ඔන්න දැන් තමයි මිනිහට හොඳ සිහිය තියෙන්නේ.  ඊට පස්සේ උඩ පෙරාදෙනිය හන්දියේ තියෙන පලතුරු කඩේ ආතා එක්ක ටිකක් වෙලා කාලය ගත කරලා, කළු සුරුට්ටුවක් එහෙමත් බිලා පත්තරෙත් බලලා , හන්දීයේ රේස් පොලෙන් අශ්ව  රේස් ඔට්ටුවකුත් දාලා නගිනවා මුරුතලාවේ කන්ද පයින්ම ආපසු ගෙදරට. ආයි, හවසට 5ට විතර රා සෙල්ලම පටන් ගන්නවා. ගොඩාක් වෙලාවට එයාම  හවස මැද ගන්න කිතුල් රා. දවසටම ගෙදර අය එක්ක කතා කලොත් (පොලිසියේ වැඩ කරන්නේ පොඩි පුතා) ඒ වචනයයි දෙකයි. නෝනාගේ මුනවත් බලන්නේ නැහැ. හැබැයි කාටවත් මිනිහගෙන් කිසි හිරිහැරයක් නැහැ. හවස 8 වෙනකොට රෑට කාලා, පන්සිල් කියලා, පිරිත් කැසට් එක දාගෙන මිනිහා මර නින්දේ. හාමිනේ ඇවිල්ලා පිරිත් කැසට් එක ඕෆ් කරනවා.

තම බේබදු සැමියා ඉන් මුදවා ගැනීමට කල්පනා කළ බිරිදක් තම සැමියා රාත්‍රී බීමතින් නිවසට ඒමට පෙර නිවසේ සියලු කටයුතු නිමාකර ගෙදර වතුර පයිප්පයේ ප්‍රධාන කරාමය තදින් වසා තැබුවා. දැන් එළියේ සඟවා තැබූ වතුර බාල්දිය හැර මුළු ගෙදර පුරාවට වතුර බිදක්වත් නැහැ. ඊට පසු බීමතින් වැනි වැනී ගෙදර ආ සැමියාට හරිම සතුටුයි. හේතුව ඔහුගේ ප්‍රියතම කෑම වන රසවත් කරෝල බැදුම කෑම මේසය උඩ තිබුන නිසා. එය සාදා තිබුනේ සැරම සැර කොච්චි මිරිස් සමග බව නොදැන ඔලුව වනවනා රස කරකර හොදට බත් කෑවලු. ටික වෙලාවක් ගිහින් ඇස් රතුකරගෙන වතුර ඉල්ලනවලු. එවිට බිරිද කිවුවලු අද උදේ ඉදලා වතුර නැහැ කියලා. මේක දඩුවමක් කියලා තේරුණ නිසා මිනිහා දැන් බීලා ගෙදර එන්නේ කලාතුරකින්ලු.

ඔන්න දවසක් මිනිහෙක් හොඳටම බීලා රෑ ගෙදර එන ගමන් උඩ ලයිට් එකක් දාල තියෙන ලයිට් කණුවකට ගෙදර කියලා හිතන් යතුර දාන්න ට්‍රයි කරනවලු. කණුවට පයින් ගහනවලු. කෑ ගහනවලු; ‘ඒයි දොර අරින්න, දොර අරින්න’ කියලා. ඒක දැකපු තරුණයෙක් විහිලුවට ඇහුවලු ‘අන්කල් ගෙදර කවුරුත් නෑ වගේ නේද’ කියලා. මිනිහා කියනවලු ‘වෙන්න බෑ මල්ලි උඩ තට්ටුවේ අය ලයිට් දාගානනේ ඉන්නේ’ කියලා, ‘ඒ ගොල්ල අරින්නේ නැහැ’ කියලා’ මිනිහා  අයෙත් ට්‍රයි කරලා.

බීපු මිනිහෙක් ගෙදර දොර යතුර දාලා ඇරගන්න බැරිව වෙහෙසෙනවලු.  එතනට ආපු මල්ලියෙකුට මිනිහා කියලා තියෙනවා පොඩ්ඩක් මේ ගේ අල්ලගන්න, මම මේ දොර ඇරගන්න කම් කියලා.

හොඳටම හෝටලේකින් බීපු මිනිහෙක් බිල නොගෙවා ගිහින් පසුවදා ඒ බව සිහිවී දවල් කෑම විවේකයේ එම හෝටලයට ගියේ සමාව ඉල්ලලා බිල ගෙවා දමන්න. වේටර්ලා  මිනිහව දැක්ක ගමන්  බදලා අල්ලලා කාර්යාලය ඇතුලට ගෙනිච්චා. තල්ලු කරලා ගහන්න හැදුවා. මිනිහා කොච්චර කිවුවත් ‘මම ආවේ ඊයේ බිල ගෙවන්න’ කියලා ඒ අය වීශ්වාස කලේ නැහැ. පසුව පොලිසිය ගෙන්වූ පසු ඔවුන්ට ඇත්ත තේරුනා. මොකද රජයේ සේවකෙයක් වෙන ඒ මිනිසා හෝටලයට එදා මිස කවදාවත් දවල්ට ගිහින් නැහැ, සවස මිස.

මහළු වගේ මිනිහෙක් පාරේ ඇවිදගෙන යන කොට සිහිසන්ව ඇද ගෙන වැටුනා. විශාල පිරිසක් ඔහු වටා රොක් වුනා. එක් නාකි නෝනා කෙනෙක් කිවා ‘බ්‍රැන්ඩි’ ටිකක් ඔහුට පොවන්න කියා. තව කෙනෙක් ඇම්බියුලන්ස් එකක් ගෙන්වන්න කි අතර තව කෙනෙක් වතුර ටිකක් මුහුණට ඉසින මෙන් ඉල්වා සිටියා. අර වයසක නෝනා, නැවතත්, ‘මං කියන එක අහලා කරුණාකර බ්‍රැන්ඩි ටිකක් පොවන්න’ කියා කිවා. අර මිනිහා දෑස් ඇරලා කියනවා ‘අර වයසක නෝනා කියන දේට ඕගොල්ලෝ ඇහුම්කන් නොදෙන්නේ ඇයි’ කියා.

අපේ ගෙදරට නිතර ආවා ගියා වැඩිහිටි අය්යා කෙනෙක්. හරිම තැන්පත්. කතා කරන්නෙත් බොහෝම ශබ්ධ අඩුවෙන්. එතකොට අවිවාහකයෙක්. ගෙදරට ඇවිල්ලා පැය ගණන් ඉඳගෙන ඉඳලා යනවා, බැලුවහම කවුරුවත් කතා කරලත් නැහැ. අම්මා දෙන තේකක්  බිලා එයත් එක්ක පොඩ්ඩක් කතා කරලා  යනවා. දවසක් ඥාති මඟුල් ගෙදරක ගියාම මෙයාත් ඇවිල්ලා, අම්මා අපේ මේසෙන්ම වාඩි කරගත්තා. පස්සේ සමහර පිරිමින්ව  ඇතුලේ කාමරයකට කැඳවලා ගෙනිච්චා. මොකටද කියලා අපි දැන ගත්තා. අපි දන්නෙම නැතුව අපේ යාලුවවත් ඇතුලට අර ගෙන. කෑම ඉවරවෙලා ඩාන්සින්. මෙන්න පොරත්  ඩාන්ස් කරනවා හරියට වයින් කරලා තිබ්බ පුසා වගේ. කවදාවත් මගේ මුණ වත් බලන්නේ නැති මෑන් මටත් කථා කරනවා එයාත් එක්ක ඩාන්ස් කරන්න, අම්මා යන්න කිවා, මම ගියේ නැහැ. හැබැයි මිනිහාගේ ඩාන්ස් ශාලාවේ හැමෝම ආශාවෙන් බලන් හිටියා.  විස්කිවල තරම කියලා අම්මා ගෙදර ඇවිල්ලා ඇඳුම් ගලවන ගමන් කිවා. දිග කථාවක් කෙටි කරනවානම්, එයා අද මගේ හස්බන්ඩ්. අපිට දුලා 2ක් ඉන්නවා.

බීගෙන ඇවිල්ලා බිරිඳ හදාදෙන බත් පිඟාන නිතරම පොළේ ගහන පිරිමියෙක් හිටියා ගන්නොරුව, පේරාදෙණියේ. දවසක් සුපුරුදු ලෙස බත් පිඟාන පොලවේ ගහලා, පේරාදෙණිය හන්දියට ගියා මොනවහරි කන්න. එතන රෑ බත් කඩේදී පරණ යාලුවෙක් හම්බුවෙලා දෙන්නාම ගියා රෙස්ට් හව්ස් එකට (තව) බිලා කන්න. එතැනදී වේටර් එක්ක රණ්ඩුවෙලා මිනිහා ගැහුවා ඉස්සෝ බයිට් පිඟානම පොලවේ, තව ලාගර් බෝතලයකුත් පොලවේ ගහන්න හැදුවා. වාසනාවකට පොලිසියෙන් නතර වුනේ නැත්තේ යාලුවා අලාභය ගෙව්වා හින්දා. හැබැයි එයාට දැන් රෙස්ට් හවුස් එක තහනම්. 

සීතලේ ගැහි ගැහි දියතලාව බාර් එකකට ගොඩ වැදුනා. ජම්පර් ඇඳ ගත්තු අයගෙන් බාර් එක පිරිලා ඉතිරිලා.  හොඳ වේටර් ඇහැක් පොඩි කරලා උඩ තට්ටුව පෙන්නුවා. උඩ කාමර තියෙනවා සෙනග අඩු. හොඳ ටිප් එකක් දීලා එලියට ආවා.

මේ ළඟදි මහියංගනයට ආසන්න ගමක වෙළෙඳසලකින් රාත්‍රී කෑමට පාන් ගෙඩියක් හා මාජරින් පැකට්ටුවක් මිළට ගත් බීමත් අයෙක් සබන් කැටයක්ද මිලට ගත්තේය, ඔහු නිවසට ගොස් පාන් පෙතිවල මාජරින් ගාන්න උත්සහ කළත් එය අසාර්ථක විය, වෙරිමතින් සිටි ඔහු නැවත එම වෙළෙඳසල වෙත ගොස් මුදලාලිට බැන වැදුනේය, බලනවා මුදලාලි මේ මාජරින් පැකට්ටුව හයියයි මේක හොඳයි ඔලුවේ ගාන්න යනුවෙනි.  එවිට මුදලාලි පැවසුවේ බීමත් පුද්ගලයාට මේ මාජරින් පැකට්ටුවක් නොවෙයි සබන් කැටයක් යනුවෙනි.

දවසක් පේරාදෙණියේ ‘වළට’ මනමේ නාටකය ගෙනාවා. ‘වළ’ ඇතුලේ මත්පැන් බීම සම්පුර්ණයෙන්ම තහනම්. සිඩ්නි කියලා කොළඹ ගෙවල් තියෙන ඊ ෆැක් එකේ යාලුවෙක් පොල් බෝතලයක් බෑග් එකක් ඇතුලේ දාගෙන ඇවිත් නාට්‍යය යන ගමන් හොඳටම  ගැහුවා.  අපිටත් දෙන්න හැදුවා. මනමේ කුමරාට වැඩිය හය්යෙන් මිනිහා සින්දු කියන්න පටන් ගත්තා. පස්සේ කැම්පස් සික්යුරිටි එකෙන් ඇවිත් මිනිහාව අයින් කළා.

රෑ වෙනකම් රාජකාරි වැඩ කරලා එදා නවාතැන් ගත්තේ මහියංගනයේ රෙස්ට් හවුස් එකේ. කෑම ඕඩර් කරලා එදා දවසේ පත්තරේ බලන්න ගත්තා ඉස්සරහා  සාලේ හිඳගෙන. හනිමුන් කපල් එකක් ඇවිල්ලා කොනේම තිබ්බ  පුටු දෙකක ඉඳගෙන කුටු කුටු ගා ගා මුමුණනවා. ඒ දෙන්නාගේ  මැද තිබු කනප්පුවේ විස්කි බාගයයි, ස්ටවුට් බෝතලයයි; ඩේවල් චිකන් එකයි, රටකජු පිරිසියයි. බොන්න අකමැති නෝනාට මහත්තයා බල කර කර ස්ටවුට් පොවනවා මම බලා හිටියේ පත්තරේ යටින්. මිනිහා මම බලනවා දැකලා, නොනාව දක්කාගෙන ගියා කාමරේ ඇතුලට. මත්පැන් සහ කෑම කාමරයට ගෙන ගියා වේටර් කෙනෙක් ඇවිත්.

අපෙත් මගුලක් තිබුනා. මම මත්පැන් ඕන නැති බව කියන කොට බහුතරයගේ අදහස් උනේ ඕන කියන එක.නැතිනම් ඒකේ ගතියක් නැතිලු. ‘ආතල්’ එකක්කුත් නැතිලු .ඉතින් ඉහලම ජාති වලින් දුන්න .අන්තිමට හිස් බෝතල් ගණන් කරලා බලනකොට බේබද්දෝ බීලා ,ගෙදර යන කොට හිස් රට විස්කි බෝතලුත්  ඉනේ ගහ ගෙන ගිහින් තියෙන්නේ.

නුවර කාසල් හොටේල් එකෙන් හොඳටම බිලා (1989)  රෑ 730ට විතර උඩ-හේවාහැට අපේ ගෙදර යන්න බස් ස්ටේෂන් එකෙන් වැරදිලා මගේ යාළුවා නැගලා තියෙන්නේ තෙල්දෙණියේ යන බස් එකකට. පස්සේ පහේ කනුවට ගිහින්, එහෙන් (කුණ්ඩසාලේන්), ‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’ කියාලා ඔහුටම කියාගෙන ළඟ තිබුණු කාලේ බෝතලේ හිස් කලා. ආයිත් නුවර ඇවිත්,  ලාස්ට්ම  ලාස්ට් ෂොට් එක කියලා ඔහුටම කියාගෙන වික්ටරි බාර් එකෙන් ඩ්‍රැම් දෙකක් දාගන. බස් එකෙන් ගෙදර එනකොට රෑ 11.30 ට විතර ඇතිලූ. වෙනදා වගේම  එයාගේ අම්මා මඟ බලන් ඉන්නවා ඔහු එනකම්. ඔහුකියනවා – නොකාම නිදිය ගත්තා. පහුවෙනිදා නැගිට්ටාහම ‘ආයි නම් බොන්නේ නැහැ’ කියලා හිතුනා. ඒත්  ඉතින්…..

අකාලයේ කැඩි බිඳී ගිය විවාහය නිසා සෑම බලාපොරොත්තුවක්ම සුන්කරගත් මිනිසෙක් දිනපතා මධුවිත තොලගාමින් තම වේදනාව තුනී කරගන්න උත්සහා ගත්තා. දවසක් හොඳටම බිලා බාර් එක ඇතුලේ වැටි සිටි ඔහුගේ ඔරලෝසුවයි, පර්ස් එකයි, මොබයිල් ෆෝන් එකයි හොරකම් කරගත්තේ හෝටලයේම වැඩ කරන වේටර් කෙනෙක්. පියවි සිහිය ආපසු සියල්ල නැතිවී තිබෙනු දුටු ඔහු පයින් යන්න හදනකොට ඒ වේටර් ත්‍රි වීලරයක් ගෙන්වා එයට සල්ලි ගෙවා මිනිහාව ගෙදරට ඇරලවන්න කියලා කියලා. හොඳම වේටර් කෙනෙක් කියා කියා පින්දෙදි ගෙදර ගියා.

අපේ  ගෙදර මත්පැන් වලට තහනම් තැනක්. පසුගිය අහුරුද්දේ මගේ ඥාති පුතෙක්ගේ මගුල් ගෙදර අපේ ගෙදර ගන්න ඕනේ කිව්වා. එයාලගේ ගෙදර ඉඩ කඩ මදි නිසා. මගේ මුල්ම කොන්දේසිය මත්පැන් බැහැ  කියලයි. බොහොම සාර්ථකව මගුල්ගේ තිබුණා. බේබද්දෝ කිහිප දෙනෙක් පිටදී චුරු චුරු ගැවාලු. අති බහුතරය සතුටු උනා. අපි බය නැතිව මෙහෙම කරනවා නම් අනිත් අයත් මේවා ආදර්ශයට ගන්නවා. එතකොට සමාජය යහ මගට ගන්න පුළුවන්.

ඉස්සර අපේ යාලුවෙක් හීනියට පාවිච්චි කරලා පයින්ම ගෙදර යනවා අනුරාධපුර ඉඳලා පුළියන්කුලමට.  මගදී දන්නා කියන වහනයක් නතර කලා. වෙනදට හොඳට කතා කරන එදා යාළුවා වචන දෙකයි කතා කලේ, හැබැයි  ගෙදර ලගින් බස්සලා ගියා. (ඇතුලත වායු සමීකරණය කරලා නිසා ටිකක් ගද වැඩියෙන් දැනෙන්න ඇති). පස්සේ ඒ වාහනය නම් ඔහුට කවදාවත් නතර කලේ නැහැ. ඒකෙන් තේරුණා කොයි තරම් නොබොන කෙනා බොන අයව පිළිකුල් කරනවද කියලා.

පදමට වෙරි වුණ යාලුවෝ දෙන්නෙක් මස්කෙලියේ බස් එක වැරදිලා, කේන්තියට බාර් එකට ගිහින් තව බිව්වලු. පස්සේ ‘අපේ මුත්තලා මස්කෙලි ගියේ බස් වලින් නෙවෙයි. මොන බස්ද, යමු පයින්’ කියලා අත් දෙකත් අල්ලගෙන පාරට බැහැලා සීතලේම ඇවිදගෙන ගීයාලු.  ටික තැනක්  ගිහින් එක්කෙනෙක් වමනේ දාන්න පටන් අරන් කානුවක වැටුනලු.  පස්සේ අනිකත් වමනේ දාන්න පටන් ගත්තලු.  දෙන්නට එතනම නින්ද ගිහිල්ලා. බල්ලෝ වගයක් (කකුල් හතරේ අය) ඇවිල්ලා වමනේ කනවලු, මුනුත් එක්ක ලෙව කා කා.   එක යාලුවෙක් කියනවලු  ‘බාබර් කපන්න  මගේ උඩු රැවුලේ අනික් පැත්තත්’. කියලා.  එක ඇහිලා අනිත් යාළුවා කියනවලු  ‘බාබරයෝ, කපන්න මගේ රැවුල ඔක්කොම’ කියලා.

පිටකෝට්ටේ රජමහාවිහාර  පාරේ පාරේ කෙලවරේ හිටියා හොඳට බොන පුද්ගලයෙක්. හැම සිකුරාදාම වගේ හොඳටම බිලා රෑ වෙලා මේ පාරෙන් යනවා,  මහා හයියෙන් සින්දුවක් කිය කියා.  නැත්නම් කාට හරි හයියෙන් බැන බැන . එක දවසක් පෝය දවසක මහා රෑ මිනිහා ගෙදරක් ලඟින් යනකොට ඒ ගෙදර බල්ලා බිරුවා, මිනිහා  සින්දුවක් පටන්ගත්ත  ‘බල්ලා  බුරයි හඳ පායයි හඳේ  හාවා බය නෑ….’ කියලා.  ඊට පස්සේ බල්ලාට බනින්න පටන්ගත්තා,  ‘වරෙන් බල්ලෝ මමත් උඹටබය නෑ…’ කියලා.  හැබැයි  වෙන කාටවත් නම් බැන්නේ නැහැ . පස්සේ වැටහුනේ මිනිහා කෑ ගහල තියෙන්නේ  බල්ලා කයි කියාලා බයට. ලඟදි හොයලා බලනකොට දැන ගන්න ලැබුනා ඒ හිත හොඳ අංකල් දැන් මැරිලා කියලා.

එක කරනවෑමියෙක් හිටියලු  හොඳ බේබද්දෙක්. දවසක් මිනිහා වැඩ ඇරිලා යනකොට මළ ගෙයක් දැක්කලු. ලංකාවේ මළගෙවල් වල සුරාවෙනුත් සංග්‍රහ කරනවනේ. ඉතින් මිනිහා  ගේ ඇතුලට ගිහිල්ල දේහයට ආචාර කරලා ඇවිල්ල වාඩි උනාලු. දැන් වාඩිවෙලා ඉන්නවලු අර වැඩේට කිසිකෙනෙකුගෙන් ආරධානාවක් නැහැල්ලු. බැරිම තැන කරනවෑමියා ගෙදර කෙනෙකුගෙන් ඇහුවලු තේ, කෝපි මොකවත් නැද්ද කියලා. ගෙදර කෙනා කිව්වලු අනේ මේ දැන් තමයි සීනි තේකොල ටිකක් ගේන්න යන්න හදන්නේ කියලා. ඒ පාර ඇහුවලු බුලත් විටක් වත් නැද්ද කියලා. ගෙදර කෙනා කිව්වලු අනේ තාම මුකුත්ම සුදානම් කරගන්න බැරි උනා කියලා.  ඉතින් මේ කරනවෑමියාත් ටිකක් වෙලා ඉදලා ගෙදර යන්ඩ ගත්තලු. දැන් ඔහොම යනකොට ඊට ටිකක් දුරින් තියනවාලු තව මළගෙයක්, අපේ මනුස්සයා ඒ මරණෙටත් ආචාර කරලා එලියට එනකොටම කෙනෙක් අතින් අල්ලලා කතාකළලු මොනවා හරි කරනවද කියලා. මිනිහත් ඉතින් හොදට ගැහුවලු, ඊටපස්සේ කෑම කන්න කතාකළලු. කාලා ඉවරවෙනකොට ඇම්බුන් ඇවරිය ඇල්ලුවලු, ඊටපස්සේ බුලත් හෙප්පුව අරන් විටකුත් ඒද ගත්ත ලු. දැන් මිනිහ ගෙදර යන්ඩ එලි බැස්සලු. ඔන්න එතකොට මතක් උනාලු කලින් මළගේ. දැන් මිනිහ ඒ පැත්තට හැරිලා මළගේ ගාවට ආවලු. මෙන්න පාරේ ඉදන් කෑ ගහනවලු ‘ඕවා මලගෙවල්ද  ඕයි, අන්න මළගෙවල් ,මළගෙවල් ගන්ඩ දන්නේ නැත්නම් නිකා ඉන්නවා’ කියලා.

බීමටම ඇබ්බැහි උන පුද්ගලයෙක් ලෙඩ වුණා.වයස අවුරුදු 90ත් පැනලා.ඔන්න පණ ගියා මෙන්න පණ ගියා කියලා ගෙදර අය හිතන්නෙ. පාංශකූලය දෙන්නත් කථාව, සූදානම. ඒත් මිනිහා ඇස් ඇරලා බලනවා.ගෙදර අයට වස කරදරයක්. සති ගණනාවක් ගිහිල්ලා, තාම මැරිලා නැහැ.  තවත් බේබද්දෙක් කිට්ටු වෙලා බැලුවලු. ලෙඩා ඇඟිලි දෙකක් එකතු කරලා ‘ටිකක්’ කියලා සංඥාවක් දුන්නලු. මේස හැන්දකට අරක්කු ටිකක් දමලා තොල් අතරින් තිබ්බලු. තලු මරලා පුංචි හිනාවක් දීලා මිනිහා මලාලු.

හොස්ටල් එකේ හිටපු බයලොජි සර් නොවරදවාම හොස්ටල් කෑම කාමරේට එනවා විභාග දවසට ඉස්සරින්දා රෑට. ප්‍රශ්න පත්තරෙන් භාගයක් විතර නොකියා කියනවා. හොස්ටල් ළමයි හැමදාම බයලොජි වලින් වැඩි ලකුණු ගන්නවා.

අපි ඉස්කෝලේ යන කාලේ දැන් වාගේ ඔය කියන මෝදක වගේ ජරාවල් තිබුනෙත් නැහැ,අපි දන්නෙත් නැහැ. හැබැයි මායිම් වැටට එහායින් අඹ  අච්චාරු ආච්චි අම්මා නම් හිටියා හිනාවෙවී. අම්මාට දාහක් වැඳුම් වැඳලා ඉල්ලගන්න සල්ලි අරගෙන දුවලා ගිහින් නැවතෙන්නේ අඹ අච්චාරු ගන්න ඒ ආච්චි ගෙන්.

කහඹිලියා කෝටුවෙන් ගුටි කාලා තියෙනවද? අපේ ලොකු තාත්තාව ආදරයෙන් මතක් වෙනවා.

මගේ දුව මොන්ටිසෝරි යන කාලේ (අවුරුදු 30ට විතර ඉස්සර) හැම දාම එක්කෝ පැන්සල නැහැ. එක්කෝ මකනය නැහැ. ඇහුවම කියන්නේ ළමයෙක් ගත්තා කියලා. මම ඕක ටීචර් ගෙන් අහන්න හදන කොට දුවගේ තාත්තා කියනවා ඔය නැති බැරි ළමයෙක් ගන්න ඇති මොකටද ඕවා අහන්න යන්නේ ටීචර්ලාගෙන් කියලා. ඔය විදිහට හැමදාම මොකක් හරි අපේ දුවගේ බැග් එකෙන් අඩුයි. අන්තිමට බලන කොට හැමදාම එකම ළමයා තමයි මේ වැඩේ කරලා තියෙන්නේ. දැන් ඒ ළමයා මොනවා කරනවා ඇද්ද?

1970 විතර, දවසක් මම උදේ ගෙදර ඉන්නකොට (මම ඇතකොට දවල් ඉස්කෝලේ ගියේ) අබේනයාක ඇන්ටි ඉස්සරහ බෙල් එක ගහල ‘අම්මා කෝ බබා’ කියලා මගෙන් අහනවා. මම හොයන්න ඇතුලට යනකොට ‘අබේනායක ඉස්කෝලේ මහත්තයට හොඳටම අමාරුයි බබා’ කියලා ඇන්ටි දුකින් මට කිවුවා.  එයා අඬනවා වගේ. මුකුත් නොතේරුන මම අම්මා හොයාගෙන ඉස්සරහට ආවා. වාහනයක් ඇතුලේ අපේ ගෙදරට නිතරම ආව ගිය අබේනායක ඉස්කෝලේ මහත්තයා ඉන්නවා පපුව අල්ලාගෙන, හුල්ල හුල්ල . අම්මත් ලැස්ති වෙලා ඒ කාර් එකෙන්ම ඇක්සිඩන්ට් වෝඩ් එකට ගියා.  අබේනායක ඉස්කෝලේ  මහත්තයාට එදා හර්දයාබාදයක්  හැදිලා මම දන ගත්තේ පසු කාලෙකදී.  එයා නැතිවුනේ නම් මේ ලඟකදී.

1976, අපි කොළඹ 7 ස්පැතෝඩියා ගාර්ඩ්න්ස් හී ඉන්න කාලේ මම උදේට ඉස්කෝලේ ගියේ ස්කූල් වෑන් එකෙන්. ඒක මොරිස් J2 සැහැල්ලු බස් රථය. ළමයි 12ට යන්න පුළුවන්. ආනන්ද කොලේජ් එකේ දම් පාට සහ තැඹිලි පාටට වෑන් එක  ලස්සනට පේන්ට් කරලා තිබුනා. හැබැයි වෙනත් කොලේජ් වල අයත් ගත්තා.

මම කොළඹ ලංගම බස් නැවතුමේ බුලත්කොහුපිටිය බසයට නැගීමට සිටිනවිට අසරණ පුද්ගලයෙක් පැමිණියා. ‘මහත්තයෝ මම ඉස්පිරිතාලෙන් ටිකට් කපල ආවේ. මට ගෙදර යන්න බදුල්ලට ටිකට් එකක් ගන්න සල්ලි නෑ උදව්වක් කරන්න. පින් සිද්දවෙයිකියලා කිව්වා. මම කිව්වා ‘හරි මම ටිකට් එකක් අරන් දෙන්නම්’ කියල. එතකොට කියානවා  ‘අනේ එහෙම හොඳ නැනේ මහත්තයෝ එක් කෙනෙකුටම කරදර කරන්න, මහත්තය බාගයක් දෙන්නකෝ මම අනිත් ටික තව කාගෙන් හරි ඉල්ලා ගන්නම්’ කියල. මම ‘ඒකට කමක් නෑ’ කියල බදුල්ල බස් එකට එක්ක ගිහින් ටිකට් එකක් අරන් දුන්න මිනිහට. දැන් මමත් මගේ බස් එකට පෝලිමේ ඉන්නවා. අර මනුස්සය අර ටිකට් එක බදුල්ල පෝලිමේ වෙනත් මගියෙකුට පෙන්නලා මොනවදෝ කියනවා. මට වහාම වැටහුනා. මම ගිහින් ඒ මගියාට කිව්වා ‘මමයි මේ මනුස්සයට  ටිකට් එක අරන් දුන්නේ. මේක විකුණන්න නේද හැදුවේ’ කියල. ඒ මගියා කිව්වා ‘ඔව් මේක අඩු ගානට විකුණනවා කියලා කිව්වා, සැක නම් කොන්දොස්තර මහත්තයගෙන් අහල බලලම සල්ලි දෙන්න කිව්වලු. ‘අසරණයා’ මගෙන් ගුටි නොකා ගියේ ටිකක් මහලු පෙනුමක් තිබුණු නිසා. මම ටිකට් එක ඉල්ලගෙන අරන් ඉරල දැම්මා.

ඔරුගොඩවත්ත හන්දියේදී දි  ළමා පොත් වෙළෙන්දෙක් නැග්ගා. පොත් තුනම රුපියල් 100 යි. මිනිහා සැහෙන්න ට්‍රයි  කළා පොත් කියක් හරි විකුණගන්න. හරි උත්සහවන්ත මිනිහෙක් 40ක් විතර වයස ඇති. බස් එකේ සිට් ගානට මිනිස්සු හිටියා, ඒත් එක්කෙනෙක්වත් පොත් ගත්තේ  නැහැ. ටිකක් දුර යනකොට ලැමිනෙට් කරපු බුද්ධ රුප, ක්‍රිස්තු රුප විකුන්නනෙක්, 50ක විතර වයස නැග්ගා, මිනිහත් කෑ ගහලා අනේ හිස් අතින්ම බැස්සා. ඔන්න වැල්ලම්පිටියේදී  (බොරු) නොන්ඩියක් ගහපු තරුණ කොල්ලෙක් නැග්ගා 30ක විතර – හිඟන්නෙක්. කිහිල්ල යට කළු උපන් ලපයක්ද මොකක්ද පෙන්නලා කිවුවේ ඔපරේෂන් එකක පාරවල් කියලා. මිනිහා කුඩු කාරයෙක් වත්ද කියලා හිතුනා. හැබැයි හොඳට පින් දුන්නා සල්ලි දෙන අයට. මෙන්න බොලේ නැති සල්ලි එලියට ආවා, රුපියල් 50 පටි එහෙම. මන් හිතන්නේ එක 10 දෙනෙක්වත් සල්ලි දෙන්නැති. නොනාලා දෙන්නෙක් ‘අනේ පවු’ කියනවා ඇහුනා .

අන්ධ හිඟන්නෙක් මීරිගම ස්ටේෂමට එනවා සින්දු කියන්න. හොඳට පෙනවා ඇස් පෙනෙනවා කියලා. ඒත් මිනිස්සු සල්ලි දෙනවා.

රත්මලානේ අන්ධ විද්‍යාලයේ මිනිහෙක් සුදු සැරයටියක් එක්ක අපේ ගෙදර ඉස්සරහ ගේට්ටුව ගාව හිටන් ඉන්නවා කියලා ගෙදර මෙහෙකරු ඇවිත් කිවා. ගිහින් දෙන්න කියලා රුපියල් 100ක් දුන්නා.  ‘මම හිඟන්නෙක් නොවෙයි බෙඩ් ෂීට්, තුවා විකුනන්නෙක්’ කියලා  රුපියල් 100 අරගෙන පොඩි අළුත් තුවායක් එවලා තිබුනා. මම ලේන් එකේ  උඩට දිව ගොස් ඔහුගෙන් සමාව ගත්තා.

කොම්පඥවිදිය පැත්තේදී මහත්මයෙක් සිඟන්නෙක් දැක තම කලිසමේ සාක්කු දෙකටම අත යවා සල්ලි දෙන්න හෙව්වත්, සල්ලි නැති බව මතක් වී, ලජ්ජාවෙන් වගේ හයියෙන් සිඟන්නා මඟ ඇරලා ඇවිදන් ගියා. මහත්මයාව සොයා පසු පසින් වේගයෙන් ගිය සිඟන්නා ‘මෙන්න මහත්තයා රුපියල් 500ක්, මා ගාව තව සල්ලි තියෙනවා, ඔයා ගාව මුකුත්ම නැහැනේ’ කියා ඒ සල්ලි දීලා ගියා.  ලඟම තිබුණු කඩේට ගොස් වඩේ  එකක් කා, කිරි තේ එකක් බී, ඉතුරු රුපියල් 50 ෂර්ට් සාක්කුවේ දමාගෙන සින්ගන්නාට සිතින් පින් දි දී මහත්තයා බෝඩිමට ගියා. 

අපි මරණ ගෙදරක කෝපි බි බි කැරම් ගගහ රෑ තනි රකිනකොට අපි නොදන්නා මිනිහෙක් භයානක හොල්මන් කථා කියන්න පටන් ගත්තා. මාත් එක්ක ආපු  යාලුවා මට කතාකරලා ගෙදර යන් කියලා  මාවත් එක්ක අරන් ගියා. මිනිහා   ගෙදර ගිහින් කිව්වා එහෙම කලේ ඒ මිනිහා හොල්මනක් හින්දා කියලා. පහුවදා බැලින්නම් යාලුවට සහලෝලා උණ.

මම කළුතර ලංකා බැංකුවේ වැඩ කරන දවස්වල සිකුරුදා හවස වැඩ ඉවර වෙලා මෝටර් සය්කලෙන් ගෙදර (නුවර) යන්න පිටත් වෙන්නේ සවස 8ට විතර. හැබැයි එදා පරක්කු වෙලා පිටත් වූ මම පානදුර පහු කරලා පාලම හරියට එනකොට රෑ 12  විතර උනා. ගාලු පාරම පාලුයි, කළුවරයි.  සුදු සරමක් සහ කමිසයක් ඇඳගෙන පාර අයිනේ හිටපු මිනිහෙක් එක පාරටම මට අත දැම්මා. මමත් පවු කියලා එක පාරටම බ්රේක් ගැහුවහම  මිනිහා දුවලා ඇවිත් ස්ය්කලේට නැග්ගා. ‘මහත්තයා මාව ලුනාව ස්ටේෂන් එක ගාවින් ගාලු පාරේ බස්සන්න’ කියලා රළු හඬකින් කීවා. මම මිනිහව නග්ගගෙන යනවා, මිනිහා  කිසි කතාවක් නැහැ. මට බය මිනිහාට හෙල්මට් නැති නිසා මාව පොලිසියෙන් අල්ලයිද කියලා. පුදුමේ කියන්නේ මිනිහාව මට ඇඟේ ගෑවෙන්නේ නැහැ. මම උවමනාවෙන් පස්සට ඇවිල්ලා මිනිහට තද වෙන්න බැලුවා, මගේ ඇඟේ  ගෑවීගෙන ඉඳගෙන ඉන්නවා, නමුත්, මට දැනෙන්නේ නැහැ. මම පස්ස හැරිලා බැලුවාම මිනිහා ඉන්නාවා සුදුමැලි වෙලා, ඇස් උඩ ගිහින් වගේ. ලුනාවට ඉස්සෙල්ලා, ‘ලී බඩු කඩ තියෙන හරියේ නතර කරළා දාලා යන්න’ කියලා මිනිහා කිවේ සිහින් හඬින්. මම හිතන්නේ මිනිහාට තේරේන්න ඇති මම මිනිහා ගැන විමසිලිමත් බව. මම ස්ය්කලේ නතර කළා විතරයි  මිනිහා සුරුස් ගාලා මුහුද පැත්තට ටකරං මඩු අස්සෙන් මාරු උනා. හොඳටම  දාඩිය දාපු මම මොරටුව හන්දියේ රෑ කඩෙන් තේ බොන්න නවත්තලා කතා කරන කොට ඒ අය කිව්වා ‘ඔයාට ඔය හම්බවෙලා තියෙන්නේ රිචර්ඩ් අයියා, එයා වැල්ලේ මාළු කාරයෙක්. සිකුරාදා රෑ යන මෝටර් සය්කල්/ත්‍රී වීල් වලට අත දාලා ලුනාව හන්දියෙන් බස්සන්න කියලා ඉල්ලනවා’ කියලා. මිට අවුරුදු 8ට විතර ඉස්සෙල්ලා රිචර්ඩ් අයියා පානදුර පාලම ලඟින් සිකුරුදා දවසක රෑ පාර පයින කොට ප්‍රය්වෙට් බස් එකකට හැප්පිලා මැරිලා. ගෙදර ඇවිල්ලා මම වයිෆ්ට කථාව කිව්වුවහම එයා හිනා වෙලා ගණන් ගත්තේ නැහැ.

‘රෑට වහලා තියන ගෙදර බත් මුට්ටි ඇරලා කවුද බත් බෙදා ගන්නවා.  ඒත් මට කිසිම බයක් ඇති වෙන්නේ නැහැ, මගේ පුතා නම් බය වෙලා මට ගුලිවෙනවා’ එසේ කිවේ අම්මා කෙනෙක් පාසලේ ගුරුතුමාට.  ‘කොහොමද ඒ’ කියා ගුරුතුමා ඇහුවහම ඇය කිවා ඒ ඇයගේ මැරුණු මහත්තයා කියා. ‘දන්නේ කොහොමද’ කියා ඇහුවහම; ඒ එයාමලු.

1974 මම නවාතැන්  ගත්තේ අක්බාර් හෝල්  එකේ. රෑට කොරිඩෝර් වල අශ්ව කුර හඬ ඇහෙනවලු, සමහර වෙලාවට හයියෙන් අශ්වයා දුවනවාත් ඇහෙනවලු. හැබැයි, කවුරුවත් අශ්වයෙක්ව දැකලා නම් නැහැ, සද්දේ විතරයි. කුස්සියේ බණ්ඩයියාගෙන් ඇහුවහම කිවුවේ යුද්ධ කාලේ මේ හෝල් එකේ නැවතිලා ඉඳලා තියෙනවා බ්‍රිතාන්‍යය හමුදාව, එකේ හිටපු අශ්වයා පිටින් ගිය කැප්ටන් කෙනෙක් කියලා තමයි අපේ විශ්වාසය කියලා.

අවුරුදු 50ට විතර ඉස්සර වෙච්ච දෙයක් – අප්පච්චි ගහක අත්තක හිටපු බස්සෙකුට හඳ එළියේ බයවෙලා දුවගන ඇවිත් කුස්සි පිළිකන්නේ කුණු දාන වලේ ජබොස් ගා ඇද ගෙන වැටුනා. හොඳටම ඇඟ තැළුනත් මුකුත් නෑ වගේ හිටියා.  දවස් 3ට විතර පස්සේ අම්මා තවලා, තැලුම් තෙල් ගාලායි  අප්පච්චිගේ තැලුම් සුව කලේ.

අපේ මාමා කෙනෙක් පොඩි කාලේ තවත් කොල්ලෙකුත් සමග රෑ 9.30 ෆිල්ම් එකක් බලන්න ගිහිල්ලා පයින්ම එනකොට පාරේ  මඟ තියෙනවලු මිනී පිට්ටනියක්, ඒ හරියට එනකොට රෑ 12ට විතර ඇතිලු. ඉතින් මිනීපිට්ටනියට  ලංවෙද්දි ගස්කොළන් පොඩිකරගෙන පිඹගෙන (නාසයෙන් පිඹින හඬ) යම්කිසි දෙයක් තමන්ගෙ පැත්තට එනවා වගේ ඇහෙනවලු. නැවතිලා ටිකක් වෙලා ඉදිද්දි සද්දෙයක් නැහැලු. ආයෙත් ඉස්සරහට යන්න පටන් ගන්නකොට ගස්කොළන් පොඩිකරන මහා ඝෝසාව ඇහෙනවලු. ඉතින් මේ දෙන්නා නැවතිලා තීරණය කෙරුවලු මේ නම් අනිවාර්ය්‍යයෙන්ම මහසෝනා තමයි, අපි මිනීපිට්ටනිය පහුකරන්න ගියොත් අපිව බිල්ලට ගන්නවා ඒක හින්දා එළිවෙනකම් ඉඳලා යමු කියලා. ඉතින් මේ දෙන්නා ඒ හරියෙ තිබුණු ගහකට නැගලා හිටියලු. රෑත් සැරෙන් සැරේ ගස් පොඩිකරන සද්දෙ ඇහිලා හොඳටම බය වුණාලු. උදේ එළිවෙලා ගහෙන් බැහැලා මිනීපිට්ටනිය පැත්තට බයෙන් යද්දි දැක්කලු කොහෙදෝ ඉඳලා ලනුව දිගට කඩාගෙන ආපු තඩි හරකෙක් මිනී පිට්ටනියෙ තිබුණු අතු පාත්වෙච්ච කජු ගහක අත්තක පැටලිලා එතන තිබුනු පින්න අකුල පොඩිකරලා. මේ ගොල්ලන්ගේ  අඩි සද්දෙට වඩාත් බයවුන හන්දා තමයි රෑ පිඹලා තියෙන්නෙ.

තමන්ගේ කාමරේ මිනි පෙට්ටියක් තියාගෙන හිටපු වයසක මාමා කෙනෙක් හිටියා, ඇඳට එහායින්. රෑට නිදාගත්තේ මිනි පෙට්ටියේ. ඒකට නගින්න ලි පඩිත් එයා හදාගෙන. මැරුණට පස්සේ ඒ පෙට්ටියටම දාලා වැළලුවා.

අපේ අක්කා කෙනෙක් රෑ හොස්පිටල් ඩියුටි ඉවර වෙලා බස් එකෙන් බැස්සහම ගෙදර එක්කරගෙන එන්නේ මම හරි තාත්තා හරි. අපි බොහෝ විට හුළු එළියක් පත්තුකරන් තමයි අක්කාව එක්කන් එන්නේ. දවසක් රෑ අපටත් නොකියාම  අක්කා තනියෙන් බස් එකෙන් බැහැලා එනකොට කවුද දඟකාර කොල්ලෙක් මැස්සක් පිටිපස්සේ හැංගිලා ඉඳන් ‘සෝමා අක්කේ, සෝමා අක්කේ’ කිය කියා හැංගෙනවා. හොඳටම බයවූ අක්කා ‘කවුද, කවුද’ කියලා අහනකොට සද්දයක් නැහැල්ලු.  අක්කා දාඩියදාගෙන, ගැහි ගැහි ගෙදර  එක පිම්මේ දුවගෙන ඇවිත් ඇඳට වැටුනා.  නිදා ගත්තේ නැහැ. පහුවෙදා බැලින්නම් අක්කාට දිශ්ටියක් වැහිළලු. ප්‍රදේශයේ හොඳම කට්ටඩියා කැඳෙව්වා. තොවිලේ දවසේ මහා රෑ කට්ටඩියා දෙහි, ගැට, දුම්මල පන්දම් එහෙම ලෑස්ති කරලා, ආතුරයාව වන අක්කාව වටකරගෙන, බෙර ගසමින්, මන්තර ජප කර කර ‘මාහසෝනා’, ‘රීරි යකා’, ‘ඔඩ්ඩි යකා’  ආදී වශයෙන් නම් අඬ ගහ ගහා යක්කු කැඳෙව්වා. යක්කු ටික ‘දන’ ගැහුවට පස්සේ, දොළ පිදේනී දෙන්න කියලා නියම කළා. මෙන්න මැරිලා වගේ හිටිය අක්කා නැගිට්ටා. සතියක් වැඩට නොගිය අක්කා නැවත වැඩට ගියවිට මුළු රෝහලේ කාර්ය මණ්ඩලයම දන්නවලු සෝමාදේවී හෙවාමන්නආරච්චිට  යකෙක් ගහලා ‘එලොව ගිහින් මෙලොව’ ආව විත්තිය.

මාමගේ මිනිය වලලලා ගෙදර මල බත කාලා නිදා ගන්න යනකොට වහලට කවුද ගල් ගහනවා. ‘ඕක අර මිනිහගේ වැඩක්’ කියලා නැන්දා කිවා. අපි රෑම කනත්තට ගියා. මෙන්න මාමා වලලපු මිනීවල උඩ කවුද හිටගෙන ඉන්න ජායාවක් වගේ පේනවා. අපි ලඟට එනකොට මුකුත් නැහැ, ගොක්කොල සැරසිලි දාපු තොරණ විතරයි.  ඔය ගොක්කොල තොරණ සුළඟට පැද්දීලා කියලා පොඩි බාප්පා කිවා. මාමාගේ රූපේ හිටෝලා පොල් තෙල් පානක් පත්තුකරලා ‘අනේ මාමේ අපෙන් වරදක් උනා නම් සමාවෙන්න, ඔයාව හොඳ තැනකට යන්න කියලා අපි පින් දෙන්නම්’ කියලා වැඳලා ගෙදර ආවා, ‘ආයි අපිට ගල් ගහන්න එපා’ කියලාත් ඉල්ලුවා.  ආයි ගල් ගහලා තිබුනේ නැහැ. 

මැරුනහම මිනි පෙට්ටියේ තියෙන තමන්ගේ මුහුණ කළුවේ යයි බයවූ මවක් ඉස්පිරිතාලේදී දුවට මිනියේ මුණ සුදු කරන ක්‍රීම් ආලේපයක් දුන්නාලු.

මගේ නිවස සැදීම සදහා බාස්ලා වගයක් රැගෙන ආවා අපේ දුර ගම් පළාතෙන්. අපි ඉදිකළ නිවසේ යට තට්ටුවේ එක කාමරයයි තිබුනේ.බාස්ලා වැඩ කලේ නැවතිලා. අපේ ඉදිකරන නිවස අසලින් ලොකු මඩුවක ඔවුන් නවාතැන් ගෙන තිබුනේ. 7,8 දෙනෙක් සහ සියලු බඩු මුට්ටුද සිමෙන්තිද ඇතුළු ටකරන් සෙවිලි වහලයට උඩින් ඔවුන් සිටි මඩුවේ තිබුණා. දවසක් සෙනසුරාදා රැ නැවතී හිටියේ එක බාස් කෙනකේ පමණයි. රැ  මැදියමේ දම් අතුවල තරගෙට වහමින් වවුලෝ කෑගහනවා.  වැසිදිනයන් වූ හෙයින් රාත්‍රිය පුරා ඇද හැලෙන සිරි සිරි පොදේ ටකරමට වවුල්ලු අතුවලින් දම් ගෙඩිද සමග ලොකු වැහි වතුර කැට ගල් ගහනවාක් මෙන් වැටුණා. අපිට එය සුපුරුදු වුවත් වැඩට පැමිණි අයට  ඒක හොල්මන් පරානයක් කියලා හිතිලා හොඳටම බයවෙලා. එළි වෙනකම් අපිට දොරට ගහනවා නිදිය ගන්න බැහැ ‘නෝනා, නෝනා හොල්මන් මට  වැලි ගහගෙන ඇදේ හැප්පිලා දුවනවා’ කියලා කියනවා. අපි ටෝච් එක ගහල පෙන්නුවා වවුල්ලු දං අතුවල එල්ලිලා ඉන්නවා. ඔහුට කොපමණ කිවුවත් තව ටිකකින් ආයෙත් දොරට ගහනවා. මිනිහා පහුවදාම සහලෝල උණ කියලා ගෙදර ගියා, අයි ආවේ නැහැ. එතන හිටපු හොඳම බාස්.

අපි කුඩා කාලේ ගමේ කෙල්ලොයි කොල්ලොයි හඳ තියනදාට රැට හොද වැඩ කරනවා බයක් දැනුනේම නැහැ. එක එකා ගෙදරින් එලියට යන්නේ, අම්මේ මම කුමාරිලාගේ දිහා යනවා,  මාමලගේ ගෙදර ගිහින් ටිකකින් එන්නම්, අතුලට ටිකක් සනීප මදි බලලා එන්නම්  ආදිය කියලා. ඒ පැත්තේ ටෙලි‍ෆෝන් ඒ දවස්වල තිබුනේ නැහැ.විසිල් පාරක් තමයි කරදරයක් වුනොත් දෙන පණිවිඩය. අපි යන්නේ කෙලින්ම කනත්තට. 10ක් 15 ක් අපි එකතු වෙලා හොයනවා මිනි ඔලු. අපි කෙල්ලෝ උදව් දෙනවා විතරයි.කොල්ලෝ ටික ඕවා අරන් ගිහින් මහා රෑම තරහ වෙලා ගමේ ඉන්න කට්ටියගේ ගෙවල් වල දොර ලග මිදුලෙන් හරි එළියේ කළගෙඩි පොලෙන් හරි තියල යනවා. පහුවදාට අපිව නෙමේ අහුවෙන්නේ.  තරහ වෙලා නයි වෛරෙන් ඉන්න මිනිසුන් නැවතත් රණ්ඩු අලුත් කර ගන්නවා.හරි  සවුත්තුයි කියලා හිතෙනවා අපි කරපු වැඩ දැන් හිතෙනකොට.

රෑක එලි බැස්සාම දැක්කේ, හවස වලලපු මළ මිනිය කටු කැලේක දාලා ගිහිල්ලා. මිනි පෙට්ටියයි, සුට් එකයි  අරන්.

අපේ මාමා කෙනෙක් අපේ හොල්මන් කථා කියනකොට කියනවා මම නම් ඔය මොකාටවත් බය නැහැ ඔය පත්තැයන්ට හැර කියලා.

පිට්ටනි වල ලී කුරුස. මල්වඩම් අපේ යාළුවන් එක්ක තරහා වුණ ගැහැනු ළමයින්ගෙ ගෙවල් ඉස්සරහා තියලා ඇවිල්ලා තියෙනවා.

ළමයි 3 දෙනෙක් සමඟ කෝච්චියට පැන්න මවකගේ අවතාරය තමන් දුටු බව බුළුගහපිටිය දුම්රිය ස්ථානයේ වැඩ කරනවා යයි කියූ පෝටර් මහතෙක් කිවා.  රෑ කෝච්චියට ටැබ්ලේට් එක දී දුම්රිය ස්ථානය තුල වෙත යනවිට ඇය බංකුවක් මත ඉඳන් හිඳලා.  ‘ඔයා කවුද, මොකද මෙතන කරන්නේ’ කියලා ඇහුවහම ‘ඇයි මතක නැද්ද, මම ළමයිගේ අම්මා; මගේ අවයව ඇහින්දේ ඔයානේ’ කියලා, ඒ අම්මා එහෙම කියලා අන්තර්ධාන වෙලා. ඇත්ත,ඒ සිද්ධිය දවසේ අවයව ඇහිඳලා තියෙන්නේ මේ පෝටර්. පෝටර් කලන්තේ දාලා වැටිලා සතියක් පඩි සහිත නිවාඩු ගිහිනුයි හොඳ වෙලා ඇවිල්ලා තියෙන්නේ.

පාළු, විශාල ගෙදරක තනියෙම ජීවත්වෙන මැදිවියේ මහතෙක් කිවූ කථාවක්: ‘මම හැමදාම රෑට උනුකරපු වතුර එකක් ලොකු බෝතලේකට දාලා ෆ්‍රිජ් එකට දානවා. පහුවදා උදේ නැගිටලා වතුර බොන්න හදනකොට බෝතලෙන් භාගයයි වතුර තියෙන්නේ. මේක සති 4ක් විතර උනා, පස්සේ වතුර නොදා හිටියා.  මගේ මැරිච්ච අයියා අයිස් වතුර බොන්න හරිම ආසයි, මට හොඳටම ෂුවර් මේක එයාගේ වැඩක්’.

අපේ ආතාගේ ගේ පිටිපස්සේ මහා මුකලන් කැලේ.  දවසක් රෑ 12ට උල ලේනෙක් කෑ ගහන්න වුනා මහා මුසල විදියට. ආතා කිවුවා ‘හෙට කවුරුහරි මේ ගමේ මැරෙන්න ඕන කියලා’. දවල් ආරංචි උනා හැංගිලා හිටපු මිනිමරුවෙක්ව අල්ලන්න පොලිසිය එක්ක ගමට ආව ගමේ ග්‍රාමසේවකව ඒ මිනීමරුවා වෙඩි තියලා මරලා කියලා. බෙහෙත් කොටපු තුවක්කුවකින් වෙඩි තියලා තියෙන්නේ. මිනීමරුවා කලින් උජාරුවට කියලා තිබුනලු මම ‘ජාලියගොඩ ගල උඩට ග්‍රාම සේවකව ගෙන්වනවා කියලා’. ග්‍රාම සේවක මරපු ගමන්ම මිනිමරුවාව අල්ලන්න ආපු මහා සෙනග හිස් ලු ලු අත දුවලා. දවස් 2කින් පස්සේ  STF එක ඇවිත් කුණු වෙච්ච මල මිනිය ගන්නකොට බාගයක් විතර ඒක සිවල්ලු සහ හබන් කුකුලන්  විසින් කාලාලු.

අමාවක දිනක රාත්‍රියේ ගෙදර වහල උඩින් කවදාවත් නැතුව වව්ලන් රංචු පිටින් කෑ ගසා රවුමට රවුමට පියෑඹුවා.  ලොකු අම්මා කිවා මොකක් හරි  අසුබ  දෙයක පෙරනිමිත්තක් කියලා. පහුවදා උදේ ආරංචි උනා අබරන් කියන ලොකු අම්මලාගේ කරත්තේ වැඩ කරපු මිනිහා ඒ වත්තේ කෙලවරේ පාළු, ජඹුර ලිඳකට පැනලා මැරිලා කියලා.

සමාප්තයි.

Prof. Hudson McLean

1) India 3,206 (Positive 2,500; Dismissed 1; Expired 125; Negative 580).

2) Philippines 2,614 (Positive 2,453; Expired 8; Negative 153).

3) Sri Lanka 2,438 (Positive 2,246; Expired matter 20; Negative 172).

4) Nepal 2,340 (Positive 2,149; Expired matter 33; Negative 158).

5) Bangladesh 2,317 (Positive 1,995; Expired matter 34; Negative 288).

statistic sources: migri.fi

Finland Offers-,

High salaries – No Corruption -Best Medicare – Free Education – No Pollution – Personal Safety – Great Environment!

The average annual salary for a dental nurse in Espoo, Finland is approximately €56,863, with an average hourly rate of about €27. 

Entry-level dental nurses (1-3 years of experience) earn around €40,594, while senior-level dental nurses (8+ years of experience) can earn up to €70,101 annually. 

These figures can vary based on experience and employer, with some sources citing a broader annual range of €25,000 to €35,000 for dental nurses in Finland. **

A Dentist receoves a monthly salary in excess of Euro 11,000++.(€132,000)

Please read my Post to DP Education!

Getting Far in Scandinavia Requires More than College Education!

Express Your Opinion – Read What Others Say!
The Independent Interactive Voice of Sri Lanka on the Internet.

Please visit -: http://www.lankaweb.com/

National Development Bank PLC

NDB Bank has entered into a strategic partnership with AHZ Education Consultants, one of the fastest-growing UK-focused education consultancies in the world. The collaboration, formalised through a Memorandum of Understanding (MoU) signed on 18th September 2025, further strengthens NDB’s Student File proposition, a holistic banking solution designed to support students and their families as they pursue overseas education.

The MoU was signed by Sanjaya Perera, Senior Vice President – Personal Banking and Customer Experience, and Zeyan Hameed, Vice President – Retail Banking, on behalf of NDB Bank, while Manuel Pragash, Country Manager, represented AHZ Education Consultants.

Through this partnership, Sri Lankan students aspiring to study in the UK will now benefit from an integrated journey that combines AHZ’s expertise in UK university placements with NDB’s secure and efficient banking solutions. NDB’s Student File offers a one-stop facility for parents and students, covering foreign remittances, account management, advisory services, and seamless financial support tailored for overseas education.

AHZ Education Consultants is recognised globally for its strong UK university network, working with over 130 institutions and guiding students across 16 countries. From applications and visa processing to accommodation and post-arrival support, AHZ provides end-to-end solutions to ensure students transition smoothly into their new academic environments in the UK. With offices based in London and Colombo, AHZ brings international expertise with local insight, making it an invaluable partner for Sri Lankan students.

Commenting on the partnership, Sanjaya Perera, SVP – Personal Banking and Customer Experience at NDB, stated, “Education is one of the most meaningful investments families can make, and NDB is proud to support that journey through our Student File proposition. Our partnership with AHZ creates a powerful synergy, combining their deep expertise in UK higher education with our trusted financial solutions. Together, we aim to make the overseas education journey more seamless, empowering students to focus on their ambitions with complete peace of mind.”

Sharing his perspective, Manuel Pragash, Country Manager of AHZ Education Consultants, added, “At AHZ, our mission is to connect students with world-class UK universities and ensure they receive guidance at every step of their journey. Partnering with NDB allows us to enhance this support by offering families secure and efficient financial solutions alongside our counselling and placement services. This collaboration ensures that students can pursue their dreams of UK education with confidence and clarity.”

This partnership reaffirms NDB’s unwavering commitment to empowering Sri Lankan students and their families through innovative financial solutions and strategic collaborations, ensuring a seamless path to international education success.

NDB Bank is the fourth-largest listed commercial bank in Sri Lanka. NDB was named Sri Lanka’s Best Digital Bank for SMEs at Euromoney Awards for Excellence 2025 and was awarded Domestic Retail Bank of the Year – Sri Lanka and Sri Lanka Domestic Project Finance Bank of the Year by Asian Banking and Finance Magazine (Singapore) Awards 2024. NDB is the parent company of the NDB Group, comprising capital market subsidiary companies, together forming a unique banking and capital market services group. The Bank is committed to empowering the nation and its people through meaningful financial and advisory services powered by digital banking solutions.

Courtesy The Daily Mirror

Colombo, Oct. 27 (Daily Mirror) – As torrential rains lash Sri Lanka, health experts are sounding the alarm over a surge in waterborne diseases.

Senior Consultant Physician Dr. Ananda Wijewickrama told the Daily Mirror that diseases such as dengue, leptospirosis, hepatitis A, typhoid, and diarrhoea could spread rapidly as rainwater contaminates drinking water sources and creates ideal conditions for mosquitoes to breed.

He said the rainy season greatly increases the risk of several serious illnesses, with dengue fever posing a major threat.

Flooded and stagnant areas become perfect breeding grounds for mosquitoes. At the same time, floodwater can mix with urine from infected animals, leading to the spread of leptospirosis, or ‘rat fever,’” Dr. Wijewickrama explained.

He cautioned that people working or wading through flooded or muddy areas such as farmers, construction workers, and rescuers are particularly at risk.

They should wear boots, gloves, and protective clothing, and seek immediate medical attention if they experience symptoms such as fever, headaches, chills, or muscle pain,” he said.

The physician further noted that outbreaks of diarrhoeal diseases, hepatitis A, and typhoid are common after heavy rains due to contaminated drinking water and poor sanitation.

People often use unclean water from wells or streams during floods, which increases the risk of these infections,” he added.

These illnesses may not appear right away but could surface as floodwaters begin to recede over the next two weeks. It’s crucial to act early to prevent a health crisis,” Dr. Wijewickrama stressed.

He also reminded the public to ensure safe drinking water by boiling or chlorinating it, properly dispose of garbage to reduce mosquito breeding, and maintain good personal hygiene.

Simple preventive steps such as washing hands before meals, drinking boiled water, covering food, and avoiding exposure to muddy or stagnant water can save lives,” he pointed out.

Shripal Nishshanka

Dear Mr. President,

I vehemently believe you, as a boy hailing from a village like beautiful Thambuththegamuwa would never allow the following most dangerous and unfair activities to take place in our beloved motherland Sri Lanka ever;

• Legalization of LGBTQ: Today when even the majority of most developed countries also reject this concept, should my beautiful and sacred country Sri Lanka implement it? A well-civilized country would not let happen such a disastrous act to be included into the constitution so that the meaning of a family would also be destroyed and the society would become undisciplined and vulgar.

Please do not let constitutionalize LGBTQ in Sri Lanka ever!

• Reformation of History subject from school academic syllabus and curriculum: Our motherland Sri Lanka is one of the extremely few countries in the world, which possesses a rich written history inheriting from more than 2560 years. If you well explore the hilly country of Sri Lanka places such as Ravana Ella (falls), Ravana guhawa (cave), Seetha Eliya and Dova guhawa (cave) etc., you would realize that even Ravana is also just not a mythical figure. If so, not only our Sri Lankan history books but also Indian historical books of Ramayanaya and Maha Bharatha would also become just mythical! The history must be taught in the schools and even super developed countries like USA has the subject ‘History’ in the high school for advance placement for university entrance!

• Imprisonment of heroic service members: Mr. President, no country in the world has ever fought a war without an innocent civilian being killed or injured and it is a solid fact. Ex-Naval Commander Rear Admiral Ulugethenna had been involved in destroying several ships loaded with ammunition supplies to LTTE many times which made an easy and clear passage for our Army to destroy the LTTE militarily. Also Ex-Naval Commander Fleet Martial Karannagoda courageously spear headed Sri Lankan naval force during the final LTTE war period and they should enjoy their retired life in dignity and honour. Do please leave him in peace as well and just because Field Martial Sarath Fonseka is carrying forward a personal grudge with him since their school time swimming team captaincy debacle (Colombo Ananda College), do not let it propagate! Please be careful of Sarath Fonseka a most ungrateful man known ever!

May you with your family and team and our motherland Sri Lanka and the whole world be guided, protected and blessed with the Triple Gem and All Good Guardian Deities till eternity!

Thank you Mr. President,

Sincerely,

Shripal Nishshanka

By Palitha Ariyarathna

The recent request by a group of Muslim women to modify nursing uniforms for religious reasons and the government’s hasty assurance that there are no legal restrictions” reveals a deeper problem: a shared lack of Cultural Intelligence (CQ) on both sides of the conversation. Cultural Intelligence is not about appeasement. It is about recognizing context, respecting native frameworks, and understanding when adaptation becomes distortion. In this case, both the petitioners and the officials failed to uphold the civic and professional integrity of Sri Lanka’s public health system.

Let us be clear: the nursing uniform is not a casual garment. It is a symbol of discipline, hygiene, and public trust—rooted in the legacy of Florence Nightingale, who formalized nursing as a profession during the Crimean War. Her uniform was designed to reflect neutrality, cleanliness, and service not religious identity or political affiliation. To alter this standard based on personal belief is not cultural inclusion it is professional fragmentation. The history of the nursing uniform evolved from the formal, long-sleeved dresses and caps established by Nightingale in the mid-19th century, designed for professionalism and hygiene, to more practical attire during the World Wars, and eventually to the modern scrubs adopted globally in the late 20th century. These changes were driven by functionality, safety, and civic clarity not religious customization. The uniform’s purpose is to protect patients, identify nurses, and uphold public trust. It is not a platform for ideological expression.

Sri Lanka is a Sinhala Buddhist nation, with a Constitution that protects the Buddha Sasana and upholds civic coherence. Article 14(1)(e) of the Constitution guarantees every citizen the freedom to adopt, practice, and teach any religion. But this freedom must operate under the guardianship of native cultural integrity not as a tool to override it. Temporary residents and expatriates who enjoy privileges under this article must also respect the cultural foundation of the nation that hosts them. It must be acknowledged that government services including healthcare are funded primarily by taxes paid by the Sinhala Buddhist majority. These funds are now being used to accommodate segmented religious demands, while native Buddhist institutions and leadership receive minimal support or recognition. This imbalance is not just fiscal—it is cultural. It reflects a deeper erosion of civic priorities, where those who do not contribute to the system demand more from it, and those who uphold it are sidelined.

Many expatriates who become temporary residents in Sri Lanka operate under a liyapādīchi purwasi bhāwaya a paper-based civic identity that grants them access to constitutional privileges, including religious freedom. But this is not paramparika purwasi bhāwaya the rooted, traditional civic consciousness of native Sri Lankans. Without contributing to the cultural, fiscal, or doctrinal foundations of the nation, these residents enjoy rights without responsibility. This imbalance must be addressed not by exclusion, but by demanding Cultural Intelligence and civic respect from all who benefit from Sri Lanka’s hospitality.

Now ask this: What if Sinhala Buddhist nurses request to wear attire based on their own cultural or personal preferences? What if one demands to wear a traditional Redda Hatte, another prefers Udarata Adum, another chooses Pahatha Rata Adum, and another insists on Lama Saree as a symbol of heritage? What if someone, influenced by distorted Western media, demands to wear bikini-style attire under the guise of personal freedom? Would the government still say there is no legal barrier”? Let us extend the logic further: What if Sinhala Buddhist male nurses request to wear the traditional amude the lion cloth as a symbol of heritage and simplicity? What if they argue that it reflects ancient Sri Lankan values and should be honored under Article 14(1)(e)? Would the government permit it in a hospital setting? Would it be considered professional, hygienic, or appropriate?

This is the danger of politicizing uniforms. Once the standard is broken, there is no limit to fragmentation. Public service attire must reflect national unity, professional dignity, and civic clarity not personal ideology or imported trends. Let us also ask a civic question: If Sinhala Buddhist nurses working abroad—whether in Muslim-majority nations or Western hospitals requested to wear Lama Saree, Udarata Adum, or newly designed Sinhala Buddhist attire as part of their cultural identity, would those governments allow it? Would they say there is no legal barrier”? Would they redesign their national nursing standards to accommodate our heritage? The answer is clear: no nation rewrites its professional codes to suit foreign cultural preferences. Yet in Sri Lanka, we are expected to bend our standards, dilute our symbols, and politicize our uniforms all in the name of inclusion. This is not equality. It is cultural surrender.

And while the government claims there is no restriction,” we must ask: Why are certain religious leaders especially maulvis cloaking this issue in soft language while organizing behind the scenes to legalize segmented attire through collective pressure? This is not a spontaneous request. It is a strategic maneuver to normalize ideological dress codes in civic institutions, using constitutional ambiguity as a tool. Reports indicate that the Ulama Sanvidhanaya and up to 30 other religious councils and advocacy groups are involved in this push not just to accommodate attire, but to institutionalize religious segmentation within national services. The goal is not coexistence it is gradual replacement of national standards with religious identity politics. This is not civic progress. It is cultural destabilization. And if the government yields to these demands in nursing, it will not stop there. Once segmented religious attire is normalized in one public service, it sets a precedent for others including the military, police, and civil administration. Uniformed sectors rely on discipline, unity, and visual coherence. If religious modifications are permitted in nursing, Muslim, Christian, or other ideological groups may demand the same in the Sri Lanka Army, Navy, Air Force, and Police. This would fracture chain-of-command visibility, compromise operational neutrality, and weaken national cohesion. What begins as a harmless” accommodation in healthcare could become a nationwide unraveling of uniform standards. The uniform is not just fabric it is a symbol of civic unity, discipline, and national identity. Once politicized, it cannot be easily restored.

While Sri Lanka faces pressure to accommodate segmented religious attire in nursing, many other countries have already grappled with this issue and the outcomes reveal serious risks to professionalism, hygiene, and civic unity. France enforces strict secularism (laïcité) in public institutions. Headscarves and religious symbols are banned in healthcare settings to preserve neutrality. Courts uphold that professional standards override personal belief in public service. Belgium follows similar policies, and the European Court of Human Rights affirms that institutional neutrality is lawful, even if it limits religious expression. In Malaysia, Islamic groups pressured for long-sleeved uniforms and headscarves, but medical experts raised concerns about hygiene, heat stress, and procedural interference. Modified attire is allowed only under strict conditions. In the United Kingdom, the NHS allows religious attire but requires bare below the elbows for hygiene. Infection control policies override religious dress codes when necessary. Even in Saudi Arabia, where Islamic dress codes are enforced, nurses must meet hygiene and procedural standards. Long dresses and veils are permitted only if they do not interfere with medical duties.

Long dresses and religious modifications can be problematic. They pose hygiene risks, as flowing garments can carry pathogens and violate sterile zones. They create mobility issues, obstructing movement during emergency procedures. They compromise patient safety, as uniforms must allow quick identification and access to tools. And they undermine professional clarity, as uniforms must reflect civic neutrality—not religious segmentation.

Sri Lanka must learn from global precedent. Professional uniforms are not religious battlegrounds—they are civic tools of trust, hygiene, and unity. If we abandon Florence Nightingale’s legacy to entertain ideological demands, we do not modernize we dismantle the very foundation of public service.

The nursing uniform was born from discipline, hygiene, and public trust not religious bargaining or cultural confusion. When a government abandons this legacy to entertain segmented demands, it does not modernize—it humiliates the profession. Sri Lanka must protect the dignity of its nursing hood, not dress it in ideological surrender.”

By Palitha Ariyarathna

AI Overview 

https://share.google/aimode/hSdM8yntKRMfY3KJL

Senaka Weeraratna, a Sri Lankan attorney and animal rights activist, has advocated for a “Slaughter-Free Christmas” in Sri Lanka, arguing for the extension of the Buddhist tradition of non-violence (ahimsa) to the holiday.  

Core arguments for Slaughter-Free Christmas

• Contradiction of Christian message: Weeraratna highlights the irony of celebrating a religious figure known as the “Prince of Peace” with the mass slaughter of animals.
• Drawing from Buddhist principles: He frequently references the centuries-old Sri Lankan custom of closing slaughterhouses and banning meat sales on the Buddhist holy day of Vesak. He proposes that Christians in Sri Lanka could similarly show kindness to all living beings by making Christmas a meatless day.
• Ethical and moral advancement: He frames the initiative as a way for Sri Lanka to demonstrate a higher ethical standard to the world by promoting compassion and non-violence. 

Broader animal rights activism

Weeraratna’s advocacy for a Slaughter-Free Christmas is part of his broader animal rights work in Sri Lanka, which includes:

• Animal Welfare Bill: He served as a legal consultant on the Animal Welfare Bill, though he has criticized later revisions for being watered down and failing to adequately protect animals from exploitation.
• Activism against cruelty: He has spoken out against cruelty to animals in various contexts, including the treatment of temple elephants and the poor conditions in zoos.
• Promoting plant-based diets: As a Director of ‘Justice for Animals and Nature’ organisation based in Sri Lanka, hhe has supported campaigns to encourage plant-based eating in Buddhist communities and schools across the country. 

Other notable efforts

Weeraratna is also known for inventing the “Player Referral” concept in cricket, which became the foundation for the Decision Review System (DRS) now used in the sport. 

Slaughter Free Christmas – the way forward – LankaWeb

LankaWeb

Can Peace be established on earth by shedding blood of innocent …

LankaWeb

Meatless Sri Lanka – A noble ideal worth pursuing as part of our …

AI Mode response is ready

Courtesy Hiru News

A person suspected of being the shooter in the murder of the Weligama Pradeshiya Sabha Chairman has been arrested by the Special Task Force (STF) in Nawinna, Maharagama.

Furthermore, two other individuals suspected of aiding and abetting the murder have been arrested in the Matara area.

Several individuals have already been arrested over their alleged connection with the fatal shooting of the Weligama Pradeshiya Sabha Chairman, which occurred earlier this week.