රොහාන් අබේගුණවර්ධන

ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර මහ රෝහලේ කතාව

අපගේ මතකය අතීතයට ගලා යන්නේ 1951 සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවති ‘සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ සාම ගිවිසුම් සමුළුව’ දක්වා ය.

1945 අගෝස්තු 6 සහ 9 යන දිනවල හිරෝෂිමාවට සහ නාගසාකි යන නගරවලට එක්සත් ජනපදය විසින් පරමාණු බෝම්බ හෙළීමෙන් පසුව අගෝස්තු 15 වන දින ජපානය සිය යටත් වීම නිවේදනය කළේය. ඉන්පසු ජපානය එක්සත් ජනපද හමුදා  පරිපාලනය යටතේ පැවති අතර, එම කාලය තුළ  රට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කිරීමට සහ නිරායුධ කිරීමට කටයුතු කරන ලදී.

එක්සත් ජනපදය (බ්‍රිතාන්‍ය සහාය ඇතිව)1951 සැප්තැම්බර් මාසයේදී සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ හි සමුළුවක් සංවිධානය කරන ලද අතර එහි අරමුණ වූයේ ජපානය සමඟ සාම විසඳුමක් ඇති කර ගැනීම සහ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු නැගෙනහිර ආසියාව නැවත ගොඩනැගීම සඳහා  සහය ලබාදීමය. මෙම සාම සමුළුව සඳහා රටවල් 52 ක් සහභාගී විය.

ලංකාවේ පළමු අගමැති වූ ඩී.එස්. සේනානායක, තම තරුණ හා දක්ෂ මුදල් අමාත්‍ය ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා, ලංකාවෙන් සමුළුවට යන නියෝජිත පිරිසට නායකත්වය දීම සඳහා තෝරා ගත්තේය.

1951 සැප්තැම්බර් 6 වන දින, ඔහුගේ 45 වන උපන්දිනයට දින 11 කට පෙර ඔහු එම සමුළුවේදී තම ඓතිහාසික කතාව පැවැත්වීය.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ජපානයට ජාත්‍යන්තර සමාජයට නැවත පැමිණීමට ඉඩ සලසන ‘වෛරයෙන් නොව ප්‍රේමයෙන් වෛරය නැති වේ’ (නහි වේරේන වේරානි) යන බුදු රජාණන් වහන්සේගේ වචන උපුටා දක්වමින් මෙම ශ්‍රේෂ්ඨ දූරදර්ශී පුද්ගලයා ජපානයේ ස්වෛරී අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කළේය.

බොහෝ ආසියානු රටවල් සමුළුවට සහභාගී වූයේ ජපානයෙන් වන්දි  ඉල්ලීම  සඳහා විශාල ලැයිස්තුද සූදානම් කරගෙන  බව කියැවිණි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක් ලබා ගැනීමට ජපානය උත්සාහ කරමින් සිටි අතර එවැනි ගෙවීම් සිදු කළේ නම්, එය ඇගේ ආර්ථිකයට අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත.

‘වෛරය නතර වන්නේ වෛරයෙන් නොව ප්‍රේමයෙන් (නහි වේරේන වේරානි)’ යන බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම උපුටා දක්වමින් ජයවර්ධන මහතා ඔහුගේ දේශනයේදී   ඉල්ලා සිටියේ වන්දි සඳහා වන ඉල්ලීම් අත්හැර, ජපානය ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකු ලෙස  වැළඳ ගන්නා ලෙසයි.

තවද ඔහු වැටී සිටින  ජපන් ජනතාවට නැවත නැගී සිටීමට  අත දෙන  ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, පැමිණ සිටි පිරිස ජපානයෙන් වන්දි ඉල්ලා සිටි ඔවුන්ගේ ලැයිස්තු ඉල්ලා අස්කර ගත් අතර එමඟින් ජපානය ආර්ථික ව්‍යසනයකින් බේරා ගත්හ.

එම කතාවෙන් වසර විසි හයකට පසු ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ විධායක ජනාධිපති බවට පත් විය.

1977 ජූලි මාසයේදී J. R. ජයවර්ධනගේ නායකත්වයෙන් යුත් එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය (UNP) ජාතික රාජ්‍ය සභාවට 5/6 ක දැවැන්ත බහුතරයකින් තේරී පත් විය. (1972 මැයි මාසයේදී ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් හඳුන්වාදීමත් සමඟ පාර්ලිමේන්තුවේ නම වෙනස් කරන ලදී)

ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය ඒවනවිට ඉතාම දුර්වල මට්ටමක තිබුණි. පසුගිය රජය අනුගමනය කරන ලද අභ්‍යන්තරික සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති ඊට ප්‍රධාන හේතුව විය.

ඒ වනවිට රටේ සංවර්ධන කටයුතු පහළ මට්ටමක තිබුණ අතර විරැකියා අනුපාතය 15% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. එවකට පැවති ආනයන පාලනය සහ බලපත්‍ර ලබා දීමේ ක්‍රමය නොයකුත්‍ දුෂණයන්ට හේතුවිය.

1961දී වසර 30කට සැලසුම් කළ රජයේ ආර්ථික සංවර්ධන වැඩසටහනේ මූලිකම ව්‍යාපෘතිය ලෙස සැලකූ බහුකාර්‍ය මහවැලි විවිධාංගීකරණ වැඩසටහන ඉතාමත් මන්දගාමී ලෙස,   ගොළුබෙල්ලෙකුගේ වේගයකින් ඉදිරියට යමින් තිබුණි.

නව අගමැති J. R. ජයවර්ධන සහ ඔහුගේ රජය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කර ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා ලෙසද, ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානියා ලෙසද කටයුතු කරන විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්නේය.

ජේ ආර් ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම විධායක ජනාධිපතිවරයා ලෙස 1978 පෙබරවාරි 4 වැනිදින දිවුරුම් දුන්නේය.

ඇත්තටම ජේ.ආර්.ජයවර්ධන 1966 දී ‘ලංකා විද්‍යා අභිවෘද්ධිය සඳහා වූ සංගමයේ’ රැස්වීමක දී ජනතාව විසින් තෝරා ගන්නා ලද ශක්තිමත් විධායකයක් මුලින්ම යෝජනා කළේය. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය සහ ඇගේ සමඟි පෙරමුණු රජය ‘1972 ජනරජ ව්‍යවස්ථාව සම්පාදනය කරන විට එම අදහස නැවතත් ඔහු විසින් යෝජනා කරන ලදී. නමුත් අවස්ථා දෙකේදීම එය නොසලකා හරින ලදී.

1977 දී තේරී පත් වූ අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා ප්‍රකාශ කළේ තමාගේ පළමු, දෙවන සහ තුන්වන ප්‍රමුඛතා වූයේ පොදුවේ ජනතාවට සහ විශේෂයෙන්ම තරුණයින්ට රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය කිරීම බවයි.

නව රජය කාලය නාස්ති නොකර රට නවීකරණය කිරීමේ දැවැන්ත සංවර්ධන වැඩපිළිවෙළකට අවතීර්ණ විය.

කඩිනම් මහවැලි විවිධාංගීකරණ වැඩසටහන යුරෝපයේ සහ ජපානයේ දැවැන්ත මූල්‍ය හා තාක්ෂණික සහාය ඇතිව ආරම්භ කරන ලදී. කටුනායක අපනයන සැකසුම් කලාපය (EPZ) සහ නිදහස් වෙළඳ කලාපය (FTZ) පිහිටුවන ලද්දේ සෘජු විදේශ ආයෝජන (FDI) ගෙන ඒම සහ අපනයන නැඹුරු කර්මාන්ත ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා ය. මෙහි අනෙක් අරමුණ වූයේ නවීන කාර්මික හා තාක්ෂණික දැනුම ලබා ගැනීමයි. වෙළඳ කලාප පරිපාලනය සඳහා මහ කොළඹ ආර්ථික කොමිසම (GCEC) පිහිටුවන ලදී.

නිදහස්  හෝ විවෘත ආර්ථිකයකට අනුගතවන ප්‍රතිසංස්කරණ ආරම්භ කරන ලදී. නිෂ්පාදන අංශය වඩ වඩාත් අපනයනට-නැඹුරු වු අතර අවශ්‍ය ආනයනික යෙදවුම් ලබා ගැනීම සඳහා තිබූ සීමාවන් ඉවත් කරන ලදී.

ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු විධායක ජනාධිපති ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතාට 1979 දී ජපන් රජය විසින් රාජ්‍ය සංචාරයක් සඳහා ආරාධනා කරන ලදී. මෙය ශ්‍රී ලාංකික රාජ්‍ය නායකයෙකු ජපානයට කළ අද්විතීය සංචාරයක් විය. ජපන් සන්නද්ධ හමුදා විසින් ඔහුට ආචාර වෙඩි මුර විසි එකක්  පිරිනමා  හොඳින් පිළිගනු ලැබූ අතර, එය සාමාන්‍යයෙන් අධිරාජ්‍යයාට පමනක් පිරිනමන ආචාර සම්ප්‍රදායකි. මේ අනුව, 1951 සැප්තැම්බර් මාසයේ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සාම ගිවිසුම් සමුළුවේදී තම රට ආරක්‍ෂා කළ පුද්ගලයාට ජපානයේ කෘතඥතාව පළ කිරීමට අවස්ථාවක් කරගන්නා ලදී.

සංචාරය අවසානයේ ජනාධිපති ජයවර්ධන සහ ජපාන අගමැති ඔහිරා මසයෝෂි ඔවුන්ගේ අදාළ නිලධාරීන් සමඟ ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවල නිරත වූහ. මෙම අවස්ථාවේදී,  ජපානය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර ශක්තිමත් මිත්‍රත්වයක් තහවුරු කළ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සමුළුවේදී ජනාධිපතිවරයා කළ ශ්‍රේෂ්ඨ කතාව අගමැතිතුමා සඳහන් කළේය. ජයවර්ධන මහතාගේ සංචාරය සිහිපත් කිරීම සඳහා සහ සමුළුවේදී ඔහු කළ ශ්‍රේෂ්ඨ කතාවට ගෞරවයක් වශයෙන් විශේෂ තෑග්ගක් ලබා දීමට තම රජය අදහස් කරන බව මසයෝෂි මහතා  ඉන්පසු ඇඟවීය.

ත්‍යාගය පිළිබඳව ජනාධිපති ජයවර්ධන සහ ජපාන අගමැති ඔහිරා මසයෝෂි අතර ඇති වූ සංවාදය, 2002 දී රෝහල නිරීක්‍ෂණ චාරිකාවකට පැමිනි ජපන් ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා ඒජන්සියේ (JICA) සභාපති ටකාඕ කවකාමි මහතා විසින් විස්තර කරන ලදී.

1979 දී ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයාගේ ජපන් සංචාරයේදී ඔහු  ජපන් අගමැතිගේ ලේකම්වරයා විය. රෝහල් කළමනාකරණ කමිටුවේ සාමාජිකයින් විසින් JICA සභාපතිවරයාට උපහාර දක්වන ලද අතර මෙම ලේඛකයාද එම කමිටුවේ සාමාජිකයෙක් විය.  ඒ අනුව ඔහුගේ කතාවට සවන් දීමට අවස්ථාව ලැබුණි.

‘ඔබ කුමන ආකාරයේ තෑග්ගක් ගැනද සිතන්නේ?’ ජනාධිපතිවරයා ඇසුවේය.

‘ඔබේ නවීකරණ වැඩසටහනට උපකාර කිරීමට ප්‍රයෝජනවත් දෙයක්, සමහරවිට  ව්‍යාපෘති ප්‍රදානයක් ලෙස’ අගමැති පිළිතුරු දුන්නේය.

ජනාධිපතිවරයාගේ ඊළඟ ප්‍රශ්නය  වූයේ  ‘ප්‍රදානය කොපමණ විශාලද?’ යන්නය.

‘එය වැදගත් නැහැ, ඔබට අවශ්‍ය කුමක්ද කියන්න’ අගමැතිතුමා ඉල්ලා සිටියේය.

ජනාධිපති ජයවර්ධන මහතා පැහැදිලි කළේ තම රජය ඓතිහාසික ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ නගරය, ශ්‍රී ලංකාවේ පරිපාලන අගනුවර ලෙස ස්ථාපිත කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බවයි. එබැවින් එම නව නගරයට නවීන රෝහලක් ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වන බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

ජපානය වෙනත් රටකට රෝහලක් තෑගි කර ඇත්දැයි අගමැති මසයෝෂි නිලධාරීන්ගෙන් විමසීය. තායිලන්තයට තෑගි කළ නවීන රෝහලක් ඇති බව ඔවුහු තහවුරු කළහ.

ජනාධිපතිවරයාගේ ඊළඟ ප්‍රශ්නය වූයේ ‘ඒ රෝහල කෙතරම් විශාලද?’ යන්‍නය. එවිට නිලධාරියෙක් පැවසුවේ එය ඇඳන් 1000 කින් යුත් රෝහලක් බවයි.

එසේ නම් අප රෝහල  ‘ඇඳන් 1001 කින් යුත් රෝහලක් බවට පත් කරන්න’ ජනාධිපති ජයවර්ධන මහතා විහිළුවටමෙන් කීවේය.

විනෝදයට පත් අගමැති මසයෝෂි ‘ඒ අමතර ඇඳ කාටද?’ කියා ඇසුවේය.

ඒ ඇඳ ‘මට’ ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.

ජපන් ජාතිකයින් වසර තුනක් ඇතුළත නුගේගොඩ, තලපත්පිටියේ ‘කූඹි කැලේ’ නම් අක්කර 24 ක ඉඩමක අලංකාර, නවතම වෛද්‍ය තාක්‍ෂණයන්ගෙන් සමන්විත නවීන රෝහලක් ඉදිකරන ලදී.

ඇඳන් 1001 කින් සමන්විත මෙම නවීන රෝහල 1984 සැප්තැම්බර් 17 වන දින ජපාන නියෝජිත ඉෂිමයිසු කිටගාවා සහ ජනාධිපති ජයවර්ධන මහතා විසින් උත්සවාකාරයෙන් විවෘත කරන ලද අතර එදින ජනාධිපතිවරයාගේ 78 වන උපන්දිනය විය.

පරිපාලන ගොඩනැගිල්ලට ඇතුල් වන ස්ථානයේ ඉදිකර ඇති ඉඩකඩ සහිත සියලු පහසුකම් සහිත කාමරයක අමතර ඇඳ පිහිටා තිබුණි. මෙම ඇඳ එකල ශ්‍රී ලංකාවේ කිසිදු රෝහලක නොතිබූ ඉතා සුවපහසු නවීන රෝහල් ඇඳක් ද විය.

ජනාධිපති ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා කිසිදිනක මෙම ඇඳ හෝ කාමරය භාවිතා කළේ නැත.

(මෙය මා විසින් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියන ලද, 2021 සැප්තැම්බර් 16 වන දින LankaWeb හි පළ කරන ලද ලිපියක් මත පදනම් වේ.)

රොහාන් අබේගුණවර්ධන