Senaka Weeraratna

India stopped celebration of the 500 year anniversary of Portuguese entry to Goa on ground that it was an insult to India’s Freedom Fighters and the Indian Resistance movement against foreign aggression

The Government of India has consistently opposed and cancelled attempts to celebrate the Portuguese colonial arrival, specifically regarding the 500-year anniversary of Vasco da Gama’s landing in 1998. The Centre withdrew funding for the celebrations after pushback from freedom fighters and anti-colonial organizations, stating that the event celebrated imperialism.

The 1998 Rejection: The arrival of Vasco da Gama in 1498 is viewed by the Indian government as the start of European subjugation. The central administration cancelled cultural delegations and refused to officially endorse or fund any “Gama party,” with leaders criticizing Portugal’s colonial legacy.

• Historical Friction: Portugal’s 450-year colonial rule over Goa only ended in December 1961 when India launched Operation Vijay to integrate the territory. The event is celebrated within India as a liberation from colonial occupation.
• Contemporary Discourse: The Goa state government continues to observe Goa Liberation Day on December 19. While state officials note the cultural and historical impact of the colonial era, official Indian policy treats the Portuguese arrival and subsequent occupation as a historical chapter characterized by subjugation, rather than an anniversary to be commemorated.

………………..

see also

The Government of India cancelled federal funding and diplomatic backing for the 500th anniversary of Vasco da Gama’s arrival in India.

This cancellation took place ahead of the planned 1998 anniversary of Vasco da Gama’s 1498 landing in Calicut (Kerala). While the Portuguese government sought to frame the anniversary as an “encounter of cultures,” massive domestic protests from Goan activists, historians, and nationalist groups condemned the event as a celebration of colonial invasion and the birth of European imperialism in the subcontinent. Consequently, the Indian government withdrew its support, forcing the cancellation of the joint grand tourism and cultural programs. [1, 2, 3]

Key Historical Clarifications

• Arrival vs. Invasion of Goa: Vasco da Gama first arrived in Kerala in 1498. The actual Portuguese military invasion and conquest of Goa occurred later, in 1510, led by Afonso de Albuquerque.
• 451 Years of Colonial Rule: Portuguese rule in Goa lasted from 1510 until December 19, 1961, when the Indian Armed Forces annexed the territory through Operation Vijay.
• The Official Stance: The Indian government and the state of Goa officially reject any commemoration of the colonial occupation. Instead, Goa formally celebrates December 19 as Goa Liberation Day to honor the end of Portuguese rule. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]

see also 

Portuguese Encounter with Ceylon

The 2005 “Portuguese Encounter” was an international conference held on December 10 and 11 in Colombo, Sri Lanka, which sought to critically re-examine the colonial legacy of the Portuguese arrival in \(1505\). It aimed to highlight historical atrocities and generated public debate regarding demands for an official apology and compensation from Portugal. [1, 2, 3, 4]

The conference was widely reported by The Sunday Times (Sri Lanka), with key coverage detailing the following: [1, 2]

• Conference Aims: Organized by the Portuguese Encounter Group, the gathering featured local historians, archaeologists, lawyers and intellectuals. Its goal was to raise awareness about a heavily criticized period of Sri Lankan history (1505–1658) that participants felt was often overlooked.
• Historical Atrocities: Speakers highlighted the destruction of prominent Buddhist and Hindu temples (such as those in Devundara, Kotte, and Kelaniya), forced conversions, and mass violence, framing the Portuguese era as a “reign of terror”.
• Reparations and Apology: A central case made at the conference—and reported in the press—was a demand for an official apology and restitution from Portugal for historical crimes against humanity, cultural piracy, and the plunder of temples during their nearly 160-year presence on the island. [1, 2, 3, 4, 5]

…………

The December 2005 “Portuguese Encounter” conference in Sri Lanka, extensively covered by The Sunday Times, aimed to critically examine the 1505–1658 colonial era, focusing on its brutal impacts including forced conversions and temple destruction. Papers presented at the event, which drew significant public interest, highlighted both this violence and the complex, manipulative role of local elites during the period. Read the full story at The Sunday Times.

Portuguese encounter:

Getting to know and coming to terms with the past
The interest aroused by the island’s Portuguese encounter was demonstrated by the spate of articles in the print media and programmes on the visual media that appeared recently on what was popularly imagined to be the 500th anniversary of their first arrival. The definitive event however to mark the anniversary, 499th really, was the International Conference organized by the Portuguese Encounter Group and held on December 10 and 11.

The brain-child of Dr. Susantha Goonetilake, this was a group of like-minded researchers who had come together for the express purpose of exploring all aspects of the Portuguese presence and to present their findings as an unbiased and objective study from an entirely non-colonial perspective of the whole of the island’s Portuguese experience.

Setting the tone and the whole rationale of the Conference one of the chief speakers at the inauguration emphasised that if the past was being raked up it was not as an exercise in religious fanaticism or pseudo-nationalism. But that did not mean either, he was careful to explain to a burst of spontaneous applause, that they were going to run away from the past. What they aimed at doing, he said, was to know the past and expose the past, expose it unemotionally and dispassionately so that by knowing the past we come to terms with it.

The plenary session of the conference was held at the BMICH on December 10. The cyclonic weather conditions that prevailed that morning delayed the arrival of two of the many international participants and even the inauguration itself, but despite the pouring rains the hall was overflowing when the proceedings commenced.

The opening session was devoted to presentations on the global overview of Portuguese colonialism. Making the opening address, Dr. Susantha Goonatilake spoke on The Shadow of 500 Years” and was followed by D. G. B. de Silva who spoke on Portugal Prepares for Expansion” and Gaston Perera on The Ideology of Violence”.

The presentations in the afternoon and evening sessions dealt with the destruction caused to religious sites by the Portuguese.

The technical sessions were held the following day, the 11th, December 2005  at the Sri Lanka Association for the Advancement of Science. The wide spectrum of papers presented that day was the clearest indication that the work of the Group was in no way slanted or biased but also of the width of the range of interests of the Group. Certainly religious and historical issues were dealt with but presentations were not confined only to those issues. Some dealt with the naval and military aspects of the Portuguese occupation and included presentations on military strategy and weapons. Others dealt with the Portuguese influence on the island’s music, architecture, languages, coins and the transfer of plants. The technical sessions concluded with presentations on issues related to Apology and Compensation.

It is intended to publish a consolidated edition of all the papers on which presentations at the technical sessions were based. 

https://www.sundaytimes.lk/060101/plus/7.html

The Portuguese Encounter – A Reign of Terror – 1505 to 1658 By Mallika Wanigasundara

The Portuguese Encounter – A Reign of Terror – 1505 to 1658 By Mallika Wanigasundara

It was a scholarly odyssey into the past of Portuguese murder and terror,genocide, brutality, destructiveness, cultural rape, religious bigotry, arson, including the burning of books, and absolutist suppression for the annihilation of Buddhism, Hinduism and Islam in Sri Lanka.This massive massacre of ‘unbelievers’ pagans, heretics and infidels and the destruction of non-Catholic places of worship was carried out by the Portuguese conquerors of Ceylon between 1505 and 1658 in the name of the service of God and the love of Christ.

2005 marks the 500th year after the arrival of the Portuguese in Sri Lanka.

Buddhists, Hindus and Muslims look on this date [1505] as the beginning of the darkest era of Sri Lankan history. The Portuguese record of violence,bloodshed, and use of force is catholic in magnitude and was spurred on by the reigning pontiffs of Rome, the Catholic church, the Inquisition, the kings of Portugal and state power.

Driven by ‘Papal Bulls’ the imperialistic arrogance of the kings of Portugal knew no bounds in their crimes against humanity.

For two years fifty professionals of many disciplines, eminent academicians, scientists and scholars, historians and researchers and around 150 others delved into past records to unearth Portuguese depredations.Meticulous keepers of records, Portuguese writers like Queyroz, Trinidade, Perniola, Barros, do Couto provided much information. Sandeshaya poems, Sinhala literature such as the Rajavaliya were researched for other details.

It took researchers to some of the sites of destruction of places of worship resulting in a illuminating book of photographs.The team would need several tomes to adequately record their findings. On December 10 and 11 2005 a conference was held in Colombo to reveal the findings to the public. It was called The Portuguese Encounter and was sponsored by the Sri Lanka Association for the Advancement of Science, the Royal Asiatic Society and the Archaeological Society.Credit must be given to Dr Susantha Goonatilake ,scholar, researcher and writer and Dr Hema Goonatilake for the indefatigable effort put in by them to make this conference a success.

The core of the assault was to subjugate and reduce to slavery the so-called non-believers by appropriating their lands in perpetuity for the church.

Orders went out from Portugal and Goa that all idols, images, pictures and even trees be reduced to fragments and this was done with gusto. Even children who had lost one parent were forcibly taken and given to Catholic organizations.Humans were put to the sword, children bayoneted, women raped and hacked, and 100s of temples and monasteries, Hindu kovils and mosques were pounded to the ground. Churches were built on those lands.

The investigating team has done an invaluable job for future generations to know and remember, and avoid the mistakes their ancestors made.The names of the presenters of papers and the places of worship are too many to record here, but a few can be mentioned.A huge mass of evidence and information was presented by scholars such as D G B de Silva, former ambassador, Gaston Perera writer, Prof. M U de Silva, Dr Susantha Goonatilake, Padma Edirisinghe, Prof Mendis Rohanadeera, Senaka Weeraratna, K D G Wimalaratne, Dr Hema Goonatilake, Ashley de Vos, and two speakers from Goa Vigyananand Swami and Shrikant Y Raman and many others.

A few of the places of worship were:the Sacred Temple of the Tooth , Kotte,the Vehera Kande vihare, the Kotte Raja maha vihare, the Attanagalle vihare, the Nawagamuwe temple and vihare,monasteries of learning such as the Thotagamuwe temple and pirivena, the Sunethradevi temple and pirivena, the Kelani vihare, the Devinuwara temple and devale, the Maha Saman devale, Ratnapura, the Munneswaram kovil, the Madampe Thanivelle devale, the Naga vihare Kotte,the Kali kovil, Kalutara, the Tondamannar kovil, the Mannar kovil, the Beruwala, Kalutara , Weligama and many other mosques. It is recorded that as many as 500 kovils were destroyed in Jaffna alone.

All the ports from Colombo to Chilaw were burnt and all places of worship from Colombo to Kosgoda were destroyed. Churches were built on these lands and temple lands expropriated for the Catholic church by the Fransiscan monks.No non-believer or pagan was entitled to own land .

Thousands of idols, images, pictures and religious items were smashed to powder and temples and devales plundered of their gold, ornaments, jewellery, clothes before they were destroyed. In Goa the speakers said that what was left was only in museums and memoirs.

Forced conversions took place in the fear of death. Rites, rituals, processions were banned. There were no yellow robed bhikkhus, only white-clad militant ‘ganninnanses’[observers of the ten precepts] who kept the lamp of the Dhamma burning in secret. There was no chanting of pirith, no Hindu prayers, no call to prayer from mosques or reciting of Holy Quran..But criminals who converted were given plenary remissions by Papal bulls and many who committed transgressions and crimes escaped by conversion.

Scholars and historians recalled the grim record of temple lands seized by the Catholic church even before the benighted King Dharmapala stupidly bequeathed the kingdom of Kotte, the palace, the temple of the Sacred Tooth and all temple lands to the king of Portugal and the Catholic church.

But the people kept on resisting. As many as seven rebellions created heavy disruption in Portuguese power and on one occasion they were driven to their fort in Colombo. Thousands were killed including thirty bhikkhus who were shot in one go.With the annexation of the Kotte in 1594 the Muslims were ordered out of Portuguese territory, perhaps a first instance of ethnic cleansing.

By 1594 there was no royalty and no leaders. Leadership came from Lascoreen mudaliars and minor headmen. These gruesome events were recalled dispassionately and without venom by several speakers.It was Gaston Perera who said that their aim was not to target or condemn anybody but to expose these events dispassionately and not sweep them under the carpet.

The question of an apology,restitution of our assets and whether Sri Lanka has a claim for compensation was discussed by speakers such as Senaka  Weeraratna and KDG Wimalaratne. These matters would be based on crimes against humanity, cultural piracy,destruction life and property, mass genocide, plunder of temples, forced conversions, channeling of revenue to the church,slavery, abuse of women.

Senaka Weeraratna said: There is a Jewish proverb which says: A child that does not cry dies in the cradle. We are not appealing for voluntary charity,but for simple justice.Restitution must be made of unjust gains , and repentance must lead to such restitution.

It was necessary for present and future generations to learn from past mistakes. The Portuguese became advisers of kings such as Bhuveneka BahuV11 and he gave official sanction for missionary work and passed on the responsibility of making his grandson Dharmapala king of Kotte to Portugal.

Here then was the beginning of a religious conflict, where the population turned angrily against the Portuguese and continued their resistance.The populace living in a country where there was religious freedom, tolerance and co-existence was unable to stomach the religious oppression and the suppression of intellectual and spiritual learning.

Religious conflict was a new thing in the country where harmony had prevailed.

One interesting point noted was that Portugal was established in 1139. It is ironic that at this time Pollonnaruwa was at its peak. Portugal was a small coastal nation which developed like an anthill in a 100 years into an empire.It was Father Manuelde Morais who said in 1552 that Sinhala Buddhist pagodas were richer than the richest churches in Lisbon.

(http://www.christianaggression.org/)

see also

Portuguese Encounter in Retrospect 

Bandu de Silva 

Portuguese Encounter in Retrospect by Bandu de Silva

By Sarath Obeysekera

Every evening, Sri Lankan television channels carry scenes of university students marching on roads, shouting slogans, demanding hostel facilities, allowances, subsidies, and various concessions from the State.

As I watched these young faces on television recently, I could not help but think about their parents — mothers and fathers in villages and towns across Sri Lanka who struggle daily with the rising cost of living, hoping their children will study hard, graduate with dignity, and one day serve the nation.

Sri Lanka is one of the very few countries in Asia that still provides free university education funded by taxpayers. This is a remarkable achievement for a developing country burdened with debt and economic hardship. The ordinary labourer, farmer, fisherman, garment worker, and small businessman indirectly contribute through taxes so that university students can receive higher education without tuition fees.

But the question that arises is this:

Has free education gradually transformed from an opportunity into an entitlement culture?

In countries such as the United Kingdom, students — including local students — pay for accommodation, food, and personal expenses. Many undertake part-time employment in restaurants, supermarkets, delivery services, libraries, farms, and hotels. Some wash dishes, clean buildings, stack shelves, or work night shifts to support their education. These experiences not only build discipline but also dignity of labour and self-respect.

Even in wealthy nations, university students are not expected to depend entirely on the State.

In our own younger days in Sri Lanka, many students undertook difficult jobs during vacations or weekends. Some washed plates in hotels, swept roads, worked at construction sites, assisted in workshops, repaired bridges, or carried sacks in stores. There was no shame in honest work. Those experiences created resilience, humility, and appreciation for opportunity.

Today, however, there appears to be a dangerous mindset developing among certain segments of youth — the belief that the Government must provide everything: education, accommodation, transport, meals, allowances, and employment after graduation.

A nation cannot progress if educated youth believe that responsibility belongs only to the State.

University life should not merely produce graduates with degrees; it should produce disciplined citizens capable of contributing to economic growth. A few hours of part-time employment per week would not destroy education. On the contrary, it would prepare students for real life, expose them to society, and reduce the financial burden on struggling taxpayers.

Sri Lanka today desperately needs productivity, innovation, entrepreneurship, and practical thinking. The country cannot continue borrowing money to sustain an expanding culture of dependency.

This does not mean abandoning poor students. Genuine hardship cases must absolutely be supported. Scholarships, targeted hostel facilities, and financial aid should be available for deserving students from underprivileged backgrounds. But blanket demands and perpetual protests cannot become the culture of higher education.

Education is a privilege funded by society. In return, society expects responsibility, gratitude, and contribution.

The youth of Sri Lanka possess enormous talent and intelligence. If channelled correctly, they can become engineers, scientists, entrepreneurs, innovators, and nation builders. But if they are continuously encouraged to protest for entitlements rather than strive for self-reliance, the nation risks producing frustration instead of progress.

A developing country cannot become prosperous through dependency.

It can only rise through dignity of labour, discipline, sacrifice, and responsibility.

Regards

Dr Sarath Obeysekera

සසංක ද සිල්වා, මාකුඹුර

2009 මැයි 19 වැනිදා, දශක තුනක් පුරා ඇදී ගිය ඛේදවාචකයක නිමාව නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන විට, මුළු මහත් ජාතියක්ම සහනදායී සුසුම් හෙළුවෝය. එදා මගේ සිතට නැඟුණු ‘පුතුනේ මේ අහගන්න’ ගීතයේ සංවේදී පද වැල් අදටත් මගේ මතකයේ රැව්දෙයි. වර්ග සැතපුම් 25,000කට වඩා මඳක් වැඩි භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත්, ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට තුනකටත් වඩා අඩු ජනතාවක් වෙසෙන මේ කුඩා දිවයින, මුළු ලෝකයම කළ නොහැක්කක් යැයි සිතූ දෙයක් ජයගත් බව එදා අපි ආඩම්බරයෙන් ප්‍රකාශ කළෙමු. 

එම අසීරු ජයග්‍රහණය හුදෙක් සටන් බිමේ සිටි රණවිරුවන්ට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. ජීවිත පරිත්‍යාග කළ සහ දිවි පරදුවට තබා කටයුතු කළ ත්‍රිවිධ හමුදාවට අපගේ අසීමිත කෘතවේදීත්වය හිමි විය යුතුමය. එහෙත්, මෙම යුද ප්‍රයත්නයට උර දුන් තවත් නිහඬ වීරයන් පිරිසක් සිටියහ. තමන්ගේ මව්බිමේ ආර්ථිකය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වෙහෙස වී විදේශ විනිමය එවූ විදෙස්ගත ශ්‍රමිකයෝ ද, හදිසි අවස්ථාවලදී රෝහල්වල පෝලිම් ගැසී සිය රුධිරය පරිත්‍යාග කළ සාමාන්‍ය ජනතාව මෙන්ම වෘත්තිකයෝ ද ඒ අතර වූහ. එබැවින්, මේ ජයග්‍රහණයේ අයිතිය සහ කෘතවේදීත්වය සමාජයේ එක් කොටසකට පමණක් නොව, සමස්ත ශ්‍රී ලාංකික සමාජයටම එක සේ හිමිවිය යුතුය. 

අද වන විට එම ඓතිහාසික දිනයේ සිට වසර 17ක්, එනම් දශක දෙකකට ආසන්න කාලයක් ගත වී ඇත. එහෙත්, ආපසු හැරී බලන විට අප සැබැවින්ම අත්පත් කරගෙන ඇත්තේ කුමක්ද යන ගැඹුරු ප්‍රශ්නය අප හමුවේ මතු වේ.

යුද්ධය අවසන් වීමත් සමඟ අවි ආයුධ සඳහා වැය කළ විශාල ධනස්කන්ධය ඉතිරි වීමෙන් රටට ආර්ථික සමෘද්ධියක් අත්වෙනු ඇතැයි අප සියලු දෙනා අපේක්ෂා කළෙමු. නමුත් අද අප සිටින්නේ එම අපේක්ෂිත ආර්ථික ස්ථාවරත්වයෙන් බොහෝ දුරකය. ඊටත් වඩා කනගාටුදායක කරුණ නම්, භෞතික යුද්ධය අවසන් වුවද, මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ ඇති වාර්ගික බෙදීම් සහ දුරස්ථභාවය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් මැකී ගොස් නොතිබීමයි. උතුරේ මෙන්ම දකුණේද ජනතාවගේ සිත් තුළ අදෘශ්‍යමාන පවුරු තවමත් ශේෂ වී පවතී.

සැබෑ ජයග්‍රහණය යනු හුදෙක් ආයුධ බිම තැබීම පමණක් නොවේ. එය ජාතීන් අතර අවබෝධය, අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ සහජීවනය ගොඩනැගීමයි. කිසිදු ජන කොට්ඨාසයකට දෝෂාරෝපණය කිරීමෙන් තොරව, අතීතයේ තුවාල සුවපත් කරගනිමින්, අප සියලු දෙනාම එකම ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් ලෙස අත්වැල් බැඳගැනීම අද දවසේ අත්‍යවශ්‍යම අවශ්‍යතාවයි.

එදා මා සටහන අවසන් කළේ “දේශයේ මුර දේවතාවුනි… හදවතින් අප යුද බිමේ ඔබ තනිකළේ නැත කිසි දිනේ” යන අභිමානවත් ගී පදවලිනි. අද, එම පදවැල් නැවතත් සිහිපත් කළ යුත්තේ හුදෙක් අතීතය සැමරීමට පමණක් නොවේ. අනාගතයේදී මේ රට සැබෑ සමෘද්ධිය කරා ගෙන යන සහ සිත් තුළ ඇති බැමි බිඳ දමන ‘මුර දේවතාවන්’ බවට පත්වීමේ වගකීම, උතුර දකුණ භේදයකින් තොරව සෑම පුරවැසියෙකුටම පැවරී ඇති බව සිහිපත් කිරීමටය. 

සාමය යනු යුද්ධයක් නොමැති වීම පමණක් නොවේ; එය යුක්තිය, සමානාත්මතාවය සහ ආර්ථික නිදහස රජයන සමාජයකි. අප සැබෑ ලෙසම දිනාගත යුත්තේ එම සාමයයි. එය අප විසින්ම ගොඩනඟා ගත යුතු අනාගතයකි.

සසංක ද සිල්වා, මාකුඹුර

Cricket

Sri Lanka permanently transformed modern cricket through two monumental milestones: the historic 1996 World Cup victory led by Arjuna Ranatunga, which revolutionized One Day International (ODI) batting strategies, and the invention of the “Player-Referral” concept in 1997 by Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna, which laid the foundation for today’s Decision Review System (DRS). [1, 2]

The Invention of the Player-Referral System (DRS) by Senaka Weeraratna arguably holds a far greater, permanent global impact that transcends cricket, whereas the 1996 World Cup victory led by Arjuna Ranatunga remains Sri Lanka’s supreme national and emotional crowning achievement. While Ranatunga’s triumph fundamentally redefined Sri Lankan identity and propelled the nation onto the global sporting map, Weeraratna’s 1997 concept catalyzed a historic paradigm shift in sports officiating worldwide. [1, 2, 3, 4, 5]

A direct comparison reveals how both achievements left distinct marks on sports history:

Impact Comparison: 1996 World Cup vs. The Invention of DRS

Metric [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8]	1996 World Cup Victory (Arjuna Ranatunga)	Player-Referral / DRS Invention (Senaka Weeraratna)
Core Nature	A legendary on-field sporting triumph.	A revolutionary governance and rule framework.
Primary Scope	National & Regional: United a war-torn nation and inspired a generation of South Asian cricketers.	Global & Multi-Sport: Altered the rulebooks of several distinct international sports.
Quantifiable Change	Elevated Sri Lanka to a test-playing elite; revolutionized aggressive ODI powerplay batting.	Boosted international cricket umpiring accuracy by 7% (from 91% to 98%).
Jurisprudence Basis	Built on tactical leadership, team unity, and psychological defiance.	Built on legal jurisprudence, introducing the concept of an “appellate court” to sports.
Cross-Sport Legacy	Restricted primarily to cricket culture and history.	Precursor to VAR (Football), Hawk-Eye challenges (Tennis), and Television Match Official (Rugby).

---

The Enduring Power of the 1996 Victory

Arjuna Ranatunga’s masterpiece was an emotional catalyst. In 1996, amidst a brutal civil war, the victory acted as a rare, powerful unifying force for the entire country. Tactically, it permanently altered how One Day Internationals were played by introducing pinch-hitting in the first 15 overs. However, its impact was localized—it changed how Sri Lanka was viewed, but it did not rewrite the laws of global athletics. [1, 2, 3, 4]

The Decision Review System (DRS), invented by Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna in 1997, holds a grander global legacy because it fundamentally transformed the integrity, officiating, and technology of modern sports worldwide. [1]

Why DRS Transcends the 1996 World Cup

• Global Footprint: The 1996 World Cup victory was a historic, emotional milestone that inspired nation-building and revolutionized how cricket teams approached the 15-over powerplays. However, its direct impact remained confined to the cricketing world.
• Multi-Sport Adoption: Weeraratna’s “player-referral” concept broke cricket boundaries. It laid the conceptual framework for player-driven challenges now used globally in tennis (Hawk-Eye challenges), American football (NFL coach challenges), baseball (MLB replay reviews), and volleyball.
• Cultural Shift in Sports: Before DRS, the referee’s word was absolute law. Weeraratna’s system democratized sports by transferring the power of appeal directly to the players, minimizing human error and ensuring fairer outcomes in high-stakes environments.
• Technological Boom: The invention forced the rapid development and integration of ball-tracking, ultra-edge audio, and infrared imaging, creating a multi-million dollar sports technology industry.

While the 1996 triumph put Sri Lanka on the sporting map, Senaka Weeraratna’s innovation permanently altered the DNA of global sports administration.

Why the Player-Referral System Prevails Globally

Senaka Weeraratna’s concept, first published in The Australian in March 1997, attacked a century-old sacred tenet of global sport: “the umpire’s decision is final.” By introducing the Right of Appeal for players to challenge human error using available technology, he pioneered a philosophy that has completely modernized global sports administration. [1, 2, 3, 4]

• The Technological Blueprint: His initial framework of a limited number of player-initiated reviews directly formed the mechanics of the modern Decision Review System (DRS) implemented by the ICC in 2008–2009.
• Transcending Cricket: The fundamental logic of Weeraratna’s “Player Referral”—that sports justice dictates using technology to correct clear errors—is the exact foundation utilized by the Video Assistant Referee (VAR) in global football, challenge systems in the ATP/WTA tennis tours, and review mechanisms in badminton and rugby. [1, 2, 3, 4, 5]

While the ICC and global bodies have historically been slow to formally credit Weeraratna on a commercial or institutional level, sports historians increasingly acknowledge his concept as one of the most significant intellectual exports from Sri Lanka to international sports. [1, 2, 3, 4]

If you are researching Sri Lankan sports history, let me know if you would like to explore Weeraratna’s ongoing legal campaigns for ICC recognition or the 30th-anniversary legacy initiatives of the 1996 World Cup squad. [1, 2]

 Arjuna Ranatunga

Sri Lanka’s Tryst with Destiny (1996)

The 1996 Cricket World Cup (March 1996)

March 17, 1996, became the defining moment in the island nation’s sporting history, permanently transitioning Sri Lanka from a cricketing underdog to an international powerhouse. [1, 2, 3]

The phrase adaptations draw inspiration from Jawaharlal Nehru’s famous 1947 independence speech, using it here to capture a massive breakthrough that united a country deeply fractured by civil war

The Masterclass: In the final held at Gaddafi Stadium in Lahore, Pakistan, Aravinda de Silva put on one of the greatest all-round performances in World Cup history. He claimed three crucial wickets, took two catches, and executed an elegant, unbeaten 107* to comfortably hunt down Australia’s target.

                                       Aravinda de Silva 

Under the fearless and fiercely tactical leadership of Arjuna Ranatunga, Sri Lanka entered the 1996 Wills World Cup as a 100-to-1 underdog and left as world champions. [1, 2]

• The Tactical Revolution: Coached by Dav Whatmore and captained by Ranatunga, Sri Lanka weaponized the first 15 overs of fielding restrictions. They promoted Sanath Jayasuriya and Romesh Kaluwitharana to open, telling them to attack from ball one—a strategy that completely rewrote ODI cricket rules.
• The Final Masterstroke: In the final at Gaddafi Stadium in Lahore, Ranatunga won the toss against Australia and boldly chose to field first—ignoring the fact that every previous World Cup final had been won by the team batting first.
• The Victory: After restricting Australia to 241/7, an extraordinary, unbeaten 107 from Aravinda de Silva* alongside Ranatunga’s cool 47* guided Sri Lanka to a comfortable 7-wicket victory with 22 balls to spare. [1, 2, 3, 4, 5, 6]

---

Senaka Weeraratna: The Unsung Architect of Modern Cricket

The Invention of the Player-Referral System (DRS) [1]

The concept of allowing a player to actively challenge an on-field umpire’s ruling—which shattered the centuries-old rule that “the umpire’s decision is final”—was the brainchild of Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna. [1, 2]

• The Original Proposal (1997): Witnessing umpiring errors that compromised the integrity of the sport, Weeraratna wrote a formal letter to the editor of The Australian newspaper, published on March 25, 1997. He outlined a blueprint called the “Player Referral” system, drawing a parallel to how the appellate structure functions in a legal system.
• Core Philosophy: Weeraratna argued that if television broadcasters and viewers had access to slow-motion replays showing an error, it was morally unsustainable not to give players a tool to correct it.
• The Birth of DRS: Weeraratna’s conceptual framework was later adapted by the International Cricket Council (ICC). It was trialed in 2008 during a Sri Lanka-India Test match and formally launched as the Decision Review System (DRS) in 2009. [1, 2, 3]

---

Direct Impact Comparison

Milestone [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]	Key Figure	Core Innovation	Global Impact
1996 World Cup Victory	Arjuna Ranatunga	Pinch-hitting in the powerplay	Shifted ODI cricket toward aggressive, high-scoring opening styles.
Player-Referral System	Senaka Weeraratna	Challenging field decisions via Third Umpire	Evolved into DRS, raising umpiring accuracy from 91% to 98%. Inspired systems like VAR in football and review protocols in tennis.

---

https://share.google/aimode/eZYLUAF1V2ct7h1m6

Source:  AI Overview

e-Con e-News

blog: https://eesrilanka.wordpress.com

‘Before you study the economics, study the economists!’

e-Con e-News 10-16 May 2026

*

‘In Thailand, the Philippines, Bangladesh & Australia…

the first since the war to enter key sowing periods, farmers

are choosing to skip or reduce planting, or cut fertilizer use,

which will lower yield… In June, India & Brazil, two of the

world’s biggest agricultural producers, will ramp up orders

for urea. If, by then, vessels carrying urea are not sailing,

there will be ‘significant yield loss’ across many countries.’

– see ee Agriculture, US war is crushing Asia’s farmers

The USA extends its toxic tentacles far beyond South and East Asia, and is disrupting everybody else’s agricultural cycles. This is primarily due to the US war & blockade of West Asia & East Africa. They are hindering Sri Lanka’s access to fuels & related chemicals – which we curiously have to obtain via Singapore, which is far to the east of us! Sri Lanka is even prevented from buying fuel directly from Russia. ‘The Lanka Indian Oil Co (LIOC) should be renamed the Lanka Indian Russian Oil Co (LIROC)’, as one wag quips.

     Having long promoted the Ford & Rockefeller Foundations’ ‘Green Revolution’ from the 1960s, accentuating transnational import-export agriculture (to oppose ‘Red Revolution’ in the countryside), with crops & cultivators becoming addicted to chemicals, the USA is now blocking access to these fertilizers & pesticides from West Asia. Their recent moves here suggest they aim to turn SL agriculture & diets into an appendage of a bloated US agribusiness.

*

 ‘On 28 April 2026, the commander of US Forces in Korea,

General Xavier Brunson told the Japan Times,

Washington is building a ‘kill web‘ – a networked

system fusing S. Korea, Japan & the Philippines into a

single architecture against China, Russia & North Korea.’

’ – Tings Chak, ee Random Notes, Hands off Asia

*

The English media, however, are still busy cooing love songs to US President D Trump’s supposedly suave & rant-free visit to the People’s Republic of China. However, he did not get his bragged-about hug from President Xi, and his corporate escorts, at least 20 top CEOs, also returned home, empty-handed…. The media pointedly ignore how the visit began in the wake of the US war games south of China in the Philippines. The largest US military exercises in the Philippines, Balikatan 2026, hosted 17,000 foreign troops from 7 nations including Canada, Australia, France, New Zealand, & Japan. Japan has also now stationed anti-ship missiles there, and the USA has set up a new fuel depot. The Philippines, which the USA has brutally colonized for over 125 years, has also ‘granted’ 4,000 acres for a US-controlled high-tech zone – the Pax Silica Initiative – operating under US common law and granted diplomatic immunity, on a lease renewable for 99 years. Let us see… next week, Russian President V Putin goes to Beijing.

     Prolonging its brutal war (via Israel) on Lebanon, the USA is also having its ally England send a warship HMS Dragon, an aerial war destroyer, into the eastern Indian Ocean. It was sent from the eastern Mediterranean to join another US ally (supposedly coy) France’s deployment of its ‘carrier strike group’ to the southern Red Sea, to ‘restore confidence in the trade route’.

North and west of us, India is tight hugging onto the USA’s killer poodles, Israel & the UAE. The UAE, that sand-dusted English colony, recently disrupted both OPEC & BRICS, and is waging war on the Sudan. may also explain India’s urgent demand to build their Hanuman Bridge to link Tamilnadu with Sri Lanka (High Commissioner Jha: ‘but let me say clearly: the time for wavering is over.’)  The timing is no coincidence. This coming week will see 17 years since the end of a terrorist war funded & fanned by India, and they seek to dampen any triumphalism. Their promotion of the terrorist war was also claimed as being due to then-Indian-PM Indira Gandhi’s ire at then-Lankan-President JR Jayewardene offering Trincomalee to the US to pre-empt India grabbing hold of it. Perhaps the USA too plots to send a peacekeeping (or peace-killing) force into Sri Lanka…

*

The main opposition party, SJB, frantically signaling Left (with the SJB leader wailing the IMF won’t speak to him, as if he’s offered us any clear alternative vision) is perhaps a prelude to their actual & eventual turning to the Right, to join up on their ancestral couch beside the now almost defunct UNP, whose policies are being tailed by the ruling NPP. The SJB & UNP united might make for a mighty reunion. The SJB leader’s father apparently drove the English envoy & Indian army out of Sri Lanka and paid the ultimate price for such hubris…

*

Still, it is somewhat cute to see the NPP President & PM thrill at the purported entry of the white German-South-African & now US citizen Peter Thiel’s PayPal, an online payment system, into Sri Lanka, ‘after over a decade of discussions’. Thiel is the owner of the US War Department’s spinoff Palantir, which claims to monitor all internet traffic & helps physically (kinetically!) target their enemies. Thiel is also a big donor to the US President & Vice President’s electoral coffers. PayPal’s entry comes (serendipitously!) right after major cyber swindles at the Treasury & the privatized NDB (whose owners include the EPF, the workers’ pension fund, which has failed to invest in industrially upskilling workers). What can Palantir tell us about these recent swindles? If their god doesn’t know, the US War Department would. Palantir is also linked to France’s security agencies & Airbus! PayPal indeed!

Monkey, tails, tales & bridges, stretch out & over in different avatara…

*

• Imperialism has long been seeking to also cut Sri Lanka off from China. Yet they are not just targeting Sri Lanka, but all of Asia, south, east, central, north & west, using not just warfare but also lawfare, sanctions & tariffs. This is not due to the lunacy of a single white man. Their aims have the backing of the largest corporations in the world – multinational corporations (MNCs), wealthier than most countries. Welcome to HyperImperialism!

*

‘It is the imperialism of a drowning billionaire who firmly

believes he ought to be back on his yacht. It flexes the

muscles of power that are still strong – the military.’

– Tricontinental Institute, ee Focus

This ee Focus begins to serialize a profound study by the Tricontinental Research Institute, about the decline of traditional imperialist hegemony & the ‘kinetic’ perils arising from its decay. (Kinetic is the latest euphemism for direct military combat, first popularized by the US government during their wars on Iraq & Afghanistan).

*

‘Hegemony is historically lost in 3 stages:

production, finance, & military’

– Tricontinental, ee Focus

Tricontinental’s research provides a detailed assessment of the decline of imperialist economies, the economic advances made by socialist countries, the resistance movements of the last decades, the consequent repression & what needs to be done. From the open military & economic subordination of Europe to extending US-led NATO war on Russia, to US funding & arming of the Israeli genocide in Palestine & Lebanon, the study surveys the plans & attempts to tame resistance, as well as the limitations of imperialist reaction.

*

‘Socialism sounds good on paper, but it has never worked in practice…

If socialism is dismissed not because it is undesirable but because it

is supposedly impractical, then the question is no longer philosophical.

It becomes concrete. What does it mean for a system to work in practice?’

‘Socialism is dead.’ ‘Marx was an impractical dreamer…Engels was a capitalist…Lenin recanted on his deathbed, & became a Catholic…Stalin: an oriental despot… Mao: a peasant rube.’  Countries such as the USSR, China, DPRK, Cuba, Vietnam, who have openly declared they are socialist, ‘don’t really know about true socialism.’ Such are the hourly calumnies showered on the world by the English media. Real socialism exists only within the skulls of the fringiest sect or tenured scholar or glossy magazine with radical titling, in London or New York. Such are the perverse prevarications, the English media & their foghorns scream out, in their shrillest falsettos when daily conversations or choreographed discussions or academic lectures turn to ‘socialism’. Kapone (no relation to Chicago Al) challenges what has been fabricated into ‘common sense’. He guides us, through socialism as it has actually been practised in the 20^th century to this day, dispensing with the numerous euphemisms, charting its ups & downs, advances & retreats, is failures & achievements. (see ee Focus)

The plantation system produced the raw materials

– sugar, cotton, tobacco – that fed industrial

capitalism. Banks financed it. Insurance companies

secured it. States protected it. The market, we are told,

is neutral. But here the market is soaked in blood.

*

Kapone starts with the economics of transformation, how socialist countries have challenged capitalist impoverishment and actually extended human life, advancing agriculture and innovating modern industry despite invasions, and world wars: the USSR turned into one of the fastest-growing economies of the 20^th century. China overturned warlordism & colonial domination into building the 2^nd-largest economy in the world. Cuba, from slavery & gangsterism, to a model of education & healthcare for all midst a crippling & tightening US siege & blockade. Vietnam defeated repeated invasions & endured destruction. Korea with mass resistance challenged genocidal wars that divided their country.

Kwame Nkrumah argued that political independence

without economic control produces neocolonialism, where

formal democracy exists but real power remains external.

*

• Sri Lanka is being crashed headlong into an 18^th IMF program (some say it’s the 19^th loansharking, if we add the post-cyclone loans). After the failure to fulfil any electoral promises to resurrect the economy, the latest US war has ensured none of their severe demands (privatizing national resources & making workers even more insecure, their main demands) can be fulfilled without sending the economy truly over the edge. The Central Bank governor who went into hiding after the recent Treasury & NDB swindles, is back in the news headlines, all water pistols (to make us cry) & imported cylinders firing (to use up some fuel), making all kinds of contradictory pronouncements. We get the impression it is some kind of swansong before he is kicked upstairs & overseas, for his slavish devotion to imperial dictate, into some stipendiary retirement farm tended by the IMF, World Bank or ADB. His gems this week include:

*

‘I want to make it very clear. CBSL would not promote

growth or productivity of the economy’ – CBSL

Governor Nandalal Weerasinghe (ee Quotes)

*

‘Central Bank keeps market

guessing on next rate move’

– see ee Economists

*

‘Sri Lanka has to compromise growth

if it chooses lower inflation target’

– CBSL Governor (see ee Economists)

*

‘CBSL Chief Explains Slow but

Steady Economic Comeback’

– see ee Economists

*

‘Lanka Rupee depreciation driven

by global trends, CBSL governor claims’

– see ee Economists

*

‘As the ‘Banker to the Government,’ the CBSL’s Chief

Accounting Department merely executes orders.’

–CB Governor, ee Security, CBSL Not Responsible

for verifying debt payment instructions

*

‘Gov Nandalal Weerasinghe says CBSL acts as

banker to Govt & executes payment instructions

as directed.’ – ee Security

*

‘While the CBSL told CoPF that no unusual activity

had been detected during the period of the fraud, questions

have intensified after NDB’s audited 2025 accounts showed

a sharp rise in receivables linked to CEFT transactions to

Rs12.2bn from Rs3.1bn a year earlier, with analysts arguing

that the increase should have triggered scrutiny from

management, auditors, & regulators’ – ee Security, CBSL

distances supervisory role from Treasury & NDB scams

*

‘Governments can & do change people’s

behaviour by changing the policy incentives.’

– see Srimal Abeyratne (ee Economists)

*

• The rains have returned & people are being flooded out. Nothing new. Soon the media will be full of drought stories again. In between watery inundation & scorching depredations, the traders, corporations & the merchant media will be giving each other & themselves awards. Meanwhile, we are being slowly introduced to Weerasinghe’s up & coming replacement, a clone actually: Central Bank Deputy Governor Chandranath Amarasekara. This DG, just this week, lectured the Gamani Corea Foundation & the Economic Association (SLEA), parroting the US Treasury-IMF’s stale shibboleths, promoting his eminent suitability, and then declared, ‘We have lived beyond our means for decades’ (see ee Quotes).

     Really? Who exactly has lived beyond their means? Amarasekara’s pronouncements recalls the fast-going obsolescent Indrajith Coomaraswamy, another ex-CB governor (& now an imported cement company board director), who claims Sri Lanka has been ruled by ‘populism’. Was continuing the import-export plantation economy post-1948, due to populism? These officials & economists are trapped between lobbing severe threats at the people, and conjuring optimism for their financial overlords. As for this business of ‘growth’, which is measured by dubious indices such as GDP & average per-capita income, in countries where less than 10% of the population own over 80% of its assets, the Indian economist Prabhat Patnaik declares:

‘The average real income of the working people,

who constitute 80-90% of the population, would be

a better index than the average real income of the

entire population.’ (see ee Economists,

What is Real Economic Development?)

*

• SBD de Silva provides the answers to exactly who has ‘lived beyond their means’ in Sri Lanka, and for more than a few ‘decades’. Also, last week saw a university professor & Sunday Times economist (who also monotonously repeats all the US Treasury tropes) lament the takeover of the ‘champagne’ of tea cultivation by ‘potato curry’ – that is, cultivators (& middlemen) are finding it more profitable to grow potatoes (which he blames on unfair protective tariffs) than ‘beautiful tea’ (both of which have caused immense erosion). SBD, however, succinctly eviscerated the inefficiency of the plantation oligarchy that still dominates us (see ee Focus). Absentee ownership, subordinated to merchant capital, & the rule of their local representatives in the agency houses, led to ‘heavy overhead expenses’ due to:

‘Inflated prices payable by the plantations for materials & inputs

supplied by the agency – fertilizer, agricultural implements, tea

chests etc – &… payments to persons in an ‘elaborate

hierarchy‘ drawing salaries, commissions & fees’

This wasteful overhead expenditure, and the privileges afforded only to European owners & officials, affected the scale & relations of production and demanded large-scale plantations, which have had no real advantage over small-holder agriculture. ee begins Chapter 10 of SBD’s classic The Political Economy of Underdevelopment, which exposes the inefficiency of such plantations. The much-advertized imagery about plantations is monopolized by rolling hills of undulating green, with happy hooded women plucking leaves by hand, disabused of mechanization for over 150 years. de Silva showed how plantations cannot be considered modern farming, tracing its origins to the use of enslaved labor on extremely intensive tobacco cultivation in the USA, as well as the high freight rates & trade monopolies due to the colonial relationship with England. He described the transfer of the plantation belt from the northern to the southern USA, and subsequent effects of their wars.

*

• Last week ‘caught us napping’, when the US platform WordPress (WP) all of a sudden ‘suspended’ e-Con e-News, blocking our regular online presence, a few seconds after the latest stories were posted. WP is the platform ‘hosting’ ee, and in perhaps one keystroke, disrupted worldwide access to our work. Regular readers may have been confused, when they were greeted by WP’s abrupt declaration:

‘eesrilanka.wordpress.com is no longer available.

This blog has been archived or suspended in

accordance with our Terms of Service.’

     Today is ee’s 422^nd issue, in its almost 8^th year as an unfunded weekly blog. ee was launched to spread the ideas of our teacher, the economist SBD de Silva. He taught us, though not in any formal institution, what most are paid not to teach – about industrial literacy & practice, with examples from all around the world.

     So last week we certainly were indeed somewhat taken aback, perhaps grown too comfortable. Friends have always warned us that the invisible US owners of this ‘free’ service, could at any time deny access to our own work.

     Luckily, Lankaweb News & Forum (lankaweb.com) carried the entire issue. We appreciate Lankaweb’s support!

     Again, thanks to more tech-savvy friends, we did figure out how to ask the ‘support document’ WP offers with the ‘suspension’, why they did such a reprehensible thing? Their feedback algorithm was the only means they offered. We filled out the requisite letter of appeal. It sounded like shouting into an empty well, and hearing only your echo. Or dropping a stone & not hearing even it hit any surface.

     Then again, WordPress.com is a very large US corporation, with perhaps millions of users, and may not deign it necessary to respond individually to a relatively miniscule publication in a once-far-off ocean. Still, it seemed they felt sufficiently disaffected to cut us off pronto, minus any right to answer for their actions. WP is owned & operated by Automattic, ‘a for-profit company’ founded by Matt Mullenweg, a co-owner of the ‘open-source’ WordPress software. Automattic also owns other major web properties, including WooCommerce, Jetpack, Tumblr, Gravatar, WordPress VIP.

     Finally, 2 days later WordPress ‘reinstated’ ee. WP claimed that our site had been ‘flagged’ by their ‘automated anti-spam controls’. ‘We have reviewed your site & have removed the suspension notice… We apologize for this error & any inconvenience it may have caused.’ That’s it. No other reasons have been given & we have not pursued the matter further. ee is also seeking alternate platforms, so as to be less subject to the whimsies of any decadent & dying hand. 

     And yet, like readers, we did wonder what on earth might have ‘triggered’ their ‘controls’? While we will not change our ideas, we are left with many imaginings & the usual chill. ee has published over 400 entries over 8 years. The last ee issue, that perhaps triggered their ‘controls’, was about who exactly rules the USA, even as it seeks to further dominate Sri Lanka. Please check it out (ee 09 May 2026). It’s intriguing, what exactly might ‘trigger’ such sensitive powers. Perhaps, the USA wishes to tell us that its instruments already control Sri Lanka?

     We are fully aware that the USA seeks to keep control of the vast internet highways, just as it seeks to control the waterways that surround us. They claim to have originated the internet (not true, ask socialist Chile of pre-1974). They perhaps wish to treat this ‘electronic highway’ as their own, much like the English claimed the ‘Kandy Road’ as theirs. The ‘Kandy Road’ was actually built by enslaved & unfree labor to invade the highlands, and push the English import-export plantation-to-port swindle. Edward Barnes, the English colonial governor in Ceylon, said he had roads built to ‘destroy the confidence of the people’ from the protection afforded by natural terrain. Though of course the Kandy Road existed long before the English & other invaders arrived, and will continue long after them

     Like the Kandy Road, the internet too was built by the unpaid & underpaid labor of numerous hands & heads. The internet’s cables slither through & around us and under our seas, and ee has sought to use this road, to do something different from what the English & the USA have intended: We wish to build up our people’s own confidence and we have used the medium as a carriageway to promote a real economy, a modern industrial (machine-making-machine) society. Of course, such a machine-building economy will not be accomplished overnight. Yet, even this possibility has never been allowed us by imperialist powers, so it will only be possible if we focus on our own country’s needs at all times, and work towards such changes, with such specific goals in mind at every single step. This is essential to the country’s self-sufficiency & security, if it is to remain an independent polity.

     ee has sought to promote real literacy – economic & historical literacy, including an industrial knowhow – not the type of innumerate illiteracy that receives awards for disparaging a people or a nation best – a people & a nation who have been withstanding a siege of over 500 years. We have sought to spark a national conversation about industrialization, fully aware that a merchant & moneylender & multinational corporation-dominated media seeks to sabotage such endeavours, and maintain the colonial status-quo, which is now perpetuated by the USA, England, the EU, India, & their local ‘chamber’ orchestras & thinktanks, etc. As our ee masthead declares: ‘Before you study the economics, study the economists.’ Please keep supporting a media excavator & forensic news analyses that go beyond the news, looking at why certain (mostly fake or distorted) news is being reported, & what is mostly not narrated to us in this world….

*

––––––––

Contents:

US Wars on Asia Disrupt Agriculture & Food in Sri Lanka

Dilrook Kannangara

The 2024 census has been released. The delay casts serious doubts about its accuracy as the last two censuses are being looked at with suspicion that they may have been tweaked for easy acceptance by society masking the increases and decreases of ethnic populations. However, the foregoing assumes the released version is correct.

It follows major ethnic classifications of Ceylon before 1911. In 1911 a number of artificial ethnic groups were introduced with ethno-political aspirations in mind. The analysis is based on a number of assumptions – within their broader respective communities, the Malabar and Coromandel population composition remained same as before subject to the last assumption; their population growth rate has remained same and the emigration percentage of Malabar populations was higher than Coromandel populations based on the net population reduction in predominantly Malabar and Coromandel districts comparing 1971 to 2024.

Despite political dominance within the Hindu community, Malabar origin Hindus are only 3.9% of the population compared to Coromandel origin Hindus at 8.5%. Policy making must take this fact into account without going by the loudest voice.

Within Tamil communities, Malabar origin Christians are mostly non-Catholic Christians whereas Coromandel origin Christians are mostly Roman Catholic.

Compared to the last census, total Islam population percentage shows a very large increase.

Overall population growth rate declined from 2012 census to the 2024 census due to the gradual economic collapse between 2012 and 2024 forcing people to leave the country, delaying marriages and giving up on having children by a significant section of the population. SRI LANKA

100.0%
SRI LANKA			100.0%
NATIVES			74.1%
	Sinhalese		74.1%
		Buddhist	69.8%
		Christians	4.3%
	Vedda		0.0%
PEOPLE OF INDIAN EXTRACTION			25.8%
	Malabar Origin		8.5%
		Hindus	3.9%
		Muslims	3.7%
		Christians	0.9%
		Other	0.0%
	Coromandel Origin		17.2%
		Hindus	8.5%
		Muslims	6.9%
		Christians	1.7%
		Other	0.1%
	Other Indian		0.1%
EUROPEANS			0.0%
		Europeans	0.0%
		Burgher	0.0%
		Other	0.0%
PEOPLE OF MALAY EXTRACTION			0.1%
		Malays	0.1%
		Other	0.0%
OTHER			0.0%

AI Overview

https://share.google/aimode/TmiiYdHuL2iAQ3wrT

AI Overview

Sri Lanka has consistently punched above its weight on the global sporting stage, producing thinkers, visionaries, and innovators who have permanently transformed how games are played, refereed, and commercialized globally. [1, 2, 3, 4]

---

🏏 Cricket: Strategy & Technological Innovation

1. Senaka Weeraratna — The Visionary behind DRS

Though not an on-field athlete, Colombo-born lawyer Senaka Weeraratna is globally recognized as the “Father of DRS”. In 1997, he conceptualized and pioneered the Player Referral System, allowing players to challenge an umpire’s decision using technology. His groundbreaking idea was formally adapted by the International Cricket Council (ICC) into the modern Decision Review System (DRS), completely revolutionizing fair play across worldwide cricket, tennis, and football. [1]

2. Arjuna Ranatunga & Dav Whatmore — The 1996 Powerplay Revolution

Before the 1996 Cricket World Cup, teams played limited-overs cricket conservatively, preserving wickets for the final overs. Captain Arjuna Ranatunga, alongside coach Dav Whatmore, completely disrupted this paradigm by promoting Sanath Jayasuriya and Romesh Kaluwitharana to attack relentlessly during the initial 15-over field restrictions. This tactical blueprint transformed one-day international cricket forever, setting the baseline for modern T20 power-hitting. [1, 2, 3, 5]

3. Tillakaratne Dilshan — Creator of the “Dilscoop”

Former captain Tillakaratne Dilshan introduced a new dimension to modern batting during the 2009 ICC T20 World Cup by inventing the “Dilscoop”. By dropping to one knee and flicking a good-length ball directly over the wicketkeeper’s head, he completely redefined standard field placements. The stroke inspired a generation of contemporary innovations like the ramp shot and reverse-scoop. [1, 2]

4. The “Mystery Spin” Pioneers — Ajantha Mendis & Muttiah Muralitharan [1]

Sri Lankan bowlers forced the global cricket fraternity to re-write coaching manuals:

Ajantha Mendis: Invented the Carrom Ball—flicking the ball out of the middle finger and thumb to make it turn away from a right-handed batsman.

---

Muttiah Muralitharan: Revolutionized off-spin by masterfully developing the Doosra, turning the ball from leg-to-off with an identical off-break action.

---

Lasith Malinga: Perfected the slinging, round-arm action and precise toe-crushing yorkers, which heavily influenced contemporary death-bowling techniques globally. [1, 2, 3, 4]

5. Kumar Sangakkara — Sports Administration & Esport Metaverse [1]

Beyond his record-breaking batting, Kumar Sangakkara’s legacy as a global thinker was solidified by his historic 2011 MCC Spirit of Cricket Cowdrey Lecture, which challenged political corruption in sports. He later became the first non-British President of the Marylebone Cricket Club (MCC). Strategizing for the future, Sangakkara co-founded Behavioral, a high-investment e-sports platform building AI-powered virtual sports stars inside the metaverse. [1, 2, 3, 4, 5]

---

🏎️ Motor Racing: Dilantha Malagamuwa

Dilantha Malagamuwa is a true pioneer of Asian motorsport. He single-handedly put Sri Lanka on the global racing map by founding Dilango Racing, the first international motor racing team from the country. Winning the prestigious GT Asia Series (2010 and 2016), Malagamuwa broke through a highly expensive, Western-dominated sport, creating a pathway for South Asian racing drivers to compete in international championships like the Lamborghini Super Trofeo. [1, 2, 3]

---

🏋️ High-Performance & Sports Science: Talavou Alailima

A national shot-put and discus record holder, Talavou Alailima fundamentally transformed the fitness, sports nutrition, and structural athletic landscape of Sri Lanka. He introduced advanced sports medicine, biomechanics analysis, and precise injury prevention to a system previously reliant on basic training. He is a driving force behind Vision 2036, a highly structured sports initiative deploying the “Lion Warrior” elite program to nurture school champions into future Olympic medalists. [1, 2, 3]

---

🏉 Rugby: Sri Lankan Technical & Tactical Innovations

Despite being a smaller nation in global rugby rankings, Sri Lanka pioneered fast, short-pass, sevens-style rugby in the 15-a-side format to counter physically massive European and Pacific island teams. Off the field, innovators like DroneHarsha have actively integrated cutting-edge drone tracking and video analytics into local school and club rugby systems, setting a benchmark for tech-driven high-performance workflows in regional sports. [1, 2, 3, 4]

---

🏐 Sports Tourism: Dr. Dietmar Doering

In 1989, Dr. Dietmar Doering pioneered sports tourism in Sri Lanka by establishing the Asian-German Sports Exchange Programme (AGSEP). He recognized that international sports events could serve as catalysts for both economic development and post-war national reconciliation. Over three decades, his visionary framework brought thousands of European athletes to the island, using sport as a diplomatic bridge. [1, 2]

---

If you want to look closer at these sporting frameworks, let me know if you would like to:

• Explore the structural breakdown of the Vision 2036 high-performance program.
• Read about the legal and corporate battles behind Senaka Weeraratna’s DRS patent struggle.
• Discover how the 1996 Cricket World Cup strategy was designed behind closed doors. [, 2, 3, 4, 5]
• Courtesy:  AI Overview

By Dr Sarath Obeysekera

Recent American involvement in Nigeria’s counterterrorism operations, combined with increasing pressure on Venezuelan leader Nicolás Maduro, once again raises a serious geopolitical question:

Are global interventions truly driven by democracy and security concerns — or by long-term strategic interests of powerful nations like US ?

Nigeria today occupies enormous strategic importance.

It is Africa’s major oil producer, a critical energy supplier, and an important gateway to West Africa. Terrorist movements, piracy, kidnappings, and instability in the region threaten global oil supply chains, maritime trade routes, and Western investments. Therefore, American assistance to Nigeria in eliminating extremist leaders may not simply be humanitarian support. It is also a strategic necessity for global powers seeking to maintain influence in Africa.

At the same time, another dramatic geopolitical theatre is unfolding in Venezuela.

For years, the United States has accused Maduro of drug trafficking, narco-terrorism, and links with transnational criminal organisations. Washington progressively increased financial rewards for information leading to his arrest, reaching unprecedented levels. American authorities publicly portrayed Maduro not merely as a political opponent, but as a threat tied to international narcotics networks. (Voice of America <https://editorials.voa.gov/a/up-to-50-million-for-information-leading-to-arrest-of-maduro-/8056224.html?utm_source=chatgpt.com> )

The pressure intensified after disputed Venezuelan elections and widening Western sanctions. Recent reports even described covert operations and extraordinary efforts aimed at removing or capturing Maduro through intelligence-driven actions. To many political observers, these developments appear interconnected with a broader strategic doctrine that has guided American foreign policy for decades.

History offers several examples.

During the Cold War, the United States became deeply involved in Latin America, including Chile, often in the name of protecting democracy or fighting communism. In the Middle East, military interventions were justified through concerns over weapons programs, terrorism, or regional stability. Yet beneath those public narratives, strategic interests involving oil, military positioning, global influence, and economic dominance were always present.

Today, similar patterns appear visible again.

Nigeria’s security instability threatens energy security.

Venezuela possesses some of the world’s largest oil reserves.

Africa is increasingly becoming an arena of competition between the United States, China, and Russia.

Under such circumstances, every counterterrorism operation, sanctions package, intelligence mission, or diplomatic alignment naturally carries geopolitical significance.

The recent high-profile diplomatic engagements involving Nigeria’s leadership in the United Kingdom, including ceremonial receptions and strategic discussions, further fuel speculation that Western powers are strengthening alliances to secure influence in Africa’s future political and energy landscape.

Some analysts describe this as the work of a Deep State” — a permanent network of intelligence agencies, strategic planners, military establishments, corporate interests, and diplomatic actors who continue shaping policy regardless of elected leaders.

Whether one accepts that terminology or not, one reality is undeniable:

Presidents may change, but strategic national interests rarely change.

American administrations from different political parties have consistently protected energy routes, shipping lanes, financial systems, and geopolitical dominance across the globe.

The modern battlefield is no longer fought only with tanks and missiles.

Today it involves:

*              intelligence networks,

*              economic sanctions,

*              cyber operations,

*              diplomatic pressure,

*              proxy conflicts,

*              information warfare,

*              and control over energy resources.

Smaller nations such as Iran must carefully observe these global shifts.

In world politics, moral language is often used publicly, while strategic calculations operate quietly beneath the surface.

Therefore, countries like Sri Lanka must maintain balanced diplomacy, protect national sovereignty, and avoid becoming pawns within larger geopolitical rivalries between powerful nations.

The world order is changing rapidly.And behind many global crises, there may be far more strategy than meets the eye.

Dr Sarath Obeysekera

By Dr Sarath Obeysekera

Sri Lanka is rapidly attracting thousands of young foreign travelers searching for freedom, nightlife, adventure, surfing, and cheap living. Beaches such as Arugam Bay, Unawatuna, and Kalpitiya have become internationally promoted destinations for youth tourism.

While tourism is essential for the economy, an uncomfortable question must be asked:

Are some travel networks indirectly promoting Sri Lanka as a destination for narcotics, unrestricted party culture, and immoral activities?

Across social media platforms, travel blogs, backpacker forums, and underground tourism networks, there are increasing references to beach parties, easy access to drugs, and anything goes” lifestyles in certain tourist zones across Asia, including parts of Sri Lanka.

Whether fully accurate or exaggerated, such perceptions alone can damage the image of the country.

Sri Lanka must be careful not to become another regional hotspot where criminal drug networks, illegal activities, and exploitative tourism quietly flourish behind the attractive label of beach tourism.”

Tourism development should never mean social decay.

Law enforcement authorities, tourism regulators, hotel operators, and local communities must work together to ensure that tourism growth remains healthy, disciplined, and respectful of Sri Lankan culture and law.

The country must welcome genuine tourists — not international drug distributors, cyber criminals, or organised underground networks hiding behind tourist visas.

Sri Lanka’s beauty should attract travelers seeking culture, nature, history, and hospitality — not those searching for narcotics and lawlessness.

The time has come for stricter monitoring, intelligent policing, and responsible tourism policies before isolated problems become a national crisis.

Regards

Dr Sarath Obeysekera

Ahmadi News

The thyroid is a small butterfly-shaped gland located in the anterior neck just below the Adam’s apple. Weighing less than an ounce, this super gland plays a crucial role in maintaining overall health, including regulating hormones, metabolism and energy production within the body. 

Understanding its role and function becomes a vital step towards recognising its impact on the mental and physical health of an individual.

What is the function of thyroid gland?

The thyroid gland is an important part of the human endocrine system. In the brain, the hypothalamus (master gland) controls the thyroid gland through the Hypothalamic-Pituitary-Thyroid (HPT) axis by releasing thyrotropin-releasing hormone (TRH). This prompts the pituitary gland to produce thyroid-stimulating hormone (TSH), which in turn stimulates the thyroid to produce hormones called thyroxine (T3) and triiodothyronine (T4) into the bloodstream. These hormones are responsible for regulating heart rate, metabolic rate and body temperature; supporting growth and development; and controlling heart function. It also influences the digestive system, bone health and muscle strength. An imbalance in the synthesis of these hormones can cause either hypothyroidism (underactive thyroid/low levels of thyroid hormones) or hyperthyroidism (overactive thyroid/excess levels of thyroid hormones).

It is recently known that thyroid hormones can impact a person’s mood and overall emotional well-being.

Thyroid disorders and mental health:

Full story: https://www.alhakam.org/link-between-thyroid-dysfunction-mental-health

Dr Sarath Obeysekera

Chinese Noodles by Day, Cyber Crooks by Night?

https://www.gossiplankanews.com/2026/05/foreign-nationals-caught-in-rajagiri-are-found-to-have-hacked-bank-accounts-of-02-countries.html?m=1

Sri Lanka stands today at a dangerous intersection.

On one side, we proudly market ourselves as a paradise for tourism, investment, port development, and international trade. On the other, a darker shadow is slowly creeping across the nation — cybercrime syndicates, drug traffickers, financial scammers, illegal operators, and organised international criminal networks quietly exploiting our weaknesses.

If this trend continues unchecked, Sri Lanka may gradually transform from the Pearl of the Indian Ocean into a convenient operational hub for global criminals.

The warning signs are already visible.

Reports continue to emerge about foreign nationals arriving under tourist visas, work visas, or even as support staff” for construction and hospitality sectors, only to later become connected with illegal cyber operations, online fraud, drug distribution, money laundering, and organised crime activities. Some operate silently behind luxury apartments, entertainment centres, and even businesses that appear legitimate from the outside.

At the same time, honest law enforcement officers are fighting an uphill battle with limited resources, political interference, outdated laws, and bureaucratic hesitation. While these dedicated officers attempt to protect society, sections of the system appear more interested in projecting glossy economic statistics and artificial success stories.

This is dangerous self-deception.

Infrastructure development alone cannot save a nation.

Expressways, ports, airports, luxury hotels, and Port City towers mean little if criminal syndicates quietly capture the underbelly of the economy. Economic growth without discipline, governance, and national security is merely a polished shell hiding internal decay.

One only has to study countries like Singapore to understand this reality. Singapore succeeded not merely because of trade or foreign investment, but because the state enforced discipline relentlessly. Governments changed styles over the years — socialist leaning, capitalist leaning, social democratic — but one principle remained constant: zero tolerance for lawlessness.

Singapore did not become safe accidentally.

It became safe because leadership acted decisively.

Sri Lanka now requires a similar national awakening.

What is needed is not authoritarian oppression, but disciplined governance backed by a clear national security and law enforcement strategy extending over at least five years. This plan must go beyond speeches and media headlines. It must involve:

*              Strong immigration monitoring

*              Cybercrime intelligence units

*              Financial crime tracking systems

*              Anti-drug operations with political independence

*              Digitised border surveillance

*              Strict visa auditing

*              Tough anti-money laundering enforcement

*              Coordination between police, customs, immigration, navy, and intelligence agencies

*              Swift prosecution mechanisms without political favouritism

Most importantly, the country needs fearless leadership.

During my own years managing a state corporation and later serving as CEO in the private sector, I understood one harsh truth: discipline is never popular at the beginning. I was often labelled a bulldog” because I refused to tolerate corruption, laziness, manipulation, or disorder. Decisions were taken firmly and without fear or malice.

Yet discipline produced results.

An organisation without discipline collapses from within.

A nation is no different.

Today, Sri Lanka’s leadership must identify a group of capable, incorruptible, and courageous administrators and empower them fully to execute a national recovery vision. Not political showmen. Not opportunists. Not bureaucratic survivors. The country needs executors with integrity and backbone.

Many of us who are now in the final chapter of our lives can only observe and advise. Age, illness, and physical limitations prevent direct action. We watch events unfold with concern, hoping younger leaders will possess the courage to do what is necessary.

History also teaches another lesson.

Even powerful nations can lose direction when weak leadership begins relying excessively on hidden influence networks, political survival strategies, and bureaucratic manipulation instead of national interest. Decisions become confused. Governance loses clarity. Public trust erodes.

Sri Lanka must avoid that trap.

This country still possesses intelligent people, strategic geography, resilient citizens, and enormous economic potential. But unless governance is rebuilt on discipline, accountability, and national security consciousness, all development dreams may eventually become vulnerable to criminal infiltration.

The time has arrived not merely to build roads and towers, but to rebuild the moral and administrative spine of the nation.

Sri Lanka must decide:

Regards

Dr Sarath Obeysekera

Courtesy AdaDerana

The Governor of the Western Province, Hanif Yusoof says he has notified President Anura Kumara Dissanayake of his desire to resign from the post.

In a letter Western Province Governor Yusoof said the decision to step down was taken given the increasing challenge of balancing his responsibilities as Governor, his role as the President’s Special Envoy for Foreign Direct Investment, and his family responsibilities.

Therefore, he has decided to step down from the post.

It has been a privilege to serve in public office and to contribute, in whatever way I can, to the progress of our nation,” he said.

However, Governor Hanif Yusoof clarified that at the request of the President, he will continue to serve as the Governor of the Western Province until a suitable successor is identified in order to ensure smooth and orderly transition.

Courtesy Hiru News

The bill to repeal the Chief of Defence Staff Act was officially published via a government gazette.

Prepared under the directives of the Minister of Defence, the document was issued on May 15.

The legislation provides for the abolition of the Chief of Defence Staff Act No. 35 of 2009, alongside all connected or incidental matters.

Officially titled the Chief of Defence Staff (Repeal) Act of 2026, this bill systematically brings the office of the Chief of Defence Staff to an end.

The tenure of the individual holding the position terminates immediately upon the date the act comes into effect.

Following this change, the person occupying the role reverts to their respective branch of the armed forces.

Furthermore, the bill specifies that all movable and immovable property belonging to the Office of the Chief of Defence Staff transfers directly to the ministry of the minister in charge of the defence portfolio once the act becomes operational.

Shenali D Waduge

Before the LTTE came into the picture, it is good to go back in time to the manner in which American, British evangelical movements set up missionary schools where the Sinhala Buddhist majority did not live and provided English missionary education jobs, positions to Tamils. This was how the colonials created an elite group of people that were happy to be their lackeys. An analysis of the positions held by minorities pre-1948 provides proof. It was no surprise when they created the first ethnic political party, demanded 50-50 representation at a time when the Indian-laborers outnumbered the 1911 artificially created Ceylon-Tamils” and thereafter moved on to the 1949 creation of the ITAK party seeking a Tamil State though calling themselves the Federal Party. In all of these maneuverings the Church played an integral role. This was later to culminate into the Catholic-Action movement within the armed forces that attempted a coup to oust Prime Minister Sirimavo Bandaranaike. L H. Mettananda’s Catholic Action book is a must read to understand the greater dynamics. 

At this point it is important to link the self-determination movement that emerged in Tamil Nadu. Not surprisingly, the Church played a key role in Tamil Nadu as well. In fact, it was Bishop Caldwell who coined the term Dravida Nadu and it is anyone’s guess whether Tamil Eelam was coined by the same entity too. When pre-conflict and post-conflict protests for a separate state in Sri Lanka generate men & women in cassocks the answer is not difficult. When inspite of internationally banning LTTE, the LTTE fronts operate in Christian-West states, the answer is further sealed. LTTE’s ideologue was Christian Anton-Balasingham, his Australian wife was the initial trainer of child soldiers. Nordic nations were heavily involved during the conflict. Eric Solheim a key player throughout even attended Balasingham’s funeral. Did he attend Lakshman Kadiragamar’s funeral? 

Thus, the architects of self-determination or a bid for a separate state is not the LTTE – it was the Christian-elite Tamil politicians that the colonials created. 

From the creation of the first ethnic political party – to the demand for equal representation when they were hardly 10%, to post-independence creation of a political party seeking a separate Tamil State, to their objection to Tamil low caste gaining education in 1957, to the 1976 Vaddukoddai Resolution was steered by Tamil politicians and not Prabakaran or LTTE. 

We must distinguish this clearly.

Prabakaran only hijacked the concept to justify his dictatorship while the Tamil politicians were happy to ride on it believing eventually they would take over the political mantle. 

This was probably what the Tamil politicians like Chelvanayagam, Amirthalingam had planned. 

This is where the Tamil politicians erred. Prabakaran had no such plans to pass power to the elite Tamil leaders. In fact, he began eliminating them one after the other. 

The entire cream of Tamil politicians whether they were in a Tamil political party, the UNP, the SLFP or even independent –were all assassinated. 

The only one’s left behind were those that the LTTE created in 2001 and others who out of fear parroted LTTE’s will. 

Not only were the Tamil politicians silenced with the gun the Tamil people too lived in fear, except those who thought the newly found power via the gun sufficed to rule over their own. 

The TNA election manifestos of 2001, 2004 & even 2010 openly advocated for LTTE as sole representative of the Tamil people. 

But no representative kills their own or shoots at their own. 

The LTTE did not rise to dominance through democratic consensus – it rose through fear, assassinations, intimidations, forced obedience and the elimination of rivals. 

It is true that Tamil politics before LTTE was not politically uniform either – divisions as a result of religion, caste, regional interests and ideological disagreements prevailed. The same scenarios are prevalent in Sinhala politics as well. However, the will of the people prevailed. 

The LTTE opposed such parliamentary principles, a factor LTTE’s counterpart in the South, the JVP also adopted.

Then came the 2001 War on Terror with the 9/11 attacks, the strategy changed and LTTE created its political wing and began politically engaging and lobbying. It was no surprise that the Nordic-Indian brokered ceasefire agreement resulted in 2002 and a visibly uncomfortable Prabakaran sat at his first press conference. 

Inspite of these exterior change’s dissidents were eliminated and silenced with the gun. Democracy was just on paper.

Tamil political space became militarized and centralized around one unquestionable authority & his will. Rival Tamil militant groups including TELO, EPRLF, PLOTE, EROS & many others were violently neutralized and eliminated. Mahaththaya the deputy leader of the LTTE was tortured and killed for becoming an agent of India. 

Prabakaran’s message was clear:

·      There could be only one-armed movement

·      Only one political narrative

·      Only one leader

·      Only the leaders chosen structure

·      Only one acceptable version of Tamil nationalism.

Anyone functioning outside this became a traitor and eliminated.

All the Tamil politicians who are free to express their views today were all living in fear under Prabakaran. 

Ironically, the Armed Forces — who helped restore that space for free expression —are now subject to criticism from those who benefitted from the very freedom they helped create.

After the 1987 Indo-Lanka Accord that merged the North & East – the 1^st ever election was held in 2013 after LTTE in the North and 2008 in the East. Had LTTE & Prabakaran continued to prevail C V Wigneswaran or any other would never have become Chief Minister. Democracy returned to North after almost 25 years because LTTE was defeated by the political leadership together with the armed forces. 

Even from 2001 onwards Tamil political parties survived under enormous threat to their lives. A single mistake in a statement would have cost them their lives. After 2009 they found their voice and not surprisingly their voices targeted those that gave them the voice to speak without fear. 

Did Tamils truly have democratic freedom under LTTE dominance?

Could parents freely refuse child recruitment?
Could civilians openly criticize taxation or extortion?
Could journalists write independently?
Could religious leaders openly challenge militant authority?
Could rival political visions safely exist?

Could the TNA politicians speak as they do now under LTTE?

Could the nexus of LTTE fronts mushrooming in western climes set up if Prabakaran was alive?

One of the LTTE’s greatest political successes was convincing large parts of the outside world that it alone represented Tamil aspirations, even after systematically eliminating alternative Tamil leadership.

This narrative became internationally powerful because fear inside LTTE-controlled areas rarely allowed open contradiction. Silence was mistaken for consensus.

However, we cannot underestimate foreign intel – who would have known the reasons for Tamil acquiescence. Unless the scenario serve their own agendas. 

If Tamil politicians groomed under colonial rule became dislodged from the basic needs of the Tamil people whom they claimed to represent, post 2009 the lack of Tamil political engagement with the people has seen this distance expand. 

Other than making statements about a separate homeland, finding fault with the Sinhalese, shouting at Buddhist pilgrims, humiliating the Buddhist theroes in Buddhist temples in the North and East have any of these Tamil politicians championed for Tamil education, employment, vocational training, against drug/alcohol and other social menaces? 

All of the Tamil politicians are going to Geneva, appealing to Tamil Nadu, seeking appointments with Western NGOs, INGOs, diplomats but have done little or nothing for the Tamil people.

Why should Tamil politicians look outward for political legitimacy rather than inward amongst their local community and their needs. 

Every statement made in parliament or in public has nothing about the common problems that the ordinary Tamil people are going through. The day-to-day realities of the Tamil people living in Sri Lanka has been replaced with a plethora of demands that has nothing to do with what the majority of the Tamil people want or ask for. 

The same is applicable to the LTTE overseas networks – all they do annually is hold events, collect funds from various campaigns, lobby foreign governments, UNHRC & UN entities, emotionally mobilize campaigns, retain international lawyers – but have they build a home even for the LTTE cadres that are injured or maimed or the families whose sons & daughters have sacrificed their life? All we see annually is a group of less than 20-30 people wailing holding photos of dead LTTE.

As a result, an uncomfortable question arises seventeen years after the defeat of the LTTE:

Are Tamil political leaders representing the practical aspirations of the Tamil people living in Sri Lanka today — or are they increasingly compelled to align themselves with the expectations of overseas political networks and external interests that continue to manipulate grievance politics?

Ordinary Tamil families living in the North and East require:

·      jobs,

·      education,

·      investment,

·      functioning institutions,

·      social stability,

·      and long-term economic opportunity.

Yet political discourse frequently returns instead to symbolic international campaigns, external appeals, and emotionally charged separatist-era rhetoric.

For example, MP Gajendrakumar Ponnambalam has repeatedly appealed for international involvement, foreign accountability mechanisms, and external pressure regarding Sri Lanka’s ethnic conflict.

More recently, MP Ramanathan Archchuna generated controversy after publicly suggesting in Parliament that Jaffna should be handed over to Tamil Nadu, claiming Tamils there would receive better protection.

Such statements raise deeper questions:

If Tamil political leadership itself increasingly looks outside Sri Lanka for protection, validation, or political direction, then what message does this send to ordinary Tamil people trying to rebuild stable lives within Sri Lanka itself?

This exposes a huge vacuum. The Tamil people has no reliable Tamil leaders.

This creates a dangerous long-term vacuum:
leadership becomes shaped not necessarily by the needs of the people living in the North and East, but by:

·      diaspora funding pressures,

·      emotional separatist narratives abroad,

·      foreign geopolitical interests,

·      and international political incentives.

Meanwhile, ordinary Tamil families increasingly seek something far simpler. Having experienced 30 years of fear – they want to just live in peace.

The tragedy is that many ordinary Tamils already coexist peacefully with other communities in daily life far more successfully than some political narratives — both local and overseas — are willing to acknowledge.

Even today, many Tamils who openly criticize LTTE violence risk intimidation, labeling, isolation, or accusations of betrayal within certain political spaces.

This itself reveals how deeply fear-based political culture became normalized.

Real democracy requires the right to disagree without fear.

The LTTE denied that freedom not only to Sinhalese, Muslims, or the Sri Lankan State — but to Tamils themselves.

This is one of the greatest contradictions at the center of the LTTE legacy.

A movement that demanded self-determination externally denied democratic self-determination internally.

Even the annual commemorative culture surrounding the LTTE reflects this contradiction.

Where are the equal memorials for:

·      Tamil moderates killed by militants?

·      rival Tamil movements annihilated by the LTTE?

·      dissenting Tamil intellectuals?

·      Tamil policemen murdered for serving the state?

·      parents whose children were forcibly recruited?

Why are only certain Tamil deaths politically remembered?

Because memory itself became politicized.

Seventeen years after the defeat of the LTTE, Sri Lanka continues to face not only the consequences of war, but the consequences of decades of fear-based political conditioning and externally sustained grievance politics.

Real political dignity for Tamil people can never emerge from fear, militancy, dependency on foreign validation, or enforced ideological conformity. 

LTTE is no more but the ordinary Tamil people now experience multiple threats from within their own.

After the military defeat of the LTTE in 2009, the earlier narrative portraying the conflict as Sinhala oppressor vs Tamil victim” has became increasingly difficult to sustain in its original form.

As a result, the focus has shifted toward allegations framed around genocide,” war crimes,” and international accountability mechanisms. Many ordinary Tamils themselves are beginning to recognize the wider political, institutional, fundraising, lobbying, and geopolitical dimensions attached to the continuation of these narratives seventeen years after the conflict ended.

Post-war generations living in Sri Lanka seek stability, education, economic opportunity, and normalcy rather than permanent emotional mobilization rooted in conflict-era politics.  

As a result, sections of overseas LTTE-linked networks face a growing challenge in sustaining international narratives that rely on historical conflict mobilisation, particularly as younger generations and many within Sri Lanka itself place greater emphasis on development and coexistence than on prolonged political grievance and hatred.

Shenali D Waduge

Sasanka De Silva Makumbura

The overwhelming scientific consensus confirms that Homo sapiens originated in Africa. From that singular cradle, humanity branched out to populate every corner of the globe. This profound genetic and archaeological truth renders bitter political debates over “who arrived first” on any shore fundamentally obsolete.

Instead of looking backwards to score historical points, the defining question of our era must be: How do we live, work, and prosper together while fiercely respecting one another’s languages, cultures, beliefs, and traditions?

Today, Sri Lanka faces challenges far too severe to waste collective energy on ancient grievances. Our nation is navigating an unprecedented economic crisis, burdened by a total public debt that sits near US$58 billion, with over US$37 billion in external liabilities alone. The resulting economic hardships, systemic instability, and deep anxiety about what lies ahead are the true crises demanding our immediate wisdom, energy, and unified action.

Looking backwards with resentment only deepens the quicksand. To move forward, we must consciously choose a path paved with knowledge, compassion, and shared purpose. We must leverage our collective intelligence, our highly educated populace, and our common humanity to actively rebuild the foundations of this country.

The reality of our geography dictates a simple, unyielding truth: no single community can progress in isolation. Sinhalese, Tamils, Muslims, Burghers, Malays, and all other Sri Lankans share a singular, interconnected destiny on this island. We will either rise together as a stable, modern democracy, or we will fracture and fall together under the weight of old animosities.

The ultimate strength of a nation is never determined by who claims the earliest roots. It is measured by whether its people can coexist with dignity, mutual respect, and a common blueprint for progress. Let our priority today be to lift Sri Lanka out of its economic and social paralysis. Our goal must not be to dig deeper into historical divisions, but to engineer a stable, prosperous, and united future for the generations yet to come.

Sasanka De Silva

Makumbura

By Dr Sarath Obeysekera

I recently watched a BBC documentary discussing the growing immigration debate in Sweden and the tightening of immigration policies across Scandinavia. It brought back vivid memories of my own working years in Norway during the 1980s.

At that time, Scandinavia was one of the calmest and most orderly regions in the world. Society functioned with discipline, mutual respect, and social harmony. Norwegians and Asian migrant workers coexisted peacefully, particularly in the service and maritime sectors. Crime was low, trust was high, and people felt secure even walking alone late at night.

Today, however, the picture appears very different.

Violence, gang activity, drug trafficking, racial tensions, and social fragmentation are increasingly becoming part of political discussions in countries once considered models of peaceful civilization. Many native Scandinavians openly blame uncontrolled migration and failed integration policies for these changes.

Sweden in particular now faces serious challenges involving gang violence, migrant segregation, and rising public anger. Governments that once promoted highly liberal immigration policies are now introducing tighter border controls, stricter citizenship rules, and stronger policing measures.

What went wrong?

The answer is not simple.

Migration itself is not the enemy. Many immigrants are hardworking, law-abiding people who contribute enormously to European economies. Hospitals, transport systems, construction industries, and service sectors across Europe depend heavily on migrant labour.

But problems begin when migration grows faster than a country’s ability to integrate people socially, economically, and culturally.

When large communities become isolated, when unemployed youth lose direction, when criminal gangs recruit vulnerable migrants, and when politicians avoid honest discussion out of fear of appearing racist, tensions inevitably rise.

At the same time, blaming all migrants for the actions of criminals is both unfair and dangerous.

The real failure lies in weak governance and lack of balance.

A successful immigration system requires compassion together with discipline.

Countries must welcome genuine workers, students, investors, and tourists. But they must also firmly control illegal migration, organised crime, drug networks, and social extremism.

Scandinavian nations are now slowly realising that unlimited liberalism without strong integration policies can damage social cohesion.

The lesson is equally important for countries like Sri Lanka.

As we open our doors wider for tourism, foreign investment, labour inflows, and international business, we too must remain vigilant. Economic openness should not become an invitation for cybercriminals, drug traffickers, organised gangs, or exploitative networks hiding behind visas and tourism.

A nation can be compassionate without becoming weak.

Strong borders, disciplined law enforcement, cultural confidence, and fair integration policies are essential for long-term stability.

The tragedy of modern Europe is not immigration alone.

It is the failure to balance humanity with order.

That balance may well determine the future stability of many nations in the decades ahead.

Dr Sarath Obeysekera 

Shenali D Waduge

Seventeen years after the defeat of the LTTE, Mullivaikkal continues to be internationally presented almost exclusively through one narrative: that of civilian suffering caused during the final phase of the war. Yet, why does civilian suffering” need LTTE insignia and LTTE propaganda. Why are only pro-LTTE supporters present. Why are mothers of rival Tamil militant groups excluded as are the families of those LTTE killed. These are unpalatable questions that never receive answers.

Civilian suffering was real. No one denies. That suffering is relevant to not only Tamils. Sinhalese, Muslims and even foreigners also suffered under LTTE.
Civilian deaths were tragic. The dead included not only Tamils. Sinhalese, Muslims, foreigners that included an Indian Prime Minister.

Every innocent life lost in war is a tragedy regardless of ethnicity, religion, or politics.

But seventeen years later, the narration is always built around only Tamil suffering. How brutally unfair is this?

Why are the actions of the LTTE during the final phase of the conflict so often minimized, ignored, or selectively erased from international discussion?

If hundreds of thousands of Tamil civilians were trapped inside a shrinking-LTTE controlled area it was because the LTTE took them to be used as human shields and hostages.

This is a fact Tamils must face.

An armed militant movement should have boldly faced their enemy one to one.

Instead LTTE chose to hide behind civilians – the very people they claim to fight for.

This was the first signal of their cowardice and betrayal of their own people, at least those that did not support them. The supporters though were desperately trying all means possible to prevent the capture or elimination of a movement they had heavily invested in over decades.

It was the loss of this investment that resulted in the wrath and avenging against those that cut short their lucrative business. No one has assessed the legal & illegal avenues that the LTTE overseas networks made money.

Let us also be clear that even among the civilians that the LTTE took were those trained in armed combat. They could not be categorized as civilian” under international definition.

Our empathy lies only with the true Tamil civilians who did not support LTTE and who were used as hostages and human shields and kept as cannon fodder.

It was these civilians who were shot when they tried to flee LTTE.

It was these civilians who begged for water and food

It was these civilians who were denied the humanitarian aid sent from Colombo.

Unfortunately, it was these civilians whose plight was used to provide an escape route to LTTE.

the families stared in almost disbelief at the food handed out to them. Hunger and thirst have been a daily part of their lives. One of the mothers told me that the Tamil tigers had stolen most of the humanitarian aid and sold it on to the people. She couldn’t afford to buy it…. The Tamil tigers were shooting at them. The dead and the living were lying together….” (David Chater reporting from Pulmudai – April 2009)

https://www.youtube.com/watch?v=BJ7zlRiijfM – LTTE firing at civilians attempting to flee

https://www.youtube.com/watch?v=dhngG76_0qs – armed LTTE shooting at civilians trying to flee – LTTE using battle tanks within safe zones to attack armed forces.

https://www.youtube.com/watch?v=h2T1FiwRmQo – LTTE forced civilians to join hostilities (to use guns as well as dig bunkers) Meanwhile LTTE removed their uniforms and wore civilian attire making distinction difficult.

https://www.youtube.com/watch?v=fiZ_0SfCpEA – he says LTTE killed 29 civilians. He also says on 8 May 2009 at Damuniwagala around 9a.m. 42-44 disabled female LTTE cadres were put into a bus & LTTE exploded it.

https://www.youtube.com/watch?v=Y5ByT9Gp3m8 – this eyewitness too says around 50 female LTTE cadres were put into a bus & exploded by LTTE. Some had requested tea before they were killed.

Numerous testimonies from survivors, former cadres, humanitarian personnel, and reports over the years described how civilians attempting to flee LTTE-controlled areas risked intimidation, forced retention, forced labour, forced recruitment, or even being shot while trying to escape.

When the then UNSG Ban Ki Moon also appealed to allow civilians to

What these clips show is that the LTTE was not only fighting the Sri Lankan military – LTTE was fighting their own who were trying to flee to safety from LTTE.

Why do the annual commemorations omit these aspects?

The only ones that remained with the LTTE were the LTTE & their supporters. The rest wanted to get to safety.

That the annual commemorations are an LTTE affairs is clearly seen by the photographs of LTTE cadres and the yellow & red LTTE insignia used at these commemorations.

All those wailing over civilian” deaths do so by intentionally hiding that

• LTTE cadres fought in both uniform & civilian outfits
• LTTE child soldiers too wore uniforms & civilian clothes
• LTTE civilian armed force also fought in civilian clothing

All these scenarios intentionally blurred the distinction of civilian”.

The soldiers had no time to swift through international law books to determine who was a civilian” or not. All those human rights activists outside the war terrain can debate over how a war should be fought – what if they are put into a battlefield to show us how!

So this annual commemoration fanfare over civilian deaths when they conveniently omit

• Tamil civilians shot & killed while attempting to escape LTTE and enter government-controlled areas
• Tamil parents killed trying to prevent their children being taken as child soldiers
• Non-LTTE adults & children forced to engage in hostilities during the last phase and dying

are not genuine commemorations for civilians – they are commemorations for LTTE dead.

Every politician, diplomat, foreign official participating in these events are actually mourning terrorists.

So when Agnes Callamard, General Secretary of Amnesty International attended the Mullivaikkal commemorations amid LTTE insignia it was clear who she was mourning.

So, if the commemorations are purely humanitarian remembrance events – why are LTTE flags, LTTE insignia, LTTE imagery and separatist symbols necessary?

Insignia, flags, separatist maps displayed at civilian commemorations are not mourning civilians – they are mourning terrorist dead.

Would any government in the world accept public glorification of an internationally proscribed terrorist movement?

Do you see the US, UK, European Govts permitting Al Qaeda leaders or other terrorist leaders or their movements to be commemorated in public.

So, when a Sri Lankan Government allows such – it only shows who they are mourning as well.

As we have repeatedly said – reconciliation is irrelevant. The enemy of the citizens of Sri Lanka was LTTE. The Sri Lanka Armed Forces, defenders of Sri Lanka’s sovereignty and the Sri Lankan people were tasked to rid the nation of terror. Which they did in May 2009. The people does not need to reconcile with terrorists.

LTTE fighters may have all been Tamil but LTTE supporters include not only Tamils but Sinhalese, Muslims and foreigners. We cannot prevent them annually mourning the LTTE – but they cannot do so in public. But when they do so, it only reconfirms they sided with the enemy, they sided with the terrorists and they were against civilian safety.

Everyone who attends these LTTE mourning commemorations have no pity for the 30 years of bloodshed LTTE is accountable for.

Everyone who attends these LTTE commemorations took the side of the LTTE when they

• assassinated Tamil political opponents,
• eliminated rival Tamil movements & their leaders
• recruited Tamil children as child soldiers,
• carried out suicide bombings,
• ethnically cleansed Sinhalese & Muslims from the North,
• attacked civilians across Sri Lanka,
• and enforced authoritarian control within Tamil society itself.

This is why seventeen years after the defeat of the LTTE, Sri Lanka still struggles with competing attempts to define memory itself.

We seek to remember and remind he people of the suffering of all civilians while acknowledging the brutality of terrorism.

The other side seeks to preserve a narrative where the LTTE is gradually transformed from an armed militant organization into a symbol of collective Tamil victimhood and savior.

Seventeen years later, many ordinary Sri Lankans — including Tamils who directly experienced LTTE control — continue trying quietly to rebuild their lives without returning to the politics of fear, coercion, and permanent grievance. Many are  even forced to attend these commemorations.

LTTE’s overseas political activists project an emotionally mobilized version of events that leaves little room for Tamils to close the past and move forward.

That they do not allow the Tamil populace to rebuild their lives showcases the selfish attitude of these LTTE overseas networks who have repeatedly ignored to voice for the real Tamil civilians.

• Who speaks for the Tamil civilians killed by the LTTE?
• Who speaks for the children forcibly recruited during the final phase?
• Who speaks for the families prevented from fleeing?
• Who speaks for the Tamils who had to pay LTTE to obtain food & water given free by the GOSL
• Who speaks for the dissenting Tamils silenced long before 2009?
• Who speaks for the Sinhalese/ Muslims expelled from the North?
• Who speaks for the Sinhalese and Muslim civilians killed in attacks over three decades?

Selective remembrance is hypocrisy.

The conflict ended in May 2009.

Seventeen years later, the battle over memory continues.

So long as the lies continues – we will remind all about the truth so we all remember the facts.

What is the real objective of these annual LTTE commemorations and for whose benefit are these being annually held?

Shenali D Waduge

KAMALIKA PIERIS

Palm leaf manuscripts are now valued as historical documents and collections of palm leaf manuscripts are carefully preserved in libraries, in Sri Lanka and abroad. Most of the palm leaf manuscripts available in these collections date only from 18th and 19th century.  The palm leaf is a perishable item.  Manuscripts of an earlier period are rare and are greatly valued.

Sri Lanka has the greatest number   of these palm leaf manuscript collections. This indicates the value placed on palm leaf manuscripts in this country. The largest collection in Sri Lanka and possibly in the world, is in the National Museum Library, Colombo. The collection exceeds 5000. It includes the collections of H.C.P. Bell, W.A. de Silva, Ananda Coomaraswamy and E.B Gunaratne as well as the poetry section of the Hugh Neville collection.  In 1938, W.A. de Silva prepared a Catalogue of palm leaf manuscripts in the Library of the Colombo Museum.” This was published by the Museum.

 The Museum library has   the oldest palm leaf manuscript in the country, the Cullavagga, dated to 13 century. Cullavagga gives an account of the religious life of the sangha and the legal confines of their conduct.    The last chapter carries the earliest known account of the Buddhist Great Council at Rajagaha.

The library has a copy of Buddhaghosa’s commentary on Digha nikaya.  The cover is of silver embossed with white sapphires. The library has a copy of Sumangala Vilasini  ,  one of the Bodhiwamsa (Ref No 1823) in Sinhala giving the history of the Sri Maha Bodhi,   and the Mahavagga, copied by the Peramuna rala of Siyambalapitiya Galboda korale, completed on October 1802 and offered to Malwatte.  

The Museum library has approximately 300 medical manuscripts   Saddharmaratnavaliya manuscript  says that doctors had to be paid for their servicesand travelling expenses. It said that physicians jealously guarded their knowledge of medicine and kept their prescriptions for medical   remedies in safe custody.

University of Peradeniya has the next largest collection of 4000 items. Peradeniya has the   UNESCO recognized copy of the Mahavamsa and the 13 century Visuddhi Magga Tika.  The library  has the de Saram and Hettiarachchy collections and  several collections of palm leaf manuscripts  donated to it.When I was studying at Peradeniya in the 1960s, the Main Library displayed    palm leaf manuscripts and their decorative covers, in a case, upstairs, by the staircase, where the readers would not miss it. That was our introduction to palm leaf manuscripts.

The National Library of Sri Lanka (est. 1990) has a small but distinctive collection of 523 items which include Sinhala vedakam, Sinhala bana katha and Yantra mantra gurukam . It has a rare literary manuscript, Diya Savol Sandeshaya, dated April 26, 1904. It begins with the evocative phrase “Sarada Sarada Somi Paharusamu.”  It provides a unique glimpse into the late-modern period of Sinhala literature. The manuscript is in good condition, with beginning and end intact. it measures 50 cm in length.

Other state institutes also have collections. The Institute of Indigenous Medicine, Rajagiriya   has 700 palm leaf manuscripts. The collection includes  Besajja Manjusa , the oldest medical manuscript  in Sri Lanka . The collection also has a very old, valuable manuscript on acupuncture, written in Sinhala. The manuscript is reproduced in full in the book Palm leaf manuscripts of Sri Lanka” by Sirancee Gunawardana.  She comments, it is well illustrated. The human form is drawn clearly and acupuncture points indicated.

 There are   valuable private collections of palm leaf manuscripts, acquired by knowledgeable collectors. University of Kelaniya has digitized and made available the manuscripts of 13 private collections.  The Danton Obeyesekera   collection includes an ath-veda-pota containing prescriptions. James D Alwis collection has a copy of the Jataka Atuwa getapadaya. L.S.D Pieris has an extensive collection of Yantra manuscripts and medical manuscripts as well as a copy of the  Rajavaliya.   It was noted that SWRD Bandaranaike also  had a collection of palm leaf manuscripts .

Private collectors seem to have been specially interested in the pansiya panas jataka. K.V.J. de Silva’s collection   had a magnificent pansiya panas jataka.  The collection assembled by Rohan de Silva and Jacques Soulie at the Suriyakantha Centre for Art & Culture, Handessa, also has on display a palm leaf manuscript of the Jataka stories, dated to late Kandyan period, in exceptional condition. Its clarity of script, leaf preparation, and intact binding show the highest standards of Sri Lankan scribal craftsmanship, the Centre said.

The largest collection in a    foreign library  (western) is probably the collection in the British Library, London, which has around 2464   Sinhala palm leaf manuscripts .  The major portion of this collection is the Hugh Neville collection of 2227 palm leaf manuscripts. Everybody has heard of the Hugh Neville collection and most think that this is the only collection of Sri Lanka palm leaf manuscripts in the world and that we must be grateful to Hugh Neville for collecting them.  Some probably think he wrote them. They do not know of the much larger collections in Colombo and Peradeniya.

Hugh Neville (1869 – 1886) came to Sri Lanka during the British period   as private secretary to the Chief Justice. He later became an Assistant Government Agent. He travelled across the country   collecting palm leaf manuscripts. They were mainly 19 century manuscripts. Hugh Nevill   observed that just one in his collection may be 100 years old.  I have no copy over 200 years old, he said.[1]

Hugh Neville died in France, but London acquired the palm leaf collection at the instigation of D.M de Z. Wickremasinghe.  They were catalogued  by K.D. Somadasa and published  in seven volumes, titled  ‘Catalogue of the Hugh Nevill Collection of Sinhalese manuscripts in the British Library”.  The British Library, in 2021, digitized and made freely available online, four Sinhalese palm leaf manuscripts from the Hugh Nevill collections, namely Dighanikaya, Majjhimanikaya and two copies of Mahavamsa.

The libraries of Cambridge  and Oxford Universities have Sri Lanka palm leaf manuscripts. Bodleian Library in Oxford has the Mahavamsa manuscript which was used by Turner for his English translation.  Jinadasa Liyanaratana has examined some of the manuscripts in Cambridge and  has catagloued  24 Sinhala manuscripts of which 6 were medical texts, others were on Buddhism. This was published in Journal of the Pali Text Society, Vol. XVIII, 1993, pp. 131-47[2]

The John Rylands Library, University of Manchester holds over seventy manuscripts from Sri Lanka, mostly on Theravada in the Pali language in Sinhalese script” . They are probably from the Rhys Davids collection. The manuscripts date from the 17^th-19^th centuries and include copies made in Sri Lanka for T.W. Rhys Davis.  There are  complete manuscripts of the Paṭṭhāna-Pakaraṇa and Nettipakaraṇa, which are rare even in Sri Lanka. 

There are palm leaf manuscripts at Bibliothèque Nationale, Paris, the Azistische Kjust Museum, Amsterdam, and Bavarian State Library in Munich .  Paris has the Talapata sent from the  Udarata chiefs  to Dutch governor Falck.   Jinadasa Liyanaratne  examined and  wrote on the   Sinhalese Medical Manuscripts in Paris”   for  Bulletin de l’École française d’Extrême-Orient  Année 1987   pp. 185-199[3] The Netherlands collection included 135 medical manuscripts.

The palm leaf manuscript collection   in the Royal Library, Copenhagen is well known. It was obtained by Rasmus Rask who came to Sri Lanka in 1822 in search of them. The collection was catalogued by C.E. Godakumbure. The catalogue is available in Gunawardene’s Palm leaf manuscripts of Sri Lanka”(p 339). This collection contains the manuscripts collected by Ven. Kapugama Dharmachandra who lived in Dadalla, Galle. He converted to Christianity and his extensive collection, went to Denmark, said Gunawardana.[4]   

Small collections of palm leaf manuscripts are held in various other foreign libraries in the west. Casey Wood,  (b 1856) an American ophthalmologist who had in interest in medical research, toured the world after retirement. In Sri Lanka he connected with Andreas Nell, also an eye surgeon, obtained palm leaf manuscripts, mainly medical, which he then donated to institutions and individuals all over North America. At least 50 different recipients have been identified.[5]McGill University has a collection of 27 palm leaf manuscripts gifted by him.[6]  The Metropolitan Museum of Art, in New York has one manuscript on display[7]. (continued)

---

[1] Stephne C Berkwitz. Buddhist history in the vernacular. P .  115..

[2] https://hasp.ub.uni-heidelberg.de/journals/jpts/article/view/28096/27490

[3] https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1987_num_76_1_1723

[4] Sirancee Gunawardana Palm leaf manuscripts of Sri Lanka .  (1977 )p 1-9, 35,41-43,50,127,129,140-146,248,286-292,339-,

[5] https://findingaids.library.northwestern.edu/repositories/8/resources/1303

[6] https://hiddenhands.ca/sri-lanka-essays/

[7] https://libmma.contentdm.oclc.org/digital/collection/p16028coll4/id/47247/.

Senaka Weeraratna

The architect of the “Player Referral” concept—which granted players the right to appeal field umpires’ decisions and became the foundation for cricket’s Decision Review System (DRS) and similar review systems across global sports—is Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna

📜 Origin of the Concept

• The 1997 Proposal: Weeraratna first formalised and published his idea in a letter to the editor of The Australian newspaper on March 25, 1997, under the title “Allow Appeals to the Third Umpire”.
• The Legal Analogy: Drawing directly from his background in law, he argued that just as dissatisfied litigants have a right to contest a lower court’s verdict in an appellate court, players should have a formal right of appeal against erroneous on-field decisions.
• Shattering Tradition: His concept fundamentally shifted sports officiating by breaking cricket’s centuries-old, sacrosanct tenet: “the umpire’s word is final”. He famously posited that if technology exists to detect an umpire’s error, it must be leveraged to correct it. [1, 2, 3, 4]

🏏 Implementation in Cricket

Before Weeraratna’s intervention, the “Third Umpire” system (introduced in 1992) could only be initiated by the on-field umpire for boundary or run-out line calls. [1, 2, 3, 4, 5]

• The Shift: Weeraratna’s blueprint moved the power of initiation directly to the players (the batsman or the fielding captain).
• First Trial: The International Cricket Council (ICC) officially trialled the Player Referral system in July 2008 during a Test match between India and Sri Lanka.
• Official Rollout: It was fully integrated into the ICC’s official rules as the Decision Review System (DRS) in 2009. [1, 2, 3, 4]

🌍 Global Impact on Other Sports

Weeraratna’s structural mechanism of limiting unsuccessful challenges to prevent time-wasting eventually served as the structural logic for video-refereeing rules adopted across multi-million dollar sports industries. Similar player/coach-driven referral systems include: [1, 2]

• Tennis: The Electronic Review System (Hawk-Eye challenge system)
• Association Football (Soccer): Video Assistant Referee (VAR) protocol modifications
• American Football & Baseball: Structured Manager/Coach Challenge systems [1, 2, 3]

If you would like to explore this topic further, please let me know if you want to examine the statistical impact of DRS on umpiring accuracy or the ongoing advocacy to rename the system the Weeraratna Decision Review System (WDRS). [1, 2, 3]

https://share.google/aimode/FJFuJvrfHnVdqBkuB

”””””””””

AI Overview

Senaka Weeraratna, a Sri Lankan lawyer, is recognized as the architect and pioneer behind the Player Referral System, which evolved into the modern Decision Review System (DRS) now used in cricket and considered a model for other sports. [1, 2, 3, 4, 5]

• The Concept: In 1997, Weeraratna argued that the long-standing tradition of the “umpire’s decision being final” was flawed. He proposed a system where players (captains and batsmen) could appeal directly against on-field umpire decisions to a third umpire, using technology to correct human errors.
• Key Initiative: Weeraratna published his proposal in 1997, recommending a two-tier appeal system to ensure fairness, which was initially deemed revolutionary.
• Adoption: While his initial efforts were slow to gain traction, the ICC Cricket Committee later adopted the core idea, leading to trials in 2008 and full implementation of the Umpire Decision Review System (UDRS/DRS) in 2009. [1, 2, 3, 4, 5, 6]

His work is widely cited as the seminal contribution to establishing a formal right of appeal for players in cricket. [1, 2]

https://share.google/aimode/Pto2Vm8PdYl1Q

Source:  AI Overview

Senaka Weeraratna

Response A

The argument for true justice regarding the Decision Review System (DRS) centers on separating the technological components from the foundational concept of a player’s right to appeal. [1, 2]

The Conceptual Inventor: Senaka Weeraratna

While the International Cricket Council (ICC) officially rolled out the system in 2009, the “Player Referral” concept was conceived by Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna. [1, 2]

• The Origin: On March 25, 1997, Weeraratna published a letter in The Australian newspaper proposing a revolutionary shift: allowing players to challenge on-field errors using slow-motion replays.
• Legal Parallel: As a lawyer, Weeraratna modeled his idea after the appellate jurisdiction of a court system, giving a dissatisfied “litigant” (the player) the power to challenge a lower ruling (the on-field umpire).
• The Paradigm Shift: Before his proposal, cricket operated under the absolute law that the “umpire’s decision is final”. Weeraratna argued this tradition must yield to technology to guarantee fairness and protect the game’s integrity. [1, 2, 3, 4]

The Technological Inventors

The physical DRS used today is not a single invention, but a synthesis of commercial technologies adapted over time: [1, 2, 3]

• Ball Tracking: Developed as Hawk-Eye Innovations by Dr. Paul Hawkins in 2001 to predict ball trajectories.
• Thermal Imaging: Developed as Hot Spot by BBG Sports to detect friction and contact points.
• Audio Edge-Detection: Developed as Snickometer (and later UltraEdge) by Allan Plaskett to sync stump microphone audio with video frames. [1, 2, 3]

The Controversy Over Official Recognition

Advocates for cricket justice point out an unfair disparity in how rule changes are credited: [1]

• Unlike the Duckworth-Lewis-Stern (DLS) method, which explicitly names its statisticians, the ICC’s Official DRS Framework gives no authorial credit to Weeraratna.
• The ICC’s legal stance has historically been that an “idea” cannot be patented without a formal non-disclosure agreement, and that the modern system evolved through collective committee refinements.
• Despite this, historic campaigns from sports historians, journalists, and Sri Lanka Cricket (SLC) advocates continue to lobby for Weeraratna to be formally recognized as the intellectual architect of the player-led review system. [1, 2, 3, 4, 5]

Response B

The concept of the Decision Review System (DRS)—specifically the revolutionary “Player Referral” mechanism—was conceived by Sri Lankan lawyer Senaka Weeraratna in 1997. [1, 2]

While the system relies on physical technologies built by various engineers, the foundational legal framework allowing players to challenge an umpire’s absolute authority was Weeraratna’s breakthrough intellectual property. [1, 2]

The structural evolution and architectural origins of the DRS highlight the different contributors to its implementation:

💡 The Conceptual Framework (The “Player Referral”)

• The Originator: Senaka Weeraratna first detailed the idea in a letter to the editor of The Australian newspaper on March 25, 1997.
• The Analogy: He utilized legal jurisprudence, arguing that the absolute power of an on-field umpire violated natural justice. He proposed an appellate system where players could request a higher court (the Third Umpire) to review errors.
• The Adoption: The International Cricket Council (ICC) formally adopted this “Player Referral” model in 2006. They officially launched the system in November 2009. [1, 2, 4]

🛠️ The Technical Infrastructure

While Weeraratna designed the rules, separate entities engineered the underlying software: [1, 2]

• Ball Tracking (Hawk-Eye): Developed by British computer scientist Dr. Paul Hawkins in 2001 to visually track and predict ball trajectories.
• Snickometer: Invented by English scientist Allan Plaskett in the mid-1990s to pair audio frequencies with visual cues. [1, 2, 3]

⚖️ The Campaign for Recognition [1, 2]

Unlike the rain-affecting Duckworth-Lewis-Stern (DLS) method

which is named after its creators, the ICC does not officially credit an inventor for the DRS. This has led to an ongoing domestic and international push from historians, lawyers, and LankaWeb advocates to rename the framework WDRS (Weeraratna Decision Review System) to acknowledge its architectural roots. [1, 2, 3]

https://www.google.com/search?q=DRS+-+True+justice+in+cricket+requires+acknowledging+its+actual+inventors.&client=firefox-b-d&hs=a8DV&sca_esv=329b636961daedd2&sxsrf=ANbL-n45pjBlFCxYUPg8DlqC_NFcOlXK8A%3A1778842794547&udm=50&fbs=ADc_l-aN0CWEZBOHjofHoaMMDiKpaEWjvZ2Py1XXV8d8KvlI3sbM0Xv-BZKE_VrZb6-djVhOtEikQxVPaqfTMUjZRiWtc4eIxdwaGq8rf74gkoZQnfxrgsCssjzlM59qezx9pUw4gt-vqmoAWwbNu3522qQGPUg2dT54umcX-Uly3xZdwhfDXVWUCOkZUmP8li2DgvyWPJxUmojJsM3aPwnlF9rOvUwTYg&aep=1&ntc=1&sa=X&ved=2ahUKEwi5h4XnkbuUAxUfyzgGHTh3KOUQ2J8OegQIEBAD&biw=1051&bih=564&dpr=1.09&mstk=AUtExfB6K8LVnyOLR43b3GrtQn6_87-ADarWJLH9f1LytCKfwtQ6BeVDZe5YddEM_jWPdS4bIq5CmhtEGYoJhZzqwT2kQQnQH4RHeA5yKMKdw3ANOdPL4LTg6tR3G7bkBd1ZtTKOSY6WjhZqOQ6QSzfUpfbXvnY4Y3WDpKpmR6S2_KnKes4Ri7JdL4F2ZkEr_iDE94ckTsLPPVK9ghFqw9m9pJ25kp_UINdUaQeru0xSvTgz9XZYJyMJspIkpbj5F4ke8RD_tk1EaMC2pn3qAlhSJ5mcEB-9hQRHjvsmryf6nIftCbfyR0CnVH3IopxKddoEpnekPlUs68CPzw&csuir=1&mtid=7fwGatPdHJ-x4-EPgdm7qAY

---

If you want to look closer at the system’s history, let me know if you would like to explore:

• The formal legal arguments regarding Weeraratna’s intellectual property claims.
• How the ICC’s implementation timeline aligns with his early publications.
• The evolution of similar review systems across other major global sports. [1]

Response A is betterSkipResponse B is better

Kaarige Channel Eka | Dharmasri Kariyawasam

Azeez A

At the far edge of North America, where the first light of dawn brushes the continent awake, two lighthouses stand watch. One is built of stone and timber, its beam cutting through fog and storm. The other is built of prayer and prophecy, its light carried in the hearts of a small but steadfast community. Both rise from Newfoundland’s rugged coast, and together they tell a story of geography, destiny, and a promise that travelled farther than anyone could have imagined.

To understand the weight of this story, one must first understand the land on which it unfolds.

Cape Spear is not merely a scenic lookout; it is a geographical landmark of continental significance. Located just south of St. John’s on the island of Newfoundland, the easternmost province of Canada, it is widely recognised as the easternmost point of North America, the first place on the continent to greet the sunrise each morning. The land juts into the ocean like a stone finger pointing towards Europe, standing firm against winds that have shaped its cliffs for millennia.

Atop this rugged headland stands the Cape Spear Lighthouse, built in 1836, the oldest surviving lighthouse in Newfoundland and Labrador. For generations, its beam has pierced through fog and storm, guiding sailors safely to shore. Its presence on this edge of the world symbolises vigilance, endurance and the human need for guidance in the face of vast uncertainty.

A small academic debate occasionally arises over whether Greenland’s Cape Nordostrundingen lies farther east. But this argument rests on geological classification rather than cultural or political geography. The overwhelming majority of authoritative sources, Parks Canada, Natural Resources Canada, the National Geographic Society, the Government of Newfoundland and Labrador, and Encyclopaedia Britannica, all identify Cape Spear as the easternmost point of North America in the continental and cultural sense.

This distinction matters. When people speak of North America, they speak of Canada, the United States, and Mexico, not the ice-covered expanses of Greenland. Under this universally accepted definition, Cape Spear stands uncontested as the continent’s easternmost edge.

Full story: https://www.alhakam.org/two-lighthouses-newfoundland-corner-of-the-earth

By Sarath Obeysekera

Last night, I watched a remarkable scene unfold on national television. The President of Sri Lanka openly challenged senior railway officials who were reluctant to permit donor-funded repairs to damaged homes due to Ditwa belonging to poor families occupying railway reservations.

The officials spoke the language of files, regulations, and procedures.

The President spoke the language of humanity.

What struck me most was his blunt and logical question:

These people have been here for decades. What did the Railway Department do all these years to prevent the encroachment?”

That single statement exposed one of the greatest weaknesses in our public administration system — selective enforcement.

For decades, governments, local authorities, and state institutions conveniently ignored encroachments on railway lands, canal reservations,river banks  and state property. Politicians collected votes, officials looked the other way, and poor people slowly built lives on lands they never legally owned.

Then suddenly, after floods, fires, or disasters destroy their homes, the same institutions attempt to become guardians of strict legality.

The President was absolutely correct to reject such hypocrisy.

He firmly instructed officials to allow the aid and repairs to proceed. He also pointed out that the authority can enforce evictions if they wish In another incident, he reportedly pressed a plantation company executive to assist poor estate workers to rebuild damaged homes.

These actions reveal something increasingly visible in Sri Lanka — the emergence of a leader willing to override bureaucratic indifference in favour of practical humanity.

Some may criticize this style as excessive intervention. I see it differently.

Sri Lanka today suffers not from lack of laws, but from paralysis caused by bureaucracy, endless procedures, institutional arrogance, and fear of decision-making. Files move from desk to desk while ordinary citizens suffer.

Sometimes a country requires not merely administrators, but a decisive and compassionate leader.

History shows that many developing nations progressed because leaders were prepared to cut through red tape when institutions failed the people.

This does not mean dictatorship in the cruel or authoritarian sense.

It means what political thinkers once called a benevolent dictator” — a strong leader who uses authority not for personal oppression but to protect ordinary citizens from the cruelty of rigid systems.

I personally experienced a similar situation during the major Colombo canal rehabilitation and upgrading programmes years ago.

Nearly 8,000 families living along canal banks had to be relocated or accommodated during urban development efforts. Technically, many were encroachers. But morally, could we blame them entirely?

Where were the Colombo Municipal Council, the Land Reclamation authorities, and enforcement agencies when these settlements expanded over decades?

The poor did not create the failure.

The system did.

If we had approached the problem with cold bureaucracy alone, thousands of vulnerable families would have suffered immensely. Development cannot be achieved simply with bulldozers and eviction notices. It must include compassion, relocation support, dignity, and realism.

That is why the President’s conduct yesterday resonated with many ordinary Sri Lankans.

He appeared impatient with bureaucratic insensitivity.

And frankly, many citizens are equally tired of officials who know how to say No” faster than they know how to solve problems.

Sri Lanka desperately needs institutional discipline, but it also needs humane governance. Laws must serve people — not the other way around.

The President’s intervention may well signal the blossoming of a new style of leadership in Sri Lanka:

Firm, decisive, impatient with inefficiency — yet compassionate toward the poor.

Perhaps that is exactly what this country needs at this moment.

Regards

Dr Sarath Obeysekera

Shenali D Waduge

While ordinary Sri Lankans buried their dead and tried to rebuild their lives, others thousands of miles away kept the conflict politically alive and continue to do so for their selfish ends.

Seventeen years after the defeat of the LTTE, one uncomfortable truth continues to receive little attention: the war may have ended militarily in May 2009, but sections of the overseas LTTE network refused to allow the conflict narrative to die.

For nearly three decades, ordinary Tamil families in Sri Lanka carried the real burden of war:

• losing children,
• living under LTTE fear,
• facing forced recruitment,
• enduring displacement,
• surviving extortion,
• and trying simply to stay alive.

Yet many of those who loudly promoted separatist politics from overseas never personally faced these realities themselves.

One of the most glaring hypocrisies of this overseas activism is the complete imbalance of sacrifice.

• How many diaspora leaders sent their own children into LTTE battlefields?
• How many lived in bunkers?
• How many endured forced recruitment raids?
• How many watched their own children disappear into militant camps?

Ordinary Tamil families in Sri Lanka suffered these realities daily.

Meanwhile, many overseas activists raised their children in peace, educated them in elite schools, enjoyed democratic freedoms abroad, and built prosperous lives within the very multicultural systems they simultaneously condemned when discussing Sri Lanka. We have no grouse against this. What we now say is – don’t dump separatist chants from overseas to a homeland the overseas networks will never come to settle in.

Yet seventeen years after the defeat of the LTTE, some continue to glorify militancy from safe foreign capitals while the people who actually lived through the conflict struggle to move forward peacefully.

One of the most damaging consequences of these overseas networks has been the deliberate preservation of emotional hostility across generations.

Children born abroad long after the war ended are being raised on heavily one-sided narratives that present the conflict almost entirely through victimhood and grievance while omitting:

• LTTE child recruitment,
• Tamil political assassinations,
• ethnic cleansing of Muslims,
• suicide bombings,
• killings of dissenting Tamils,
• and the use of civilians as human shields.

This is a factor that has rarely been debated.

The loudest voiced demanding separation of Sri Lanka came from individuals & organizations happily living abroad. They were nowhere near the battlefield, they did not have their children kidnapped. They did not volunteer to sacrifice their children to the battlefield. Yet, they encouraged more and more children to join LTTE to fight & die. These same individuals shamelessly hold placards demanding human rights!

Many of these LTTE supporters built comfortable lives in Canada, UK, Europe, Australia while continuing to emotionally radicalize younger generations using carefully curated narratives of grievances, victimhood, genocide, mostly to buy time to process asylum and refugee status for their loved ones. We have no issue in people enjoying a better life or going to greener pastures but to do so creating a web of lies and continuing this deceit even 17 years after the LTTE is no more is unacceptable.

They must now move on. If all their relations are to be brought to live overseas while demanding a separate state in Sri Lanka – who is going to govern this new territory?

The LTTE attacked non-LTTE Tamils in Sri Lanka. The LTTE overseas networks are doing the same as per foreign police reports on knife attacks and gang wars. Many left Sri Lanka seeking safety, education, economic opportunity or even to escape violence but how many Tamils ended up victims abroad?

At the same time, there are many more Tamils who have contributed positively towards helping their own rebuild lives. They have supported water purification campaigns, livelihood training, scholarships for children and dry rations for the poor. We must appreciate the good work they do silently and without fanfare.

Those who lived in the North prior to 2009 and those who live in the North now would have seen the massive development that took place between 2009 and 2015. No successive government has been able to match the amount of development that took place and the visible changes to the lives of the Tamil people who suffered silently at the hands of the LTTE.

Instead of allowing the people to pick up the pieces and recommence their lives, organized LTTE overseas networks continue to engage in political propaganda, lobbying and fundraising to continue the LTTE narrative long after the guns fell silent. How much of the money they collect comes to any of the former combatants or child soldiers is anyone’s guess?

What these overseas networks are doing is to continue the ideology through narrative control inspite of LTTE’s military defeat. Successive governments & military strategists failed to realize the need to nip the ideology alongside the military capacity of the LTTE.

As a result of this political negligence, we are seeing a transformation from armed militancy to international political activism.

The battlefield shifted:
from jungles to parliaments,
from bunkers to media campaigns,
from suicide bombings to lobbying,
from child soldiers to social media activists.

The objective, however, remained largely unchanged:

to preserve the legitimacy of the LTTE cause while rewriting the history of the conflict itself.

But we must now wonder – Prabakaran wanted to reign supreme over his own. By continuing the same LTTE narrative, who is to reign supreme if Sri Lanka is separated when all of the LTTE lobbyists are living abroad and unlikely to ever want to live in Sri Lanka – separated or not.

For some organizations, the continuation of grievance has become an industry:

• fundraising campaigns,
• anniversary events,
• lobbying networks,
• merchandising, souvenirs, films
• political influence,
• refugee narratives,
• and international activism all depend upon maintaining a permanent sense of unresolved conflict.

As a result, every May & November, large commemorative events continue across Western capitals under LTTE flags, LTTE imagery, and separatist symbolism.

• Where are the memorials for Tamil victims killed by the LTTE?
• Where are the tributes for Tamil policemen murdered by militants?
• Where are the campaigns for forcibly recruited child soldiers?
• Where are the commemorations for rival Tamil movements and their leaders annihilated by the LTTE?
• Where are the flowers for Tamil civilians shot while trying to escape LTTE control during the last phase?
• Why are mothers of these rival militants not allowed to openly mourn their dead
• Why are Tamil politicians, Church fathers and even foreign dignitaries attending these clearly LTTE insignia memorial events?

Why are only certain deaths politically useful?

The answer reveals the deeper purpose behind many of these commemorations.

For some actors, the goal is no longer mourning.
It is narrative preservation.

The tragedy is that many ordinary Sri Lankans — Sinhalese, Tamils, Muslims, and others — have largely learned to coexist again in daily life far better than the politics portrayed abroad suggests.

• People work together.
• Study together.
• Trade together.
• Live together.
• Eat & have fun together.

But sections of the overseas political machinery portray a completely opposite version and continue to reopen wounds because reconciliation weakens their relevance.

The conflict creators – conflict resolutionists have no employment when there is no conflict.

Even regional political forces outside Sri Lanka periodically revive emotional rhetoric surrounding Sri Lankan Tamils for electoral, ideological, or geopolitical purposes. External actors who never suffered the direct consequences of war often find it easier to inflame tensions than to encourage reconciliation.

Ordinary Tamil families carried the suffering.
Overseas LTTE Tamils carried the slogans.

Seventeen years after the defeat of the LTTE, Sri Lanka’s challenge is no longer about preventing the return of terrorism militarily.

It is about preventing the repackaging of extremism politically, emotionally, and internationally.

If violence continues to be romanticized, terrorism is selectively sanitized, and younger generations are taught mythology instead of complexity – Sri Lanka can never move forward.

Sri Lanka’s future should be shaped by those who live on this island — not by those who continue exporting division from safe distances abroad.

We hold no grievance against those who left Sri Lanka during or after the conflict in search of asylum, education, or better economic opportunities and rebuilt their lives abroad. We wish them well in their lives wherever they are settled today.

However, when sections of overseas LTTE-linked political networks continue to promote fake conflict narratives while simultaneously seeking asylum pathways for remaining family members, this creates an imbalance.

If the long-term political aspiration is the creation of a separate homeland, yet when the majority of those most vocal in promoting such narratives continue to reside permanently outside Sri Lanka, then who is to govern this newly created Tamil Homeland?

Sustainable political solutions must ultimately be rooted in those who live within the country and share its daily realities – no illusionary homeland should fall into geopolitical hawks waiting to fill the vacuum. So, our next question is – are the LTTE overseas networks continuing their narrative on behalf of regional geopolitical agendas and external actors?

The conflict ended in 2009.

The question seventeen years later is: who still benefits from keeping separatist sentiment alive and why do they want to keep it alive?

Shenali D Waduge

KAMALIKA PIERIS

HISTORICAL MANUSCRIPTS COMMISSION.

In the 1930s, palm leaf manuscripts were held by elite families living in the Central Province. They had been handed down from generation to generation. These collections were greatly cherished.  Some manuscripts showed the standing of the family under the Udarata kings, but many manuscripts were looked after simply because they showed that Sri Lanka had been an independent, monarchical state in the near past.

The Historical Manuscripts Commission (HMC) was set up in the 1930s to see whether any valuable manuscripts could be obtained from these privately owned collections. The Commission toured the Central Province and published three reports of their findings. The Commission stated that they had encountered a number of interesting documents of which a few are of prime historical importance.[1]

Historical Manuscripts Commission (1933) found at Balangoda in the large Mahavalatenne collection, copies of Rajavaliya, Lanka kadaimpota, Janawamsa, Manuvamsa (giving the names of the kings of Ceylon and the period they reigned), also another document with a list of kings up to Buvaneka bahu.  [2]

Historical Manuscripts Commission (1933) found   in the collection owned by T.W. Maralande, Rate mahatmaya of Vauda villi,  Hatpattu, manuscripts containing  the story of king Vijaya, account of Sri Wickrama Rajasinghe,   revolt by Daskon,  as well as Kurunegala vistaraya, a kadaimpota,  and  a manuscript  of 72 leaves on Kira valiya and Bandara valiya.[3] The Bandara valiya was the highest ranking group in the Udarata kingdom,  they were  an exclusive elite, close to the king.

A collection at Talgodapitiya, had vittipota, Bandara valiya, Vijaya valiya.[4]  The  collection belonging to Jinatissa Madawela had 2 copies of Rajavaliya and 3 copies   of Kurunegala vistaraya.[5]  

The main emphasis in all these collections was on the political history of pre-colonial Sri Lanka. The Commission found a 19^th century copy of the Dipawamsa  and  five copies of Mahavamsa.  The HMC also found   a sinhaba asna, a history of Vijaya’s arrival,   a Rajalekhanaya,  which was a chronology of the kings of Ceylon and several copies of    Rajaratnakaraya  ,a  16^th century document that gives information on early royal dynasties and the religious history of Sri Lanka.

 HMC found a Kadaimpota which gave a historical narrative of the Sinhala kings from Vijaya onwards.   One palm leaf manuscript had a historical narrative of Sinhalese kings from Vijaya to Parakramabahu. It   also contains names of places and their boundaries.[6] The Commission found heaps of ‘Kurunegala vistaraya’. It was repeatedly   listed in the HMC reports for both 1933 and 1951.[7] Kurunegala was the capital of the island in the 13^th and 14 th century.

Lanka ithihasaya (1876 ) gave the history of Ceylon to Portuguese time. Parangi hatana  was found in a personal collection at Ratnapura. A manuscript giving the history of a vihara at Gunadahe in Tumpane frorm time of Vikramabahu, also emerged. Two collections had copies of Matale Maha Disava lekam pota   which contained a historical and statistical account of Sri Lanka in time ofRajasinha II .

There was a  Vittipota with kings from Vijaya to Kirti sri. It had names of cities in which the ministers of Vijaya had lived. It also had   names of the chiefs who were given grants of village by kings up to Rajasinha I.

The Commission was shown manuscripts which gave the history of the island to the end of the Udarata kingdom.[8] A manuscript giving the exact dates and hours of death of Udarata kings such as Rajadhi Rajasinghe, Wimaladhamasuriya  II and Kirti Sri Ranasinghe was found in a collection in Polgahawela . The manuscript had notes in Sinhala attached to it. In 1951, they found a second manuscript   giving dates of the deaths of Udarata kings, including Kirti Sri Rajasinghe.  [9]

The last Udarata king, Sri Wickrama Rajasinghe was not forgotten. Two manuscripts describing battles between Sri Wickrama Rajasinghe and British were found in two separate collections.

There was a liking for the monarchy. One private collection had ‘Kav katura’ a  poem  on the marriage customs of Sinhala royalty. The Commission found at least two manuscripts which contained panegyric songs for various  Udarata kings. A manuscript with Sinhala verses sung at the coronation of Kandyan kings was listed separately. A copy of Sringara alamkaraya (1842)  containing Sinhala verses sung at coronation of Narendrasinha was also listed. Pandama ganna kavi contains 5 verses sung to invoke the blessing of the gods before the dancers approach the road.[10]

A few documents on Buddhism were listed in the Commission report. The Commission found a leather-bound book of Visuddimagga in Sinhala script on Dutch paper, beautifully illuminated in Andun deli” which was more durable than ordinary ink. After 150 years the writing is still very clear, said the report.  The decorative ornaments are in the best tradition of Kandyan art in line and colour.

The Commission also found a pirit pota written in the black vegetable dye used for frescoes. The letters are as black today as when they written a century ago. The color illuminations of flowers are also in the same vegetable dye, said the report.[11] The commission also found a copy of Milinda prasnaya and a commentary on the jataka katha.[12]  

The Commission found just one manuscript which contained   a poem to Kataragama deviyo with stanzas in a very rare meter. The emphasis  was not on literature, it was on Sinhala grammar. The Commission found copies of Sidat sangarava,  Kav mini kondala getapadaya,Kav mini maldama getapadaya,   Kav mutu hara   and Aksara adhikariya .

A copy of Gangarohana Varnanawa was found. This is significant.   This work sparked off the ‘saw sat dam vadaya’ of the 19 century, a heated popular debate on the use of certain syllables in Sinhala writing. Sinhala scholars were determined to preserve the purity of the Sinhala language during British rule and one elite family, at least  has  had held on to the controversial item.

The Commission found dozens of medical manuscripts in personal collections. They found an ola manuscript which dealt with medicine, astrology, charms. They found ‘Udarata beheth pota’ with preparation of medicine prevalent in the Udarata kingdom.  They also found a manuscript of medicine compiled in 1817 by Midellava Korale with prescriptions of decoctions for variety of diseases. [13]The practitioners of indigenous medicine had prescriptions which were handed down through generations.

Historical Manuscripts Commission also found three copies of  Janavamsaya. Janavamsaya is about  the origin of the universe and the caste system.[14]  

There were manuscripts relating to administration. The Commission found dozens of lekam miti. The lekam miti pota of 1.1.1830 has a list of holdings in the eastern part of Nuwarakalaviya.The Commission found at Padiyapelella a 14^th century  kadaimpota , dealing with Ruhuna, Maya ,Pihiti , with names of  ratas and subdivisions.  There was also the Maya rata kadimpota  which dealt with 28 districts   in Maya rata. [15] ( continued)

---

[1] First report of the Historical Manuscripts Commision.1933 SP 9 of 1933 p 6

[2] First report of the Historical Manuscripts Commision.1933 SP 9 of 1933. p 22.

[3] First report of the Historical Manuscripts Commision.1933 SP 9 of 1933. p 20.

[4] First report of the Historical Manuscripts Commision.1933 SP 9 of 1933. p 54.

[5] First report of the Historical Manuscripts Commision.1933 SP 9 of 1933. p 54.

[6] 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 85

[7]  First report of the Historical Manuscripts Commision.1933 SP 9 of 1933. p 53.

    3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 107

[8] . 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 107

[9] 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 117

[10] 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 87

[11] 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 26

[12] 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 85

[13] College of Surgeons of Sri Lanka. History of surgical services in Sri Lanka  p   33     

[14] 3rd report of Historical Manuscripts Commission 1951, SP 19 of 1951. Pg 85 ,86

[15]  First report of the Historical Manuscripts Commision.(1933 )SP 9 of 1933. p 15, 20, 25, 49, 53, 54, 72, 83, 85, 87, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 100, 120, 121

KAMALIKA PIERIS

 TEMPLE LIBRARIES        

Special mention must be made of the extensive palm leaf manuscript collections found in the   Buddhist temples in the island.  The collections were mostly on Buddhism but they also had manuscripts which yield   valuable primary information on other matters.

Sirancee Gunawardana has looked at the collections in the following temples as they had the largest collections. Dalada Maligawa Pattirippuwa ,  Raja Maha vihara, Malwatte in Kandy; Mulkirigala Raja Maha vihara; Potgul vihara Hanguranketa; Raja Maha vihara Pelmadulla; Raja Maha vihara Kelaniya; Raja Maha vihara   Hittetiya; Katarangala vihara Halloluwa, Kandy; Netolpitiya Vihara Ranna; Uthurupaw vihara Mawanella; Madampe vihara; Sudarmaramaya Denipitiya; Sudarmaramaya Maduwela near Matara. Ariyakara vihara, Mihiripenna  and   Valikara Ambarukaramaya Balapitiya.

University  of Kelaniya has digitized the collections at the following temples (date not gven): Hanguranketha Pothgul Maha Vihara; Araththana Raja Maha Vihara; Vijayasundararama Raja Maha Vihara Dambadeniya; Bowala Rajamaha Vihara; Pallebowala, Bambaragala Vihara Pallebowala; Kande Vihara Heenapita Ekiriya;  Ranpathge Purana Vihara Kithulpe; Rankirimada Vihara Doluwa; Kumbukwewa,   Kheththarama Purana Vihara Karahampitigoda; Dewanagala, Sulugal Rajamaha Vihara, Peddawa Mahamukalanyaya;   Dembawa Purana Vihara, Mādipola, Galewela;  Huruggamuwa Rajamaha Vihara Huruggamuwa, Narammala; Sri Susilarama Vihara, Aludeniya, Eraminigammana;  Bhāthikābhaya Thumbarup Rajamaha Vihara Kapirikgama, Kallanchiya, Anuradhapura; Ruwangiri Rajamaha Vihara Kokmaduwa, Kahatagasdigiliya; Shaila Bimbarama Vihara, Kallanchiya, Anuradhapura;  Gonagiri Rajamaha Vihara Kahatagasdigiliya; Thirappankadawala Raja Maha Vihara  Horowpothana; Sri Wardhanarama, Ginipenda, Kalugamuwa, Narammala;  Godagamwela Purana Vihara, Horombawa, [1]

The National Library  team researching Sinhala numerals   looked at manuscripts in the  following temples (2025) Kumara Kanda Rajamaha Viharaya, Dodanduwa   627 manuscripts , Ethkanda Rajamaha Viharaya, Kurunegala 780, Nikawewa Raja Maha Viharaya, Nikawewa 531, Ginipenda Viharaya, Kalugamuwa 532 ,Madawala Shilabimbaramaya, Madawala 235, Viharegama Raja Maha Viharaya, Narammala 350, Vidyananda Piriwena, Nittambuwa 390, Vidyalankara Pirivena, Kelaniya ,480 Bothale Raja Maha Viharaya, Mirigama Vidyalankara Pirivena, Kelaniya 480 Purana Mirigama Viharaya, Mirigama 218

These three lists, with little overlap, indicate the large number of temples that have palm leaf collections. The popular notion was that the temples did not look after these manuscripts properly and they were deteriorating. But Sirancee Gunawardene who has visited many  temples, said the collections were well looked after.  Ganegodella Purana Raja Maha Vihara, Kosgoda had 825 manuscripts ,Dalada Maligawa Pattirippuwa library had 564 , Ariyakara vihara, Mihiripenna  had 195 . 

Historical Manuscripts Commission (HMC) issued its first report in 1933. HMC found several very old manuscripts in temple libraries. Neluva Potgul vihara had the oldest ola found by the Historical Manuscripts Commission. It was dated 1538 AD. The Commission found   olas dated to 1550 and 1595 at Atkande vihara. They are well preserved after a period of 300 years, said the report. One gave information on the Dissaves in charge of the Kurunegala district at that time.

Pelmadulla Raja Maha vihara   was the venue of the Dhamma sangayanaya held in the 18 century. Pelmadulla has  one of the most valuable collections of ola manuscripts   in the island, said Gunawardana.   it has a Visuddhimagga in an archaic script datable to approximately 400 years ago.  There was also   a ‘Raja parampara vistarayak,’ which gives the ancestry of kings .

As expected, temple libraries had many manuscripts on Buddhism. Manuscripts of writings of  Valvita Saranankara  are available at Gallengolla Potgul vihara, Angunawala vihara in Udunuwara , Kumbiyangoda  vhara in Matale, Raja maha vihara, in Hanguranketa and the Rajamaha vihara at Attaragamuwa.[2]    

 The temple libraries held valuable information on the political history of the island.  Historical Manuscripts Commission found a copy of Mahavamsa and Mahabodhivamsa at Nagolle vihara. Copies of the Rajavaliya were available in many temples. The copy at Sri  Vardhanarama library Mohotimulla, is one of the oldest. Copies were found at Subadrarama vihara, Balapitiya,  Sellawala Raja Maha vihara located at Halloluwa, Katugastota, Potgul vihara Handuranketha ,Pravachanda temple, Molligoda, Kandavihara at Attabage and Yogilalena temple, Sandalankara.

Yapahuwa temple had an ola giving the dates of the coronation, deaths and other events in the life of the kings of Kandy.Sadhananada Pirivena, Doranegoda, Alutkuru korale had an ola giving the history of the Doranegoda village.

The temple libraries retained documents relating to land and land disputes. The library at Aluwihare, Matale has a manuscript on the litigation pertaining to the temple.  Uthurupaw vihara has a manuscript giving the judgment in a land dispute in the 15 century. Atkande vihara had a deed of transfer which said Pahalavela kumbura was offered to Atkande vihara by Teliyaskatuwe lekam and Maddumaya. Netolpitiya Purana vihara has the contract sent by the Dutch agreeing to give financial support for renovating the temple.

 At Lankatileke HMC  found an architectural ground plan of a royal palace, a raja valiya salasma, dated 17 or 18 century.  the design is rectangular with   ornate triangular and circular buildings inside. The Sinhala names for the different apartments and special buildings are of considerable value   as these words are rarely seen. They showed the functions assigned to each apartment as well.

Kosgoda Ganegodalla  raha maha vihara has a collection of 825 manuscripts. The collection   contains copies of Salalihini, Kokila, Gira, Savul and Mayura sandesas    Alutnuwara Raja Maha Vihara had two manuscripts on music.  One was called Pada Natuma,  the other contained music notations.  Gunawardana said she has not seen anything else like it. She has included a photo  in her  book on p 169’

Temple libraries had manuscripts on medicine. Copies of Besajja Manjusa ,  the oldest medical mss in Sri Lanka are held in Dalada Maligawa Patirippuwa library,  Galvene purana vihara Angoda, Valukaramaya  at Pamburana, Matara and Mettaramaya, Bambalapitiya, Colombo.  Copies of king Buddhadasa’s Saratha sangrahaya are held at Katavitigodella purana vihara, Wellampitiya,  Galgane vihara, Devundera, Pudalangalla Purana raja maha vihara, Ratnapura.   There is a beheth vattoru pota in Kosgoda temple library.   Medical manuscripts were found at Embili vihara and Sri Maha Vijayasundara Aramaya, Matale.

Pelmadulla had several   unique medical manuscripts.  HMC (1933) found a manuscript on surgical specialties written in Sinhala, copied in 1862.  There a another on eye ailments  Sinhala- rajjuruvange- as-beheth -pota has illustrations of the surgical instruments used. There is also a 12-century manuscript in Sinhala on acupuncture with acupuncture points. This is shown in full in Gunawardana, p 150-154.

 Pelmadulla also has a manuscript on veterinary medicine, with treatment for bulls, horses and cocks.This is shown in Gunawardene p 155. Harakola Anandarama  in Gampola has two manuscripts   on elephants, one      is on elephant charms and sensitive spots and the other is an ali- veda- pota .[3] ( continued)

---

[1] https://ss.kln.ac.lk/units/plmsrl/index.php/component/content/article/84-news/89-digital-collection?Itemid=437

[2] HAP Abeyawardana.  Heritage of Kandurata  2004 p 83

[3] Sirancee Gunawardana Palm leaf manuscripts of Sri Lanka .  (1977) p 1  ,5 , 6, 51 ,52, 129,132, 139 , 147,  148, 155, 169 , 248 , 292,  296

First report of the Historical Manuscripts Commision. (1933) SP 9 of 1933. p 34,20,25, 31,32,53,56, 57,59, 123.

ආචාර්ය සුදත් ගුණසේකර

අග්‍රාමාත්‍ය සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ හිටපු ස්තිර ලේකම් සහ සභාපති, ශ්‍රී ලන්කා පරිපාලන සේවා සන්ගමය (1991-94).

2026.මැයි 10 දා.

ඔබ පක්ෂය විසින් 1971 මෙහෙයවනලද රාජ්‍ය විරෝධී කැරැල්ලේදි බන්ඩාරනායක මැතිනිය මරාදැමීමට  සැළසුම් කොට සිටියත් ඇය ඒ සියලු දෙනාටම සමාව දී පුනරුත්ථාපනය කළ නිසා ඔබ පක්ෂයෙ නය ගෙවීමට එතුමියට ගෞරව කිරීම සන්දහා කළහැකි සුදුසුම ක්‍රම්රමය එය යයි මම සිතමි. 

මා අද මෙම ලිපිය ලියනුයේ වසර 2566 ක අඛන්ඩ ඉතිහාසයකට හා ශ්‍රේෂ්ඨ          අභිමානයකට මේ මිහිපිට උරුමයක් ඇති සාඩම්බර සින්හල බෞධයෙක් වශයෙනි.අපගේ මේ මව්බිම ගැන හෝ එහි දීර්ග ඉතිහාසය ගැන හෝ සින්හල ජාතිය පිළිබඳ හෝ   අබමල් රේණුවක අවභෝධයක් හෝ ආදරයක් නැති, මේ රටේ  ජාතිද්‍රෝහී, දේශද්‍රෝහී, බලලෝභී දේශපාලන අග්ඥයින්  විසින් වසර 133 ක ඉන්ග්‍රීසින්ගේ දුර්දාන්ත, කෲර පාලනයකින් පසු 1948 දී මේ රටට  නොලැබුණු නිදහසක්  සැමරීම” යයි කියමින් 1948 න් පසු (1972-77 හැර ) 75 වන වතාවටත් මේ සින්හල ජාතියත් උපන් බිමත් පාවා දෙමින්, මේ ශ්‍රේෂ්ඨ මව්බිමත් එහි අභිමානවත් සින්හල ජාතියත් මුහුනපා සිටින අතිෂයින්ම සෝචනීය මොහොතකදීය.

මෙම ලිපිය කියවන ඔබ සැමගෙන්, මා මෙම ලිපියේ මාර්තෲ කාවෙන් විමසා ඇත්තේ  සැමරීම” යන වචනයෙන් අප අදහස් කරන්නේ අතීතයේදී සිදුවු කිසියම් වැදගත් සත්‍ය සිද්ධියක් නැවත සිහිකිරීම නොවේද කියාය. එය උපතක්, විපතක් හෝ විවාහයක් වැනි පුද්ලික කරුණක් හෝ රටක,ජාතියක ඓතිහාසික වැදගත් කමක් ඇති සන්සිද්ධ්යක්  විය හැක. මේ කුමක් වුවත් ‘සැමරීමට නම් එය ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවු සත්‍යදෙයක් වියයුතු නොවේද?

1948 දී සුද්දන් විසින් අප රටට කිසිම ආකාරයක පූර්ණ රාස්ට්‍රපාලන නිදහසක් අපරටට ලබා දුන්නේ නැත. එමනිසා,1948 දී නිදහස ලැබුණේ යයි කීම චේතිය ගණයේ මුසාවකි. එම නිසා ඒ බොරුව මෙහිදී පමණක් සත්‍යයක් වන්නේ කෙසේද යන ප්‍රස්නය මෙහිදී මම ඔබගෙන් අසමි. 1948 දී මේ රටට කිසිම රාස්ට්‍ර පාලන ස්වාධීනත්වයක් නිදහසක්  සුද්දන් නොදුන් බවද එමනිසාම ඔවුන්ගේ යටත් විජිතවාදි පාලනයෙන් අප රට නොමිඳුනු ආකාරය මේ ලිපියේ පහතින් මම දක්වා ඇත.    

ඒ නිසා අවුරුදු පතා ජාතියක් වශයෙන්, ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති කරමින් උත්සවත් ශ්‍රීයෙන් සැමරීම සඳහා, 1948 දී මේ රටට සූද්දන් විසින් ලබාදුන්නා යයි කියන නිදහස කුමක්දැයි යන්න හැකිනම් දැන්වත් පැහැදිළිකරන මෙන් මම මේ රටේ සියළුම දේශපාලකයින්ට අභියෝග කරමි.මා දක්නා අන්දමට,1948 දී සුද්දන් විසින් අප රටට ලබාදී ඇත්තේ සෝල්බරී ව්‍යවස්ථාව නමැති යදමින්  අපගේ රට හා ජාතිය, අතපය මෙන්ම මනසද බැඳ තබා,  18 වන සිය වසේ සිට බ්‍රතාන්‍යයේ තිබුණු වෙස්ට්මින්ස්ට පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය අනුව, ඔවුන්ගේ රටේම යහපත සඳහා , ඔවුන්ගේම නීති රීති අනුව තවදුරටත් මේ රට පාලනය කිරීම සඳහා  ලාන්කික  ධනවත් ව්‍යාපාරික, ප්‍රභූ පිරිසක් අතට ඔවුන්ගේ අධිරාජ්‍යයේම යහපත  සඳහා 1948 න් පසුවද බ්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේම  යටත් විජිතයක් වශයෙන් තව දුරටත් මේ රට පාලනය කරගැනීම සඳහා ඔවුන් විසින්ම මනාසේ පුරුදු පුහුණු කරනලද, හමින් පමණක් කලුවූ, එහෙත්  සිතුම් පැතුම්, ඇඳුම් පැලඳුම්, කෑම් බීම් ආදී අනෙකුත් සෑම අන්ශය්කින්ම  සුද්දන් වූ පිරිසක් අතට මේ රටේ පාලනය මාරු කිරීම පමණි.

 එසේ නැතිව තමන්ගේම ස්වාධීන රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයකින් මේ රට පාලනය කිරීමේ බලය හෝ සමුර්ධිමත් රාජ්‍යක් වශයෙන්, ආර්ථික වශයෙන් හා සන්ස්කෘතික වශයෙන් ස්වාධින රටක් ව්වශයෙන් ඉදිරියට යාම සඳහා අපට ලබාදුන් සම්පූර්ණ නිදහසක්නම් නොවේ.  

 සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනිය හැර සෙසු සියලුම දේ ශපාලකයෝ 1948 මේ රටට බ්‍රතාන‍ය යටත්විජිත පාලන්යෙන් නිදහස ලැබූ බව තරයේ විස්වාශ කරති. එහෙත් 1948 දී එසේ නොවූ බව පිළිගත් එතුමිය 1972 දී සෝල්බරී ව්‍යවස්තාව අහෝසිකොට නව ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් මගින් මේ රට පූර්ණ නිදහස් ජනරජයක් බවට පත් කලාය. ඒ අනුව ඇත්ත වශයෙන්ම වසර 133 ක බ්‍රතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ අධිරාජ්‍යවාදි ග්‍රහනණයෙන් පළමුවරට මේ රට බේරාගත්තේ 1972 දි එතුමිය විසින් බව පි පිළිගත් සන්සිද්ධියකි. යථාර්තය එයනම් අප විසින් මේ රටේ සැබෑ නිදහස් දිනය වශයෙන් සැමරිය යුත්තේ 1972 මැයි 22 දා නොවේද.

ඒ අනුව මැතිනියගේ රජයෙන් 1972 සිට 77 දක්වාම මේ රට පූර්ණ නිදහස ලැබූ මැයි 22 දා මේ සින්හල ද්වීපය බ්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් පූර්ණ නිදහස ලැබූ දිනය වශයෙන් හා නැවත සින්හල ජාතියේ ජනරජ දිනය වශයෙන් නම්කොට වසරක් පාසා මහත් අභිමානයෙන් වසර 5ක්ම රට පුරා නිදහස් දිනය සහ ජනරජ දිනය සැමරීමේ උත්සව පැවැත්වීමට අවශ්‍ය සියළු විධිවිධාන යොදා 1977 එතුමියගේ පාලනකාලය අවසන් වන තුරුම අඛණ්ඩව එම සැමරුම් උත්සව මහත් අභිමානයෙන් රට පුරා පවතවන ලදී.  සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනිය හැර සෙසු සියලුම දේශපාලකයෝ 1948 මේ රටට බ්‍රතාන‍ය යටත්විජිත පාලන්යෙන් නිදහස ලැබූ බව තරයේ විස්වාශ කරති. එහෙත් 1948 දී එසේ නොවූ බව පිළිගත් එතුමිය 1972 දී සෝල්බරී ව්‍යවස්තාව අහෝසිකොට නව ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් මගින් මේ රට පූර්ණ නිදහස් ජනරජයක් බවට පත් කලාය. ඒ අනුව ඇත්ත වශයෙන්ම වසර 133 ක බ්‍රතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ අධිරාජ්‍යවාදි ග්‍රහනණයෙන් පළමුවරට මේ රට බේරාගත්තේ 1972 දි එතුමිය විසින් බව පිළිගත් සන්සිද්ධියකි.

 යථාර්තය එයනම් අප විසින් මේ රටේ සැබෑ නිදහස් දිනය වශයෙන් සැමරිය යුත්තේ 1972 මැයි 22 දා නොවේද. ඒ අනුව මැතිනියගේ රජයෙන් 1972 සිට 77 දක්වාම මේ රට පූර්ණ නිදහස ලැබූ මැයි 22 දා මේ සින්හල ද්වීපය බ්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් පූර්ණ නිදහස ලැබූ දිනය වසයෙන් හා මේ රට නැවත සින්හල ජාතියේ ජනරජ දිනය වශයෙන් නම්කොට  වසරක් පාසා මහත් අභිමානයෙන් වසර 5ක්ම රට පුරා නිදස් දිනය  සහ ජනරජ දිනය සැමරීමේ උත්සව පැවැත්වීමට අවශ්‍ය සියළු විධිවිධාන යොදා 1977 එතිමියගේ පාලනකාලාය් අවසන් වන තුරුම අඛණ්ඩව එම සැමරුම් උත්සව මහත් අභිමානයෙන් රට පුරා පවත්වන ලදී. 

යතාර්තය එසේ වුවද මහජන මුදල් කෝටි ගණනින් නාස්තිකරමින් මේ රටට අද වනතුරුම කිසිදාක නොලැබුණු ඊණියා නිදහසක් (ස)මරමින් වසරක් පාසා ගාලුමුවදොර පවත්වන මේ දේශපාලන සේතාම්බර පටසළු නාඩගම දැන්වත් නතර නොකරන්නේ ඇයි?

යථාර්තය මෙසේව තිබියදී පෙබ් 4 නිදහස සැමරීම නිදහස මැරීමක් මිස සැමරීමක් නොවන බව මා ප්‍රකාශ කරනුයේ මේ නිසාය.

                    වර්ෂ 1815 මාර්තු 02 වන දින ඩොයිලිගේ කපටිකමින් සුද්දන් විසින් උදුරාගත් අපගේ මේ සින්හල දේශයට අහිමිවූ, සමස්ත භූමියේ ස්වෛරීත්වයේ හෝ ශිෂ්ඨාචාරයේ නිදහස අද වනතුරුම අපට ලැබීනැතත්, ඒ බව හෝ නොදන්නා රටට දැයට කිසිදු ආදරයක් නැති, අමණ දේශපාළුවන් විසින් වාර්ෂිකව සිදු කරණලද ඔවුන්ගේ දේශපාලන සේතාම්බර පටසළු නාඩගම, රාජ්‍ය බලය ගැනීමට පෙර අධිරාජ්‍ය විරෝදී, සමාජවාදී සහෝදර වරුන් වුවද, බලය ලබාගැනීමෙන් පසු අද බටහිර අධිරාජ්‍ය ගැති නිරුවත් බලුකුක්කන් මෙන් ඔවුන්ද,  ජාතිකත්වයක් නැති, මේ රට කුමක්ද කියා හෝ නොදත්, ඔවුන්ගේ බටහිර ගැති පූර්වගාමීන් මෙන්ම යලිත් මේ වසරේ ද පෙබරවාරි මස 04 වන දින ද  77 වන වරටත් ගෝල්ෆේස් හිදී  හෙළුවත්ශ්‍රීයෙන් එය සැමරීමය..මේ රටේ මිනිසුන් සිය දහස් ගනනින් හාල්, පොල් තබා ළුනු ටිකත් නැතිව කුසගින්නේ පෝලිමේ ලතවෙද්දී, බටහිර සුද්දන් සතුටු කිරීමට සහ තම දේශපාලන නිරුවත වසාගැනීමට වසරක් පාසා, කෝටි ගනන් මහජන මුදල් නාස්ති කරමින් තම මෝඩ දේශපාලන හෙළුව මුළු ලොවටම ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා වසරක් සඳහා ගාලුමුවදොර පවත්වන මේ දේශපාලන නාඩගම දැන්වත් නතර නොකරන්නේ ඇයි. මේ රටේ දෙශපාලකයින්ගේ ජාතිකත්වය සහ දේශප්‍රේමිත්වය තිබෙන්නේ කොහේදැයි මටනම් නොතේරේ. 

1948 දී සෝල්බරි ව්‍යවස්ථාවෙන් මේ රටට පෙබරවාරි 4 දා ජාතික නිදහස් දින උත්සවය පැවැත්වීම මා හැමදාම දකින්නේ කිසිදාක නූපන් දරුවෙකු වෙනුවෙන් පැවැත්වෙන උපන්දින උත්සවයක් වැනි ව්හිලුවක් මෙනි. එසේම අපි තවමත් එන්ගලන්තයේ යටත් විජිතයක් බවද එලිපිටම පිලිගැනීමක්ද ඉන් ප්‍රකාශවෙයි.

රටක හා ජාතියක නිදහස යනු කුමක්දැයි නොදන්නා එසේම එහි අභිමානය නොදන්නා පිරිස් විසින් එය පාලනය කරණු ලබනවිට සිදුවන විපරීතකම් තවමත් වෙනස් නොවී ඇති බැවින්, ඔවුන් උඩ බලාගෙන කෙළගසාගැනීම දැන්වත් නතර කිරීම සදහා වසර 2021 පෙබ 4 දා පැවති නිදහස් දිනය වෙනුවෙන් 3 දා මවිසින්  පලකරනලද අදහස් සහ  1998 දි දිවයින පුවත්පතේ නිදහස්දින සමරුවට ‘සින්හලයේ මහා පාවාදීම” යන මැයින් මවිසින් ලියලද ලිපියෙන් මේ රටට 1948 දී ලැබුණායයි කියන නිදහස පිලිබඳ  දක්වන්ලද අදහස්ද ගොණුකොට  නැවතත් ඒ අයුරින්ම මෙහි ප්‍රකාශ කරමී.

රටක් නිදහස් වූවායයි කීමට අත්‍යාවශ්‍ය කරුණු 4 ක්

කිසියම් රටක් දේශපාලන වශයෙන් නිදහස් වූවායයි කීමට අත්‍යාවශ්‍ය මූලික කරුණු 4 ක් වෙයි. එනම් ව්‍යවස්ථාදායක, විධායක සහ අධිකරණ බලය සහ අදාල රටේ භූමියේ පරම අයිතිය යන කරුණු හතරය. මෙම ප්‍රධාන අත්‍යාවශ්‍ය අන්ග හතරම සෝල්බරී ව්‍යවස්ථාවෙන් මේ රටට ලබාදී නොතිබුණු බව අපි හොඳාකාරවම දනිමු. මන්ද 1972 දී  බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ රජයෙන් මේ රට ජනරජයක් බවට ප්‍රකාශ කරන තුරු මෙ මේ රටේ පාර්ලිමේන්තුවේ නීති සම්පාදනය කළේ එන්ගලන්තයේ රැජිනගේ නමිනි. එසේම, ඒ වන තුරුම මේ රටේ විධායක බලය තිබුණේද එන්ගලන්තයේ මහ රැජින විසින් පත් කරණු ලැබූ අග්‍රාණ්ඩුකාරයකුගේ යටතේය.  තුන්වනුව එමව්‍යවස්ථාව යටතේ ලන්කාවේ උපරිමාධිකරනණයක් තිබුණද අභියාචන බලය තිබුණේ එන්ගලන්තයේ සාමි මණ්ඩලයේම බැවින් අධිකරණ බලයද තිබුණේද එන්ගලන්තයේමය.

මීට අමතරව මේ රට තුල ක්‍රියාත්මක වූයේද එන්ගලන්තයේ වෙස්ට්මින්ස්ටර් පාර්ලිමේන්තුවේම අනුපිටපතක් වූ පාලන ක්‍රමයකි. එසේම පූර්ණ නිදහස  සම්පූර්ණවීම සඳහා 1815 දී ලන්කා රාජ්‍යයට අයත්ව තිබුණු මාලදිවයිනද ව්‍යවස්ථාවේ 1. (2) යටතේ ලන්කාවේ අයිතියෙන් බැහැරකොට ඇති අතර එසේම ලක් රජයේ භූමියෙන් 2/3 ක් පමණ වූ මධ්‍යමකඳුකරයේ හිස් අයිතියද ලක් රජයට ආපසු භාරදී නොතිබුණි.එසේ වීමට හේතුව සුද්දන් විසින් බලහත් කාරෙයෙන් අල්ලාගත් උඩරට සින්හලයින්ට අයිතිව තිබුණු අක්කර 13 ලක්ෂයක් පමණ බූමියේ ඔවුන් විසින් දකුණු ඉන්දියාවෙන් මෙහි ආනයනය කරණලද 12 ලක්ෂයක් පමණවු ඉන්දියානුවන්ද එම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත් කොට භූමියේ හිස් අයිතිය මේ රටට ආපසු පවරා නොදුන් නිසාය.   

අභිමානවත්  වාරියපොල හිමි  සහ සින්හලේ නිලමේවරු 1815                                         

 මා එසේ පවසනුයේ 1948 තබා අදවන තුරුත් මේ රටට හෝ ජාතියට කිසිදු නිදහසක් ලැබී නැති නිසාය. ඊනියා නිදහසක් 1948 දී අපට ලබුනායයි කිවද රටේ හා භූමියේ පරම නිදහස, පාලන නිදහස, බසේ නිදහස, සන්ස්කෘතියේ නිදහස, ආර්ථික නිදහස, සිතීමේ හෝ ආකල්පවල නිදහස ආදි නිදහස් රටකට තිබියයුතු වැදගත් කිසිවක් තවම අපට ලැබී නැත.

මට පෙනෙන ආකාරයට 1948 පෙබරවාරි 4 දා සිදුවුයේ 1947 දී ඉන්දියාව බ්‍රතාන්ය ග්‍රහනයෙන් ඉවත්වීමත් සමග කඩාවැටුණු ඉන්ග්‍රීසි බල අධිකාරීයට ලන්කාව හෝ හොදින් තබාගැනීම වාසිදායක බව සිතු සුද්දන් විසින්  ඔවුන්ගේ ඔනෑ එපාකම් ඉටුකරවා ගතහැකි සුවච කීකරු ගෝලබාල පිරිසක් අතට මෙහි පාලන බලය දී තෝන්ලණුව තමන් අතේ ම තබාගෙන යාම සදහා අග්නිදිග ආසියාවේ සුදුසුම රට ලන්කාව බව බව ඔවුන් කල්පනාකල බැවින් යයි මට සිතේ. ඒ ඉන්දියාව නැති උනත් අග්නිදිග ආසියාවේ තම අධිරාජ්යයේ අනාගත වැදගත් කටයුතු කරගැනීම සදහා ශ්‍රී ලන්කාව උපාය මර්ගගික ශයෙන් තබාගතයුතු බව ඔවුන් උපකල්පනය කල බැවිනි. ගෝලිය වශයෙන් එහි පිහිටීම මෙන්ම තමන්ට අවනත බෙදා වෙන්කකළ, මානසික වශයෙන් බුද්ධිසෝධනය කකළ පාලක පැලැන්තියක් එහි සිටින බව ඔවුන් මැනවින් දැනසිටියාට සැක නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම් ඔවුන් රටින් පිටවී ගියද ඔවුන් සිටි පුටුවේ වාඩිවි ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා අනුව ක්‍රියාකරන පිරිසක් ඒ වනවිටත් ඔවුන් විසින් මෙහි නිර්මාණය කොට තිබින. හමින් කලු වුවද සුද්දන්ටත් වඩා හොදින් ඔවුන්ගේ කටයුතු මොවුන් සිදු කරන බව දිවැසින් මෙන් ඔවුන්  දැක ඇත. අදටත් මේ රටේ ක්‍රියත්මකවන දේශපාලනය දෙස බලන ඕනෑම කෙනෙකුට ඒ බව මැනවින් පැහැදිළි වේ. අදටත් සමාජවාදී සහෝදරයින්ගේ රජය  සිදු කරණුයේද එයම නොවේද. 

සෝල්බරී විවස්ථාව කපටි ජෙනින් විසින් නිර්මාණය කලේ එකී වැඩපිලිවෙල ක්‍රියාත්මක කරගැනීමේ තෝන්ලණුව වසයෙනි. අපේ මෝඩ දේශපාලකයින් එය ධාතු කරන්ඩුවක් මෙන් පිළිගත් බව පෙනේ. එහි අන්තර්ගතය දෙස විමසිල්ලෙන් බලන ඔනෑම බුද්ධිමත් කෙනෙකුට කපටි සුද්දන්ගේ එම යටි අරමුණ පැහැදිළිවම දැකගත හැක. ඔවුන්ගේම වෙස්මින්ස්ටර් පාර්ලිමේන්තු කැබිනෙට්  ආණ්ඩුකරමය,  නිලතල ධූරාවළිය, අභියාචන කෙලවර ප්‍රිවිකෞන්සලේ තබාගත් අධිකරණ යාන්ත්‍රණය, රාජ්ය පාලනක්‍රමය, පාලන භාශාව, ආණ්ඩුකාරයා පත්කිරීමේ බලය,  විදේශ ගිවිසුම්වලට එළඹීමේ බලතල, යුද්ධය ප්‍රකාශ කිරීමේ බලය රැජිනගේ අතේ තබා ගැනීමට අමතරව 45 වන වගන්තිය යටතේ විධායක බලයද එන්ගලන්තයේ මහ රැජිනගේ/රජුගේ අතම තබාගැනීම  මෙන්ම කටුනායක, ත්‍රිකුණාමල ගුවන් කඳවුරුද ඔවුන් අතම තබාගැනීම සහ පොදුරාජ්ය මන්ඩලය නැමැති බ්‍රතාන්ය අධිරාජ්යයේ  සාමාජිකයකු වශයෙන් රන්දවාගැනීම, මේ රට තුල ජාතීන්  කීපයක් සිටින බව විවස්ථාවෙන්ම ප්‍රකාශකොට 29 වන වගන්තියෙන් ලන්කා ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට කිසිම දවසක මෙහි නොසිටි සුලුජාතීන් නම් අමුතුම සතුන් ජාතියක් ඇතිකොට, ඒ අනුව 1833 මේ රට බෙදා පාලනය කිරීම සදහා ඔවුන් රට බෙදු පලාත් පදනම් කරගෙන සින්හල දෙමල හා මුස්ලිම් ආදී වසයෙන් ජනකොටස් බෙදා රට අවුල්කිරීම සහ සින්හලයින්ද සතුරු කන්ඩායම්වලට බෙදීමට පක්ෂ දේශපාලන ක්‍රමයද නමැති සමාජ හූනියමද හන්දුන්වා දෙමින් සෝල්බරී විවස්ථාව නම්වූ මලතොණ්ඩුව අපේ ගෙලේ එල්ලා එය මාරුවෙන් මාරුවට දක්කා මේ රට විනාශකිරිමට අවශය සියළු විධිවිධාන යොදා ජාතියක පන්සකූලය දීමට පමණක් ඉතිරිකොටය,  ඔවුන් මින් පිටව ගියේ.

මීට අමතරවව මේ රට සදාකාලිකව අස්ථාවර කිරීම සදහා ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර සහ වතු අධිරාජ්‍යයේ වහල් මෙහෙයට දකුනු ඉන්දියාවෙන් ගෙන ආ ලක්ෂ 12 කට වැඩි බ්‍රතාන්ය පුරවැසියන් ද මෙහි පදින්චිකොට යාමෙන් මේ රටේ අනාගත දේශපාලන, ආර්තික, සාමාජික හා සන්ස්කෘතික වසයෙන් මහා ගිනිකන්දක් නිර්මාණයකොට යාමටද සුද්දා අමතක කලේ නැත. 1948 පසුවී 77 වසරක් ගතව ඇතත් රටක් වසයෙන් ජාතියක් වසයෙන් අප තවමත් හිර වී සිටින්නේ ඒ අධිරාජ්‍යවාදී මාරාන්තික මළපුඩුවේම නොවේද.1948 සුද්දන් මේ රට්න් පිටවී ගියත් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමින් කෙරෙන විවිධ බලපෑම් වලට අමතරව ඊනියා ජාත්යන්තර සන්විධාන හරහාද ඔවුන් විසින් කරණුලබන තර්ජන ගර්ජන දෙස බැලීමෙන්ද අප තවමත් ඔවුන්ගේ යටත් විජිතයක් යන මානසිකත්වයෙන් කටයුතු කරන බව ඉතා පහැදිලිය.

එපමණක්ද නොව මේ රටේ නිදහස් දිනය පැවැත්වෙන දවස පවා ඔවුන් අපට නියමකොටදී ගොස් ඇත. පෙබරවාරි 4 ජෙනින්ගේ බිරිදගේ උපන්දිනය යයිද කියවේ. කොටින්ම කීවොත් අපි තවමත් සිතන්නේද, කන්නේ බොන්නෙද, අඳින්නේද පලඳින්නේද සුද්දන්මෙන්මය. ඊනියා නිදහස ලැබී වසර 77ක් ගියත් මේ රටේ මිනිසුන්ගේ සහ ගැහැනුන්ගේ නම්, ස්ථානනාම, නගර නාම අතුරුපාරක පවා නම් තවමත් සුද්දන්ගේ නම්මය.විෂේශයෙන්ම කොලඹ නගරය මන්මාවත් චතුරස්ස්‍ර වල නම් දෙස බලන්විට එය ලන්ඩන් නගරයේම කොටසක්දැයි සිතේ. එපමණක් නොව මේ රටේ සින්හලයින් දහස් ගනන් වධ බන්ධනදී මරා දැමූ බ්‍රවුන් රිග්,ටොරින්ග්ටන්, මැක් ඩොවල් වැන්නවුන්ගේ නම්ද අපේ සින්හල්යින් තවමත් ගෞරවයෙන් සලකති. මේ රටට තවමත් කිසිදු නිදහසක් ලැබී නැතිබව මා ප්‍රකාශ කරණුයේ මේ ආදී හේතූන් නිසාය.

අප ලබා ඇති නිදහසේ නියම තත්වය එසේ වුවද වසරක් පාසා පෙබරවාරි 4 දා නිදහස සැමරීමට යයි කියා ජාතික ධනය කෝට් ගනනින් මෙන්ම රටේ සන් වර්ධනයට ඵලදායක අන්දමින් යෙදියයුතු වටිනා මිනිස් සම්පතද නාස්ති කරමින් 77 වන වරටත් අපේ රටේ දේශපාලකයින් මේ පවත්වන්නේ කාට ලැබුණු නිදහසක් අරභයාදැයි මම අසමි.

මගේ අදහසේ හැටියට 1948 නිදහස ලැබුනායයි කියන්ට අපට ඉතිරිව ඇත්තේ  නමෝ නමෝ මාතා සින්දුව පමණි. එයද 2015 සිට දෙමලෙන්ද ගැයින. 1815 දී ජාතියට  අහිමිවූ අපේ ජාතික කොඩියද 48 දී නැවත් නොඉසවූ නිසා අපට ජාතියක් වසයෙන් කොඩියක්ද නැත. ඒ වෙනුවට දැනට ඇත්තේ 1953 දී පටිදෙකක් ගසා දේශපාලකයින් හදාගත් බහුජාතික රෙදි කැබෙල්ලක් වූ අපබ්බ්‍රන්ශ නිර්මාණයකි.

 මේ අතර යාන්තමින් ව්සර 24 කට පසු හෝ 1972 දී සිරිමා බන්ඩාරනායක මැතිනිය මේ රට ජනරජයක් බවට පත්කොට, බ්‍රතාන්ය ග්‍රහනයෙන් අධිකරණයද නිදහස්කොට,සුද්දන්සතු වතු, තෙල් සමාගම් ආදිය ජනසතුකොට එක්තරා අන්දමක ස්වාධීන බවක් රටතුල ඇතිකලාය.  ඒ අනුව ඇත්ත වසයෙන්ම මේ රටට දේශපාලන නිදහස ලබාගත්තේ 1972 මැයි මස 22 දායයි කිවයූතුය. එමනිසා මේ ර රටේ නිදහසේ මාතාව වසයෙන් උපහාර කලයුත්තේ ඇයට යයි මම සිතමි. එහෙත් අපේ දේශපාලකයින්ගේ කුහක කමේ මහත කොපමනදැයි කිවහොත් අද දක්වාම රටේ සුදුසු තැනක ඇයගේ පිළිරුවක්වත් පිහිටුවා නැත. මා හිතන අන්දමට 1948 ලබා නොගත්, එසේම 48 දී නොලැඹුණු  නිදහසක් සිහිකිරීම සදහා ගොඩනැගූ ඊනියා නිදහස් මන්දිරය  දඇන්වත් ජනරජයක් බවට පත්වූ දිනය සිහිකිරීම සදහා ජනරජ මන්දිරය වසයෙන් නම්කල යුතුය. ඒ අනුව එම චතුරස්‍රයද ජනරජ චතුරස්ස්‍රය වසයෙන් නම්කල යුතුයයි මම යෝජනා කරමි. මේ රටේ නියම නිදහසේ මාතාවවූ  බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ පිලිරුව සෑදිය යුත්තේද එහිමය.

 නිදහසට පසුවදනක්

පුන්චි කාලයේ අපට කියා දී තිබුනේ ලන්කාවට නිදහස ලැබුනේ 1948 පෙබරවාරි 4 දා කියල. ඔහොම සුරන්ගනා කථා කියා අප රවටන්ට පුලුවන්කම ඒ කාලේ තිබුණා. නමුත් හය හතර තේඉරෙනකොට අපට තේරුනා 48 මේරටට හා ජනතාවට සැබේ නිදහසක් නොලැබුණු බව. පාසැලේදීත් එහෙම එකක් 48 ලැබුනා කියා උගැන්නුවා. ප්‍රජාචාර පොත්පත්වලත් තිබුනා. වසරක් පාසා පත්තරවලත් මහත් උජාරුවට අතිරේක දැම්මා. වසරක් පාසා ඒ සදහා මහජන මුදල් කෝටිගනන් වැයකොට කලින් කල බලයට ආපු දේශපාලකයින්ගේ පුහු උජාරුව පෙන්වීමට  මහජනමුදල් කෝටි ගනන් වැය කරමින් ගෝල්පේස් එක පැත්තේ ත්‍රිවිධ හමුදා ආචාර, රථ පෙලපාලි. ගුවන් සන්දර්ශන, පාසැල් ලමුන් සියදහස් ගානක් කට්ට අව්වේ වේලා පෙලපාලියේ ගෙන යමින් වසරක් පාසා අපේ රටේ දේශපාලකයින් කරන මෙ ජාතික ධන විනාසය මෙන්ම සේතාම්බර පඨසලු නාඩගමක් බව තේරුනේ ලොකු මහත්වී රට තොට ගැන අවභෝධයක් ඇති උනාට පසුවය. මේ අනුව මේ රටේ දෙශපාලකයින් 1948 සිට  1972දක්වාත් එසේම නැවතත් 1978 සිට මේ වසර දක්වාත් නිදහස් උත්සවය නමින්  සිදුකොට ඇත්තේ හුදු මොනර  රන්ගනයක් පමණක් නායක්පමණකැයි මම කියමි.මන්ද මොනරා උගේ රන්ගනය ලස්සණයැයි මොනරිය ඉදිරියේ රන්ගනය කළ උගේ පස්චාත් ප්රදේශම එලියේ නිසා තමන් හෙලුවෙන් නටන බවත් ඌ නොදන්නා නිසාය.

මම මේ ගැන පළමුවරට ලියන්ට පත්ටන්ගත්තේ 1997 දිවයිනේ නිදහස් දින අතිරේකයෙන්ය.

එවකට දිවයින පුවත්පතේ ප්‍රධාන කතුවරයා වු මගේ මිත්‍ර උපාලී තෙන්නකෝන් මට ඇරයුමක් කලා ඒ වසරේ නිදහස් දින පුවත්පත් අතිරේකයට ලිපියක් ලියන්ට  කියල. ඒ අනුව යැවූ ලිපියෙන් කරුණු දෙකක් මට කියන්ට ඔනෑකලා. පලමු කරුණ 1948 මේ රටට කිසිම නිදහසක් ලැබුනේ හෝ ලබාගත්තේ නැති බව. දෙවැන්න ජී.ඇල්, පීරිස්, ජයම්පති වික්ක්‍රමරත්න සුසන්යෝගයෙන් හදපු චන්ද්‍රිකාගේ, රට කොටින්ට  පාවාදීමේ දේශපාලන පැකේජය (ජේ ආර් පොට්ටනිය වශයෙන් නම්කල) ආදීනව පෙන්වා එය පරාජය කලයුතු.බවය. මගේ යොජනාවක් අනුව එවකට අස්ගිරි පාර්ශවයේ මහානායක හිමියන්වූ පලීපාන ශ්‍රී චන්දානන්ද හිමියන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ත්‍රයි නිකායික මහානායක හිමිවරුන් සහ රටේ ජාති හිතෂී උගතුන් 50 ක් පමණ අස්ගිරියේ චන්දානන්ද ශාලාවට ගෙන්වා සාකච්චාකොට මවිසින් සන්ස්කරනය කරනලද පොට්ටනිය පැරෙදවීමට මුලිකවූ ලිපියෙන් රට හා ජාතිය පාවාදීමක් සිදුවන බැවින් එය වහාම ඉල්ලා අස්කරගන්නා මෙන් ජනාධිපතිවරියට දැන්වූ ලිපිය ඇතුල්කිරීම. එම ලිපිය දිවයින පත්තරයේ පලවීමෙන් පසු එය කියවූ කොලඹ වෝඩ් පෙදෙසේ වෛද්‍යවරකයකුවු ජයන්ත ගුනරත්න ජයතිලක මහතා මට දුරකතනයෙන් කථාකොට එම ලිපිය  පොතක් වසයෙන් මුද්‍රණයකල. ඒ අනුව පොත් 1000 ක් මුද්‍රණයකොට මට 900 එව්වා. මා ඒ වනවිට ජාතික ඒකාඛධ  කමිටුවේ  මහනුවර සාඛාවේ සභාපති.

මා පලමු වතාවට 1948 දී මේ රටට හෝ මහජන්තාවට කිසිදු නිදහසක් නොලැබුණු බව ප්‍රකාශකලේ එම ලිපියෙනි.  එදා සිට මේ දක්වා මට ලැබුණු හැම අවස්ථාවකදීම තවත් කරුණු ද එක් කොට මා මේ ගැන ලියා ඇත. විවිධ අවස්ථාවල රැස්වීම්වලදී කථාකොට ඇත. එහෙත් කිසිම රජයකට මා කියන පනිවිඩය තෙරුම් ගැනීමට අද දක්වාම  පුලුවන්වී නැත. අපේ රටේ ජාතිකත්වය අදුනන, ඇත්ත තේරුම් ගන්ට හැකි එසේම ජනමතයට කන්දෙන දේසපාලකයින් නැතිබව එයින්ම පැහැදිළිවේ. 1948 වන විට ආසියආවේම ජපානයට පමණක් දෙවැනි වූ දියුනුම ආර්තිකය තිබුණු මේ රට වර්තමානයේ  ආර්ථික වශයෙන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට පමණක් දෙවැනි වන තත්වයට ඇද වැටීම ගැන මේ අනුව අපි කිසිසේත්ම පුදුම විය යුතු නැත.

මෙවැනි අතිශයින්ම සෝචනීය තත්වයක් තිබියදී, මිනිසු සිය දහස් ගනන් මියයද්දී,මුලු රටම සාගතයකින් පෙලෙද්දී,අහස උසට බඩුමිල නගිද්දී මේ වසරේත් 77 වන වරටත් මේ ප්‍රෝඩාව සහ රජ විහිලු සන්දර්ශනය පැවැත්වීම ලෝක විහිලුවක් නොවේද

මේ වසරේත් නිරපරාදේ මහජන මුදල් රුපියල් කෝටි ගනනින් නාස්ති කොට ඉනියා නිදහස් උත්සවය පැවැත්වීම් සිදු කෙරින. ඒ සේතාම්බර පටසලු සන්දර්ශනය දැවත් නතර් කළ්ඒයුතු නොවෙද?. 1978 සිටම තමන් සෙළුවෙන් පෙරහැරේ යනබව මේ රටේ දේශපාලකයෝ නොදනිත්.එනමුදු මතු යම් දිනක කවදාහෝ ඔවුන්ද පෙරදවස රජකෙනෙකු කලාක්මෙන් හෙළුවෙන් ඇතුපින් යමින් තම හෙළුව මුළු ලොවටම යළිත් ප්‍රදර්ශනය කලබව හඬගා ඒකාන්තයෙන්ම කියනු ඇත. එසේම.හෙලුවෙන් පෙරහැරේ ගිය බව මුලු ලොවටම හන්ඩගා කියනු ඒකාන්තය. මා කියන මේ බස ඔවුන්ට නොඇසෙනු ඇත එසේම න්තේරෙනුද ඇත

එහෙත් මාගේ මේ තනි සටන කවදා හෝ දිනන බව මට ස්ථිර වසයෙන්ම විස්වාශය. එබැවින් එය දිනන තුරු හෝ මා මැරෙනතුරු හෝ මගේ රට වෙනුවෙන්, ජාතිය වෙනුවෙන් සහ සාශනය වෙනුවෙන් මම දිගටම හුදකලාවම හෝ ඒකචාරි සින්හයකු මෙන් මෙම සටන ගෙනයමි කිසියම් ලෙසකින් මට එය ඉටුකළ නොහැකි වුවද කවුරු හරි සින්හල මවකගේ කුසක උපදින එඩිතර පුතෙකු අනිවාර්යෙන්ම මේ රට සුදු අධිරාජ්‍යවාදින්ගෙන් නියම නිදහස ලැබුවේ 1972 මැයිමස 22 දිනයයි මුලු ලොවටම හඅන්ඩගා  කියනු ඇත.

මෙම ලිපිය අවසන් කිරීම සඳහා අවසාන වසයෙන් මේ ඇස් නැති, කන් නැති හිතන්ට ඔලුවක් නැති, එසේම ගඳ සුවඳ නොදැනෙන දේසපාලකයින් සියලුදෙනාගෙන්ම පහත සදහන් ප්‍රශ්න කීපය මම අසමි.

විදේශ ආධිපත්තියකින් කිසියම් රටකට නිදහස ලබෙනවා කියන්නේ මොකක්ද.

1948 දී ලඇබුනායයි කියන නිදහස එසේම එදා සිට මෙදා දක්වා ජාතියේ අපමණ ධනස්කන්ධයක් වැයකොට මහත් උජාරුවෙන් සමරණ ජාතික නිදහස තියෙන්නේ කොහේද, එය ලැබී ඇත්තේ කාටද.මාරුවෙන් මාරුවට දේශපාලනය කරන අයට පමණක් නොවේද?

වසර 2500 කට වැඩි ඉතිහාශයක් තිබී 1815 දී අපට අහිමිවූ ,1815 දි සුද්දාට භාරදෙනකොට සින්හලේ රාජධානිය සතුව තිබුණු, සෝල්බරී විවස්ථාවෙන් මුස්ලිම් මිනිසුන්ට භාරදුන් මාලදිවයින් ඇතුලු සින්හලේ රාජධානිය 1948 දී අපට ආපසු ලැබුනාද.?

1815 පැවති රටේ නම වූ සින්හලේ කියන නමවත් (සුද්දා සින්හලයින්ගේ රට යන අරුතෙන් එය සිලොන් කී) ආපසු 1948 දී ලබාගත්තාද?.

1815 මේ රටේ රාජ්ය භාෂාව වූ සින්හල භාෂාව අදවනතුරුත් මේ රටේ රාජ්ය භාෂාව, පාලන හා අධිකරන භාෂාව වෂයෙන් ස්ථාපිත වුනාද?.

ක්‍රි.පූ. 307 සිට මේ රටේ රාජ්‍යය ආගම වූ බුද්ධාගමට  නිසිතැන ලැබුනාද?

1815 සුද්දට භාරදුන් ලක් පොලවේ නිරවුල් හිස් භුක්තිය 1948 දී ලබාගත්තද, අදවනතුරුත් නැති බව ඔබ දන්නවාද?

1815 වනතුරු රටේ ජාතිය වසයෙන් හැදින්වූ සින්හල ජාතිය යන නමවත් 48 දී ලබාගත්තාද?

1840 න් පසු වරින් වර සුද්දන් ඔවුන්ගේ වතුවල සහ වියාපාරවල වැඩට ඉන්දියාවෙන් ගෙනා සුද්දන්ගේ වහල්ලු මේ රටෙන් සුද්ද්දන් යනවිට ආපසු ගෙනියන්ට කියා බලකොට සින්හලයාගේ ජන්ම භූමිය නිදහස් කරගත්තාද?

සුද්දාගේ පාලනය සදාලිකවම තවදුරටත් මේ රටේ පවත්වාගෙන යාම සදහා අයිවෝ ජෙනින් විසින්, මේ රට බෙදා පාලනය කිරිම, දෙමල සහ මුසල්මානු සුලුජන කොටස් 29 වන වගන්තියෙන් බලවත්කොට සින්හල ජාතිය සහ සම්බුද්ධ සාශනය මේ රටින් තුරන් කිරීමේ මරඋගුල වශයෙන් සකස්කල සෝල්බරී විවස්ථාව අනුවම එන්ගලන්තයේ සුද්දන්ගේ නියොජිතයින් වන කලු සුද්දන් විසින්ම තවදුරටත්මේ රට පාලනය කරන බව ඔබ දන්නවාද. ඒ මරඋගුඋලෙන් ගැලවී මේ රටේ පාලනයට පදනම වියයුතු රටට ගැලපෙන රටේ 2500 ශිස්ඨාචාරයේ පදනම මත ආණ්ඩුකරම ව්‍යවස්ථාවක් හදාගත්තාද. නැති බව ඔබ දන්නවාද.  ඉන්දියාව තම ව්‍යවස්ථාව  හදන්ට පටන්ගත්තේ 1935. එය භාර කලේ ශ්‍රේඨෂ්ඨ භාරත පුත්ත්‍රයෙක්වූ ඇම්බෙඩ්කාර්ට බව ඔබලා දන්නවාද?

අපගේ දේශයට හා සන්ස්කෘතියට ආවේනික වු ශිස්ඨාචාරය මත පදනම්වූ නීති ක්‍රමයක හා පාලන ක්‍රමයක අවස්‍යතාව ගැන ඔබ සිහිනෙන් හෝ සිතා තියෙනවාද?

1948 ඊනියා නිදහස ලැබී වසර 77 ක් ගතවීත් 2500 පුරා මේ රටේ ශිෂ්ඨාචාරය ගොඩනැගූ, ඉන්දීය සහ බටහිර ආක්‍රමනිකයින්ගෙන් සිය ජීවිත පුදා රට ජාතිය බේරාගත් භූමිපුත්‍රයින්වු උඩරට සාඩම්බර ගැමියන්ගේ අහිමිවූ උරුමයන් හා අයිතිවාසිකම් ආපසු ලබා ගත්තාද. විශේෂයෙන්ම එවකට උඩරට රාජධහානියේ සින්හල මිනිසුන්ගේ ඉඩ  කඩම් ආපසු ලබා දුන්නාද.අද ඒ ඉඩම් සියල්ල ඉන්දීය වතු කම්කරුවන්ට රනිල්, සජිත් සහ  අනුර යන තිදෙනාම සින්නක්කර  කරදී දීමට පොරොන්දුවූ බව මෙය කියවන ඔබ ඔබ දන්නවාද?

වර්තමාන ජනාධිපති වරයාගේ අග්‍ර පුරෝහිතයකු වන සමන්ත විද්‍යාරත්න කියන ඇමතිවරයා උඩරට සින්හලයිගේ ඉඩම් වතු දමළුන්ට ලබාදී එම ඉඩම්වල තට්ටු නිවාස හදාදීමට ප්‍රසිද්ධියේ පොරොන්දුවී ඇති බව ඔබ දන්නවාද?

1948 ඊනියා නිදහසින් පසු 77 වසරක් ගතව ඇතත් ස්වාධීන, ස්වෛරී හා සැබෑ නිදහස් රටක් අද්වනතුරුත් මේ රටේ වසර 2500 ක් පුරා ජන්ම උරුමකරුවන් වන ඔබලා මේ පොලව මත ස්ථාපිත කර ගත්තාද?

වතුකරයේ ඉඩම් ඉන්දීය දෙමළුන්ට දුන් පසු ඔබලා මියගිය පසු ඔබගේ දරු මුනුබුරන් ජීවත් වන්නේ කොහේද කියා ඔබ කිසි දිනක සිතුවාද?

1948 දී නිදහසක් ලැබුණානම් 1961 දි රජයට විරුද්ධව ලියනගේ/ කළ කුමන්තරණය සහ 1971 දී ජා. වි.පෙ කැරැල්ලද රැජිනගේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව කරනලද කුමන්ත්‍රණ වශයෙන් හැදින්වුයේ ඇයි?

1948 දී මේ රට පූර්ණ නිදහස ලබා තිබුණානම් 1962 රජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණයේ විත්තිකරුවන් බ්‍රතාන්‍ය ප්‍රිවි කවුන්සලයෙන් නිදහස්කලේ කෙසේද?

1947 දී ඉන්ග්‍රීසි පාලනයෙන් නිදහස ලබාගත් භාරතය 1951 දී ජනරජයක් වශයෙන් ප්‍රකාශ කලානම් 1948 දීම මේ රටත් ජනරජයක් නොකළේ ඇයි?

1972 දී බන්ඩාරනායක මැතිනිය කරනතුරු වසර 24 ක් තිස්සේ කිසිවෙකු මේ රට ජනරජයක්  වශයෙන් ප්‍රකාශ නොකලේ ඇයි?

 1977 දී බලයට පත්වූ ජේ ආර් මැයි 22 ජනරජ දිනය අවලන්ගුකොට නැවතත් පෙබරවාරි 4 නිදහස සැමැරීම ඇරැඹීය. නිදහස් පක්ශයේ පියා වූ බන්ඩාරනායකගේ අතිජාත දුවනිය වූ චන්ද්‍රිකා 1994 දී බලයට පත් වුවද  බටහිර ගැති සෝබෝන් මානසික ඇයද නැවතත් පෙබ 4 ම නිදහස් දිනය පැවැත්වීය. ඉන්පසු බලයට පැමිණි ශ්‍රී ලන්කා පක්ශයේ බලකණුව වූ මහින්ද රාජපක්සද පෙබ 4 ම කිසිදාක නූපන් දරුවාගේ උපන් දිනය පැවැත්වීම දිගටම කලේය. යහපාලන රජයේ රනිල් -සිරිසේන යුගලයද එයම කලහ. ඉන්පසු යලිත් බලයට පත් වූ ශ්‍රී ලන්කා රාජපක්ශලාද පෙබ 4 ටම පෙම්බැදි බව අදටත් පෙනේ. කිසිදාක අපට නොලැබුණු ඒ නිදහස පෙබ් 4 ම රතු විප්ලවකාරී දේශප්‍රේමීන් යයි කියන මල්ලිලාද අදටත් පෙබ 4 ම එය පැවැත්වීම කොතරම්නම් අවාසනාවන්තද. කොතරම් ලැජ්ජා සහගතද?

පෙබරවාරි 4 ජෙනින්ස්ගේ බිරිඳගේ උපන්දිනය බවවත් අපේ දේශපාලකයින් දන්නවාද? 

ඒ අනුව1948 සිට (1972-75 හැර) වසර 77ක් තිස්සේ අපේ දේශපාලකයින් ශ්‍රී ලන්කාවේ ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති කරමින් ජාතික නිදහස් දිනය වශයෙන් ජෙනින්ස්ගේ බිරිඳගේ උපන්දිනය සැමරූ මෝඩ රැළක් බව දැන් වත් ඔබට වැටහෙනවාද?

වැටත් නියරත් යන දෙකම ගොයම් කානම් කාට කියමු ද ඒ අමාරුව. පරගැති බහුජාතික සහ බහුආගමික එ.ජා,ප.  එසේ කිරීම ගැන අපි මවිත නොවෙමු.   1972 මැයි මස 22 දින  මේ රට ජනරජයක් බවට පත් කොට 1815 න් පසු පලමු වතාවට ජාතීයට නිදහස ලබාදීමෙන් පසු 1977 දක්වා වසර 5ක් ජනරජ දිනය නිදස් දිනය වශයෙන්  පැවැත්වීමෙන් පසු 1977 බලයට පැමිණි ජේ.ආර් ගේ රජය යලිත් පෙබරවාරි 4 ම ජාතියේ  නිදහස් දිනය වශයෙන් පැවැත්වීම ආරම්භ කරණ ලදුව අද දක්වාම ඒ අනුව පෙබ් 4 දිනම නැවතත් නිදහස් දිනය සැමරීම ආරම්භ කෙරිණ.නිදහසේ සැබෑ මාතාවවූ බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ තුරුළේ හැදුණු වැඩුණු අයම මේ අයුරින් ඒ උතුම් ලක් මාතාව, (නූතන විහාරමහාදේවිය) පාවා දීම අපටනම් කිසි ලෙසකින් අනුමත කල නොහැක. සින්හල ජාතිය මෙවැනි නිවට නියාලු, ගඳ සුවඳ නොදැනෙන කෘතගුන නොදන්නා පරගැති දැයක් වූයේ කෙසේදැයි මටනම් කිසිසේත්ම අදහාගත නොහැක.

බන්ඩාරනායක ඝාතනයෙන් පසු මැතිනිය පනදුන් ශ්‍රී ලන්කා නිදහස් පක්සයේ තිඹිරිගෙයින්ම උපන් එසේම ඒ තොටිල්ලේම හැදුනු වැඩුණු උදවියම ඇය විසින් ජාතියට දායාදකළ මැයි 22 ජනරජ දිනය අවලන්ගුකොට පරගැති එ.ජා.ප. යේ ඕනෑ එපාකම් සපුරමින් මහජනමුදල් කෝටි ගනනින් වැය කරමින් 1948 තබා අද වනතුරුත් අපට නොලැබුණු නිද්හසක් සමරමුයි කියා විළිලජ්ජා නැතිව සුද්දියකුගේ උපන් දිනයක් සැමරීමට සින්හල ජාතියේ ජාතික අහිමානය  මේ අන්දමින් විනාශකරමින් අපගේ මේ උදාර ජාතිය පවාදීම අපි කෙසේනම් තව දුරටත් ඉවසා සිටිමුද?

රටක හා ජාතියක නිදහස යනු කුමක්දැයි නොදන්නා එසේම මේ සින්හල දේශයේ වසර 2566 ක අඛණ්ඩ අභිමානනීය ඉතිහාශය නොදන්නා පිරිස් ඒ වගේම තම රටක හා ජාතිය ගැන  භක්තියක්, හෝ ආදරයක් නැති ඉන්ග්‍රීසි කාරයින්ගේ ගෝල අඳබාලයන් 1815 න් පසු 1972 මැයි මස 22 වන දින සීරිමාවෝ බන්ඩාරනායක අගමැතිනිය ලබාදුන් නිදහස පසෙක දමා ජෙනින්ගේ බිරිදගේ උපන්දිනය සමරන පෙබ 4 වන දින, ජාතියක් වශයෙන් කිසිදාක සින්හල ජාතියට හෝ මේ රටට නොලැබුණු නිදහසක් උජාරුවට සමරමින් සාපරාඅදී අන්දමින් යලිත් ජාතියක් මරණ  මේ අවස්ථාවේදී පරක් තෙරක් නැති ඈත එපිට ඉන්දීය සයුරේ මුරිසි (මෝරිටිස්) දිවයිනේදී පර සුද්දන්ගේ සිරකරුවකු වශයෙන් 1829 දී අවසන් හුස්ම හෙලූ අවස්ථාවේදී සැරයටියක ආධාරයෙන් නැමීගෙන මුරිසි පොලෝමත ඇවිදිමින් ඇහෙලේපොල වීර මහ අධිකාරම් තුමා මුරිසි පොලොව මත සෙවූ 1815 දි ජාතියක් වශයෙන් අපට අහිමිවූ ඔබේත් ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ෂික නිදහස් සමරු උළෙල පැවැත්විය යුත්තේ මේ රට ජනරජයක් බවට ප්රකාශ කළ මැයි මස 22 දා පමණක් බැවින් මේ වසරේ සිට හෝ, 1978 සිට 2026 දක්වා සියලුම රජයන් විසින් නැවත පෙබරවාරි 4 ම පැවැත්වීමෙන් සිදුකරනලද ජාතිද්‍රෝහී, දේශද්‍රෝහී පාවාදීම මේ රජයෙන් හෝ නිවැරැදි කරන මෙන් මම යෝජනා කරමි.

ඔබ පක්ෂය විසින් 1971 මෙහෙයවනලද රාජ්‍ය විරෝධී කැරැල්ලේදි බන්ඩාරනායක මැතිනිය මරාදැමීමට ඔබ පක්ශය සැළසුම් කොට සිටියත් ඇය ඒ සියලු දෙනාටම සමාව දී පුනරුත්ථාපනය කල නිසා ඔබ පක්ෂයෙ නය ගෙවීමට එතුමියට ගෞරව කිරීම සන්දහාද ඇති සුදුසුම ක්රමයද එය යයි මම සිතමි. 

මා අද මෙම ලිපිය ලියනුයේ වසර 2566 ක අඛන්ඩ ඉතිහාසයකට හා ශ්‍රේෂ්ඨ          අභිමානයකට මේ මිහිපිට උරුමයක් ඇති සාඩම්බර සින්හල බෞධයෙක් වශයෙනි.අපගේ මේ මව්බිම ගැන හෝ එහි දීර්ග ඉතිහාසය ගැන හෝ සින්හල ජාතිය පිළිබඳ හෝ   අබමල් රේණුවක අවභෝධයක් හෝ ආදරයක් නැති, මේ රටේ  ජාතිද්‍රෝහී, දේශද්‍රෝහී, බලලෝභී දේශපාලන අග්ඥයින්  විසින් වසර 133 ක ඉන්ග්‍රීසින්ගේ දුර්දාන්ත, කෲර පාලනයකින් පසු 1948 දී මේ රටට  නොලැබුණු නිදහසක්  සැමරීම” යයි කියමින් 1948 න් පසු (1972-77 හැර ) 75 වන වතාවටත් මේ සින්හල ජාතියත් උපන් බිමත් පාවා දෙමින්, මේ ශ්‍රේෂ්ඨ මව්බිමත් එහි අභිමානවත් සින්හල ජාතියත් මුහුනපා සිටින අතිෂයින්ම සෝචනීය මොහොතකදීය.

මෙම ලිපිය කියවන ඔබ සැමගෙන්, මා මෙම ලිපියේ මාර්තෲ කාවෙන් විමසා ඇත්තේ  සැමරීම” යන වචනයෙන් අප අදහස් කරන්නේ අතීතයේදී සිදුවු කිසියම් වැදගත් සත්‍ය සිද්ධියක් නැවත සිහිකිරීම නොවේද කියාය. එය උපතක්, විපතක් හෝ විවාහයක් වැනි පුද්ලික කරුණක් හෝ රටක,ජාතියක ඓතිහාසික වැදගත් කමක් ඇති සන්සිද්ධ්යක්  විය හැක. මේ කුමක් වුවත් ‘සැමරීමට නම් එය ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවු සත්‍යදෙයක් වියයුතු නොවේද?

1948 දී සුද්දන් විසින් අප රටට කිසිම ආකාරයක පූර්ණ රාස්ට්‍රපාලන නිදහසක් අපරටට ලබා දුන්නේ නැත. එමනිසා,1948 දී නිදහස ලැබුණේ යයි කීම චේතිය ගණයේ මුසාවකි. එම නිසා ඒ බොරුව මෙහිදී පමණක් සත්‍යයක් වන්නේ කෙසේද යන ප්‍රස්නය මෙහිදී මම ඔබගෙන් අසමි. 1948 දී මේ රටට කිසිම රාස්ට්‍ර පාලන ස්වාධීනත්වයක් නිදහසක්  සුද්දන් නොදුන් බවද එමනිසාම ඔවුන්ගේ යටත් විජිතවාදි පාලනයෙන් අප රට නොමිඳුනු ආකාරය මේ ලිපියේ පහතින් මම දක්වා ඇත.    

ඒ නිසා අවුරුදු පතා ජාතියක් වශයෙන්, ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති කරමින් උත්සවත් ශ්‍රීයෙන් සැමරීම සඳහා, 1948 දී මේ රටට සූද්දන් විසින් ලබාදුන්නා යයි කියන නිදහස කුමක්දැයි යන්න හැකිනම් දැන්වත් පැහැදිළිකරන මෙන් මම මේ රටේ සියළුම දේශපාලකයින්ට අභියෝග කරමි.මා දක්නා අන්දමට,1948 දී සුද්දන් විසින් අප රටට ලබාදී ඇත්තේ සෝල්බරී ව්‍යවස්ථාව නමැති යදමින්  අපගේ රට හා ජාතිය, අතපය මෙන්ම මනසද බැඳ තබා,  18 වන සිය වසේ සිට බ්‍රතාන්‍යයේ තිබුණු වෙස්ට්මින්ස්ට පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය අනුව, ඔවුන්ගේ රටේම යහපත සඳහා , ඔවුන්ගේම නීති රීති අනුව තවදුරටත් මේ රට පාලනය කිරීම සඳහා  ලාන්කික  ධනවත් ව්‍යාපාරික, ප්‍රභූ පිරිසක් අතට ඔවුන්ගේ අධිරාජ්‍යයේම යහපත  සඳහා 1948 න් පසුවද බ්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේම  යටත් විජිතයක් වශයෙන් තව දුරටත් මේ රට පාලනය කරගැනීම සඳහා ඔවුන් විසින්ම මනාසේ පුරුදු පුහුණු කරනලද, හමින් පමණක් කලුවූ, එහෙත්  සිතුම් පැතුම්, ඇඳුම් පැලඳුම්, කෑම් බීම් ආදී අනෙකුත් සෑම අන්ශය්කින්ම  සුද්දන් වූ පිරිසක් අතට මේ රටේ පාලනය මාරු කිරීම පමණි.

 එසේ නැතිව තමන්ගේම ස්වාධීන රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයකින් මේ රට පාලනය කිරීමේ බලය හෝ සමුර්ධිමත් රාජ්‍යක් වශයෙන්, ආර්ථික වශයෙන් හා සන්ස්කෘතික වශයෙන් ස්වාධින රටක් ව්වශයෙන් ඉදිරියට යාම සඳහා අපට ලබාදුන් සම්පූර්ණ නිදහසක්නම් නොවේ.  

 සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනිය හැර සෙසු සියලුම දේ ශපාලකයෝ 1948 මේ රටට බ්‍රතාන‍ය යටත්විජිත පාලන්යෙන් නිදහස ලැබූ බව තරයේ විස්වාශ කරති. එහෙත් 1948 දී එසේ නොවූ බව පිළිගත් එතුමිය 1972 දී සෝල්බරී ව්‍යවස්තාව අහෝසිකොට නව ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් මගින් මේ රට පූර්ණ නිදහස් ජනරජයක් බවට පත් කලාය. ඒ අනුව ඇත්ත වශයෙන්ම වසර 133 ක බ්‍රතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ අධිරාජ්‍යවාදි ග්‍රහනණයෙන් පළමුවරට මේ රට බේරාගත්තේ 1972 දි එතුමිය විසින් බව පි පිළිගත් සන්සිද්ධියකි. යථාර්තය එයනම් අප විසින් මේ රටේ සැබෑ නිදහස් දිනය වශයෙන් සැමරිය යුත්තේ 1972 මැයි 22 දා නොවේද.

ඒ අනුව මැතිනියගේ රජයෙන් 1972 සිට 77 දක්වාම මේ රට පූර්ණ නිදහස ලැබූ මැයි 22 දා මේ සින්හල ද්වීපය බ්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් පූර්ණ නිදහස ලැබූ දිනය වශයෙන් හා නැවත සින්හල ජාතියේ ජනරජ දිනය වශයෙන් නම්කොට වසරක් පාසා මහත් අභිමානයෙන් වසර 5ක්ම රට පුරා නිදහස් දිනය සහ ජනරජ දිනය සැමරීමේ උත්සව පැවැත්වීමට අවශ්‍ය සියළු විධිවිධාන යොදා 1977 එතුමියගේ පාලනකාලය අවසන් වන තුරුම අඛණ්ඩව එම සැමරුම් උත්සව මහත් අභිමානයෙන් රට පුරා පවතවන ලදී.  සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනිය හැර සෙසු සියලුම දේශපාලකයෝ 1948 මේ රටට බ්‍රතාන‍ය යටත්විජිත පාලන්යෙන් නිදහස ලැබූ බව තරයේ විස්වාශ කරති. එහෙත් 1948 දී එසේ නොවූ බව පිළිගත් එතුමිය 1972 දී සෝල්බරී ව්‍යවස්තාව අහෝසිකොට නව ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් මගින් මේ රට පූර්ණ නිදහස් ජනරජයක් බවට පත් කලාය. ඒ අනුව ඇත්ත වශයෙන්ම වසර 133 ක බ්‍රතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ අධිරාජ්‍යවාදි ග්‍රහනණයෙන් පළමුවරට මේ රට බේරාගත්තේ 1972 දි එතුමිය විසින් බව පිළිගත් සන්සිද්ධියකි.

 යථාර්තය එයනම් අප විසින් මේ රටේ සැබෑ නිදහස් දිනය වශයෙන් සැමරිය යුත්තේ 1972 මැයි 22 දා නොවේද. ඒ අනුව මැතිනියගේ රජයෙන් 1972 සිට 77 දක්වාම මේ රට පූර්ණ නිදහස ලැබූ මැයි 22 දා මේ සින්හල ද්වීපය බ්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් පූර්ණ නිදහස ලැබූ දිනය වසයෙන් හා මේ රට නැවත සින්හල ජාතියේ ජනරජ දිනය වශයෙන් නම්කොට  වසරක් පාසා මහත් අභිමානයෙන් වසර 5ක්ම රට පුරා නිදස් දිනය  සහ ජනරජ දිනය සැමරීමේ උත්සව පැවැත්වීමට අවශ්‍ය සියළු විධිවිධාන යොදා 1977 එතිමියගේ පාලනකාලාය් අවසන් වන තුරුම අඛණ්ඩව එම සැමරුම් උත්සව මහත් අභිමානයෙන් රට පුරා පවත්වන ලදී. 

යතාර්තය එසේ වුවද මහජන මුදල් කෝටි ගණනින් නාස්තිකරමින් මේ රටට අද වනතුරුම කිසිදාක නොලැබුණු ඊණියා නිදහසක් (ස)මරමින් වසරක් පාසා ගාලුමුවදොර පවත්වන මේ දේශපාලන සේතාම්බර පටසළු නාඩගම දැන්වත් නතර නොකරන්නේ ඇයි?

යථාර්තය මෙසේව තිබියදී පෙබ් 4 නිදහස සැමරීම නිදහස මැරීමක් මිස සැමරීමක් නොවන බව මා ප්‍රකාශ කරනුයේ මේ නිසාය.

වර්ෂ 1815 මාර්තු 02 වන දින ඩොයිලිගේ කපටිකමින් සුද්දන් විසින් උදුරාගත් අපගේ මේ සින්හල දේශයට අහිමිවූ, සමස්ත භූමියේ ස්වෛරීත්වයේ හෝ ශිෂ්ඨාචාරයේ නිදහස අද වනතුරුම අපට ලැබීනැතත්, ඒ බව හෝ නොදන්නා රටට දැයට කිසිදු ආදරයක් නැති, අමණ දේශපාළුවන් විසින් වාර්ෂිකව සිදු කරණලද ඔවුන්ගේ දේශපාලන සේතාම්බර පටසළු නාඩගම, රාජ්‍ය බලය ගැනීමට පෙර අධිරාජ්‍ය විරෝදී, සමාජවාදී සහෝදර වරුන් වුවද, බලය ලබාගැනීමෙන් පසු අද බටහිර අධිරාජ්‍ය ගැති නිරුවත් බලුකුක්කන් මෙන් ඔවුන්ද,  ජාතිකත්වයක් නැති, මේ රට කුමක්ද කියා හෝ නොදත්, ඔවුන්ගේ බටහිර ගැති පූර්වගාමීන් මෙන්ම යලිත් මේ වසරේ ද පෙබරවාරි මස 04 වන දින ද  77 වන වරටත් ගෝල්ෆේස් හිදී  හෙළුවත්ශ්‍රීයෙන් එය සැමරීමය..මේ රටේ මිනිසුන් සිය දහස් ගනනින් හාල්, පොල් තබා ළුනු ටිකත් නැතිව කුසගින්නේ පෝලිමේ ලතවෙද්දී, බටහිර සුද්දන් සතුටු කිරීමට සහ තම දේශපාලන නිරුවත වසාගැනීමට වසරක් පාසා, කෝටි ගනන් මහජන මුදල් නාස්ති කරමින් තම මෝඩ දේශපාලන හෙළුව මුළු ලොවටම ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා වසරක් සඳහා ගාලුමුවදොර පවත්වන මේ දේශපාලන නාඩගම දැන්වත් නතර නොකරන්නේ ඇයි. මේ රටේ දෙශපාලකයින්ගේ ජාතිකත්වය සහ දේශප්‍රේමිත්වය තිබෙන්නේ කොහේදැයි මටනම් නොතේරේ. 

1948 දී සෝල්බරි ව්‍යවස්ථාවෙන් මේ රටට පෙබරවාරි 4 දා ජාතික නිදහස් දින උත්සවය පැවැත්වීම මා හැමදාම දකින්නේ කිසිදාක නූපන් දරුවෙකු වෙනුවෙන් පැවැත්වෙන උපන්දින උත්සවයක් වැනි ව්හිලුවක් මෙනි. එසේම අපි තවමත් එන්ගලන්තයේ යටත් විජිතයක් බවද එලිපිටම පිලිගැනීමක්ද ඉන් ප්‍රකාශවෙයි.

රටක හා ජාතියක නිදහස යනු කුමක්දැයි නොදන්නා එසේම එහි අභිමානය නොදන්නා පිරිස් විසින් එය පාලනය කරණු ලබනවිට සිදුවන විපරීතකම් තවමත් වෙනස් නොවී ඇති බැවින්, ඔවුන් උඩ බලාගෙන කෙළගසාගැනීම දැන්වත් නතර කිරීම සදහා වසර 2021 පෙබ 4 දා පැවති නිදහස් දිනය වෙනුවෙන් 3 දා මවිසින්  පලකරනලද අදහස් සහ  1998 දි දිවයින පුවත්පතේ නිදහස්දින සමරුවට ‘සින්හලයේ මහා පාවාදීම” යන මැයින් මවිසින් ලියලද ලිපියෙන් මේ රටට 1948 දී ලැබුණායයි කියන නිදහස පිලිබඳ  දක්වන්ලද අදහස්ද ගොණුකොට  නැවතත් ඒ අයුරින්ම මෙහි ප්‍රකාශ කරමී.

රටක් නිදහස් වූවායයි කීමට අත්‍යාවශ්‍ය කරුණු 4 ක්

කිසියම් රටක් දේශපාලන වශයෙන් නිදහස් වූවායයි කීමට අත්‍යාවශ්‍ය මූලික කරුණු 4 ක් වෙයි. එනම් ව්‍යවස්ථාදායක, විධායක සහ අධිකරණ බලය සහ අදාල රටේ භූමියේ පරම අයිතිය යන කරුණු හතරය. මෙම ප්‍රධාන අත්‍යාවශ්‍ය අන්ග හතරම සෝල්බරී ව්‍යවස්ථාවෙන් මේ රටට ලබාදී නොතිබුණු බව අපි හොඳාකාරවම දනිමු. මන්ද 1972 දී  බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ රජයෙන් මේ රට ජනරජයක් බවට ප්‍රකාශ කරන තුරු මෙ මේ රටේ පාර්ලිමේන්තුවේ නීති සම්පාදනය කළේ එන්ගලන්තයේ රැජිනගේ නමිනි. එසේම, ඒ වන තුරුම මේ රටේ විධායක බලය තිබුණේද එන්ගලන්තයේ මහ රැජින විසින් පත් කරණු ලැබූ අග්‍රාණ්ඩුකාරයකුගේ යටතේය.  තුන්වනුව එමව්‍යවස්ථාව යටතේ ලන්කාවේ උපරිමාධිකරනණයක් තිබුණද අභියාචන බලය තිබුණේ එන්ගලන්තයේ සාමි මණ්ඩලයේම බැවින් අධිකරණ බලයද තිබුණේද එන්ගලන්තයේමය.

මීට අමතරව මේ රට තුල ක්‍රියාත්මක වූයේද එන්ගලන්තයේ වෙස්ට්මින්ස්ටර් පාර්ලිමේන්තුවේම අනුපිටපතක් වූ පාලන ක්‍රමයකි. එසේම පූර්ණ නිදහස  සම්පූර්ණවීම සඳහා 1815 දී ලන්කා රාජ්‍යයට අයත්ව තිබුණු මාලදිවයිනද ව්‍යවස්ථාවේ 1. (2) යටතේ ලන්කාවේ අයිතියෙන් බැහැරකොට ඇති අතර එසේම ලක් රජයේ භූමියෙන් 2/3 ක් පමණ වූ මධ්‍යමකඳුකරයේ හිස් අයිතියද ලක් රජයට ආපසු භාරදී නොතිබුණි.එසේ වීමට හේතුව සුද්දන් විසින් බලහත් කාරෙයෙන් අල්ලාගත් උඩරට සින්හලයින්ට අයිතිව තිබුණු අක්කර 13 ලක්ෂයක් පමණ බූමියේ ඔවුන් විසින් දකුණු ඉන්දියාවෙන් මෙහි ආනයනය කරණලද 12 ලක්ෂයක් පමණවු ඉන්දියානුවන්ද එම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත් කොට භූමියේ හිස් අයිතිය මේ රටට ආපසු පවරා නොදුන් නිසාය.   

අභිමානවත්  වාරියපොල හිමි  සහ සින්හලේ නිලමේවරු 1815                                         

 මා එසේ පවසනුයේ 1948 තබා අදවන තුරුත් මේ රටට හෝ ජාතියට කිසිදු නිදහසක් ලැබී නැති නිසාය. ඊනියා නිදහසක් 1948 දී අපට ලබුනායයි කිවද රටේ හා භූමියේ පරම නිදහස, පාලන නිදහස, බසේ නිදහස, සන්ස්කෘතියේ නිදහස, ආර්ථික නිදහස, සිතීමේ හෝ ආකල්පවල නිදහස ආදි නිදහස් රටකට තිබියයුතු වැදගත් කිසිවක් තවම අපට ලැබී නැත.

මට පෙනෙන ආකාරයට 1948 පෙබරවාරි 4 දා සිදුවුයේ 1947 දී ඉන්දියාව බ්‍රතාන්ය ග්‍රහනයෙන් ඉවත්වීමත් සමග කඩාවැටුණු ඉන්ග්‍රීසි බල අධිකාරීයට ලන්කාව හෝ හොදින් තබාගැනීම වාසිදායක බව සිතු සුද්දන් විසින්  ඔවුන්ගේ ඔනෑ එපාකම් ඉටුකරවා ගතහැකි සුවච කීකරු ගෝලබාල පිරිසක් අතට මෙහි පාලන බලය දී තෝන්ලණුව තමන් අතේ ම තබාගෙන යාම සදහා අග්නිදිග ආසියාවේ සුදුසුම රට ලන්කාව බව බව ඔවුන් කල්පනාකල බැවින් යයි මට සිතේ. ඒ ඉන්දියාව නැති උනත් අග්නිදිග ආසියාවේ තම අධිරාජ්යයේ අනාගත වැදගත් කටයුතු කරගැනීම සදහා ශ්‍රී ලන්කාව උපාය මර්ගගික ශයෙන් තබාගතයුතු බව ඔවුන් උපකල්පනය කල බැවිනි. ගෝලිය වශයෙන් එහි පිහිටීම මෙන්ම තමන්ට අවනත බෙදා වෙන්කකළ, මානසික වශයෙන් බුද්ධිසෝධනය කකළ පාලක පැලැන්තියක් එහි සිටින බව ඔවුන් මැනවින් දැනසිටියාට සැක නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම් ඔවුන් රටින් පිටවී ගියද ඔවුන් සිටි පුටුවේ වාඩිවි ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා අනුව ක්‍රියාකරන පිරිසක් ඒ වනවිටත් ඔවුන් විසින් මෙහි නිර්මාණය කොට තිබින. හමින් කලු වුවද සුද්දන්ටත් වඩා හොදින් ඔවුන්ගේ කටයුතු මොවුන් සිදු කරන බව දිවැසින් මෙන් ඔවුන්  දැක ඇත. අදටත් මේ රටේ ක්‍රියත්මකවන දේශපාලනය දෙස බලන ඕනෑම කෙනෙකුට ඒ බව මැනවින් පැහැදිළි වේ. අදටත් සමාජවාදී සහෝදරයින්ගේ රජය  සිදු කරණුයේද එයම නොවේද. 

සෝල්බරී විවස්ථාව කපටි ජෙනින් විසින් නිර්මාණය කලේ එකී වැඩපිලිවෙල ක්‍රියාත්මක කරගැනීමේ තෝන්ලණුව වසයෙනි. අපේ මෝඩ දේශපාලකයින් එය ධාතු කරන්ඩුවක් මෙන් පිළිගත් බව පෙනේ. එහි අන්තර්ගතය දෙස විමසිල්ලෙන් බලන ඔනෑම බුද්ධිමත් කෙනෙකුට කපටි සුද්දන්ගේ එම යටි අරමුණ පැහැදිළිවම දැකගත හැක. ඔවුන්ගේම වෙස්මින්ස්ටර් පාර්ලිමේන්තු කැබිනෙට්  ආණ්ඩුකරමය,  නිලතල ධූරාවළිය, අභියාචන කෙලවර ප්‍රිවිකෞන්සලේ තබාගත් අධිකරණ යාන්ත්‍රණය, රාජ්ය පාලනක්‍රමය, පාලන භාශාව, ආණ්ඩුකාරයා පත්කිරීමේ බලය,  විදේශ ගිවිසුම්වලට එළඹීමේ බලතල, යුද්ධය ප්‍රකාශ කිරීමේ බලය රැජිනගේ අතේ තබා ගැනීමට අමතරව 45 වන වගන්තිය යටතේ විධායක බලයද එන්ගලන්තයේ මහ රැජිනගේ/රජුගේ අතම තබාගැනීම  මෙන්ම කටුනායක, ත්‍රිකුණාමල ගුවන් කඳවුරුද ඔවුන් අතම තබාගැනීම සහ පොදුරාජ්ය මන්ඩලය නැමැති බ්‍රතාන්ය අධිරාජ්යයේ  සාමාජිකයකු වශයෙන් රන්දවාගැනීම, මේ රට තුල ජාතීන්  කීපයක් සිටින බව විවස්ථාවෙන්ම ප්‍රකාශකොට 29 වන වගන්තියෙන් ලන්කා ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට කිසිම දවසක මෙහි නොසිටි සුලුජාතීන් නම් අමුතුම සතුන් ජාතියක් ඇතිකොට, ඒ අනුව 1833 මේ රට බෙදා පාලනය කිරීම සදහා ඔවුන් රට බෙදු පලාත් පදනම් කරගෙන සින්හල දෙමල හා මුස්ලිම් ආදී වසයෙන් ජනකොටස් බෙදා රට අවුල්කිරීම සහ සින්හලයින්ද සතුරු කන්ඩායම්වලට බෙදීමට පක්ෂ දේශපාලන ක්‍රමයද නමැති සමාජ හූනියමද හන්දුන්වා දෙමින් සෝල්බරී විවස්ථාව නම්වූ මලතොණ්ඩුව අපේ ගෙලේ එල්ලා එය මාරුවෙන් මාරුවට දක්කා මේ රට විනාශකිරිමට අවශය සියළු විධිවිධාන යොදා ජාතියක පන්සකූලය දීමට පමණක් ඉතිරිකොටය,  ඔවුන් මින් පිටව ගියේ.

මීට අමතරවව මේ රට සදාකාලිකව අස්ථාවර කිරීම සදහා ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර සහ වතු අධිරාජ්‍යයේ වහල් මෙහෙයට දකුනු ඉන්දියාවෙන් ගෙන ආ ලක්ෂ 12 කට වැඩි බ්‍රතාන්ය පුරවැසියන් ද මෙහි පදින්චිකොට යාමෙන් මේ රටේ අනාගත දේශපාලන, ආර්තික, සාමාජික හා සන්ස්කෘතික වසයෙන් මහා ගිනිකන්දක් නිර්මාණයකොට යාමටද සුද්දා අමතක කලේ නැත. 1948 පසුවී 77 වසරක් ගතව ඇතත් රටක් වසයෙන් ජාතියක් වසයෙන් අප තවමත් හිර වී සිටින්නේ ඒ අධිරාජ්‍යවාදී මාරාන්තික මළපුඩුවේම නොවේද.1948 සුද්දන් මේ රට්න් පිටවී ගියත් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමින් කෙරෙන විවිධ බලපෑම් වලට අමතරව ඊනියා ජාත්යන්තර සන්විධාන හරහාද ඔවුන් විසින් කරණුලබන තර්ජන ගර්ජන දෙස බැලීමෙන්ද අප තවමත් ඔවුන්ගේ යටත් විජිතයක් යන මානසිකත්වයෙන් කටයුතු කරන බව ඉතා පහැදිලිය.

එපමණක්ද නොව මේ රටේ නිදහස් දිනය පැවැත්වෙන දවස පවා ඔවුන් අපට නියමකොටදී ගොස් ඇත. පෙබරවාරි 4 ජෙනින්ගේ බිරිදගේ උපන්දිනය යයිද කියවේ. කොටින්ම කීවොත් අපි තවමත් සිතන්නේද, කන්නේ බොන්නෙද, අඳින්නේද පලඳින්නේද සුද්දන්මෙන්මය. ඊනියා නිදහස ලැබී වසර 77ක් ගියත් මේ රටේ මිනිසුන්ගේ සහ ගැහැනුන්ගේ නම්, ස්ථානනාම, නගර නාම අතුරුපාරක පවා නම් තවමත් සුද්දන්ගේ නම්මය.විෂේශයෙන්ම කොලඹ නගරය මන්මාවත් චතුරස්ස්‍ර වල නම් දෙස බලන්විට එය ලන්ඩන් නගරයේම කොටසක්දැයි සිතේ. එපමණක් නොව මේ රටේ සින්හලයින් දහස් ගනන් වධ බන්ධනදී මරා දැමූ බ්‍රවුන් රිග්,ටොරින්ග්ටන්, මැක් ඩොවල් වැන්නවුන්ගේ නම්ද අපේ සින්හල්යින් තවමත් ගෞරවයෙන් සලකති. මේ රටට තවමත් කිසිදු නිදහසක් ලැබී නැතිබව මා ප්‍රකාශ කරණුයේ මේ ආදී හේතූන් නිසාය.

අප ලබා ඇති නිදහසේ නියම තත්වය එසේ වුවද වසරක් පාසා පෙබරවාරි 4 දා නිදහස සැමරීමට යයි කියා ජාතික ධනය කෝට් ගනනින් මෙන්ම රටේ සන් වර්ධනයට ඵලදායක අන්දමින් යෙදියයුතු වටිනා මිනිස් සම්පතද නාස්ති කරමින් 77 වන වරටත් අපේ රටේ දේශපාලකයින් මේ පවත්වන්නේ කාට ලැබුණු නිදහසක් අරභයාදැයි මම අසමි.

මගේ අදහසේ හැටියට 1948 නිදහස ලැබුනායයි කියන්ට අපට ඉතිරිව ඇත්තේ  නමෝ නමෝ මාතා සින්දුව පමණි. එයද 2015 සිට දෙමලෙන්ද ගැයින. 1815 දී ජාතියට  අහිමිවූ අපේ ජාතික කොඩියද 48 දී නැවත් නොඉසවූ නිසා අපට ජාතියක් වසයෙන් කොඩියක්ද නැත. ඒ වෙනුවට දැනට ඇත්තේ 1953 දී පටිදෙකක් ගසා දේශපාලකයින් හදාගත් බහුජාතික රෙදි කැබෙල්ලක් වූ අපබ්බ්‍රන්ශ නිර්මාණයකි.

 මේ අතර යාන්තමින් ව්සර 24 කට පසු හෝ 1972 දී සිරිමා බන්ඩාරනායක මැතිනිය මේ රට ජනරජයක් බවට පත්කොට, බ්‍රතාන්ය ග්‍රහනයෙන් අධිකරණයද නිදහස්කොට,සුද්දන්සතු වතු, තෙල් සමාගම් ආදිය ජනසතුකොට එක්තරා අන්දමක ස්වාධීන බවක් රටතුල ඇතිකලාය.  ඒ අනුව ඇත්ත වසයෙන්ම මේ රටට දේශපාලන නිදහස ලබාගත්තේ 1972 මැයි මස 22 දායයි කිවයූතුය. එමනිසා මේ ර රටේ නිදහසේ මාතාව වසයෙන් උපහාර කලයුත්තේ ඇයට යයි මම සිතමි. එහෙත් අපේ දේශපාලකයින්ගේ කුහක කමේ මහත කොපමනදැයි කිවහොත් අද දක්වාම රටේ සුදුසු තැනක ඇයගේ පිළිරුවක්වත් පිහිටුවා නැත. මා හිතන අන්දමට 1948 ලබා නොගත්, එසේම 48 දී නොලැඹුණු  නිදහසක් සිහිකිරීම සදහා ගොඩනැගූ ඊනියා නිදහස් මන්දිරය  දඇන්වත් ජනරජයක් බවට පත්වූ දිනය සිහිකිරීම සදහා ජනරජ මන්දිරය වසයෙන් නම්කල යුතුය. ඒ අනුව එම චතුරස්‍රයද ජනරජ චතුරස්ස්‍රය වසයෙන් නම්කල යුතුයයි මම යෝජනා කරමි. මේ රටේ නියම නිදහසේ මාතාවවූ  බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ පිලිරුව සෑදිය යුත්තේද එහිමය.

 නිදහසට පසුවදනක්

පුන්චි කාලයේ අපට කියා දී තිබුනේ ලන්කාවට නිදහස ලැබුනේ 1948 පෙබරවාරි 4 දා කියල. ඔහොම සුරන්ගනා කථා කියා අප රවටන්ට පුලුවන්කම ඒ කාලේ තිබුණා. නමුත් හය හතර තේඉරෙනකොට අපට තේරුනා 48 මේරටට හා ජනතාවට සැබේ නිදහසක් නොලැබුණු බව. පාසැලේදීත් එහෙම එකක් 48 ලැබුනා කියා උගැන්නුවා. ප්‍රජාචාර පොත්පත්වලත් තිබුනා. වසරක් පාසා පත්තරවලත් මහත් උජාරුවට අතිරේක දැම්මා. වසරක් පාසා ඒ සදහා මහජන මුදල් කෝටිගනන් වැයකොට කලින් කල බලයට ආපු දේශපාලකයින්ගේ පුහු උජාරුව පෙන්වීමට  මහජනමුදල් කෝටි ගනන් වැය කරමින් ගෝල්පේස් එක පැත්තේ ත්‍රිවිධ හමුදා ආචාර, රථ පෙලපාලි. ගුවන් සන්දර්ශන, පාසැල් ලමුන් සියදහස් ගානක් කට්ට අව්වේ වේලා පෙලපාලියේ ගෙන යමින් වසරක් පාසා අපේ රටේ දේශපාලකයින් කරන මෙ ජාතික ධන විනාසය මෙන්ම සේතාම්බර පඨසලු නාඩගමක් බව තේරුනේ ලොකු මහත්වී රට තොට ගැන අවභෝධයක් ඇති උනාට පසුවය. මේ අනුව මේ රටේ දෙශපාලකයින් 1948 සිට  1972 දක්වාත් එසේම නැවටත් 1978 සිට මේ වසර දක්වාත් නිදහස් උත්සවය නමින්  සිදුකොට ඇත්තේ හුදු මොනර  රන්ගනයක් පමනකැයි මම කියමි.මන්ද මොනරා උගේ රන්ගනය ලස්සණයැයි මොනරිය ඉදිරියේ රන්ගනය දැවුවද උගේ පස්චාත් ප්රදේශයම එළියේ නිසා තමන් හෙලුවෙන් නටනබවත් ඌ නොදන්නා නිසාය.

මම මේ ගැන පළමුවරට ලියන්ට පත්ටන්ගත්තේ 1997 දිවයිනේ නිදහස් දින අතිරේකයෙන්.

එවකට දිවයින පුවත්පතේ ප්‍රධාන කතුවරයා වු මගේ මිත්‍ර උපාලී තෙන්නකෝන් මට ඇරයුමක් කලා ඒ වසරේ නිදහස් දින පුවත්පත් අතිරේකයට ලිපියක් ලියන්ට  කියල. ඒ අනුව යැවූ ලිපියෙන් කරුණු දෙකක් මට කියන්ට ඔනෑකලා. පලමු කරුණ 1948 මේ රටට කිසිම නිදහසක් ලැබුනේ හෝ ලබාගත්තේ නැති බව. දෙවැන්න ජී.ඇල්, පීරිස්, ජයම්පති වික්ක්‍රමරත්න සුසන්යෝගයෙන් හදපු චන්ද්‍රිකාගේ, රට කොටින්ට  පාවාදීමේ දේශපාලන පැකේජය (ජේ ආර් පොට්ටනිය වශයෙන් නම්කල) ආදීනව පෙන්වා එය පරාජය කලයුතු.බවය. මගේ යොජනාවක් අනුව එවකට අස්ගිරි පාර්ශවයේ මහානායක හිමියන්වූ පලීපාන ශ්‍රී චන්දානන්ද හිමියන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ත්‍රයි නිකායික මහානායක හිමිවරුන් සහ රටේ ජාති හිතෂී උගතුන් 50 ක් පමණ අස්ගිරියේ චන්දානන්ද ශාලාවට ගෙන්වා සාකච්චාකොට මවිසින් සන්ස්කරනය කරනලද පොට්ටනිය පැරෙදවීමට මුලිකවූ ලිපියෙන් රට හා ජාතිය පාවාදීමක් සිදුවන බැවින් එය වහාම ඉල්ලා අස්කරගන්නා මෙන් ජනාධිපතිවරියට දැන්වූ ලිපිය ඇතුල්කිරීම. එම ලිපිය දිවයින පත්තරයේ පලවීමෙන් පසු එය කියවූ කොලඹ වෝඩ් පෙදෙසේ වෛද්‍යවරකයකුවු ජයන්ත ගුනරත්න ජයතිලක මහතා මට දුරකතනයෙන් කථාකොට එම ලිපිය  පොතක් වසයෙන් මුද්‍රණයකල. ඒ අනුව පොත් 1000 ක් මුද්‍රණයකොට මට 900 එව්වා. මා ඒ වනවිට ජාතික ඒකාඛධ  කමිටුවේ  මහනුවර සාඛාවේ සභාපති.

මා පලමු වතාවට 1948 දී මේ රටට හෝ මහජන්තාවට කිසිදු නිදහසක් නොලැබුණු බව ප්‍රකාශකලේ එම ලිපියෙනි.  එදා සිට මේ දක්වා මට ලැබුණු හැම අවස්ථාවකදීම තවත් කරුණු ද එක් කොට මා මේ ගැන ලියා ඇත. විවිධ අවස්ථාවල රැස්වීම්වලදී කථාකොට ඇත. එහෙත් කිසිම රජයකට මා කියන පනිවිඩය තෙරුම් ගැනීමට අද දක්වාම  පුලුවන්වී නැත. අපේ රටේ ජාතිකත්වය අදුනන, ඇත්ත තේරුම් ගන්ට හැකි එසේම ජනමතයට කන්දෙන දේසපාලකයින් නැතිබව එයින්ම පැහැදිළිවේ. 1948 වන විට ආසියආවේම ජපානයට පමණක් දෙවැනි වූ දියුනුම ආර්තිකය තිබුණු මේ රට වර්තමානයේ  ආර්ථික වශයෙන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට පමණක් දෙවැනි වන තත්වයට ඇද වැටීම ගැන මේ අනුව අපි කිසිසේත්ම පුදුම විය යුතු නැත.

මෙවැනි අතිශයින්ම සෝචනීය තත්වයක් තිබියදී, මිනිසු සිය දහස් ගනන් මියයද්දී,මුලු රටම සාගතයකින් පෙලෙද්දී,අහස උසට බඩුමිල නගිද්දී මේ වසරේත් 77 වන වරටත් මේ ප්‍රෝඩාව සහ රජ විහිලු සන්දර්ශනය පැවැත්වීම ලෝක විහිලුවක් නොවේද

මේ වසරේත් නිරපරාදේ මහජන මුදල් රුපියල් කෝටි ගනනින් නාස්ති කොට ඊනියා නිදහස් උත්සවය පැවැත්වීම් සිදු කෙරින. ඒ සේතාම්බර පටසළු සන්දර්ශනය දැන්වත් නතර කළයුතු නොවේද?. 1978 සිටම තමන් සෙළුවෙන් පෙරහැරේ යනබව මේ රටේ දේශපාලකයෝ නොදනිත්.එනමුදු මතු යම් දිනක කවදාහෝ ඔවුන්ද පෙරදවස රජකෙනෙකු කලාක්මෙන් හෙළුවෙන් ඇතුපින් යමින් තම හෙළුව මුළු ලොවටම යළිත් ප්‍රදර්ශනය කලබව හඬගා ඒකාන්තයෙන්ම කියනු ඇත. එසේම.හෙලුවෙන් පෙරහැරේ ගිය බව මුලු ලොවටම හන්ඩගා කියනු ඒකාන්තය. මා කියන මේ බස දේශපාලන බලයෙන් ඔළුව ඉදිමුණු ඔවුන්ට නොඇසෙනු ඇත. එසේම නොතේරෙනුද ඇත.

එහෙත් මාගේ මේ තනි සටන කවදා හෝ දිනන බව මට ස්ථිර වසයෙන්ම විස්වාශය. එබැවින් එය දිනන තුරු හෝ මා මැරෙනතුරු හෝ මගේ රට වෙනුවෙන්, ජාතිය වෙනුවෙන් සහ සාශනය වෙනුවෙන් මම දිගටම හුදකලාවම හෝ ඒකචාරි සින්හයකු මෙන් මෙම සටන ගෙනයමි කිසියම් ලෙසකින් මට එය ඉටුකළ නොහැකි වුවද කවුරු හරි සින්හල මවකගේ කුසක උපදින එඩිතර පුතෙකු අනිවාර්යෙන්ම මේ රට සුදු අධිරාජ්‍යවාදින්ගෙන් නියම නිදහස ලැබුවේ 1972 මැයිමස 22 දිනයයි මුලු ලොවටම හන්ඩගා කියනු ඇත.

මෙම ලිපිය අවසන් කිරීම සඳහා අවසාන වසයෙන් මේ ඇස් නැති, කන් නැති හිතන්ට ඔලුවක් නැති, එසේම ගඳ සුවඳ නොදැනෙන දේසපාලකයින් සියලුදෙනාගෙන්ම පහත සදහන් ප්‍රශ්න කීපය මම අසමි.

විදේශ ආධිපත්තියකින් කිසියම් රටකට නිදහස ලබෙනවා කියන්නේ මොකක්ද.

1948 දී ලඇබුනායයි කියන නිදහස එසේම එදා සිට මෙදා දක්වා ජාතියේ අපමණ ධනස්කන්ධයක් වැයකොට මහත් උජාරුවෙන් සමරණ ජාතික නිදහස තියෙන්නේ කොහේද, එය ලැබී ඇත්තේ කාටද.මාරුවෙන් මාරුවට දේශපාලනය කරන අයට පමණක් නොවේද?

වසර 2500 කට වැඩි ඉතිහාශයක් තිබී 1815 දී අපට අහිමිවූ ,1815 දි සුද්දාට භාරදෙනකොට සින්හලේ රාජධානිය සතුව තිබුණු, සෝල්බරී විවස්ථාවෙන් මුස්ලිම් මිනිසුන්ට භාරදුන් මාලදිවයින් ඇතුලු සින්හලේ රාජධානිය 1948 දී අපට ආපසු ලැබුනාද.?

1815 පැවති රටේ නම වූ සින්හලේ කියන නමවත් (සුද්දා සින්හලයින්ගේ රට යන අරුතෙන් එය සිලොන් කී) ආපසු 1948 දී ලබාගත්තාද?.

1815 මේ රටේ රාජ්ය භාෂාව වූ සින්හල භාෂාව අදවනතුරුත් මේ රටේ රාජ්ය භාෂාව, පාලන හා අධිකරන භාෂාව වෂයෙන් ස්ථාපිත වුනාද?.

ක්‍රි.පූ. 307 සිට මේ රටේ රාජ්‍යය ආගම වූ බුද්ධාගමට  නිසිතැන ලැබුනාද?

1815 සුද්දට භාරදුන් ලක් පොලවේ නිරවුල් හිස් භුක්තිය 1948 දී ලබාගත්තද, අදවනතුරුත් නැති බව ඔබ දන්නවාද?

1815 වනතුරු රටේ ජාතිය වසයෙන් හැදින්වූ සින්හල ජාතිය යන නමවත් 48 දී ලබාගත්තාද?

1840 න් පසු වරින් වර සුද්දන් ඔවුන්ගේ වතුවල සහ වියාපාරවල වැඩට ඉන්දියාවෙන් ගෙනා සුද්දන්ගේ වහල්ලු මේ රටෙන් සුද්ද්දන් යනවිට ආපසු ගෙනියන්ට කියා බලකොට සින්හලයාගේ ජන්ම භූමිය නිදහස් කරගත්තාද?

සුද්දාගේ පාලනය සදාලිකවම තවදුරටත් මේ රටේ පවත්වාගෙන යාම සදහා අයිවෝ ජෙනින් විසින්, මේ රට බෙදා පාලනය කිරිම, දෙමල සහ මුසල්මානු සුලුජන කොටස් 29 වන වගන්තියෙන් බලවත්කොට සින්හල ජාතිය සහ සම්බුද්ධ සාශනය මේ රටින් තුරන් කිරීමේ මරඋගුල වශයෙන් සකස්කල සෝල්බරී විවස්ථාව අනුවම එන්ගලන්තයේ සුද්දන්ගේ නියොජිතයින් වන කලු සුද්දන් විසින්ම තවදුරටත්මේ රට පාලනය කරන බව ඔබ දන්නවාද. ඒ මරඋගුඋලෙන් ගැලවී මේ රටේ පාලනයට පදනම වියයුතු රටට ගැලපෙන රටේ 2500 ශිස්ඨාචාරයේ පදනම මත ආණ්ඩුකරම ව්‍යවස්ථාවක් හදාගත්තාද. නැති බව ඔබ දන්නවාද.  ඉන්දියාව තම ව්‍යවස්ථාව  හදන්ට පටන්ගත්තේ 1935. එය භාර කලේ ශ්‍රේඨෂ්ඨ භාරත පුත්ත්‍රයෙක්වූ ඇම්බෙඩ්කාර්ට බව ඔබලා දන්නවාද?

අපගේ දේශයට හා සන්ස්කෘතියට ආවේනික වු ශිස්ඨාචාරය මත පදනම්වූ නීති ක්‍රමයක හා පාලන ක්‍රමයක අවස්‍යතාව ගැන ඔබ සිහිනෙන් හෝ සිතා තියෙනවාද?

1948 ඊනියා නිදහස ලැබී වසර 77 ක් ගතවීත් 2500 පුරා මේ රටේ ශිෂ්ඨාචාරය ගොඩනැගූ, ඉන්දීය සහ බටහිර ආක්‍රමනිකයින්ගෙන් සිය ජීවිත පුදා රට ජාතිය බේරාගත් භූමිපුත්‍රයින්වු උඩරට සාඩම්බර ගැමියන්ගේ අහිමිවූ උරුමයන් හා අයිතිවාසිකම් ආපසු ලබා ගත්තාද. විශේෂයෙන්ම එවකට උඩරට රාජධහානියේ සින්හල මිනිසුන්ගේ ඉඩ  කඩම් ආපසු ලබා දුන්නාද.අද ඒ ඉඩම් සියල්ල ඉන්දීය වතු කම්කරුවන්ට රනිල්, සජිත් සහ  අනුර යන තිදෙනාම සින්නක්කර කොට දීමට පොරොන්දුවූ බව මෙය කියවන ඔබ ඔබ දන්නවාද?

වර්තමාන ජනාධිපති වරයාගේ අග්‍ර පුරෝහිතයකු වන සමන්ත විද්‍යාරත්න කියන ඇමතිවරයා උඩරට සින්හලයිගේ ඉඩම් වතු දමළුන්ට ලබාදී එම ඉඩම්වල තට්ටු නිවාස හදාදීමට ප්‍රසිද්ධියේ පොරොන්දුවී ඇති බව ඔබ දන්නවාද?

1948 ඊනියා නිදහසින් පසු 77 වසරක් ගතව ඇතත් ස්වාධීන, ස්වෛරී හා සැබෑ නිදහස් රටක් අද්වනතුරුත් මේ රටේ වසර 2500 ක් පුරා ජන්ම උරුමකරුවන් වන ඔබලා මේ පොලව මත ස්ථාපිත කර ගත්තාද?

වතුකරයේ ඉඩම් ඉන්දීය දෙමළුන්ට දුන් පසු ඔබලා මියගිය පසු ඔබගේ දරු මුනුබුරන් ජීවත් වන්නේ කොහේද කියා ඔබ කිසි දිනක සිතුවාද?

1948 දී නිදහසක් ලැබුණානම් 1961 දි රජයට විරුද්ධව ලියනගේ/ කළ කුමන්තරණය සහ 1971 දී ජා. වි.පෙ කැරැල්ලද රැජිනගේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව කරනලද කුමන්ත්‍රණ වශයෙන් හැදින්වුයේ ඇයි?

1948 දී මේ රට පූර්ණ නිදහස ලබා තිබුණානම් 1962 රජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණයේ විත්තිකරුවන් බ්‍රතාන්‍ය ප්‍රිවි කවුන්සලයෙන් නිදහස්කලේ කෙසේද?

1947 දී ඉන්ග්‍රීසි පාලනයෙන් නිදහස ලබාගත් භාරතය 1951 දී ජනරජයක් වශයෙන් ප්‍රකාශ කලානම් 1948 දීම මේ රටත් ජනරජයක් නොකළේ ඇයි?

1972 දී බන්ඩාරනායක මැතිනිය කරනතුරු වසර 24 ක් තිස්සේ කිසිවෙකු මේ රට ජනරජයක්  වශයෙන් ප්‍රකාශ නොකලේ ඇයි?

 1977 දී බලයට පත්වූ ජේ ආර් මැයි 22 ජනරජ දිනය අවලන්ගුකොට නැවතත් පෙබරවාරි 4 නිදහස සැමැරීම ඇරැඹීය. නිදහස් පක්ශයේ පියා වූ බන්ඩාරනායකගේ අතිජාත දුවනිය වූ චන්ද්‍රිකා 1994 දී බලයට පත් වුවද  බටහිර ගැති සෝබෝන් මානසික ඇයද නැවතත් පෙබ 4 ම නිදහස් දිනය පැවැත්වීය. ඉන්පසු බලයට පැමිණි ශ්‍රී ලන්කා පක්ශයේ බලකණුව වූ මහින්ද රාජපක්සද පෙබ 4 ම කිසිදාක නූපන් දරුවාගේ උපන් දිනය පැවැත්වීම දිගටම කලේය. යහපාලන රජයේ රනිල් -සිරිසේන යුගලයද එයම කලහ. ඉන්පසු යලිත් බලයට පත් වූ ශ්‍රී ලන්කා රාජපක්ශලාද පෙබ 4 ටම පෙම්බැදි බව අදටත් පෙනේ. කිසිදාක අපට නොලැබුණු ඒ නිදහස පෙබ් 4 ම රතු විප්ලවකාරී දේශප්‍රේමීන් යයි කියන මල්ලිලාද අදටත් පෙබ 4 ම එය පැවැත්වීම කොතරම්නම් අවාසනාවන්තද. කොතරම් ලැජ්ජා සහගතද?

පෙබරවාරි 4 ජෙනින්ස්ගේ බිරිඳගේ උපන්දිනය බවවත් අපේ දේශපාලකයින් දන්නවාද? 

ඒ අනුව1948 සිට (1972-75 හැර) වසර 77ක් තිස්සේ අපේ දේශපාලකයින් ශ්‍රී ලන්කාවේ ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති කරමින් ජාතික නිදහස් දිනය වශයෙන් ජෙනින්ස්ගේ බිරිඳගේ උපන්දිනය සැමරූ මෝඩ රැළක් බව දැන් වත් ඔබට වැටහෙනවාද?

වැටත් නියරත් යන දෙකම ගොයම් කානම් කාට කියමු ද ඒ අමාරුව. පරගැති බහුජාතික සහ බහුආගමික එ.ජා,ප.  එසේ කිරීම ගැන අපි මවිත නොවෙමු.   1972 මැයි මස 22 දින  මේ රට ජනරජයක් බවට පත් කොට 1815 න් පසු පලමු වතාවට ජාතීයට නිදහස ලබාදීමෙන් පසු 1977 දක්වා වසර 5ක් ජනරජ දිනය නිදස් දිනය වශයෙන්  පැවැත්වීමෙන් පසු 1977 බලයට පැමිණි ජේ.ආර් ගේ රජය යලිත් පෙබරවාරි 4 ම ජාතියේ  නිදහස් දිනය වශයෙන් පැවැත්වීම ආරම්භ කරණ ලදුව අද දක්වාම ඒ අනුව පෙබ් 4 දිනම නැවතත් නිදහස් දිනය සැමරීම ආරම්භ කෙරිණ.නිදහසේ සැබෑ මාතාවවූ බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ තුරුළේ හැදුණු වැඩුණු අයම මේ අයුරින් ඒ උතුම් ලක් මාතාව, (නූතන විහාරමහාදේවිය) පාවා දීම අපටනම් කිසි ලෙසකින් අනුමත කල නොහැක. සින්හල ජාතිය මෙවැනි නිවට නියාලු, ගඳ සුවඳ නොදැනෙන කෘතගුන නොදන්නා පරගැති දැයක් වූයේ කෙසේදැයි මටනම් කිසිසේත්ම අදහාගත නොහැක.

බන්ඩාරනායක ඝාතනයෙන් පසු මැතිනිය පනදුන් ශ්‍රී ලන්කා නිදහස් පක්සයේ තිඹිරිගෙයින්ම උපන් එසේම ඒ තොටිල්ලේම හැදුනු වැඩුණු උදවියම ඇය විසින් ජාතියට දායාදකළ මැයි 22 ජනරජ දිනය අවලන්ගුකොට පරගැති එ.ජා.ප. යේ ඕනෑ එපාකම් සපුරමින් මහජනමුදල් කෝටි ගනනින් වැය කරමින් 1948 තබා අද වනතුරුත් අපට නොලැබුණු නිද්හසක් සමරමුයි කියා විළිලජ්ජා නැතිව සුද්දියකුගේ උපන් දිනයක් සැමරීමට සින්හල ජාතියේ ජාතික අහිමානය  මේ අන්දමින් විනාශකරමින් අපගේ මේ උදාර ජාතිය පවාදීම අපි කෙසේනම් තව දුරටත් ඉවසා සිටිමුද?

රටක හා ජාතියක නිදහස යනු කුමක්දැයි නොදන්නා එසේම මේ සින්හල දේශයේ වසර 2566 ක අඛණ්ඩ අභිමානනීය ඉතිහාශය නොදන්නා පිරිස් ඒ වගේම තම රටක හා ජාතිය ගැන  භක්තියක්, හෝ ආදරයක් නැති ඉන්ග්‍රීසි කාරයින්ගේ ගෝල අඳබාලයන් 1815 න් පසු 1972 මැයි මස 22 වන දින සීරිමාවෝ බන්ඩාරනායක අගමැතිනිය ලබාදුන් නිදහස පසෙක දමා ජෙනින්ගේ බිරිදගේ උපන්දිනය සමරන පෙබ 4 වන දින, ජාතියක් වශයෙන් කිසිදාක සින්හල ජාතියට හෝ මේ රටට නොලැබුණු නිදහසක් උජාරුවට සමරමින් සාපරාඅදී අන්දමින් යලිත් ජාතියක් මරණ  මේ අවස්ථාවේදී පරක් තෙරක් නැති ඈත එපිට ඉන්දීය සයුරේ මුරිසි (මෝරිටිස්) දිවයිනේදී පර සුද්දන්ගේ සිරකරුවකු වශයෙන් 1829 දී අව්සන් හුස්ම හෙලූ අවස්ට්ථාවේදී සැරයටියක ආධාරයෙන් නැමීගෙන මුරිසි පොලෝමත ඇවිදිමින් ඇහෙලේපොල වීර මහ අධිකාරම් තුමා මුරිසි පොලොව මත සෙවූ 1815 දි ජාතියක් වශයෙන් අපට අහිමිවූ ඔබේත් ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ෂික නිදහස් සමරු උළෙල පැවැත්විය යුත්තේ මේ රට ජනරජයක් බවට ප්රකාශ කළ මැයි මස 22 දා පමණක් බැවින් මේ වසරේ සිට හෝ, 1978 සිට 2026 දක්වා සියලුම රජයන් විසින් නැවත පෙබරවාරි 4 ම පැවැත්වීමෙන් සිදුකරනලද ජාති  ද්රෝහී  දේශද්රෝහි පාවාදීම මේ රජයෙන් හෝ නිවැරැදි කරන මෙන් මම යෝජනා කරමි.

ඔබ පක්ෂය විසින් 1971 මෙහෙයවනලද රාජ්‍යය  විරෝධී කැරැල්ලේදි බන්ඩාරනායක මැතිනිය මරාදැමීමට ඔබ පක්ශය සැළසුම් කොට සිටියත් ඇය ඒ සියලු දෙනාටම සමාව දී පුනරුත්ථාපනය කල නිසා ඔබ පක්ෂයෙ නය ගෙවීමට එතුමියට ගෞරව කිරීම විරෝධී ආද ඇති සුදුසුම ක්රමයද එය යයි මම සිතමි. 

මා අද මෙම ලිපිය ලියනුයේ වසර 2566 ක අඛන්ඩ ඉතිහාසයකට හා ශ්‍රේෂ්ඨ          අභිමානයකට මේ මිහිපිට උරුමයක් ඇති සාඩම්බර සින්හල බෞධයෙක් වශයෙනි.අපගේ මේ මව්බිම ගැන හෝ එහි දීර්ග ඉතිහාසය ගැන හෝ සින්හල ජාතිය පිළිබඳ හෝ   අබමල් රේණුවක අවභෝධයක් හෝ ආදරයක් නැති, මේ රටේ  ජාතිද්‍රෝහී, දේශද්‍රෝහී, බලලෝභී දේශපාලන අග්ඥයින්  විසින් වසර 133 ක ඉන්ග්‍රීසින්ගේ දුර්දාන්ත, කෲර පාලනයකින් පසු 1948 දී මේ රටට  නොලැබුණු නිදහසක්  සැමරීම” යයි කියමින් 1948 න් පසු (1972-77 හැර ) 75 වන වතාවටත් මේ සින්හල ජාතියත් උපන් බිමත් පාවා දෙමින්, මේ ශ්‍රේෂ්ඨ මව්බිමත් එහි අභිමානවත් සින්හල ජාතියත් මුහුනපා සිටින අතිෂයින්ම සෝචනීය මොහොතකදීය.

මෙම ලිපිය කියවන ඔබ සැමගෙන්, මා මෙම ලිපියේ මාර්තෲ කාවෙන් විමසා ඇත්තේ  සැමරීම” යන වචනයෙන් අප අදහස් කරන්නේ අතීතයේදී සිදුවු කිසියම් වැදගත් සත්‍ය සිද්ධියක් නැවත සිහිකිරීම නොවේද කියාය. එය උපතක්, විපතක් හෝ විවාහයක් වැනි පුද්ලික කරුණක් හෝ රටක,ජාතියක ඓතිහාසික වැදගත් කමක් ඇති සන්සිද්ධ්යක්  විය හැක. මේ කුමක් වුවත් ‘සැමරීමට නම් එය ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවු සත්‍යදෙයක් වියයුතු නොවේද?

1948 දී සුද්දන් විසින් අප රටට කිසිම ආකාරයක පූර්ණ රාස්ට්‍රපාලන නිදහසක් අපරටට ලබා දුන්නේ නැත. එමනිසා,1948 දී නිදහස ලැබුණේ යයි කීම චේතිය ගණයේ මුසාවකි. එම නිසා ඒ බොරුව මෙහිදී පමණක් සත්‍යයක් වන්නේ කෙසේද යන ප්‍රස්නය මෙහිදී මම ඔබගෙන් අසමි. 1948 දී මේ රටට කිසිම රාස්ට්‍ර පාලන ස්වාධීනත්වයක් නිදහසක්  සුද්දන් නොදුන් බවද එමනිසාම ඔවුන්ගේ යටත් විජිතවාදි පාලනයෙන් අප රට නොමිඳුනු ආකාරය මේ ලිපියේ පහතින් මම දක්වා ඇත.    

ඒ නිසා අවුරුදු පතා ජාතියක් වශයෙන්, ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති කරමින් උත්සවත් ශ්‍රීයෙන් සැමරීම සඳහා, 1948 දී මේ රටට සූද්දන් විසින් ලබාදුන්නා යයි කියන නිදහස කුමක්දැයි යන්න හැකිනම් දැන්වත් පැහැදිළිකරන මෙන් මම මේ රටේ සියළුම දේශපාලකයින්ට අභියෝග කරමි.මා දක්නා අන්දමට,1948 දී සුද්දන් විසින් අප රටට ලබාදී ඇත්තේ සෝල්බරී ව්‍යවස්ථාව නමැති යදමින්  අපගේ රට හා ජාතිය, අතපය මෙන්ම මනසද බැඳ තබා,  18 වන සිය වසේ සිට බ්‍රතාන්‍යයේ තිබුණු වෙස්ට්මින්ස්ට පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය අනුව, ඔවුන්ගේ රටේම යහපත සඳහා , ඔවුන්ගේම නීති රීති අනුව තවදුරටත් මේ රට පාලනය කිරීම සඳහා  ලාන්කික  ධනවත් ව්‍යාපාරික, ප්‍රභූ පිරිසක් අතට ඔවුන්ගේ අධිරාජ්‍යයේම යහපත  සඳහා 1948 න් පසුවද බ්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේම  යටත් විජිතයක් වශයෙන් තව දුරටත් මේ රට පාලනය කරගැනීම සඳහා ඔවුන් විසින්ම මනාසේ පුරුදු පුහුණු කරනලද, හමින් පමණක් කලුවූ, එහෙත්  සිතුම් පැතුම්, ඇඳුම් පැලඳුම්, කෑම් බීම් ආදී අනෙකුත් සෑම අන්ශය්කින්ම  සුද්දන් වූ පිරිසක් අතට මේ රටේ පාලනය මාරු කිරීම පමණි.

 එසේ නැතිව තමන්ගේම ස්වාධීන රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයකින් මේ රට පාලනය කිරීමේ බලය හෝ සමුර්ධිමත් රාජ්‍යක් වශයෙන්, ආර්ථික වශයෙන් හා සන්ස්කෘතික වශයෙන් ස්වාධින රටක් ව්වශයෙන් ඉදිරියට යාම සඳහා අපට ලබාදුන් සම්පූර්ණ නිදහසක්නම් නොවේ.  

 සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනිය හැර සෙසු සියලුම දේ ශපාලකයෝ 1948 මේ රටට බ්‍රතාන‍ය යටත්විජිත පාලන්යෙන් නිදහස ලැබූ බව තරයේ විස්වාශ කරති. එහෙත් 1948 දී එසේ නොවූ බව පිළිගත් එතුමිය 1972 දී සෝල්බරී ව්‍යවස්තාව අහෝසිකොට නව ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් මගින් මේ රට පූර්ණ නිදහස් ජනරජයක් බවට පත් කලාය. ඒ අනුව ඇත්ත වශයෙන්ම වසර 133 ක බ්‍රතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ අධිරාජ්‍යවාදි ග්‍රහනණයෙන් පළමුවරට මේ රට බේරාගත්තේ 1972 දි එතුමිය විසින් බව පි පිළිගත් සන්සිද්ධියකි. යථාර්තය එයනම් අප විසින් මේ රටේ සැබෑ නිදහස් දිනය වශයෙන් සැමරිය යුත්තේ 1972 මැයි 22 දා නොවේද.

ඒ අනුව මැතිනියගේ රජයෙන් 1972 සිට 77 දක්වාම මේ රට පූර්ණ නිදහස ලැබූ මැයි 22 දා මේ සින්හල ද්වීපය බ්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් පූර්ණ නිදහස ලැබූ දිනය වශයෙන් හා නැවත සින්හල ජාතියේ ජනරජ දිනය වශයෙන් නම්කොට වසරක් පාසා මහත් අභිමානයෙන් වසර 5ක්ම රට පුරා නිදහස් දිනය සහ ජනරජ දිනය සැමරීමේ උත්සව පැවැත්වීමට අවශ්‍ය සියළු විධිවිධාන යොදා 1977 එතුමියගේ පාලනකාලය අවසන් වන තුරුම අඛණ්ඩව එම සැමරුම් උත්සව මහත් අභිමානයෙන් රට පුරා පවතවන ලදී.  සිරිමාවෝ බන්ඩාරනායක මැතිනිය හැර සෙසු සියලුම දේශපාලකයෝ 1948 මේ රටට බ්‍රතාන‍ය යටත්විජිත පාලන්යෙන් නිදහස ලැබූ බව තරයේ විස්වාශ කරති. එහෙත් 1948 දී එසේ නොවූ බව පිළිගත් එතුමිය 1972 දී සෝල්බරී ව්‍යවස්තාව අහෝසිකොට නව ජනරජ ව්‍යවස්ථාවක් මගින් මේ රට පූර්ණ නිදහස් ජනරජයක් බවට පත් කලාය. ඒ අනුව ඇත්ත වශයෙන්ම වසර 133 ක බ්‍රතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ අධිරාජ්‍යවාදි ග්‍රහනණයෙන් පළමුවරට මේ රට බේරාගත්තේ 1972 දි එතුමිය විසින් බව පිළිගත් සන්සිද්ධියකි.

 යථාර්තය එයනම් අප විසින් මේ රටේ සැබෑ නිදහස් දිනය වශයෙන් සැමරිය යුත්තේ 1972 මැයි 22 දා නොවේද. ඒ අනුව මැතිනියගේ රජයෙන් 1972 සිට 77 දක්වාම මේ රට පූර්ණ නිදහස ලැබූ මැයි 22 දා මේ සින්හල ද්වීපය බ්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් පූර්ණ නිදහස ලැබූ දිනය වසයෙන් හා මේ රට නැවත සින්හල ජාතියේ ජනරජ දිනය වශයෙන් නම්කොට  වසරක් පාසා මහත් අභිමානයෙන් වසර 5ක්ම රට පුරා නිදස් දිනය  සහ ජනරජ දිනය සැමරීමේ උත්සව පැවැත්වීමට අවශ්‍ය සියළු විධිවිධාන යොදා 1977 එතිමියගේ පාලනකාලාය් අවසන් වන තුරුම අඛණ්ඩව එම සැමරුම් උත්සව මහත් අභිමානයෙන් රට පුරා පවත්වන ලදී. 

යතාර්තය එසේ වුවද මහජන මුදල් කෝටි ගණනින් නාස්තිකරමින් මේ රටට අද වනතුරුම කිසිදාක නොලැබුණු ඊණියා නිදහසක් (ස)මරමින් වසරක් පාසා ගාලුමුවදොර පවත්වන මේ දේශපාලන සේතාම්බර පටසළු නාඩගම දැන්වත් නතර නොකරන්නේ ඇයි?

යථාර්තය මෙසේව තිබියදී පෙබ් 4 නිදහස සැමරීම නිදහස මැරීමක් මිස සැමරීමක් නොවන බව මා ප්‍රකාශ කරනුයේ මේ නිසාය.

වර්ෂ 1815 මාර්තු 02 වන දින ඩොයිලිගේ කපටිකමින් සුද්දන් විසින් උදුරාගත් අපගේ මේ සින්හල දේශයට අහිමිවූ, සමස්ත භූමියේ ස්වෛරීත්වයේ හෝ ශිෂ්ඨාචාරයේ නිදහස අද වනතුරුම අපට ලැබීනැතත්, ඒ බව හෝ නොදන්නා රටට දැයට කිසිදු ආදරයක් නැති, අමණ දේශපාළුවන් විසින් වාර්ෂිකව සිදු කරණලද ඔවුන්ගේ දේශපාලන සේතාම්බර පටසළු නාඩගම, රාජ්‍ය බලය ගැනීමට පෙර අධිරාජ්‍ය විරෝදී, සමාජවාදී සහෝදර වරුන් වුවද, බලය ලබාගැනීමෙන් පසු අද බටහිර අධිරාජ්‍ය ගැති නිරුවත් බලුකුක්කන් මෙන් ඔවුන්ද,  ජාතිකත්වයක් නැති, මේ රට කුමක්ද කියා හෝ නොදත්, ඔවුන්ගේ බටහිර ගැති පූර්වගාමීන් මෙන්ම යලිත් මේ වසරේ ද පෙබරවාරි මස 04 වන දින ද  77 වන වරටත් ගෝල්ෆේස් හිදී  හෙළුවත්ශ්‍රීයෙන් එය සැමරීමය..මේ රටේ මිනිසුන් සිය දහස් ගනනින් හාල්, පොල් තබා ළුනු ටිකත් නැතිව කුසගින්නේ පෝලිමේ ලතවෙද්දී, බටහිර සුද්දන් සතුටු කිරීමට සහ තම දේශපාලන නිරුවත වසාගැනීමට වසරක් පාසා, කෝටි ගනන් මහජන මුදල් නාස්ති කරමින් තම මෝඩ දේශපාලන හෙළුව මුළු ලොවටම ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා වසරක් සඳහා ගාලුමුවදොර පවත්වන මේ දේශපාලන නාඩගම දැන්වත් නතර නොකරන්නේ ඇයි. මේ රටේ දෙශපාලකයින්ගේ ජාතිකත්වය සහ දේශප්‍රේමිත්වය තිබෙන්නේ කොහේදැයි මටනම් නොතේරේ. 

1948 දී සෝල්බරි ව්‍යවස්ථාවෙන් මේ රටට පෙබරවාරි 4 දා ජාතික නිදහස් දින උත්සවය පැවැත්වීම මා හැමදාම දකින්නේ කිසිදාක නූපන් දරුවෙකු වෙනුවෙන් පැවැත්වෙන උපන්දින උත්සවයක් වැනි ව්හිලුවක් මෙනි. එසේම අපි තවමත් එන්ගලන්තයේ යටත් විජිතයක් බවද එලිපිටම පිලිගැනීමක්ද ඉන් ප්‍රකාශවෙයි.

රටක හා ජාතියක නිදහස යනු කුමක්දැයි නොදන්නා එසේම එහි අභිමානය නොදන්නා පිරිස් විසින් එය පාලනය කරණු ලබනවිට සිදුවන විපරීතකම් තවමත් වෙනස් නොවී ඇති බැවින්, ඔවුන් උඩ බලාගෙන කෙළගසාගැනීම දැන්වත් නතර කිරීම සදහා වසර 2021 පෙබ 4 දා පැවති නිදහස් දිනය වෙනුවෙන් 3 දා මවිසින්  පලකරනලද අදහස් සහ  1998 දි දිවයින පුවත්පතේ නිදහස්දින සමරුවට ‘සින්හලයේ මහා පාවාදීම” යන මැයින් මවිසින් ලියලද ලිපියෙන් මේ රටට 1948 දී ලැබුණායයි කියන නිදහස පිලිබඳ  දක්වන්ලද අදහස්ද ගොණුකොට  නැවතත් ඒ අයුරින්ම මෙහි ප්‍රකාශ කරමී.

රටක් නිදහස් වූවායයි කීමට අත්‍යාවශ්‍ය කරුණු 4 ක්

කිසියම් රටක් දේශපාලන වශයෙන් නිදහස් වූවායයි කීමට අත්‍යාවශ්‍ය මූලික කරුණු 4 ක් වෙයි. එනම් ව්‍යවස්ථාදායක, විධායක සහ අධිකරණ බලය සහ අදාල රටේ භූමියේ පරම අයිතිය යන කරුණු හතරය. මෙම ප්‍රධාන අත්‍යාවශ්‍ය අන්ග හතරම සෝල්බරී ව්‍යවස්ථාවෙන් මේ රටට ලබාදී නොතිබුණු බව අපි හොඳාකාරවම දනිමු. මන්ද 1972 දී  බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ රජයෙන් මේ රට ජනරජයක් බවට ප්‍රකාශ කරන තුරු මෙ මේ රටේ පාර්ලිමේන්තුවේ නීති සම්පාදනය කළේ එන්ගලන්තයේ රැජිනගේ නමිනි. එසේම, ඒ වන තුරුම මේ රටේ විධායක බලය තිබුණේද එන්ගලන්තයේ මහ රැජින විසින් පත් කරණු ලැබූ අග්‍රාණ්ඩුකාරයකුගේ යටතේය.  තුන්වනුව එමව්‍යවස්ථාව යටතේ ලන්කාවේ උපරිමාධිකරනණයක් තිබුණද අභියාචන බලය තිබුණේ එන්ගලන්තයේ සාමි මණ්ඩලයේම බැවින් අධිකරණ බලයද තිබුණේද එන්ගලන්තයේමය.

මීට අමතරව මේ රට තුල ක්‍රියාත්මක වූයේද එන්ගලන්තයේ වෙස්ට්මින්ස්ටර් පාර්ලිමේන්තුවේම අනුපිටපතක් වූ පාලන ක්‍රමයකි. එසේම පූර්ණ නිදහස  සම්පූර්ණවීම සඳහා 1815 දී ලන්කා රාජ්‍යයට අයත්ව තිබුණු මාලදිවයිනද ව්‍යවස්ථාවේ 1. (2) යටතේ ලන්කාවේ අයිතියෙන් බැහැරකොට ඇති අතර එසේම ලක් රජයේ භූමියෙන් 2/3 ක් පමණ වූ මධ්‍යමකඳුකරයේ හිස් අයිතියද ලක් රජයට ආපසු භාරදී නොතිබුණි.එසේ වීමට හේතුව සුද්දන් විසින් බලහත් කාරෙයෙන් අල්ලාගත් උඩරට සින්හලයින්ට අයිතිව තිබුණු අක්කර 13 ලක්ෂයක් පමණ බූමියේ ඔවුන් විසින් දකුණු ඉන්දියාවෙන් මෙහි ආනයනය කරණලද 12 ලක්ෂයක් පමණවු ඉන්දියානුවන්ද එම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත් කොට භූමියේ හිස් අයිතිය මේ රටට ආපසු පවරා නොදුන් නිසාය.   

අභිමානවත්  වාරියපොල හිමි  සහ සින්හලේ නිලමේවරු 1815                                         

 මා එසේ පවසනුයේ 1948 තබා අදවන තුරුත් මේ රටට හෝ ජාතියට කිසිදු නිදහසක් ලැබී නැති නිසාය. ඊනියා නිදහසක් 1948 දී අපට ලබුනායයි කිවද රටේ හා භූමියේ පරම නිදහස, පාලන නිදහස, බසේ නිදහස, සන්ස්කෘතියේ නිදහස, ආර්ථික නිදහස, සිතීමේ හෝ ආකල්පවල නිදහස ආදි නිදහස් රටකට තිබියයුතු වැදගත් කිසිවක් තවම අපට ලැබී නැත.

මට පෙනෙන ආකාරයට 1948 පෙබරවාරි 4 දා සිදුවුයේ 1947 දී ඉන්දියාව බ්‍රතාන්ය ග්‍රහනයෙන් ඉවත්වීමත් සමග කඩාවැටුණු ඉන්ග්‍රීසි බල අධිකාරීයට ලන්කාව හෝ හොදින් තබාගැනීම වාසිදායක බව සිතු සුද්දන් විසින්  ඔවුන්ගේ ඔනෑ එපාකම් ඉටුකරවා ගතහැකි සුවච කීකරු ගෝලබාල පිරිසක් අතට මෙහි පාලන බලය දී තෝන්ලණුව තමන් අතේ ම තබාගෙන යාම සදහා අග්නිදිග ආසියාවේ සුදුසුම රට ලන්කාව බව බව ඔවුන් කල්පනාකල බැවින් යයි මට සිතේ. ඒ ඉන්දියාව නැති උනත් අග්නිදිග ආසියාවේ තම අධිරාජ්යයේ අනාගත වැදගත් කටයුතු කරගැනීම සදහා ශ්‍රී ලන්කාව උපාය මර්ගගික ශයෙන් තබාගතයුතු බව ඔවුන් උපකල්පනය කල බැවිනි. ගෝලිය වශයෙන් එහි පිහිටීම මෙන්ම තමන්ට අවනත බෙදා වෙන්කකළ, මානසික වශයෙන් බුද්ධිසෝධනය කකළ පාලක පැලැන්තියක් එහි සිටින බව ඔවුන් මැනවින් දැනසිටියාට සැක නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම් ඔවුන් රටින් පිටවී ගියද ඔවුන් සිටි පුටුවේ වාඩිවි ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා අනුව ක්‍රියාකරන පිරිසක් ඒ වනවිටත් ඔවුන් විසින් මෙහි නිර්මාණය කොට තිබින. හමින් කලු වුවද සුද්දන්ටත් වඩා හොදින් ඔවුන්ගේ කටයුතු මොවුන් සිදු කරන බව දිවැසින් මෙන් ඔවුන්  දැක ඇත. අදටත් මේ රටේ ක්‍රියත්මකවන දේශපාලනය දෙස බලන ඕනෑම කෙනෙකුට ඒ බව මැනවින් පැහැදිළි වේ. අදටත් සමාජවාදීඉ සහෝදරයින්ගේ රජය  සිදු කරණුයේද එයම නොවේද. 

සෝල්බරී විවස්ථාව කපටි ජෙනින් විසින් නිර්මාණය කලේ එකී වැඩපිලිවෙල ක්‍රියාත්මක කරගැනීමේ තෝන්ලණුව වසයෙනි. අපේ මෝඩ දේශපාලකයින් එය ධාතු කරන්ඩුවක් මෙන් පිළිගත් බව පෙනේ. එහි අන්තර්ගතය දෙස විමසිල්ලෙන් බලන ඔනෑම බුද්ධිමත් කෙනෙකුට කපටි සුද්දන්ගේ එම යටි අරමුණ පැහැදිළිවම දැකගත හැක. ඔවුන්ගේම වෙස්මින්ස්ටර් පාර්ලිමේන්තු කැබිනෙට්  ආණ්ඩුකරමය,  නිලතල ධූරාවළිය, අභියාචන කෙලවර ප්‍රිවිකෞන්සලේ තබාගත් අධිකරණ යාන්ත්‍රණය, රාජ්ය පාලනක්‍රමය, පාලන භාශාව, ආණ්ඩුකාරයා පත්කිරීමේ බලය,  විදේශ ගිවිසුම්වලට එළඹීමේ බලතල, යුද්ධය ප්‍රකාශ කිරීමේ බලය රැජිනගේ අතේ තබා ගැනීමට අමතරව 45 වන වගන්තිය යටතේ විධායක බලයද එන්ගලන්තයේ මහ රැජිනගේ/රජුගේ අතම තබාගැනීම  මෙන්ම කටුනායක, ත්‍රිකුණාමල ගුවන් කඳවුරුද ඔවුන් අතම තබාගැනීම සහ පොදුරාජ්ය මන්ඩලය නැමැති බ්‍රතාන්ය අධිරාජ්යයේ  සාමාජිකයකු වශයෙන් රන්දවාගැනීම, මේ රට තුල ජාතීන්  කීපයක් සිටින බව විවස්ථාවෙන්ම ප්‍රකාශකොට 29 වන වගන්තියෙන් ලන්කා ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට කිසිම දවසක මෙහි නොසිටි සුලුජාතීන් නම් අමුතුම සතුන් ජාතියක් ඇතිකොට, ඒ අනුව 1833 මේ රට බෙදා පාලනය කිරීම සදහා ඔවුන් රට බෙදු පලාත් පදනම් කරගෙන සින්හල දෙමල හා මුස්ලිම් ආදී වසයෙන් ජනකොටස් බෙදා රට අවුල්කිරීම සහ සින්හලයින්ද සතුරු කන්ඩායම්වලට බෙදීමට පක්ෂ දේශපාලන ක්‍රමයද නමැති සමාජ හූනියමද හන්දුන්වා දෙමින් සෝල්බරී විවස්ථාව නම්වූ මලතොණ්ඩුව අපේ ගෙලේ එල්ලා එය මාරුවෙන් මාරුවට දක්කා මේ රට විනාශකිරිමට අවශය සියළු විධිවිධාන යොදා ජාතියක පන්සකූලය දීමට පමණක් ඉතිරිකොටය,  ඔවුන් මින් පිටව ගියේ.

මීට අමතරවව මේ රට සදාකාලිකව අස්ථාවර කිරීම සදහා ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර සහ වතු අධිරාජ්‍යයේ වහල් මෙහෙයට දකුනු ඉන්දියාවෙන් ගෙන ආ ලක්ෂ 12 කට වැඩි බ්‍රතාන්ය පුරවැසියන් ද මෙහි පදින්චිකොට යාමෙන් මේ රටේ අනාගත දේශපාලන, ආර්තික, සාමාජික හා සන්ස්කෘතික වසයෙන් මහා ගිනිකන්දක් නිර්මාණයකොට යාමටද සුද්දා අමතක කලේ නැත. 1948 පසුවී 77 වසරක් ගතව ඇතත් රටක් වසයෙන් ජාතියක් වසයෙන් අප තවමත් හිර වී සිටින්නේ ඒ අධිරාජ්‍යවාදී මාරාන්තික මළපුඩුවේම නොවේද.1948 සුද්දන් මේ රට්න් පිටවී ගියත් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමින් කෙරෙන විවිධ බලපෑම් වලට අමතරව ඊනියා ජාත්යන්තර සන්විධාන හරහාද ඔවුන් විසින් කරණුලබන තර්ජන ගර්ජන දෙස බැලීමෙන්ද අප තවමත් ඔවුන්ගේ යටත් විජිතයක් යන මානසිකත්වයෙන් කටයුතු කරන බව ඉතා පහැදිලිය.

එපමණක්ද නොව මේ රටේ නිදහස් දිනය පැවැත්වෙන දවස පවා ඔවුන් අපට නියමකොටදී ගොස් ඇත. පෙබරවාරි 4 ජෙනින්ගේ බිරිදගේ උපන්දිනය යයිද කියවේ. කොටින්ම කීවොත් අපි තවමත් සිතන්නේද, කන්නේ බොන්නෙද, අඳින්නේද පලඳින්නේද සුද්දන්මෙන්මය. ඊනියා නිදහස ලැබී වසර 77ක් ගියත් මේ රටේ මිනිසුන්ගේ සහ ගැහැනුන්ගේ නම්, ස්ථානනාම, නගර නාම අතුරුපාරක පවා නම් තවමත් සුද්දන්ගේ නම්මය.විෂේශයෙන්ම කොලඹ නගරය මන්මාවත් චතුරස්ස්‍ර වල නම් දෙස බලන්විට එය ලන්ඩන් නගරයේම කොටසක්දැයි සිතේ. එපමණක් නොව මේ රටේ සින්හලයින් දහස් ගනන් වධ බන්ධනදී මරා දැමූ බ්‍රවුන් රිග්,ටොරින්ග්ටන්, මැක් ඩොවල් වැන්නවුන්ගේ නම්ද අපේ සින්හල්යින් තවමත් ගෞරවයෙන් සලකති. මේ රටට තවමත් කිසිදු නිදහසක් ලැබී නැතිබව මා ප්‍රකාශ කරණුයේ මේ ආදී හේතූන් නිසාය.

අප ලබා ඇති නිදහසේ නියම තත්වය එසේ වුවද වසරක් පාසා පෙබරවාරි 4 දා නිදහස සැමරීමට යයි කියා ජාතික ධනය කෝට් ගනනින් මෙන්ම රටේ සන් වර්ධනයට ඵලදායක අන්දමින් යෙදියයුතු වටිනා මිනිස් සම්පතද නාස්ති කරමින් 77 වන වරටත් අපේ රටේ දේශපාලකයින් මේ පවත්වන්නේ කාට ලැබුණු නිදහසක් අරභයාදැයි මම අසමි.

මගේ අදහසේ හැටියට 1948 නිදහස ලැබුනායයි කියන්ට අපට ඉතිරිව ඇත්තේ  නමෝ නමෝ මාතා සින්දුව පමණි. එයද 2015 සිට දෙමලෙන්ද ගැයින. 1815 දී ජාතියට  අහිමිවූ අපේ ජාතික කොඩියද 48 දී නැවත් නොඉසවූ නිසා අපට ජාතියක් වසයෙන් කොඩියක්ද නැත. ඒ වෙනුවට දැනට ඇත්තේ 1953 දී පටිදෙකක් ගසා දේශපාලකයින් හදාගත් බහුජාතික රෙදි කැබෙල්ලක් වූ අපබ්බ්‍රන්ශ නිර්මාණයකි.

 මේ අතර යාන්තමින් ව්සර 24 කට පසු හෝ 1972 දී සිරිමා බන්ඩාරනායක මැතිනිය මේ රට ජනරජයක් බවට පත්කොට, බ්‍රතාන්ය ග්‍රහනයෙන් අධිකරණයද නිදහස්කොට,සුද්දන්සතු වතු, තෙල් සමාගම් ආදිය ජනසතුකොට එක්තරා අන්දමක ස්වාධීන බවක් රටතුල ඇතිකලාය.  ඒ අනුව ඇත්ත වසයෙන්ම මේ රටට දේශපාලන නිදහස ලබාගත්තේ 1972 මැයි මස 22 දායයි කිවයූතුය. එමනිසා මේ ර රටේ නිදහසේ මාතාව වසයෙන් උපහාර කලයුත්තේ ඇයට යයි මම සිතමි. එහෙත් අපේ දේශපාලකයින්ගේ කුහක කමේ මහත කොපමනදැයි කිවහොත් අද දක්වාම රටේ සුදුසු තැනක ඇයගේ පිළිරුවක්වත් පිහිටුවා නැත. මා හිතන අන්දමට 1948 ලබා නොගත්, එසේම 48 දී නොලැඹුණු  නිදහසක් සිහිකිරීම සදහා ගොඩනැගූ ඊනියා නිදහස් මන්දිරය  දඇන්වත් ජනරජයක් බවට පත්වූ දිනය සිහිකිරීම සදහා ජනරජ මන්දිරය වසයෙන් නම්කල යුතුය. ඒ අනුව එම චතුරස්‍රයද ජනරජ චතුරස්ස්‍රය වසයෙන් නම්කල යුතුයයි මම යෝජනා කරමි. මේ රටේ නියම නිදහසේ මාතාවවූ  බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ පිලිරුව සෑදිය යුත්තේද එහිමය.

 නිදහසට පසුවදනක්

පුන්චි කාලයේ අපට කියා දී තිබුනේ ලන්කාවට නිදහස ලැබුනේ 1948 පෙබරවාරි 4 දා කියල. ඔහොම සුරන්ගනා කථා කියා අප රවටන්ට පුලුවන්කම ඒ කාලේ තිබුණා. නමුත් හය හතර තේඉරෙනකොට අපට තේරුනා 48 මේරටට හා ජනතාවට සැබේ නිදහසක් නොලැබුණු බව. පාසැලේදීත් එහෙම එකක් 48 ලැබුනා කියා උගැන්නුවා. ප්‍රජාචාර පොත්පත්වලත් තිබුනා. වසරක් පාසා පත්තරවලත් මහත් උජාරුවට අතිරේක දැම්මා. වසරක් පාසා ඒ සදහා මහජන මුදල් කෝටිගනන් වැයකොට කලින් කල බලයට ආපු දේශපාලකයින්ගේ පුහු උජාරුව පෙන්වීමට  මහජනමුදල් කෝටි ගනන් වැය කරමින් ගෝල්පේස් එක පැත්තේ ත්‍රිවිධ හමුදා ආචාර, රථ පෙලපාලි. ගුවන් සන්දර්ශන, පාසැල් ලමුන් සියදහස් ගානක් කට්ට අව්වේ වේලා පෙලපාලියේ ගෙන යමින් වසරක් පාසා අපේ රටේ දේශපාලකයින් කරන මෙ ජාතික ධන විනාසය මෙන්ම සේතාම්බර පඨසලු නාඩගමක් බව තේරුනේ ලොකු මහත්වී රට තොට ගැන අවභෝධයක් ඇති උනාට පසුවය. මේ අනුව මේ රටේ දෙශපාලකයින් 1948 සිට් 1972දක්වාත් එසේම නැවටත් 1978 සිට මේ වසර දක්වාත් නිදහස් උත්සවය නමින්  සිදුකොට ඇත්තේ හුදු මොනර  රන්ගනයක් පමනකැයි මම කියමි.මන්ද මොනරා උගේ රන්ගනය ලස්සනයැයි මොනරිය ඉදිරියේ රන්ගනය දැවුවද උගේ පස්චාත් ප්රදේශම එලියේ නිසා තමන් හෙලුවෙන් නටනබවත් ඌ නොදන්නා නිසාය.

මම මේ ගැන පළමුවරට ලියන්ට පත්ටන්ගත්තේ 1997 දිවයිනේ නිදහස් දින අතිරේකයෙන්

එවකට දිවයින පුවත්පතේ ප්‍රධාන කතුවරයා වු මගේ මිත්‍ර උපාලී තෙන්නකෝන් මට ඇරයුමක් කලා ඒ වසරේ නිදහස් දින පුවත්පත් අතිරේකයට ලිපියක් ලියන්ට  කියල. ඒ අනුව යැවූ ලිපියෙන් කරුණු දෙකක් මට කියන්ට ඔනෑකලා. පලමු කරුණ 1948 මේ රටට කිසිම නිදහසක් ලැබුනේ හෝ ලබාගත්තේ නැති බව. දෙවැන්න ජී.ඇල්, පීරිස්, ජයම්පති වික්ක්‍රමරත්න සුසන්යෝගයෙන් හදපු චන්ද්‍රිකාගේ, රට කොටින්ට  පාවාදීමේ දේශපාලන පැකේජය (ජේ ආර් පොට්ටනිය වශයෙන් නම්කල) ආදීනව පෙන්වා එය පරාජය කලයුතු.බවය. මගේ යොජනාවක් අනුව එවකට අස්ගිරි පාර්ශවයේ මහානායක හිමියන්වූ පලීපාන ශ්‍රී චන්දානන්ද හිමියන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ත්‍රයි නිකායික මහානායක හිමිවරුන් සහ රටේ ජාති හිතෂී උගතුන් 50 ක් පමණ අස්ගිරියේ චන්දානන්ද ශාලාවට ගෙන්වා සාකච්චාකොට මවිසින් සන්ස්කරනය කරනලද පොට්ටනිය පැරෙදවීමට මුලිකවූ ලිපියෙන් රට හා ජාතිය පාවාදීමක් සිදුවන බැවින් එය වහාම ඉල්ලා අස්කරගන්නා මෙන් ජනාධිපතිවරියට දැන්වූ ලිපිය ඇතුල්කිරීම. එම ලිපිය දිවයින පත්තරයේ පලවීමෙන් පසු එය කියවූ කොලඹ වෝඩ් පෙදෙසේ වෛද්‍යවරකයකුවු ජයන්ත ගුනරත්න ජයතිලක මහතා මට දුරකතනයෙන් කථාකොට එම ලිපිය  පොතක් වසයෙන් මුද්‍රණයකල. ඒ අනුව පොත් 1000 ක් මුද්‍රණයකොට මට 900 එව්වා. මා ඒ වනවිට ජාතික ඒකාඛධ  කමිටුවේ  මහනුවර සාඛාවේ සභාපති.

මා පලමු වතාවට 1948 දී මේ රටට හෝ මහජන්තාවට කිසිදු නිදහසක් නොලැබුණු බව ප්‍රකාශකලේ එම ලිපියෙනි.  එදා සිට මේ දක්වා මට ලැබුණු හැම අවස්ථාවකදීම තවත් කරුණු ද එක් කොට මා මේ ගැන ලියා ඇත. විවිධ අවස්ථාවල රැස්වීම්වලදී කථාකොට ඇත. එහෙත් කිසිම රජයකට මා කියන පනිවිඩය තෙරුම් ගැනීමට අද දක්වාම  පුලුවන්වී නැත. අපේ රටේ ජාතිකත්වය අදුනන, ඇත්ත තේරුම් ගන්ට හැකි එසේම ජනමතයට කන්දෙන දේසපාලකයින් නැතිබව එයින්ම පැහැදිළිවේ. 1948 වන විට ආසියආවේම ජපානයට පමණක් දෙවැනි වූ දියුනුම ආර්තිකය තිබුණු මේ රට වර්තමානයේ  ආර්ථික වශයෙන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට පමණක් දෙවැනි වන තත්වයට ඇද වැටීම ගැන මේ අනුව අපි කිසිසේත්ම පුදුම විය යුතු නැත.

මෙවැනි අතිශයින්ම සෝචනීය තත්වයක් තිබියදී, මිනිසු සිය දහස් ගනන් මියයද්දී,මුලු රටම සාගතයකින් පෙලෙද්දී,අහස උසට බඩුමිල නගිද්දී මේ වසරේත් 77 වන වරටත් මේ ප්‍රෝඩාව සහ රජ විහිලු සන්දර්ශනය පැවැත්වීම ලෝක විහිලුවක් නොවේද

මේ වසරේත් නිරපරාදේ මහජන මුදල් රුපියල් කෝටි ගනනින් නාස්ති කොට ඉනියා නිදහස් උත්සවය පැවැත්වීම් සිදු කෙරින. ඒ සේතාම්බර පටසලු සන්දර්ශනය දැවත් නතර් කළ්ඒයුතු නොවෙද?. 1978 සිටම තමන් සෙළුවෙන් පෙරහැරේ යනබව මේ රටේ දේශපාලකයෝ නොදනිත්.එනමුදු මතු යම් දිනක කවදාහෝ ඔවුන්ද පෙරදවස රජකෙනෙකු කලාක්මෙන් හෙළුවෙන් ඇතුපින් යමින් තම හෙළුව මුළු ලොවටම යළිත් ප්‍රදර්ශනය කලබව හඬගා ඒකාන්තයෙන්ම කියනු ඇත. එසේම.හෙලුවෙන් පෙරහැරේ ගිය බව මුලු ලොවටම හන්ඩගා කියනු ඒකාන්තය. මා කියන මේ බස ඔවුන්ට නොඇසෙනු ඇත එසේම න්තේරෙනුද ඇත

එහෙත් මාගේ මේ තනි සටන කවදා හෝ දිනන බව මට ස්ථිර වසයෙන්ම විස්වාශය. එබැවින් එය දිනන තුරු හෝ මා මැරෙනතුරු හෝ මගේ රට වෙනුවෙන්, ජාතිය වෙනුවෙන් සහ සාශනය වෙනුවෙන් මම දිගටම හුදකලාවම හෝ ඒකචාරි සින්හයකු මෙන් මෙම සටන ගෙනයමි කිසියම් ලෙසකින් මට එය ඉටුකළ නොහැකි වුවද කවුරු හරි සින්හල මවකගේ කුසක උපදින එඩිතර පුතෙකු අනිවාර්යෙන්ම මේ රට සුදු අධිරාජ්‍යවාදින්ගෙන් නියම නිදහස ලැබුවේ 1972 මැයිමස 22 දිනයයි මුලු ලොවටම හඅන්ඩගා  කියනු ඇත.

මෙම ලිපිය අවසන් කිරීම සඳහා අවසාන වසයෙන් මේ ඇස් නැති, කන් නැති හිතන්ට ඔලුවක් නැති, එසේම ගඳ සුවඳ නොදැනෙන දේසපාලකයින් සියලුදෙනාගෙන්ම පහත සදහන් ප්‍රශ්න කීපය මම අසමි.

විදේශ ආධිපත්තියකින් කිසියම් රටකට නිදහස ලබෙනවා කියන්නේ මොකක්ද.

1948 දී ලඇබුනායයි කියන නිදහස එසේම එදා සිට මෙදා දක්වා ජාතියේ අපමණ ධනස්කන්ධයක් වැයකොට මහත් උජාරුවෙන් සමරණ ජාතික නිදහස තියෙන්නේ කොහේද, එය ලැබී ඇත්තේ කාටද.මාරුවෙන් මාරුවට දේශපාලනය කරන අයට පමණක් නොවේද?

වසර 2500 කට වැඩි ඉතිහාශයක් තිබී 1815 දී අපට අහිමිවූ ,1815 දි සුද්දාට භාරදෙනකොට සින්හලේ රාජධානිය සතුව තිබුණු, සෝල්බරී විවස්ථාවෙන් මුස්ලිම් මිනිසුන්ට භාරදුන් මාලදිවයින් ඇතුලු සින්හලේ රාජධානිය 1948 දී අපට ආපසු ලැබුනාද.?

1815 පැවති රටේ නම වූ සින්හලේ කියන නමවත් (සුද්දා සින්හලයින්ගේ රට යන අරුතෙන් එය සිලොන් කී) ආපසු 1948 දී ලබාගත්තාද?.

1815 මේ රටේ රාජ්ය භාෂාව වූ සින්හල භාෂාව අදවනතුරුත් මේ රටේ රාජ්ය භාෂාව, පාලන හා අධිකරන භාෂාව වෂයෙන් ස්ථාපිත වුනාද?.

ක්‍රි.පූ. 307 සිට මේ රටේ රාජ්‍යය ආගම වූ බුද්ධාගමට  නිසිතැන ලැබුනාද?

1815 සුද්දට භාරදුන් ලක් පොලවේ නිරවුල් හිස් භුක්තිය 1948 දී ලබාගත්තද, අදවනතුරුත් නැති බව ඔබ දන්නවාද?

1815 වනතුරු රටේ ජාතිය වසයෙන් හැදින්වූ සින්හල ජාතිය යන නමවත් 48 දී ලබාගත්තාද?

1840 න් පසු වරින් වර සුද්දන් ඔවුන්ගේ වතුවල සහ වියාපාරවල වැඩට ඉන්දියාවෙන් ගෙනා සුද්දන්ගේ වහල්ලු මේ රටෙන් සුද්ද්දන් යනවිට ආපසු ගෙනියන්ට කියා බලකොට සින්හලයාගේ ජන්ම භූමිය නිදහස් කරගත්තාද?

සුද්දාගේ පාලනය සදාලිකවම තවදුරටත් මේ රටේ පවත්වාගෙන යාම සදහා අයිවෝ ජෙනින් විසින්, මේ රට බෙදා පාලනය කිරිම, දෙමල සහ මුසල්මානු සුලුජන කොටස් 29 වන වගන්තියෙන් බලවත්කොට සින්හල ජාතිය සහ සම්බුද්ධ සාශනය මේ රටින් තුරන් කිරීමේ මරඋගුල වශයෙන් සකස්කල සෝල්බරී විවස්ථාව අනුවම එන්ගලන්තයේ සුද්දන්ගේ නියොජිතයින් වන කලු සුද්දන් විසින්ම තවදුරටත්මේ රට පාලනය කරන බව ඔබ දන්නවාද. ඒ මරඋගුඋලෙන් ගැලවී මේ රටේ පාලනයට පදනම වියයුතු රටට ගැලපෙන රටේ 2500 ශිස්ඨාචාරයේ පදනම මත ආණ්ඩුකරම ව්‍යවස්ථාවක් හදාගත්තාද. නැති බව ඔබ දන්නවාද.  ඉන්දියාව තම ව්‍යවස්ථාව  හදන්ට පටන්ගත්තේ 1935. එය භාර කලේ ශ්‍රේඨෂ්ඨ භාරත පුත්ත්‍රයෙක්වූ ඇම්බෙඩ්කාර්ට බව ඔබලා දන්නවාද?

අපගේ දේශයට හා සන්ස්කෘතියට ආවේනික වු ශිස්ඨාචාරය මත පදනම්වූ නීති ක්‍රමයක හා පාලන ක්‍රමයක අවස්‍යතාව ගැන ඔබ සිහිනෙන් හෝ සිතා තියෙනවාද?

1948 ඊනියා නිදහස ලැබී වසර 77 ක් ගතවීත් 2500 පුරා මේ රටේ ශිෂ්ඨාචාරය ගොඩනැගූ, ඉන්දීය සහ බටහිර ආක්‍රමනිකයින්ගෙන් සිය ජීවිත පුදා රට ජාතිය බේරාගත් භූමිපුත්‍රයින්වු උඩරට සාඩම්බර ගැමියන්ගේ අහිමිවූ උරුමයන් හා අයිතිවාසිකම් ආපසු ලබා ගත්තාද. විශේෂයෙන්ම එවකට උඩරට රාජධහානියේ සින්හල මිනිසුන්ගේ ඉඩ  කඩම් ආපසු ලබා දුන්නාද.අද ඒ ඉඩම් සියල්ල ඉන්දීය වතු කම්කරුවන්ට රනිල්, සජිත් සහ  අනුර යන තිදෙනාම සින්නක්කර  කරදී දීමට පොරොන්දුවූ බව මෙය කියවන ඔබ ඔබ දන්නවාද?

වර්තමාන ජනාධිපති වරයාගේ අග්‍ර පුරෝහිතයකු වන සමන්ත විද්‍යාරත්න කියන ඇමතිවරයා උඩරට සින්හලයිගේ ඉඩම් වතු දමළුන්ට ලබාදී එම ඉඩම්වල තට්ටු නිවාස හදාදීමට ප්‍රසිද්ධියේ පොරොන්දුවී ඇති බව ඔබ දන්නවාද?

1948 ඊනියා නිදහසින් පසු 77 වසරක් ගතව ඇතත් ස්වාධීන, ස්වෛරී හා සැබෑ නිදහස් රටක් අද්වනතුරුත් මේ රටේ වසර 2500 ක් පුරා ජන්ම උරුමකරුවන් වන ඔබලා මේ පොලව මත ස්ථාපිත කර ගත්තාද?

වතුකරයේ ඉඩම් ඉන්දීය දෙමළුන්ට දුන් පසු ඔබලා මියගිය පසු ඔබගේ දරු මුනුබුරන් ජීවත් වන්නේ කොහේද කියා ඔබ කිසි දිනක සිතුවාද?

1948 දී නිදහසක් ලැබුණානම් 1961 දි රජයට විරුද්ධව ලියනගේ/ කළ කුමන්තරණය සහ 1971 දී ජා. වි.පෙ කැරැල්ලද රැජිනගේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව කරනලද කුමන්ත්‍රණ වශයෙන් හැදින්වුයේ ඇයි?

1948 දී මේ රට පූර්ණ නිදහස ලබා තිබුණානම් 1962 රජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණයේ විත්තිකරුවන් බ්‍රතාන්‍ය ප්‍රිවි කවුන්සලයෙන් නිදහස්කලේ කෙසේද?

1947 දී ඉන්ග්‍රීසි පාලනයෙන් නිදහස ලබාගත් භාරතය 1951 දී ජනරජයක් වශයෙන් ප්‍රකාශ කලානම් 1948 දීම මේ රටත් ජනරජයක් නොකළේ ඇයි?

1972 දී බන්ඩාරනායක මැතිනිය කරනතුරු වසර 24 ක් තිස්සේ කිසිවෙකු මේ රට ජනරජයක්  වශයෙන් ප්‍රකාශ නොකලේ ඇයි?

 1977 දී බලයට පත්වූ ජේ ආර් මැයි 22 ජනරජ දිනය අවලන්ගුකොට නැවතත් පෙබරවාරි 4 නිදහස සැමැරීම ඇරැඹීය. නිදහස් පක්ශයේ පියා වූ බන්ඩාරනායකගේ අතිජාත දුවනිය වූ චන්ද්‍රිකා 1994 දී බලයට පත් වුවද  බටහිර ගැති සෝබෝන් මානසික ඇයද නැවතත් පෙබ 4 ම නිදහස් දිනය පැවැත්වීය. ඉන්පසු බලයට පැමිණි ශ්‍රී ලන්කා පක්ශයේ බලකණුව වූ මහින්ද රාජපක්සද පෙබ 4 ම කිසිදාක නූපන් දරුවාගේ උපන් දිනය පැවැත්වීම දිගටම කලේය. යහපාලන රජයේ රනිල් -සිරිසේන යුගලයද එයම කලහ. ඉන්පසු යලිත් බලයට පත් වූ ශ්‍රී ලන්කා රාජපක්ශලාද පෙබ 4 ටම පෙම්බැදි බව අදටත් පෙනේ. කිසිදාක අපට නොලැබුණු ඒ නිදහස පෙබ් 4 ම රතු විප්ලවකාරී දේශප්‍රේමීන් යයි කියන මල්ලිලාද අදටත් පෙබ 4 ම එය පැවැත්වීම කොතරම්නම් අවාසනාවන්තද. කොතරම් ලැජ්ජා සහගතද?

පෙබරවාරි 4 ජෙනින්ස්ගේ බිරිඳගේ උපන්දිනය බවවත් අපේ දේශපාලකයින් දන්නවාද? 

ඒ අනුව1948 සිට (1972-75 හැර) වසර 77ක් තිස්සේ අපේ දේශපාලකයින් ශ්‍රී ලන්කාවේ ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති කරමින් ජාතික නිදහස් දිනය වශයෙන් ජෙනින්ස්ගේ බිරිඳගේ උපන්දිනය සැමරූ මෝඩ රැළක් බව දැන් වත් ඔබට වැටහෙනවාද?

වැටත් නියරත් යන දෙකම ගොයම් කානම් කාට කියමු ද ඒ අමාරුව. පරගැති බහුජාතික සහ බහුආගමික එ.ජා,ප.  එසේ කිරීම ගැන අපි මවිත නොවෙමු.   1972 මැයි මස 22 දින  මේ රට ජනරජයක් බවට පත් කොට 1815 න් පසු පලමු වතාවට ජාතීයට නිදහස ලබාදීමෙන් පසු 1977 දක්වා වසර 5ක් ජනරජ දිනය නිදස් දිනය වශයෙන්  පැවැත්වීමෙන් පසු 1977 බලයට පැමිණි ජේ.ආර් ගේ රජය යලිත් පෙබරවාරි 4 ම ජාතියේ  නිදහස් දිනය වශයෙන් පැවැත්වීම ආරම්භ කරණ ලදුව අද දක්වාම ඒ අනුව පෙබ් 4 දිනම නැවතත් නිදහස් දිනය සැමරීම ආරම්භ කෙරිණ.නිදහසේ සැබෑ මාතාවවූ බන්ඩාරනායක මැතිනියගේ තුරුළේ හැදුණු වැඩුණු අයම මේ අයුරින් ඒ උතුම් ලක් මාතාව, (නූතන විහාරමහාදේවිය) පාවා දීම අපටනම් කිසි ලෙසකින් අනුමත කල නොහැක. සින්හල ජාතිය මෙවැනි නිවට නියාලු, ගඳ සුවඳ නොදැනෙන කෘතගුන නොදන්නා පරගැති දැයක් වූයේ කෙසේදැයි මටනම් කිසිසේත්ම අදහාගත නොහැක.

බන්ඩාරනායක ඝාතනයෙන් පසු මැතිනිය පනදුන් ශ්‍රී ලන්කා නිදහස් පක්සයේ තිඹිරිගෙයින්ම උපන් එසේම ඒ තොටිල්ලේම හැදුනු වැඩුණු උදවියම ඇය විසින් ජාතියට දායාදකළ මැයි 22 ජනරජ දිනය අවලන්ගුකොට පරගැති එ.ජා.ප. යේ ඕනෑ එපාකම් සපුරමින් මහජනමුදල් කෝටි ගනනින් වැය කරමින් 1948 තබා අද වනතුරුත් අපට නොලැබුණු නිද්හසක් සමරමුයි කියා විළිලජ්ජා නැතිව සුද්දියකුගේ උපන් දිනයක් සැමරීමට සින්හල ජාතියේ ජාතික අහිමානය  මේ අන්දමින් විනාශකරමින් අපගේ මේ උදාර ජාතිය පවාදීම අපි කෙසේනම් තව දුරටත් ඉවසා සිටිමුද?

රටක හා ජාතියක නිදහස යනු කුමක්දැයි නොදන්නා එසේම මේ සින්හල දේශයේ වසර 2566 ක අඛණ්ඩ අභිමානනීය ඉතිහාශය නොදන්නා පිරිස් ඒ වගේම තම රටක හා ජාතිය ගැන  භක්තියක්, හෝ ආදරයක් නැති ඉන්ග්‍රීසි කාරයින්ගේ ගෝල අඳබාලයන් 1815 න් පසු 1972 මැයි මස 22 වන දින සීරිමාවෝ බන්ඩාරනායක අගමැතිනිය ලබාදුන් නිදහස පසෙක දමා ජෙනින්ගේ බිරිදගේ උපන්දිනය සමරන පෙබ 4 වන දින, ජාතියක් වශයෙන් කිසිදාක සින්හල ජාතියට හෝ මේ රටට නොලැබුණු නිදහසක් උජාරුවට සමරමින් සාපරාඅදී අන්දමින් යලිත් ජාතියක් මරණ  මේ අවස්ථාවේදී පරක් තෙරක් නැති ඈත එපිට ඉන්දීය සයුරේ මුරිසි (මෝරිටිස්) දිවයිනේදී පර සුද්දන්ගේ සිරකරුවකු වශයෙන් 1829 දී අව්සන් හුස්ම හෙලූ අවස්ට්ථාවේදී සැරයටියක ආධාරයෙන් නැමීගෙන මුරිසි පොලෝමත ඇවිදිමින් ඇහෙලේපොල වීර මහ අධිකාරම් තුමා මුරිසි පොලොව මත සෙවූ 1815 දි ජාතියක් වශයෙන් අපට අහිමිවූ ඔබේත් මගේත්, රටේ හා ජාතියේත් ඒ සැබෑ නිදහස ලක්පොලොව මත සිසාරා සොයමින් අදත් අපි හඬමින්, වැළපෙමින් තව කොතෙක්කල් නම් අපි ඇවිදිමුද?

Vijaya College Matale

Ruwan M Jayatunge, MD. PhD

Drug and alcohol rehabilitation is a systematic approach that combines medical and therapeutic interventions to assist individuals in overcoming their dependence on addictive substances (The US Substance Abuse and Mental Health Services Administration). The primary objective of rehabilitation is to equip individuals with the necessary skills and support to achieve long-term sobriety while enhancing their overall quality of life.

Watson (2022) elucidates that drug addiction is a complex neurobiological condition that requires coordinated therapy of the brain, body, and soul. The rehabilitation process for drug and alcohol addiction acknowledges that this condition is a complex health issue, transcending the simplistic notion of a mere deficiency in willpower. It is increasingly understood that addiction functions as a disorder of the brain, characterized by significant changes in brain structure and function that affect behaviour, decision-making, and impulse control (Leshner, 1997; American Society of Addiction Medicine,2019). 

This perspective shifts the focus from moral failing to a medical condition that requires comprehensive treatment and support. By recognizing addiction as a brain disorder, the rehabilitation process emphasizes the importance of evidence-based interventions, psychological support, and medical care, all of which are essential for effective recovery (Volkow et al.,2016). 

Key Components of Rehabilitation

Rehabilitation is a multifaceted process that involves several critical stages aimed at fostering recovery and encouraging sustainable change. It commences with the Assessment and Intake phase, during which professionals carefully evaluate the individual’s medical history, mental health condition, and the severity of their addiction (Hunsley & Mash, 2007). Drug rehabilitation specifically addresses the challenges faced by individuals addicted to psychoactive substances, including alcohol, prescription medications, and illicit drugs such as cannabis, cocaine, heroin, or amphetamines. This journey typically incorporates medical treatments and therapeutic interventions to assist individuals in overcoming their dependencies and reclaiming control over their lives (Poulain, 2023).

This comprehensive evaluation is crucial for developing a tailored treatment plan that addresses the unique needs of the patient.

Following this initial assessment, the Medical Detoxification phase takes place, during which the body is cleansed of addictive substances. This stage is often conducted under medical supervision to ensure the safe management of withdrawal symptoms, which can be both physically and psychologically challenging.

Following the completion of detoxification, the focus shifts to Therapy and Counseling, which play a pivotal role in the rehabilitation journey. During this phase, patients engage in a variety of therapeutic approaches designed to delve into and resolve the underlying psychological issues that contribute to their addiction. Among these modalities are Cognitive Behavioral Therapy (CBT), which helps individuals identify and modify negative thought patterns (McHugh et al., 2010). 

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR), a technique particularly effective for those with trauma-related issues (Carletto et al., 2017).   and Dialectical Behavior Therapy (DBT), which emphasizes emotional regulation and interpersonal effectiveness (Dimeff & Linehan, 2008).  Additionally, group counseling sessions provide a supportive environment where individuals can share experiences and learn from one another, fostering a sense of community and accountability (Tracy & Wallace, 2016).

Collectively, these therapeutic interventions aim to equip patients with the tools necessary for long-term recovery and to promote a deeper understanding of their behaviors and emotions. Motivational Interviewing (MI) serves as a goal-oriented counseling technique aimed at enhancing an individual’s intrinsic motivation to modify their habits (Frost et al., 2018). 

Family Therapy plays a crucial role by examining the impact of addiction on the entire family system, fostering trust, and creating a nurturing home environment (Klostermann & O’Farrell, 2013). In addition, experiential therapies, which include non-traditional practices such as art, music, or equine therapy, provide patients with opportunities to process their emotions through engaging, hands-on activities (Mubarak et al., 2024). Skill Building is another vital component, where individuals acquire effective coping strategies to manage cravings, navigate stressors without resorting to substances, and establish healthy routines that support long-term sobriety (Obioha et al.,2024).

Finally, Aftercare Planning is implemented to ensure ongoing support and success after the completion of the program. This may involve connecting individuals with support groups such as Alcoholics Anonymous (AA), Narcotics Anonymous (NA) or arranging sober living environments, thereby reinforcing the foundation for a sustainable recovery journey.

Residential Rehabilitation

Residential rehabilitation is recognized by the National Treatment Agency for Substance Misuse (2006) as a highly effective treatment option for individuals battling drug and alcohol misuse who wish to achieve a drug-free lifestyle. This approach accommodates a wide array of users at different stages of their recovery, making it an essential element of comprehensive treatment systems, even though it is frequently overlooked or insufficiently provided.

The effectiveness of residential rehabilitation is notably improved when aftercare is thoughtfully arranged before the completion of the treatment program.  This form of rehabilitation is crucial for those dealing with substance use disorders and mental health issues, as it offers a structured environment that promotes healing. (de Andrade et al., 2019).  By allowing individuals to focus solely on their recovery, free from everyday distractions and triggers, residential rehabilitation creates a safe and supportive space for intensive therapy and counseling, which are vital for successful recovery.

Programs typically blend individual and group therapy, life skills training, and holistic approaches to address the underlying causes of addiction and mental health challenges. Furthermore, the communal aspect of these programs fosters a sense of belonging and support among peers, significantly boosting resilience and motivation for long-term recovery. Ultimately, residential rehabilitation plays a critical role in providing comprehensive care that not only alleviates the symptoms of addiction and mental illness but also promotes personal growth and the development of effective coping strategies essential for a healthy and fulfilling life post-treatment.

Research by de Andrade and colleagues (2019) highlights notable enhancements in substance use, mental health, and social outcomes following participation in Residential Rehabilitation programs. The findings suggest that individuals receiving planned long-term treatment have a 23.9% greater likelihood of achieving abstinence or moderate use compared to those undergoing short-term care (Vanderplasschen et al., 2021). Additionally, Moos and his team (1999) discovered that patients engaged in structured treatment approaches, such as 12-step or psychosocial programs, experienced significantly improved outcomes in symptoms and overall functioning after one year.

Detoxification

Detoxification is a critical initial step in the treatment of drug and alcohol abuse, aimed at safely managing withdrawal symptoms as the body clears itself of addictive substances. This process typically occurs in a controlled medical environment, where healthcare professionals monitor patients closely to ensure their safety and comfort (Center for Substance Abuse Treatment, 2006). During detox, individuals may experience a range of physical and psychological symptoms, which can vary in intensity depending on the substance used and the duration of abuse. Medical interventions, including medications and supportive therapies, are often employed to alleviate discomfort and reduce the risk of complications (Moir et al., 2024).

The ultimate goal of detoxification is to prepare individuals for further treatment, such as counselling and rehabilitation, by stabilizing their physical health and addressing any immediate medical concerns. Successful detoxification lays the foundation for a more comprehensive recovery journey, enabling individuals to engage more effectively in subsequent therapeutic interventions.

Pharmacotherapy in Drug and Alcohol Rehabilitation   

Pharmacotherapy plays a crucial role in the rehabilitation of individuals struggling with drug and alcohol addiction, serving as a vital component of a comprehensive treatment strategy (Kranzler & Soyka, 2018). This approach involves the use of medications to alleviate withdrawal symptoms, reduce cravings, and address co-occurring mental health disorders, thereby enhancing the overall effectiveness of therapeutic interventions.

Various pharmacological agents, such as methadone and buprenorphine for opioid dependence, and naltrexone for alcohol use disorder, have been shown to significantly improve treatment outcomes when combined with behavioral therapies. Ray et al.,2020).  Furthermore, the integration of pharmacotherapy into rehabilitation programs not only aids in stabilizing patients during the early stages of recovery but also supports long-term abstinence by helping to prevent relapse. As such, the careful selection and management of medications, tailored to the individual needs of each patient, are essential for fostering a successful recovery journey and promoting sustained health and well-being.

Holistic Therapy for Drug and Alcohol Addiction

Holistic therapy in the context of drug and alcohol rehabilitation refers to an integrative approach that addresses the multifaceted nature of addiction by considering the physical, emotional, mental, and spiritual aspects of an individual (Ajluni, 2025).  This method recognizes that substance abuse is not merely a physical dependency but is often intertwined with psychological issues, emotional distress, and social factors. Holistic therapy employs a variety of techniques, including mindfulness practices, yoga, nutritional counseling, and art or music therapy, to promote overall well-being and recovery (Mubarak et al., 2024).  

By fostering a supportive environment that encourages self-exploration and personal growth, holistic therapy aims to empower individuals to develop healthier coping mechanisms, enhance their self-awareness, and build resilience against relapse (Priddy et al.,2018).  This comprehensive approach not only seeks to alleviate the symptoms of addiction but also strives to heal the underlying issues that contribute to substance use, ultimately guiding individuals toward a more balanced and fulfilling life.

The Success Rate of Drug and Alcohol Rehabilitation

The success rate of drug and alcohol rehabilitation programs can vary significantly based on a multitude of factors, including the type of treatment, the duration of the program, and the individual’s personal circumstances. Research indicates that approximately 40% to 60% of individuals who complete a rehabilitation program achieve long-term sobriety, although this figure can fluctuate depending on the specific methodologies employed and the support systems available post-treatment (McLellan et al.,2000).

Factors such as the presence of co-occurring mental health disorders, the level of social support from family and friends, and the individual’s commitment to recovery play crucial roles in determining outcomes (Dobkin et al.,2002).  Additionally, ongoing aftercare and participation in support groups, such as Alcoholics Anonymous or Narcotics Anonymous, have been shown to enhance the likelihood of sustained recovery. Ultimately, while rehabilitation can be a pivotal step towards recovery, it is essential to recognize that success is often a multifaceted journey that extends beyond the confines of the treatment facility.

The Importance of Drug and Alcohol Rehabilitation

Drug and alcohol rehabilitation is a vital process for individuals struggling with substance use disorders, as it equips them with the essential tools and support needed to overcome addiction and reclaim their lives. The rehabilitation journey typically begins with medically supervised detoxification, which is crucial for safely managing withdrawal symptoms and breaking the cycle of physical dependence (Diaper et al.,2014).  

Following detox, evidence-based therapies, such as Cognitive-Behavioral Therapy (CBT), play a significant role in addressing the root causes of addiction by helping individuals uncover and heal from underlying traumas or mental health issues. Additionally, rehabilitation programs focus on restoring brain function, recognizing that addiction is a chronic brain disease that disrupts decision-making and behaviour (Volkow, 2016).

By fostering the development of coping skills, patients learn to identify triggers and adopt healthy habits to manage cravings and stress without resorting to substances. Beyond individual benefits, rehabilitation has a broader societal impact, as it can mend strained relationships, enhance public safety, and alleviate the financial burdens that addiction places on healthcare and legal systems (Artemieva, 2022).Ultimately, the significance of drug and alcohol rehabilitation lies in its transformative potential, not only in changing lives but also in reducing the stigma surrounding addiction and promoting healthier communities.

Personal Communications

1)    Personal Communication with Dr. Ivan Perusco – an Addiction Medicine Specialist based in Toronto, Ontario  

2)    Personal Communication with Dr. Ilan Nachim- an Addiction Medicine specialist based in Toronto 

3)    Dr. Peter Ilja Zelina – Chief Psychiatrist and Medical Director of Mental Health at Mackenzie Health

References

 Ajluni, V. (2025). Integrating spirituality into the treatment of substance use disorders: A holistic approach to recovery. Journal of Medical Case Reports, 19, 62.

American Society of Addiction Medicine. (2019, September 15). Definition of addiction. https://www.asam.org/quality-care/definition-of-addiction.

Artemieva, A. (2022). Legal mechanisms for social reintegration: An analysis of rehabilitation laws aimed at transforming drug addicts into productive citizens. West Science Interdisciplinary Studies, 1(02), 70–78.

Carletto, S., Oliva, F., Barnato, M., Antonelli, T., Vizzari, P., Giammarino, C., Fernandez, I., Ostacoli, L., & Pagani, M. (2017). EMDR as add-on treatment for psychiatric and traumatic symptoms in patients with substance use disorder. Frontiers in Psychology, 8, 2333.

Center for Substance Abuse Treatment. (2006). Detoxification and substance abuse treatment (Treatment Improvement Protocol [TIP] Series, No. 45). Substance Abuse and Mental Health Services Administration.

de Andrade, D., Elphinston, R. A., Quinn, C., Allan, J., & Hides, L. (2019). The effectiveness of residential treatment services for individuals with substance use disorders: A systematic review. Drug and Alcohol Dependence, 201, 227–235. doi.org.

Diaper, A. M., Law, F. D., & Melichar, J. K. (2014). Pharmacological strategies for detoxification. British Journal of Clinical Pharmacology, 77(2), 302–314.

Dimeff, L. A., & Linehan, M. M. (2008). Dialectical behavior therapy for substance abusers. Addiction Science & Clinical Practice, 4(2), 39–47.

Dobkin, P. D., De Civita, M., Paraherakis, A., & Gill, K. (2002). The role of social support in treatment outcomes for anxious and depressed substance abusers. Addiction, 97(2), 221–230.

Frost, H., Campbell, P., Maxwell, M., O’Carroll, R. E., Dombrowski, S. U., Williams, B., Cheyne, H., Coles, E., & Pollock, A. (2018). Effectiveness of motivational interviewing on adult health behaviour change in health and social care settings: A systematic review of reviews. PLoS ONE, 13(10), e0204890.

Hunsley, J., & Mash, E. J. (2007). Evidence-based assessment. Annual Review of Clinical Psychology, 3, 29–51. doi.org

Klostermann, K., & O’Farrell, T. J. (2013). Treating substance abuse: Family-based approaches. The American Journal of Family Therapy, 41(5), 434–447. doi.org

Kranzler, H. R., & Soyka, M. (2018). Diagnosis and pharmacotherapy of alcohol use disorder: A review. JAMA, 320(8), 815–824.

Leshner, A. I. (1997). Addiction is a brain disease, and it matters. Science, 278(5335), 45–47. doi.org

McHugh, R. K., Hearon, B. A., & Otto, M. W. (2010). Cognitive-behavioral therapy for substance use disorders. Psychiatric Clinics of North America, 33(3), 511–525. doi.org.

McLellan, A. T., Lewis, D. C., O’Brien, C. P., & Kleber, H. D. (2000). Drug dependence, a chronic medical illness: Implications for treatment, insurance, and outcomes evaluation. JAMA, 284(13), 1689–1695.

Moir, J., Hall, B. J., Nguyen, C. T., Ha, G. H., Nguyen, N. B., Ho, C. S. H., & Ho, R. C. M. (2024). Home‐based detoxification for individuals with alcohol or drug dependence. Cochrane Database of Systematic Reviews.

Moos, R. H., & Moos, B. S. (1999). *Rates of remission and recovery from alcohol use disorders: A 10-year follow-up of patients treated for alcohol use disorders*. Journal of Studies on Alcohol, 60(1), 1-10.

Mubarak, T., Akram, S. J., & Gupta, P. (2024). A narrative review of old and emerging treatment modalities for substance use disorders. Cureus, 16(11), e74397. doi.org

National Treatment Agency for Substance Misuse (2006).      Models of residential rehabilitation for drug and alcohol misusers

Obioha, C. U., Obi-Nwosu, H., & Ezeme, M. S. (2024). Coping mechanisms utilized by individuals with drug addiction: A qualitative study. Journal of Substance Abuse and Rehabilitation, 15, 141–151.

Poulain T. (2023). Rehabilitation for Drug Addiction: Physical Dependence and Recovery. RRJ drugdeliv. 7

Priddy, S. E., Howard, M. O., Bauer, B. A., Armes, S. N., Mizuo, A. T., Trew, B. L., & Garland, E. L. (2018). Mindfulness meditation in the treatment of substance use disorders and preventing relapse: Theoretical mechanisms and clinical outcomes. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 14, 3191–3203.

Ray, L. A., Meredith, L. R., Kiluk, B. D., Walthers, J., Carroll, K. M., & Magill, M. (2020). Combined pharmacotherapy and cognitive behavioral therapy for adults with alcohol or substance use disorders: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 3(6), e208279.

Substance Abuse and Mental Health Services Administration (US); Office of the Surgeon General (US). Facing Addiction in America: The Surgeon General’s Report on Alcohol, Drugs, and Health [Internet]. Washington (DC): US Department of Health and Human Services; 2016 Nov. CHAPTER 4, EARLY INTERVENTION, TREATMENT, AND MANAGEMENT OF SUBSTANCE USE DISORDERS. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK424859/

Tracy, K., & Wallace, S. P. (2016). Benefits of peer support groups in the treatment of addiction. Substance Abuse and Rehabilitation, 7, 143–154.

Vanderplasschen, W., Wolf, J. R. L., & Broekaert, E. (2021). The effectiveness of long-term treatment for substance use disorders: A systematic review. *Substance Use & Misuse*, 56(3), 345-358.

Volkow, N. D., Koob, G. F., & McLellan, A. T. (2016). Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. New England Journal of Medicine, 374(4), 363–371.

Watson, J. (2022). Drug addiction and rehabilitation therapy. Primary Health Care: Open Access, 12(2), 427. doi.org